RİYAZİYYAT 9 5 6 7 8 9 10 11 YENİ TƏHSİL PROQRAMI (KURİKULUM) ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ TAPŞIRIQLARI TEST TAPŞIRIQLARI RİYAZİYYAT 9 5 6 7 8 9 10 11 > YENİ TƏHSİL PROQRAMI (KURİKULUM) ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ TAPŞIRIQLARI > TEST TAPŞIRIQLARI «ABİTURİYENT» jurnalının xüsusi buraxılışı REDAKSİYA ŞURASI M.M.Abbaszadə, N.Ə.Babayev, K.R.Aydazadə, F.Ş.Bədəlbəyli, G.Ç.Gəraybəyli, A.M.Məhərrəmov, A.M.Paşayev, V.R.Misirov. REDAKSİYA HEYƏTİ M.Ə.Bədəlov (baş redaktor), İ.M.Allahverdiyev, A.H.Bağırov, G.M.Balacanova, A.H.Batıyeva, N.N.Bayramova, T.A.Bədəlov, M.Ə.Əkbərli, V.O.Əkbərov, N.L.Əliyev, X.S.Əzimova, A.E.Həbibov, N.Z.Hüseynova, Ç.C.Xəlilov, X.Z.Kərimova, A.Ə.Qasımov, S.S.Mərdanov, C.F.Orucov, O.Y.Şelaginov, H.R.Zeynalov. Ümumi təhsil müəssisələrində tədris prosesində mənimsənilmiş bilik və bacarıqların yoxlanılması və qiymətləndirilməsi məqsədilə nəşr edilən bu vəsait Dövlət İmtahan Mərkəzinin Direktorlar Şurasının sədri, texnika üzrə fəlsəfə doktoru M.M.Abbaszadənin ümumi rəhbərliyi ilə hazırlanmışdır. Vəsaitin metodiki və texniki cəhətdən hazırlanmasına texnika üzrə fəlsəfə doktoru T.A.Bədəlov və A.H.Batıyeva rəhbərlik etmişlər. Vəsait buraxılış imtahanlarına hazırlaşan IX və XI sinif şagirdləri, eləcə də qəbul imtahanlarına hazırlaşan abituriyentlər üçün etibarlı mənbədir. Vəsaitdən ümumi təhsil müəssisələrində qiymətləndirmə vasitəsi kimi, həmçinin pedaqoji yönümlü ali təhsil müəssisələrində və müəllimlər üçün təlim kurslarında metodiki material kimi istifadə oluna bilər. Dil və üslub üzrə redaktor: N.M.Musayev, Ç.İ.Rüstəmov. Redaktorlar: N.L.Əliyev, F.A.Atamov. Texniki redaktor: X.S.Əzimova (DİM-in sektor müdiri) Üz qabığının tərtibatı və dizayn: Laura Abdulla Kompüter və dizayn: İ.İ.Cəfərov, X.S.Mirzəyev Redaksiyanın ünvanı: AZ1025, Bakı şəhəri, Y.Səfərov küçəsi, 27. Telefon: 1653 (DİM-in çağrı mərkəzi), (+99412) 489-02-59 (Redaksiya). Elektron poçt: [email protected] Web sayt: www.abiturient.az © DİM – «Abituriyent» – 2017 I hissə YENİ TƏHSİL PROQRAMI (KURİKULUM) ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ TAPŞIRIQLARI Müəlliflər: İ.M.Abdullayev A.Ə.Abdullayev N.A.Kərimli N.K.Əliyeva F.S.Mustafayeva P.A.Bayramov Rəyçilər: K.R.Aydazadə M.Ç.Həmişəyeva Y.Ş.Bilalov BDU-nun dosenti, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi BDU-nun nəzdində “Gənc İstedadlar” liseyinin müəllimi, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksinin müəllimi, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi Bakı Modern Təhsil Kompleksinin müəllimi Əməkdar müəllim AMEA-nın elmi işçisi AMEA-nın müxbir üzvü, AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun laboratoriya müdiri, BDU-nun professoru, f.-r.e.d., “Əməkdar müəllim” Bakı şəhəri 102 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Bakı şəhəri 6 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi II hissə TEST TAPŞIRIQLARI Müəlliflər: M.H.Yaqubov N.A.Kərimli F.Z.Vəliyev B.A.Şahməmmədov K.H.İsmayılov N.M.İbrahimov BDU-nun professoru, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, “Əməkdar müəllim” H.Əliyev adına Müasir Təhsil Kompleksinin müəllimi, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi ADNSU-nun baş müəllimi Bakı şəhəri 204 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Bakı şəhəri 220 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Bakı şəhəri 101 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Rəyçilər: M.K.Naibova N.K.Əliyeva F.Q.Tağıyev T.K.Əsədov fizika-riyaziyyat elmləri namizədi Bakı Modern Təhsil Kompleksinin müəllimi Bakı şəhəri 191 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi Bakı şəhəri 80 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi RİYAZİYYAT (ümumi təhsil müəssisələrinin 9-cu sinfi üçün vəsait) © DİM – “Abituriyent” – 2017 Dövlət İmtahan Mərkəzinin rəsmi razılığı olmadan kitabın və ya onun hər hansı hissəsinin təkrar çapı, yayılması, elektron və ya mexaniki üsulla surətinin çıxarılması QADAĞANDIR! DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Azərbaycan xalqının gələcəyi, müstəqil Azərbaycanın gələcəyi gənclərin bu gün aldıqları bilik, təhsil və tərbiyədən asılıdır. HEYDƏR ƏLİYEV ÖN SÖZ Müasir mərhələdə təhsil sahəsində həyata keçirilən islahatlar biliyin qiymətləndirilməsi sistemi qarşısında yeni tələblər qoyur. Qiymətləndirmə təhsilalanların biliklərə yiyələnmək, onlardan istifadə etmək, nəticə çıxarmaq bacarıqları haqqında məlumatların toplanması rolunu yerinə yetirir. Təlim prosesində məzmun standartlarının mənimsənilməsinə yönəlmiş fəaliyyəti izləməyə, yoxlamağa, eyni zamanda bu prosesdə qarşıya çıxan problemləri, uğursuzluqların səbəblərini araşdırmağa xidmət edir. Qiymətləndirmə təhsilalan və təhsilverənlərin fəaliyyətini istiqamətləndirməkdə, təhsilin keyfiyyətinə nəzarəti təmin etməkdə vacib amildir. Mühüm cəhət ondan ibarətdir ki, islahatların həyata keçirilməsi prosesində qiymətləndirmənin məzmun və forması da xeyli dəyişikliyə məruz qalır. Bu dəyişiklik, ilk növbədə qiymətləndirmənin bilik və bacarıqları aşkara çıxarmaqla yanaşı, qabiliyyət və kompetensiyaları müəyyən 4 / “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı etməyə imkan yaratmasında da özünü göstərir. Dəyişikliklərin inkişafa, tərəqqiyə doğru istiqamətlənməsi, sözsüz ki, müsbət haldır. Ancaq bu, dəyişikliklər prosesinin, ümumiyyətlə, təhsil islahatlarının rəvan, problemsiz getməsi demək deyildir. Xüsusilə məktəbdaxili qiymətləndirmənin üsul və