Comment préparer le volet économique des contrats de ville ?

Commentpréparerlevoletéconomique
descontratsdeville?
Lesenseignementsdesrencontresparcerclesd’acteurséconomiqueslocaux
organiséesparVillesauCarré
Commentpréparerlevoletéconomiquedescontratsdeville?Septembre20142
Auteure:MarieBizeray,chargéedemissionspourVillesauCarré
Directricedepublication:CécileDublanche,directricedeVillesauCarré
CedocumentestsouslicenceCreativeCommons.
Vousêteslibresdepartager(reproduire,distribueretcommuniquer)cetouvrageselonlesconditionssuivantes:
AttributionVousdevezattribuerl’oeuvreàsonauteurencitantsonnom.
Pasd’utilisationcommercialeVousn’avezpasledroitd’utilisercetteoeuvreàdesfinscommerciales.
PasdetravauxdérivésVousn’avezpasledroitdemodifier,detransformeroud’adaptercetteœuvre.
Commentpréparerlevoletéconomiquedescontratsdeville?Septembre20143
Avantpropos
VillesauCarrés’estengagépourtroisansdansladéclinaisonlocaled’unemissionnationaleen
faveurdudéveloppementéconomiqueurbain(DEU)lancéeparlaCaissedesDépôtset
Consignations(CDC)etleSecrétariatGénéralduComitéInterministérieldesVilles(SGCIV),
devenuCGETen2012.LeCentrederessourcesentendainsicontribueràrenouvelerleregardsur
ledéveloppementéconomiquedansetpourlesquartiersetproposerdenouvellesoccasionsde
croisemententrelesacteursdelapolitiquedelavilleetceuxdudéveloppementéconomiqueà
traverslecontratdeville.
Danslecadreduprojetdéveloppementéconomiqueurbain,en2014,lecentrederessourcesa
souhaitécontribueraurepéragedeleviersd’actionsquifavorisentlesconnexionsentrelapolitique
delavilleetledéveloppementéconomiquededroitcommun.Pourcela,quatrerencontrespar
«cerclesd’acteursdudéveloppementéconomique»desrégionsCentreetPoitouCharentesontété
organisées1:
lecercledel’ÉconomieSocialeetSolidaire(23avril2014)
lecercledelacréationd’activité(24avril2014)
lecercledel’économiemarchandeetproductive(20juin2014)
lecercledel’Insertionparl’ActivitéÉconomique(1erjuillet2014)
L’objectifdecesrencontresétaitdefaireémergerdespistesd’actionscommunesentrelapolitique
delavilleetledéveloppementéconomique.
Cedocumentsynthétiselesenseignementstirésdecesrencontresparcerclesd’acteursetnereflète
quelespointsdevuedesparticipantsinterrogéspourl’occasion.
Lapremièrepartierelatelespointscommunsàchacundescerclesquipeuventcontribuerà
améliorerl’efficacitédesactionsquiserontconduitesdanslecadreducontratdeville.Laseconde
revientlesconclusionscollectivesdestravauxparcerclequisontàretenirdansl’élaborationdes
contratsdeville.
Septembre2014

1Ensavoirplussurlaméthodologiedesrencontresparcerclesp4
Commentpréparerlevoletéconomiquedescontratsdeville?Septembre20144
SOMMAIRE
Méthodologie..........................................................................................................................................5
Lescerclesd’acteursdudéveloppementéconomique...................................................5
L’organisationdescercles:destempsdetravailparticipatifs........................................5
Partie1‐Lesenseignementscommunsdes4cerclespourlapréparationduvoletéconomiquedu
contratdeville.........................................................................................................................................6
I.Réinterrogersesreprésentationsde«l’économique»...............................................................6
1.Abandonnerlesstéréotypessur«ledéveloppementéconomique»....................................6
2.Associerles«agissants»auxcontributeursactifsdudéveloppementéconomique.............7
II.Valoriserladiversitédel’économieetl’ancrageterritorial........................................................7
1.Valoriserladiversitédel’économielocale..............................................................................7
2.Favoriserl’ancrageterritorial..................................................................................................8
III.Renouvelersespratiquesprofessionnellesetsespartenariats.................................................9
1.Oser«Allervers»,unedesclésdelaréussite.......................................................................9
2.Adapterlesactionsenfonctiondespublicsetdesterritoires..............................................10
3.Renouvelersespartenariatsetorganiserunegouvernanceproactive...............................10
Partie2:Zoomsurlesenseignementsdescercles...............................................................................11
I.Lecercledel’ÉconomieSocialeetSolidaire(ESS)......................................................................11
1.Lesatoutsd’unrapprochementaveclapolitiquedelaville................................................11
