1.Définitionetprécisions
• Lepatientest«éveillé»mais«inconscient»
encequ’ilnepossèdepaslaconnaissancedesoi
oudesonenvironnement.
• Plusconcrètement,lepatientconservelarespi‐
rationspontanée,certainsréflexesetd’autres
fonctionsmétaboliques.Parailleurs,lefaitd’ou‐
vriroudefermerlesyeux,debougercertains
membres,desourire,pleurer,gémiroucrierpeut
semanifesterchezlepatient,maisnerésultepas
d’uneactiondélibéréeoud’uneréactionàune
stimulationexterneetsembleavoirlieusansrai‐
son,toutenprésentantuncaractèredésordonné.
• L’étatvégétatifestparfoisqualifiéde
«persistant»s’ils’étendsurplusd’unmoisetde
«permanent»s’ils’étendsurplusdetroisousix
mois(enfonctiondesonorigine).
• L’étatvégétatifrésultesouventd’uneprivation
d’oxygène(noyade,tentativedesuicidemédica‐
menteuseouparpendaison,intoxication...)ou
d’untraumatismecrânienaccidentel(accidentde
laroute,chute,coup...).
2.Distinctions
Attentiondenepasconfondrel’étatvégétatif
avecd’autresnotionsmédicalesvoisines,enparti‐
culier:
• lamortcérébrale,quidésignel’étatd’un
patientprésentantunensembledesymp‐
tômestelsnotammentl’absencederé‐
flexesetderespirationspontanéequi,al‐
lantdepairavecl’arrêtdetouteactivité
cérébrale,permettentdediagnostiquerle
décès;
• lecoma,quidésignel’étatd’unpatientnon
éveilléetinconscientdontseulel’activité
réflexesubsisteetquiestimmobile,les
yeuxfermésetinsensibleàsonenvironne‐
ment,neprésentantpasdecyclederéveil
etsommeil;
• l’étatdeconscienceminimale,quidésigne
l’étatd’unpatientenmesuredemanifes‐
terdescomportementsémotionnelsou
moteursenréactionàcertainsstimuli,
maisincapabledecommuniquer.
L’expression«étatvégétatif»désignel’étatd’un
patientdontletauxd’activitécérébraleestsuffi‐
santpourcommanderlesfonctionsvitalesdebase
del’organisme,sanstoutefoisluipermettredeme‐
neruneactivitéréflexivepropreetd’interagiravec
sonenvironnement.
Euégardauxconséquencespossiblesd’unelésion
cérébrale,l’étatvégétatifestàsituerentreleco‐
maetl’étatdeconscienceminimale.Sesconsé‐
quencesetleurévolution,dansl’étatactueldes
connaissancesscientifiques,sontdifficilesàdia‐
gnostiquerobjectivement,cequiposeunréelpro‐
blèmeauxmédecins.
I–BRÈVEPRÉSENTATION
L’ÉTATVÉGÉTATIF
(DPN)
N°3
Fichedidactique
Cettefichedidactique,àjourenjuin2012,présentevolontairementuncaractèresuccinct.Pouruneinformationpluscomplète,ilestconseillé
deconsulterledossierquiestpubliéparl’Institutetlibrementdisponiblesurlesitewww.ieb‐eib.orgsouslarubrique«Dossiers».
II–APPRÉCIATIONCRITIQUE
L’étatvégétatifposedesquestionséthiques,
quisurgissentsouventdansuncontexteémotion‐
nellementdouloureuxetdélicatpourceuxquiy
sontconfrontés.
1.Lepatientenétatvégétatif
est‐iltoujoursenvie?
Dufaitqueletauxd’activitécérébraledupa‐
tientenétatvégétatifneluipermetpasd’être
conscient,certainsdéduisentqu’ildoitêtreconsi‐
dérécommemortet,àcetitre,nedoitplusêtre
prisenchargeparlamédecine.Cepointdevue
procèded’uneregrettableconfusionentredeux
étatsfondamentalementdifférents,l’étatvégéta‐
tifetl’étatdemortcérébrale.Ilseraitincohérent
d’admettrequeleseulcritèred’absenced’activité
cérébralesuffiseàfonderledécèsencasd’état
végétatif,alorsquelamortcérébralerequiertelle‐
mêmeencomplémentleconstatd’unensemble
desymptômes.Enfin,commentconsidérerlespa‐
tientsenétatvégétatifcommemortalorsquecer‐
tainsévoluent,aufildutemps,versunétatde
conscienceminimalevoireunetotalerécupéra‐
tion?
2.Lepatientenétatvégétatif
est‐ilun«légume»?
Certainsestimentquelepatientenétatvégéta‐
tif,s’ilestbeletbienunêtrevivant,n’estplusà
considérercommeunêtrehumainouuneper‐
sonne,encequ’ilseraitprivédeconsciencedesoi,
del’aptitudeàmobilisersaraisonetdelafaculté
decommunication.
Définirl’humanitéparcesopérationsrevientà
considérerquelespersonnessontplusoumoins
humainesselonleurcapacitéàexercercertaines
aptitudesoufacultés.Danscettelogique,lesper‐
sonnesplusdouéesseraientplushumainesque
lesautres,réalisantdefaçonplusperformante
lesopérationsdepenser,vouloiroucommuni‐
quer.Unmuetserait‐ildoncmoinshumainqu’une
personneayantlafacultédeparler?Pareilleap‐
proche,quidéfinitlapersonnesurlabasedece
qu’ellefait(ounepeutpasfaire),estinconciliable
avecleprincipedeladignitéhumaineetouvrela
porteàl’arbitraireetàl’injustice.
Sil’onadmet,enrevanche,quelapersonnese
définitparcequ’elleest,onreconnaîtalorsàtout
êtrehumain,ayantuneexistencesingulière
commemembredel’espècehumaine,unevérita‐
bledignitépropre,quiluivautd’ailleursd’être
appelé«personne».Ainsi,mêmelepatienten
étatvégétatif,quisetrouvecertesdansunétatde
fragilitéetdépendancecomplète,resteunêtre
humainetunepersonneàpartentière.
3.Faut‐ilnourrirlespatients
enétatvégétatif?
L’administrationd’eauetdenourriture,qui
n’estpasuntraitementmédicalmaisuneréponse
àunbesoindebasedetoutepersonne,estéthi‐
quementdueaussilongtempsqu’elleatteintsa
finalitépropre,cequisupposequelesnutriments
puissentêtreassimiléscorrectement.S’enabste‐
nirreviendraitàposerunacted’euthanasiepar
omissiondesoinsdebase.
Danscertainescirconstancesexceptionnelles
toutefois,l’onestendroitdedérogeràcetteexi‐
genceéthique,notammentlorsquel’administra‐
tiond’eauetdenourritureestdevenueinutile(le
patientneparvientplusàlesassimiler),excessive‐
mentpénible(complicationsliéesàl’emploid’ins‐
truments),ouencoreimpossible(manquedenu‐
trimentsdansdesrégionspauvres).
1 / 2 100%