vasitələrinin islahatların tendensiyasına uyğun qurulması istiqamətində xeyli işlər görülməlidir. Qiymətləndirməyə ciddi elmi-metodiki prinsiplərə əsaslanan, özünəməxsus standartları, formaları, üsulları, vasitələri və bunların reallaşdırılmasına aid prosedurları olan bir sistem kimi yanaşmaq lazımdır. Nəzərə alınmalıdır ki, qiymətləndirmə standartı – təhsilalanların bilik və bacarıq səviyyəsinə qoyulan dövlət tələbidir. Odur ki, yeni təhsil proqramları (kurikulum) əsasında məktəb dərsliklərini və metodiki vəsaitləri hazırlayan mütəxəssislər bu kimi məsələlərin həlli üzərində çox ciddi işləməlidirlər. RİYAZİYYAT | IX sinif Ümumtəhsil müəssisələrinin V, VI, VII Bəs eyni bir sinif üçün qiymət- və VIII sinif şagirdləri üçün keçirilən ləndirmə vasitələrinin bu iki formasına monitorinq imtahanlarının məzmununun aid sual və tapşırıqların təqdim olun- müəyyənləşdirilməsi istiqamətində hə- masına nə ehtiyac var? yata keçirilən işlər ölkədə məktəb təhsili sahəsində aparılan islahatları izləməyə və qiymətləndirməyə imkan verir. Buna uy- Məsələ burasındadır ki, ölkənin ümumtəhsil məktəblərində 2008-ci ildən ğun olaraq mövcud qiymətləndirmə va- tətbiqinə başlanılan yeni təhsil proq- sitələri təkmilləşdirilir, yeniləri hazırlanıb ramları (kurikulumlar) hələlik yalnız I-X tətbiq edilir. Onların yalnız bilikləri deyil, siniflər üçün dərsliklərdə öz əksini tapıb. həm də bacarıq və qabiliyyətləri aşkara Ötən müddət ərzində hər il aşağıdan çıxarmaq Belə yuxarıya doğru növbəti bir sinif üçün qiymətləndirmə tapşırıqları işlənib hazır- kurikuluma əsaslanan dərsliklər nəşr lanarkən qapalı (çoxseçimli) və açıq tipli edilir. Hazırda XI sinifdə oxuyan şagird- test tapşırıqları ilə yanaşı, diaqramlar, lər tam orta təhsili kurikulum əsasında sorğular, esselər, cədvəllər, təlim keçmədən, ənənəvi proqram mate- mətnlər, situasiya tapşırıqlarından riallarını öyrənməklə başa vuracaqlar. istifadə olunması da diqqət mərkəzində Qarşıdan gələn ildə isə onlar buraxılış və saxlanılır. qəbul imkanları araşdırılır. sxemlər, imtahanları verməli olacaqlar. Hörmətli müəllimlər! Əziz şagirdlər və Kitabın ikinci hissəsində qapalı və açıq abituriyentlər! Sizə bu vəsaitdə müvafiq tipli test tapşırıqlarının təqdim edilməsi fənn və sinif məhz bu zərurətdən irəli gəlir. O ki qaldı əsasında üzrə tədris materialları hazırlanmış qiymətləndirmə müasir məktəb təcrübəsində qiymətləndirmənin müxtəlif formalarından istifadə tapşırıqları təqdim olunur. Vəsait 2 hissədən ibarətdir: I hissədə yeni tipli qiymətləndirmə tapşırıqları, II hissədə isə qapalı (çoxseçimli) və açıq tipli test tapşırıqları dərc edilib. Həmçinin edilməsi məsələsinə, qeyd edək ki, eyni bir mövzuya və ya məzmuna aid bilik və bacarıqların yoxlanılmasında qiymətləndirmənin müxtəlif üsul və vasitələrinin təhsil tətbiqi normal haldır. Əsas şərt odur ki, səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanları üçün qiymət qiymətləndirilən keyfiyyətə mak- tapşırıq nümunələri və qiymətləndirmə simal dərəcədə uyğun olsun, onu dürüst, meyarları verilmişdir. obyektiv əks etdirsin. vəsaitdə ümumi (9-illik) orta “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 5 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Müəllif kollektivi beynəlxalq miqyasda baş verən bütün yeniliklərə də həssaslıqla yanaşır, onları araşdırır, pozitiv və effektiv olan nə varsa, onları öz işlərində yaradıcılıqla tətbiq etməyə çalışır. Təqdim olunan materialların məzmun, mündəricat, tərtibat və təqdimat forması baxımından müxtəlifliyi məhz belə yanaşma tərzindən qaynaqlanır. Bilik qiymətləndirilir Vəsait buraxılış imtahanlarına hazırlaşan şagirdlər, eləcə də qəbul imtahanlarına hazırlaşan abituriyentlər üçün də etibarlı mənbədir. Hörmətli oxucular! Vəsaitlə bağlı qeyd və təkliflərinizi redaksiyaya göndərə bilərsiniz (elektron poçt ünvanımız: [email protected]). Vəsaitin hər iki hissəsində müəlliflər tərəfindən şagird, abituriyent və fənn müəllimlərinə ünvanlanmış “İzahat vərəqi” təqdim olunub. Burada vəsaitdən istifadə qaydalarına dair məlumat və tövsiyələr verilib. Sizə əvvəlcədən təşəkkürümüzü bildi- Ümidvarıq ki, vəsait həm şagirdlər, həm abituriyentlər, həm də fənn müəllimləri üçün faydalı olacaqdır. Şagird və abituriyentlər ondan istifadə etməklə öz hazırlıq səviyyələrini yoxlayacaq, intellektual bacarıqlarını inkişaf etdirəcək, təhlillər, müqayisələr aparmağa həvəslənəcəklər. Müəllimlər isə vəsaitdən yararlanmaqla az vaxt ərzində daha çox şagirdin biliyini aşkara çıxara, təkcə ayrıayrı mövzuların deyil, bütövlükdə hər bir bəhsin, bölmənin, yarımillik və illik materialların şagirdlər tərəfindən necə mənimsənildiyini müəyyənləşdirə biləcəklər. Bununla da hər bir şagirdin hazırlığının yoxlanılmasına yanaşma imkanları xeyli genişlənəcəkdir. Direktorlar Şurasının sədri Vəsait qüvvədə olan tədris proqramına və fənn kurikulumlarına uyğun tərtib olunub. 