2.Lesenjeuxetlesactionsproposées......................................................................................11
II.Lecercledelacréationd’activité..............................................................................................12
1.Principaleslimitesàlacréationd’activitéparleshabitantsdesquartiers...........................12
2.Pistesd’actionspourfavoriserlacréationd’activitédanslesquartiers...............................13
III.Lecercledel’économiemarchandeetproductive..................................................................14
1.Lespointscommunsauxengagementsdesentreprisesprivées..........................................14
Desengagementspérennessousconditions................................................................14
Desactionscousuesmainpourtransmettrelesvaleursdel’entreprise......................15
2.Lesfreinsauxengagementsdesentreprises........................................................................15
IV.Lecercledel’Insertionparl’ActivitéÉconomique(IAE)..........................................................16
1.Répondreauxdifficultésdespublicseninsertion................................................................16
2.Valoriserl’IAEparunecommunicationadaptéeauterritoire..............................................17
Communiquerauprèsdescollectivités..........................................................................17
Communiquerauprèsdesentreprises..........................................................................17
3.Lesattendusdel’IAEdanslescontratsdeville.....................................................................18
Partagerunevisioncommunedel’IAE..........................................................................18
Encouragerl’adoptiondesclausessociales...................................................................18
Contributionaucontratdevilleetpartenariat.............................................................18
CONCLUSIONS:Lesclésdelaréussite..................................................................................................19
Desobjectifsadaptésàchaquequartier,partagésetsoutenusparlesacteursde
l’économielocale.................................................................................................................19
Uncontratdevilletraitantdetouteslesdimensionsdel’économie...........................19
Renouvelersespratiquesprofessionnellesdanslamiseenœuvreducontratdeville20
Remerciements.....................................................................................................................................21
Commentpréparerlevoletéconomiquedescontratsdeville?Septembre20145
Méthodologie
Danslecadredelamissionnationaleenfaveurdudéveloppementéconomiqueurbain(DEU),Villes
auCarréaorganiséen2014destempsdetravailvisantàproposerdespistesd’actionsetdes
préconisationspourcontribueràl’élaborationdescontratsdeville.
Lescerclesd’acteursdudéveloppementéconomique
VillesauCarréafaitlechoixd’interrogerquatretypesd’acteursdudéveloppementéconomiqueen
régionCentreetPoitouCharentes:
Del’économiesocialeetsolidaire
Delacréationd’activités
Del’économiemarchandeetproductive
Del’Insertionparl’ActivitéÉconomique
Cettedivisionparcercleestarbitrairepourfaciliterlestravaux,maisnereflètequ’unaspectdela
réalité.Eneffet,lesacteursdelacréationpeuventreleverdel’économiesocialeetsolidaire,des
entreprisesdel’ESSoudel’IAEpeuventégalementapparteniràl’économieproductive…
Lesparticipantsàcescerclessontdesacteursindividuels/collectifs,desstructures,desréseaux…
dontlesactionsontlieuenrégionCentreetPoitouCharentes.VillesauCarréasollicitéleur
participationenfonctionderelationsoupartenariatspréexistants,deconnaissancedebonnes
pratiqueslocales,d’unrepéraged’acteursréalisépourl’occasion,depropositionpard’autres
partenaires…Touslesacteursdudéveloppementéconomiquedesdeuxrégionsn’ontpasété
sollicités,lesrésultatsdestravauxprésententdoncunevisionparcellaire.
L’organisationdescercles:destempsdetravailparticipatifs
Lessessionsdetravailsesonttenuesd’avrilàjuillet2014.Chaquecercles’estréuniunedemi
journéepourpartageruntempsderéflexionsetdepropositionenfaveurdudéveloppement
économiquedansetpourlesquartiers.
Pourpréparercesrencontres,lecentrederessourcess’estqualifiéavecl’appuidelaCCIduCherà
l’animationparticipativederéseaux(méthodebrevetéede«miseengrappe»).Ils’agissaitde
pouvoirfaireémergerdespropositionsd’actions,desleviersetdespréconisationsutilesàla
préparationdesfuturscontratsdevillesuruntempsdetravailrestreint.
Cedocumentestlacompilationdesdiversesréflexionsetpropositionsquiontémergédecestemps
detravailetnereflètequelesopinionsexpriméesparlesparticipants(cf.Remerciements).
1 / 22 100%