6 / “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı ririk. M.M.Abbaszadə, Dövlət İmtahan Mərkəzi I HİSSƏ YENİ TƏHSİL PROQRAMI (KURİKULUM) ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ TAPŞIRIQLARI DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir ZAHAT VRQ Mlum olduu kimi, 2008-ci ildn balayaraq Azrbaycan Respublikasnda hr il fnn kurikulumlarnn tlblrin uyun olaraq müvafiq siniflrin drslik komplektlri nr edilir. Kurikulumun ttbiqi ümumi thsilin bütün pilllrind drslik komplektlrinin hr fnn üçün müyyn edilmi mzmun xtlri v mzmun standartlarnn tlblrin uyunluunu zruri edir. Hmin tlblr saslanan qiymtlndirm vasitlrinin hazrlanmas da bu zrurtdn irli glir. stifadniz tqdim ediln bu vsait 9-cu siniflr üçün Azrbaycan Respublikasnn Thsil Nazirliyi trfindn rsmn tsdiq edilmi mövcud Riyaziyyat drsliyi v Riyaziyyat üzr fnn kurikulumunun tlblri sasnda hazrlanmdr. Vsaitd fnn kurikulumunun Riyaziyyat fnni üçün müyyn etdiyi 5 mzmun xtti (“ddlr v mllr”, “Cbr v funksiyalar”, “Hnds”, “Ölçm” v “Statistika v ehtimal”) üzr 12 sas, 34 alt standart öz ksini tapmdr. “Riyaziyyat – 9 (Yeni thsil proqram (kurikulum) üzr qiymtlndirm taprqlar)” indiy qdr nnvi drslik sasnda nr ediln, yalnz qapal v açq test taprqlarndan ibart olan qiymtlndirm vasitlrindn bir çox xüsusiyytlrin gör frqlnir. Tqdim ediln yoxlama vasitlri hm formativ, hm d summativ qiymtlndirm üçün nzrd tutulmu v bloklar klind verilmidir. Vsaitd 6 tdris vahidi üzr hr variant 10 sual v taprqdan ibart olmaqla 24 variant tqdim edilmidir. Summativ qiymtlndirm üçün hr biri 20 sual v taprqdan ibart olan 4 variant tklif edilmidir. Variantlarda tklif olunan sual v taprqlar bir-birini tkrarlamr. Bundan baqa, hm beynlxalq qiymtlndirm standartlarna, hm DM-in keçirdiyi 8 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl monitorinqin tlblrin, hm d kurikulum tlblrin cavab vern yeni tipli situasiya taprqlar ayr-ayr mzmun xtlri üzr tqdim edilmidir ki, bu da ayr-ayr mzmun xtlri sasnda ld edilmi bir çox bilik v bacarqlarn yoxlanlmasna v qiymtlndirilmsin imkan yaradr. ddlr v mllr mzmun xtti üzr trtib edilmi taprqlarda agirdin 3 standart (10 alt standart) üzr bilik v bacarqlar yoxlanlr. Bel ki, tklif ediln taprqlar agirdin hqiqi ddlri oxuyub-yazmaq, onlar müqayis etmk, onlar üzrind mllri yerin yetirmk v uyun nöqtlri koordinat düz xttind göstrmk bacarn, çoxluqlar üzrind mllrin xasslrini msl hllin ttbiq etmk vrdilrini akarlamaq üçün tam mqsduyundur. Hmçinin burada n-ci (n>2) drcdn kökün, rasional üstlü qüvvtin xasslrini bilmk, müxtsr vurma düsturlarnn kömyi il n-ci (n>2) drcdn kök daxil olan ifadlrin qiymtini tapmaq, habel praktik msllrin hllind tqribi qiymtlndirm aparmaq bacarqlar yoxlanlr. Cbr v funksiyalar mzmun xtti üzr tqdim edilmi taprqlarda 3 standart (7 alt standart) üzr bilik v bacarqlar yoxlanlr. Burada xtti brabrsizliklr sistemini, tnliklr sistemini, kvadrat brabrsizliklri hll etmk vrdilri yoxlanlr. Hmçinin cbri prosedurlar yerin yetirmk vrdilri, gündlik hyatda rastlad kmiyytlr arasnda asllqlar funksiyalar vasitsi il ifad etmk bacarqlar yoxlanlr. Hnds mzmun xtti üzr tqdim edilmi taprqlarda 2 standart (8 alt standart) üzr bilik v bacarqlar yoxlamaq mqsdi qarya qoyulur. Bel ki, agirdin hndsi tsvir, tsvvür v mntiqi mühakimlrin kömyi il fiqurlarn lamt v xasslrini aradrmaq bacarqlar, habel problem hlli situasiyalarna hndsi Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları çevirmlri v simmetriyan ttbiqetm qabiliyyti yoxlanlr. Ölçm mzmun xttin aid taprqlarda 2 standart (2 alt standart) üzr yoxlama aparlmas nzrd tutulur. Burada, sasn, agirdin ölçü vahidlri haqqnda biliklri, ölçm xtas, bir ölçü vahidindn digrin keçm bacarqlar yoxlanlr. Statistika v ehtimal mzmun xttin aid tklif ediln taprqlar 2 standart (7 alt standart) üzr bilik v bacarqlar yoxlamaq üçündür. Burada agirddn statistik mlumatlar toplamaq, sistemldirmk, thlil etmk, nticni tqdim etmk tlb olunur. Hmçinin birlmlrin növlrini frqlndirm bacarqlar v onlara aid sad msllri, birlmlrin kömyi il ehtimala aid sad msllri hlletm vrdilri aradrlr. Riyaziyyatdan situasiya tipli taprqlarn verilmsi, ilk növbd agirdlrin biliklrinin qiymtlndirilmsinin dünya standartlarna uyunladrlmasdr. Bel ki, bu tipli taprqlarda agirdlrin verilmi situasiya daxilind verilnlri gör bilmk bacar, qoyulmu suallar üçün ttbiqetm vrdilri, qeyri-adi vziyytlrd qrarverm, habel alnm nticlri tqdimetm bacarqlar yoxlanlr. Situasiya tipli taprqlarn üstün chtlrindn biri d müxtlif mzmun xtlrin aid alt standartlarn birg yoxlanla bilmsidir. Burada situasiya tipli taprqlar ayr-ayr mzmun xtlri üzr tqdim edilmidir ki, bu da laqli bir neç alt standartn yoxlanlmas üçün lverilidir. Vsaitin özünmxsus yeni xüsusiyytlrindn biri d sual v taprqlarn bloklarda yerldirilmsi formasdr. Hr bir blokda vvlc tdris vahidinin v alt standartn ad, sonra onlara uyun sual v taprqlar tqdim edilir. Hr varianta daxil olan 10 sual v taprqdan ilk 8-i saddn mürkkb doru açq tipli, 9-cu – seçim tapr, 10-cu is uyunluu müyyn etmk tipli test taprdr. Sual v taprqlar mzmun v formasndan asl RİYAZİYYAT | IX sinif olaraq, hr bir agirddn problemi hlletm, mühakimyürütm v isbatetm, ünsiyytqurma, laqlndirm, tqdimetm kimi faliyyt xtlri üzr hazrlql olman tlb edir. 9-cu siniflr üzr agird nailiyytlrinin qiymtlndirilmsind sütunlu v xtti diaqramlardan (barqraflardan), Eyler-Venn diaqramndan – , BBÖ – Bilirm styirm bilim Öyrndim , klaster – (axlndirm) üsullarndan, müxtlif cdvllrdn, sxemlrdn v sairdn istifad edilmsi yeni interaktiv (fal) tlim üsullar il baldr. Vsaitd agirdin tapra yanama trzini, onun hlli prosesind faliyytini görmk, nticni düzgün tqdim etmsi üçün bir çox taprqlarn sonunda bo yerlr buraxlmdr. Bu da agirdin cavabnn tsadüfi olubolmadn dqiqldirmy imkan verir. nnvi test taprqlarndan frqli olaraq, bzi taprq nümunlrind düzgün cavab tqdim edilmi cavablar içrisindn seçilmir. Cavab bilik v bacar saysind agirdin özü yazr. Bir sözl, o öyrndiyi biliyi bacara çevirmy qabil olduunu saslandrr. Müllim qiymtlndirm apararkn “Müllim üçün metodik vsait”d verilmi qiymtlndirm meyarlarna saslana bilr. Mülliflr “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 9 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Tdrisvahidi: Bölm: 1 Bilik qiymətləndirilir 1.1n-ci drcdn kök v rasional üstlü qüvvt Altstandartlar: 1.1.1Hqiqiddlrioxuyurvyazr 1.1.2Hqiqiddlrimüqayisedirvdüzür 1.1.4Çoxluqlarnbirlmsivksimsixasslrinihqiqiddlrçoxluuil balmsllrhllinttbiqedir 1.2.1nci(n>2)drcdnkökünxasslrinittbiqedrkifadlrinqiymtini tapr 1.2.2Rasionalüstlüqüvvtinxasslrinittbiqedir 1.2.3nci(n>2)drcdnkökdaxilolanifadlrisadldirir 1.2.4Müxtsrvurmadüsturlarnnci(n>2)drcdnkökdaxilolanifadlr ttbiqedir 1.3.1Kvadratkökvkubkökdaxilolanifadlrintqribiqiymtinitaprv nticlrihesablamatexnikasnnttbiqiilalnannticlrlmüqayisedir A variant 1. y=x3 funksiyasnn qrafiki üzrind olan C v D nöqtlri koordinat balancna nzrn simmetrikdir. C v D nöqtlrinin ordinatlar frqini tapn. ___________________________________________ y C –2 0 ___________________________________________ ___________________________________________ ___________________________________________ 10 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl D x Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 2. Klasteri doldurun. aࣴ0, bࣴ0 a<0, bࣴ0 _____ 4 _____ _____ a 20b 24 b<0 a<0 _____ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. 5 a a 2 ifadsinin mnasnn olmas üçün a-nn ala bilcyi natural qiymtlrin cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Cdvli tamamlayn. A·B =1 A 3 5 3 4 B A–B= A:B= 4 74 3 4 4 16 32 8 12 32 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. a-nn hans n kiçik tam qiymtind 2a 18 1 6 ifadsinin mnas var? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 11 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. a v b ddlrinin qiymtlrin sasn cdvli tamamlayn. dd a >b a 23 2 , b 3 a 4 24 3 84 , b a a 2, b 6 4 27 , b a=b 28 a<b 9 Hans iki ardcl tam dd arasnda yerlir? a b 2 v 3 3 v 4 a v b-nin tam hisslrinin cmi 2+3=5 16 8 81 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. fadlrin qiymtlrin sasn hrflri Eyler-Venn diaqramnda yazn. 23 4 a 3 b 4 8 4 2 c 5 Q 5 125 d e 1 5 1 4 8 N Natural ddlr çoxluu Z Tam ddlr çoxluu Q Rasional ddlr çoxluu rrasional ddlr çoxluu 6 Z N 2 6 16 ______________________________________ ______________________________________ ______________________________________ ______________________________________ ______________________________________ 12 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları 23 3 , b 8. a 3 30 , c RİYAZİYYAT | IX sinif 23 2 ddlrin uyun gln nöqtlri dd oxu üzrind txmini olaraq qeyd edin. –5 –4 –3 –2 –1 0 1 2 x 3 4 5 ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 9. Doru brabrliklri göstrin. 2 1. a1,5 a 3 4. 4 3 5 5 a9 2. a 3, 2 : a1, 6 3 4 5. A) 2, 3, 6 B) 2, 4, 6 7 3 4 3 2 1 1 3. a 2 a 3 a6 1 a4 7 4 C) 1, 4, 5 6. 9 0 , 25 9 D) 1, 4, 6 1 4 3 E) 3, 4, 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. 1. 2a 8 1 4 2. 20 5a 3. 45 9a a. a=4 olduqda qiymti 1 4 1 2 1 -dir 3 b. a=4 olduqda qiymti 0-dr c. a=5 olduqda qiymti 0-dr d. a=4 olduqda mnas yoxdur e. a=5 olduqda mnas var ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 13 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. y=x3 funksiyasnn qrafiki üzrind olan C v D nöqtlri y C koordinat balancna nzrn simmetrikdir. C v D nöqtlrinin ordinatlar frqini tapn. ___________________________________________ –3 ___________________________________________ 0 x ___________________________________________ D ___________________________________________ 2. Klasteri doldurun. aࣴ0 a<0, bࣴ0 _____ 8 _____ _____ a 48b 56 aࣴ0, b<0 a<0 _____ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. 7 a a 4 ifadsinin mnasnn olmas üçün a-nn ala bilcyi natural qiymtlrin cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Cdvli tamamlayn. A·B=1 A 3 10 3 9 B 14 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl A–B= A:B= 4 19 6 10 5 9 20 3 10 10 10 27 Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. a-nn hans n kiçik tam qiymtind 3a 15 1 8 ifadsinin mnas var? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. a v b ddlrinin qiymtlrin sasn cdvli tamamlayn. dd a >b a 24 2 , b 4 a 3 23 4 a 2, b a 3 9, b 9, b 3 12 a=b a<b 9 Hans iki ardcl tam dd arasnda yerlir? a b 2 v 3 a v b-nin tam hisslrinin cmi 1 v 2 2+1=3 125 6 81 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. fadlrin qiymtlrin sasn hrflri Eyler-Venn diaqramnda yazn. 1 1 a 4 4 2 8 5 c 2 5 16 e N Natural ddlr çoxluu Z Tam ddlr çoxluu b 3 3 3 27 Q Rasional ddlr çoxluu d 3 7 3 49 rrasional ddlr çoxluu 6 36 _______________________________________ Q _______________________________________ Z N _______________________________________ _______________________________________ _______________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 15 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 8. a 25 2 , b qeyd edin. 5 30 , c Bilik qiymətləndirilir 25 3 ddlrin uyun gln nöqtlri dd oxu üzrind txmini olaraq –5 –4 –3 –2 –1 0 1 2 x 3 4 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 9. Doru brabrliklri göstrin. 2 1. a 3, 6 : a1,8 a4 2. a 5,5 a 2 4 5. 1 4. 160, 25 16 4 A) 1, 4, 5 2 1 a15 1 1 3. a 6 a 2 a 12 8 2 B) 2, 4, 6 9 62 69 6. C) 2, 4, 5 8 43 43 D) 1, 4, 6 E) 3, 4, 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. 1. 3a 9 a. a=3 olduqda qiymti 0-dr 1 6 2. 18 6a 3. 16 4a 1 6 1 2 b. a=4 olduqda qiymti 0-dr c. a=3 olduqda qiymti 1 -dir 2 d. a=3 olduqda mnas yoxdur e. a=4 olduqda mnas var ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 16 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları Tdrisvahidi: Bölm: Altstandart: 1 RİYAZİYYAT | IX sinif 1.2 Çevr 3.1.3 Çevrytoxunanvksninxasslrinittbiqedir A variant 1. Dairkilli hovuzun çevrsi boyunca brabr msafd 6 dd iq diryi basdrdlar. Hovuzun mrkzindn hr bir diry qdr olan msaf 8 m-dir. Bu dirklri ardcl birldirmk üçün n az neç metr naqil lazmdr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Klasteri doldurun (AC mrkzi O nöqtsind olan çevry çkilmi toxunandr). AMB CAB CAB 50q C A 40q AOB n B O M l An B CAB 20q R=6 CAB 30q OB=3 PAOB= ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 17 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 3. Yan trfi 6 olan ABCD brabryanl trapesiyasnda AM=KD=BC=4 olarsa, trapesiyann orta xttini tapn (AB v CD çevry çkilmi toxunanlardr). A B C M K D ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Mrkzi O nöqtsind olan çevrd AC toxunan, AOB D , BAC J , AmB E , AnB M C A olarsa, cdvli tamamlayn. 40o B O 60 m o n 25 o 300o ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Mrkzi O nöqtsind olan yarmçevrd AB=AD v CED A 27q olarsa, Cn D qövsünün drc ölçüsünü tapn. B O D n C E ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 18 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 6. Mrkzi O nöqtsind olan çevr il 2 ortaq toxunan olan çevrni v onlarn ortaq toxunanlarn çkin. O 7. Mrkzi O nöqtsind olan çevrd BAC=30o, BC=5, MK=6, KD=3,5 olarsa, OK-n tapn. ________________________________________________ A K M D O ________________________________________________ C B ___________________________________________________________________________________ 8. Saatn çevrsinin uzunluu 12 -dir. Saat v dqiq qrbi arasnda qalan minor qövsün uzunluunu tapn. ________________________________________________ ________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 9. Mrkzi O nöqtsind olan çevr üçün doru brabrliklri göstrin. 1. AMC 3. AMB AmC BnD 2 ApB CqD 2 5. AM·AD=BM·BC 2. AMC ApB CqD 2 4. AM·MC=BM·MD B p n M A O 6. AM·MD=BM·MC m D q A) 1, 2, 6 B) 1, 3, 6 C) 1, 3, 5 C D) 2, 3, 4 E) 3, 4, 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 19 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 10. Mrkzi O nöqtsind olan çevrd D v E bucaqlar üçün uyunluu müyyn edin. O 1. AO= AB D A a. D=E E E 2. D D O 3. O E B b. D+E=90q c. D=2E d. D+E=360q e. D+E=180q ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ B variant 1. Dairkilli hovuzun çevrsi boyunca brabr msafd 6 dd iq diryi basdrdlar. Hovuzun mrkzindn hr bir diry qdr olan msaf 9 m-dir. Bu dirklri naqill ardcl birldirmk üçün n az neç metr naqil lazmdr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Klasteri doldurun (AC mrkzi O nöqtsind olan çevry çkilmi toxunandr). AMB CAB CAB 40q C A 50q AOB n B O M l An B CAB 25q R=3 CAB 30q OB=4 PAOB= ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 20 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 3. Yan tərəfi 4 3 olan ABCD bərabəryanlı trapesiyasında B AM=KD=BC=6 olarsa, trapesiyanın orta xəttini tapın (AB və CD çevrəyə çəkilmiş toxunanlardır). C D K ___________________________________________________________________________________ A M ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Mərkəzi O nöqtəsində olan çevrədə AC toxunan, AOB , C BAC , AmB , AnB olarsa, cədvəli A tamamlayın. α m B 50 β O 70 γ n 15 φ 320 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Mərkəzi O nöqtəsi olan yarımçevrədə AB=AD və A CED 33 olarsa, Cn D qövsünün dərəcə D n C ölçüsünü tapın. B O E ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. Mərkəzi O nöqtəsində olan çevrə ilə 3 ortaq toxunanı olan çevrəni və onların ortaq toxunanlarını çəkin. O “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 21 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 7. Mrkzi O nöqtsind olan çevrd BAC=30o, BC=8, MK=8, KD=6 olarsa, OK-n tapn. A K M ________________________________________________ D O ________________________________________________ ________________________________________________ C B ___________________________________________________________________________________ 8. Saatn çevrsinin uzunluu 12 -dir. Saat v dqiq qrbi arasnda qalan major qövsün uzunluunu tapn. ________________________________________________ ________________________________________________ ________________________________________________ 9. Mrkzi O nöqtsind olan çevr üçün doru brabrliklri göstrin. CmD BnD 2 CmD BnD 2 1. DAB 3. DAB 2. ADC D DBC 2 n 4. AD·DC=AB·AC 2 A m O B 2 5. AD =AC·AB C 6. AC =AB·AD A) 3, 5, 6 B) 1, 2, 6 C) 4, 5, 6 D) 1, 2, 5 E) 1, 3, 4 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Mrkzi O nöqtsind olan çevrd D v E bucaqlar üçün uyunluu müyyn edin. 1. D 2. 90q a. D+E=135q E E E o b. D+E=90q o 3. D c. D+E=180q d. E D o D 2 e. D+E=360q ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 22 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları Tdrisvahidi: 2 RİYAZİYYAT | IX sinif Bölm: 2.1 Kvadratik funksiya Altstandart: 2.2.3 Kvadratbrabrsizliyihlledir A variant 1. y x 2 x 4 funksiyasnn qrafikinin simmetriya oxunun tnliyini yazn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. a, b v c-nin iarlrin gör funksiyann qrafikini sxematik çkin. y aࣴ0, bࣴ0, cࣴ0 Dࣴ0 O x y y=ax2+bx+c a<0, b=0 c<0 O x y aࣴ0, bࣴ0 cࣴ0 D<0 O x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 23 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir y a x a 2 2a 11 funksiyasnn 3. a-nn hans qiymtind y qrafiki kildki kimi olar? ___________________________________________________ O 4 x ___________________________________________________ ___________________________________________________ 4. Cdvli tamamlayn. y x 2 bx c y x2 6x 8 Tp nöqtsi Absis oxu il ksim nöqtlri Artma aral Qiymtlr çoxluu > 4;f >2;f (4;–9) (1; 0) v (3;0) ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. a-nn hans qiymtind y ax 2 a 2 21 x 5 funksiyas f;2@ aralnda azalr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. y x 2 funksiyasnn qrafikindn y x m n funksiyasnn qrafikinin alnma qaydasna 2 sasn cdvli tamamlayn. y xm n y x2 5 2 Absis oxu boyunca sürüdürmk Ordinat oxu boyunca sürüdürmk 3 vahid sola 4 vahid yuxar dyimdn 5 vahid aa 6 vahid saa dyimdn 2 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 24 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 7. fadlr uyun rqmlri Eyler-Venn dairlrind yazn. A y B y 1. Qiymtlr çoxluu: >3;f x 2 3 funksiyasnn xasslri x 2 3 funksiyasnn xasslri 2 2. Tp nöqtsinin koordinatlar (2; 3) 3. Qiymtlr çoxluu: f;3@ B A 4. Tyin oblast: f;f 5. Artma aral: >2;f 6. Simmetriya oxu: x=3 7. Azalma aral: >2;f ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 8. Yeddi rngli (yuxardan aa: qrmz, narnc, sar, yal, mavi, göy, bnövyi) göy qurann hr bir rngi parabola formasndadr. Hr rng uyun parabolann tp nöqtlri arasndak msaf 1 vahiddir. Bnövyi rng y 1 x 3 x 5 funksiyasnn qrafikin uyundur. Narnc rng 16 uyun parabolann tp nöqtsinin koordinatlarn tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 9. Artma aral >3;f olan funksiyalar göstrin. 1. y x3 2 2. y x 3 2 3. y x2 3 4. y 1 2 x3 2 2 5. y 2 x 3 1 6. y x2 3 2 A) 2, 4, 6 B) 1, 2, 6 D) 2, 4, 5 E) 1, 5, 6 2 2 2 2 C) 3, 4, 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 25 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 10. y Bilik qiymətləndirilir ax 2 bx c funksiyasnn qrafiklri üçün uyunluu müyyn edin. y y 3 1. O 2 y 3 x 2. O 2 3. x 2 O 3 x a. KQ-ni x=2 olduqda alr b. BQ-ni x=3 olduqda alr c. KQ=3 d. KQ=2 e. BQ=3 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 26 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif B variant 1. y x 3 x 5 funksiyasnn qrafikinin simmetriya oxunun tnliyini yazn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. a, b v c-nin iarlrin gör funksiyann qrafikini sxematik çkin. y a<0, bࣴ0, c<0 Dࣴ0 O x y y=ax2+bx+c aࣴ0, b=0 cࣴ0 O x y a<0, bࣴ0 c<0 D<0 O x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. a-nn hans qiymtind y a x a 2 4a 16 funksiyasnn y qrafiki kildki kimi olar? ____________________________________________________ –4 O x ____________________________________________________ ____________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 27 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 4. Cdvli tamamlayn. y x 2 bx c y x 2 4 x 12 Tp nöqtsi Absis oxu il ksim nöqtlri Azalma aral Qiymtlr çoxluu f;2@ >4;f (–5;–9) (–3;0) v (1;0) ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ax 2 a 2 16 x 7 funksiyas >3;f aralnda artr? 5. a-nn hans qiymtind y ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. y x 2 funksiyasnn qrafikindn y x m n funksiyasnn qrafikinin alnma qaydasna 2 sasn cdvli tamamlayn. y xm n y x5 7 2 Absis oxu boyunca sürüdürmk Ordinat oxu boyunca sürüdürmk 2 vahid sola 3 vahid yuxar dyimdn 8 vahid aa 7 vahid saa dyimdn 2 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 28 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları 7. fadlr uyun rqmlri Eyler-Venn dairlrind yazn. RİYAZİYYAT | IX sinif A y B y x 4 5 funksiyasnn xasslri x 4 5 funksiyasnn xasslri 2 1. Tp nöqtsinin koordinatlar (4; 5) 2. Qiymtlr çoxluu: f;5@ A 3. Tyin oblast: f;f B 4. Qiymtlr çoxluu: >5;f 5. Simmetriya oxu: x=5 6. Artma aral: f;4@ 7. Azalma aral: f;4@ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 8. Yeddi rngli (yuxardan aa: qrmz, narnc, sar, yal, mavi, göy, bnövyi) göy qurann hr bir rngi parabola formasndadr. Hr rng uyun parabolann tp nöqtlri arasndak msaf 1 vahiddir. Göy rng y 1 x 4 x 6 funksiyasnn qrafikin uyundur. Sar rng uyun 25 parabolann tp nöqtsinin koordinatlarn tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 29 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 9. Azalma aral f;4@ olan funksiyalar göstrin. 1. y x4 5 2 2. y x4 5 3. y 1 2 x4 5 5 4. y x5 4 5. y x5 4 6. y 5 x4 2 2 2 2 2 A) 1, 3, 5 B) 1, 3, 6 C) 2, 5, 6 D) 1, 4, 5 E) 2, 4, 6 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. y ax 2 bx c funksiyasnn qrafiklri üçün uyunluu müyyn edin. 2. y 1. y 4 O 3 a. b. c. d. e. 3. y 4 x O 3 x 3 O 4 x BQ-ni x=4 olduqda alr KQ-ni x=3 olduqda alr BQ=4 KQ=4 KQ=3 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 30 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları 2 Tdrisvahidi: Bölm: RİYAZİYYAT | IX sinif 2.2Çevrnin tnliyi Altstandartlar: 3.1.3Çevrytoxunannvksninxasslrinittbiqedir 3.2.3Verilmiikinöqtarasndakmsafdüsturunubilir,mrkzinin koordinatlarnavradiusunagörçevrnintnliyiniyazr A variant 1. Bir tpsi koordinat balancnda, simmetriya mrkzi (–4;4) nöqtsind olan kvadratn perimetrini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Mrkzi M nöqtsind olan çevr üçün klasteri doldurun. l An B ____ a=8 a=4 Çevrnin tnliyi _______________________ y M A(a) n B(a) O SAMB=______ a=3 x a=10 R=_______ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 31 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 3. k-nn hans n kiçik tam qiymtind x 2 y 2 4 x 4 y 25 3k 0 tnliyi çevr tnliyi olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Çevry aid cdvli tamamlayn. Tnliyi x2 y3 2 2 Radiusu Mrkzinin koordinatlar 5 (0; 0) Uzunluu Üzrind olan hr hans nöqt 16 (–6; –2) (2; 5) 12 (5; 1) ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Aysun, Nihad v Misir radiusu 12 sm olan pizzan mrkzi bucaqlar 3:4:5 nisbtind olan sektorlara böldülr. Nihada n az, Aysuna n çox hiss düdüyü mlumdursa, onlarn hr birin dün dilimin sahsini tapn ( =3). Aysun Nihad Misir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 32 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 6. Koordinat müstvisinin M(6; 2) nöqtsind elektrik mnbyi yerldirilmidir. A(–4; 3), B(2; 9), C(1; –6) v D(–2; –5) nöqtlrind yerln lampalar naqil vasitsil elektrik mnbyin birldirilir. Hans nöqtd olan lampa üçün daha çox v n qdr naqil srf edildi? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Saatn radiusu 6 sm-dir. Saat v dqiq qrbi arasndak major qövs uyun sektorun sahsini tapn (=3). _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ ________________________________________________ 8. Radiusu 4 sm olan çevrd AB v CD vtrlri mrkzdn brabr msafddir. CnD 90q olarsa, trixlnmi hissnin sahsini tapn (=3). D A O n ________________________________________________________ ____________________________________________________________ B 9. x 3 2 y 4 2 C 9 tnliyi il verilmi çevr üçün doru tkliflri göstrin. 1. Mrkzi (–3;4) nöqtsinddir 2. Mrkzi (3;–4) nöqtsinddir 3. Radiusu 6-dr 4. Radiusu 3-dür 5. Koordinat balancndan çevry qdr msaf 3-dür 6. Koordinat balancndan çevry qdr msaf 2-dir A) 1, 4, 6 B) 2, 4, 5 C) 2, 4, 6 D) 2, 3, 6 E) 1, 3, 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 33 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 10. R – dairnin radiusu, – sektora uyun mrkzi bucaq olarsa, uyunluu müyyn edin. 3, D 6, D 30q 120q a. Ssektor=3 b. Ssektor= 3S 4 3. R 3 2 , D 60q c. Ssektor=12 d. Sdair=18 e. Sdair=6 ___________________________________________________________________________________ 1. R 2. R ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ B variant 1. Bir tpsi koordinat balancnda, simmetriya mrkzi (5;–5) nöqtsind olan kvadratn perimetrini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Mrkzi M nöqtsind olan çevr üçün klasteri doldurun. l AnB ____ a=9 a=5 Çevrnin tnliyi ______________________ y M A(a) n O SAMB=____ a=2 B(a) x a=16 R=___ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 34 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 3. k-nn hans n kiçik tam qiymtind x 2 y 2 6 x 6 y 27 4k 0 tnliyi çevr tnliyi olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Çevry aid cdvli tamamlayn. Tnliyi x4 y5 2 2 Radiusu Mrkzinin koordinatlar 6 (0; 0) Uzunluu Üzrind olan hr hans nöqt 25 (–5;–7) (3; 5) 14 (9;–3) ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Azr, Zeynb v Samir radiusu 9 sm olan pizzan mrkzi bucaqlar 2:3:4 nisbtind olan sektorlara böldülr. Zeynb n az, Samir n çox hiss düdüyü mlumdursa, onlarn hr birin dün dilimin sahsini tapn ( =3). Azr Zeynb Samir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. Koordinat müstvisind M(4; 8) nöqtsind elektrik mnbyi yerldirilmidir. A(–2; 5), B(1; 3), C(2; –1) v D(–1; –1) nöqtlrind yerln lampalar naqil vasitsil elektrik mnbyin birldirilir. Hans nöqtd olan lampa üçün daha az v n qdr naqil srf edildi? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 35 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 7. Saatn radiusu 6 sm-dir. Saat v dqiq qrbi arasndak major qövs uyun sektorun sahsini tapn (=3). _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ 8. Radiusu 8 sm olan çevrd AB v CD vtrlri mrkzdn brabr msafddir. CnD 90q olarsa, trixlnmi hissnin sahsini tapn (=3). D A O n _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ B C 9. x 6 2 y 8 2 16 tnliyi il verilmi çevr üçün doru tkliflri göstrin. 1. Mrkzi (–6;8) nöqtsinddir 2. Mrkzi (6;–8) nöqtsinddir 3. Radiusu 4-dür 4. Radiusu 8-dir 5. Koordinat balancndan çevry qdr msaf 6-dr 6. Koordinat balancndan çevry qdr msaf 4-dür A) 1, 4, 5 B) 2, 3, 5 C) 1, 3, 6 D) 1, 3, 5 E) 2, 4, 6 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ 10. R – dairnin radiusu, – sektora uyun mrkzi bucaq olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. R 4, D 90q a. Ssektor=3 2. R 3, D 120q b. Ssektor=12 3. R 6 2, D 60q c. Ssektor=4 d. Sdair=4 e. Sdair=72 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 36 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları 3 Tdrisvahidi: RİYAZİYYAT | IX sinif 3.1 Tnliklr v tnliklr sistemi Bölm: Altstandartlar: 2.1.1 2.2.1 2.2.2 Hyatisituasiyayauyunbirdyinlitnlikvyaikidyinliiki tnliklrsistemitrtibedir Cbriifadlrüzrindeynilikçevirmlriaparr Birixtti,digriikidrcliolanikidyinli tnliklrsisteminihlledir A variant ­y x 2 2, ¯y a 1. a-ya müvafiq qiymt vermkl ® tnliklr sistemi üçün cdvli doldurun: Tnliklr sisteminin: iki hlli var bir hlli var hlli yoxdur a Sxematik kil ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Bucaq msal 2 olan y=kx+b düz xtti il y=x2–2x–8 parabolas bir ortaq nöqty malikdir. Bu düz xttin Oy oxu il ksim nöqtsinin ordinatn tapn. Hlli:___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 37 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 ­x y 3. ® 2 ¯x y 4, 2 8 Bilik qiymətləndirilir tnliklr sistemini vzetm üsulu il hll edin. Hlli:___________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ 4. y x 2 tnliyi il veriln düz xtt aid olan nöqtlr çoxluu A il, x 2 y 2 tnliyi il veriln parabolaya aid olan nöqtlr çoxluu is B il iar edilmidir. n A B -ni tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2 x xy 2 y 11, tnliklr sistemini hll edin v x 2 y 2 -n tapn. 5. ­ ® ¯2 x xy 2 y 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. Usta v agird birinci gün birlikd 100 detal hazrladlar. Usta ikinci gün birinci gündkindn 20% çox, agird is 10% çox detal hazrlad. Onlar ikinci gün 116 detal hazrlayarlarsa, birinci gün hr biri neç detal hazrlayar? Hlli: Tutaq ki, usta birinci gün x detal, agird is y detal hazrlad. Onda, mslnin rtin gör onlar birinci gün _____ detal hazrladlar. Buradan ______________________ tnliyi alnr. Usta ikinci gün 20% çox, yni _______ detal, agird is 10% çox, yni ______ detal v birlikd 116 detal hazrladqlarndan, _______________________________tnliyi alnr. Tnliklr sistemini qurun v onu hll edin: ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 38 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları 7. 2 x 5 RİYAZİYYAT | IX sinif 5 2 x tnliyini hll edin v natural köklrinin cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 8. Biri birdrcli, digri is ikidrcli olan el tnliklr sistemi yazn ki, (7; 3) cütü onun hlli olsun. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 9. n sad ortaq mxrci x3–4x olan ksrlrin daxil olduu tnliklri göstrin. 1. 4. 1 5 x2 x2 6 x 2 7 x 4 x 2 x2 2 A) 1; 4; 5 2. x 8 5 x4 5. B) 1; 4; 6 3. 3 5 x2 4 x 0 x 9 2 x 4 x 1 C) 2; 3; 5 7 x 6. 3 x 4 2 D) 3; 4; 6 6 x 5 4 x x2 E) 1; 2; 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Tnliklr sistemi v onlarn qrafik hllrin gör uyunluu müyyn edin. ­ x 2 y 1, ­° y x 1 2 , ­° y x 1 2 , 1. ° 3. 2. ® ® ® 2 2 °̄ y x 1 °̄ y x 1 °̄ x y 1 b. a. e. y y y 1 1 1 1 –1 O d. c. y y 1 x O 1 x O 1 x –1 O x –1 –1 O 1 x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 39 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant ­y x 2 1, ¯y a 1. a-ya müvafiq qiymt vermkl ® tnliklr sistemi üçün cdvli doldurun. Tnliklr sisteminin: iki hlli var bir hlli var hlli yoxdur a Sxematik kil ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Bucaq msal 2 olan y=kx+b düz xtti il y=x2–2x+1 parabolas bir ortaq nöqty malikdir. Bu düz xttin Oy oxu il ksim nöqtsinin ordinatn tapn. Hlli:___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ ­ x y 1, 3. ® 2 2 ¯x y 7 tnliklr sistemini vzetm üsulu il hll edin. Hlli:___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 4. y x 3 tnliyi il veriln düz xtt aid olan nöqtlr çoxluu A il, x 2 y 3 tnliyi il veriln parabolaya aid olan nöqtlr çoxluu is B il iar edilmidir. n A B -ni tapn. __________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 40 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif ­ x xy y 5, tnliklr sistemini hll edin v x 2 y 2 -n tapn. x xy y 1 ¯ 5. ® ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. Usta v agird birinci gün birlikd 140 detal hazrladlar. Usta ikinci gün birinci gündkindn 30% çox, agird is 10% az detal hazrlad. Onlar ikinci gün 158 detal hazrlayarlarsa, birinci gün hr biri neç detal hazrlayarlar? Hlli: Tutaq ki, usta birinci gün x detal, agird is y detal hazrlad. Onda, mslnin rtin gör onlar birinci gün ______ detal hazrladlar. Buradan _____________________________ tnliyi alnr. Usta ikinci gün 30% çox, yni _______ detal, agird is 10% az, yni ______ detal v birlikd 158 detal hazrladqlarndan, ____________________________________ tnliyi alnr. Tnliklr sistemini qurun v onu hll edin: ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. 2 x 9 9 2 x tnliyini hll edin v natural köklrin cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 8. Biri birdrcli, digri is ikidrcli olan el tnliklr sistemi yazn ki, (–4; 6) cütü onun hlli olsun. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 41 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 9. n sad ortaq mxrci a3–9a olan ksrlrin daxil olduu tnliklri göstrin. 1. 4. a2 4 a4 a 0 2. 4 1 2 a 9 a 2 a3 5. A) 1; 3; 5 4 2 a3 a3 7 a 1 8 a 9 a 3 2 B) 2; 4; 6 3. 1 2 a 4 a 6. C) 2; 4; 5 2 9a 6 1 2 a 9 a D) 3; 4; 6 8 a 0 E) 1; 2; 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Tnliklr sistemi v onlarn qrafik hllrin gör uyunluu müyyn edin. ­ y x2 1. ® ¯y ­° y x 1 2 3. ® 2 °̄ x y 1 ­° y x 2 1 2 °̄ y x 2 1 2. ® x2 b. a. c. y y 2 d. y e. y y 1 1 2 –1 O 1 O –1 1 O x x –1 O 1 x x –2 –1 –2 O x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 42 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif BÖYÜK SUMMATV QYMTLNDRM Altstandartlar: 1 1.1.1 Hqiqiddlrioxuyurvyazr 1.1.2 Hqiqiddlrimüqayisedirvdüzür 1.1.3 Hqiqidduyunolannöqtnikoordinatdüzxttiüzrindtxmini göstrir 1.1.4 Çoxluqlarnbirlmsivksimsixasslrinihqiqiddlrçoxluuil balmsllrhllinttbiqedir 1.2.1 nci(n>2)drcdnkökünxasslrinittbiqedrkifadlrinqiymtini tapr 1.2.2 Rasionalüstlüqüvvtinxasslrinittbiqedir 1.2.3 nci(n>2)drcdnkökdaxilolanifadlrisadldirir 1.2.4 Müxtsrvurmadüsturlarnnci(n>2)drcdnkökdaxilolan ifadlrttbiqedir 1.3.1 Kvadratkökvkubkökdaxilolanifadlrintqribiqiymtinitaprv nticlrihesablamatexnikasnnttbiqiilalnannticlrlmüqayis edir 2.1.1 Hyatisituasiyayauyunbirdyinlitnlikvyaikidyinliikitnliklr sistemitrtibedir 2.1.2 Verilmitklifibirdyinliikixttibrabrsizliklrsistemiklind yazaraqhlledir 2.2.1 Cbriifadlrüzrindeynilikçevirmlriaparr 2.2.2 Birixtti,digriikidrcliolanikidyinlitnliklrsisteminihlledir 2.2.3 Kvadratbrabrsizliyihlledir 3.1.3 Çevrytoxunannvksninxasslrinittbiqedir 3.2.3 Verilmiikinöqtarasndakmsafdüsturunubilir,mrkzinin koordinatlarnavradiusunagörçevrnintnliyiniyazr 4.2.1 Praktikölçmlrdalnannticlrinhqiqtuyunluunuyoxlayr A variant 1. M ^6;12;13;15; 4` , L ^6, 7; 8, 6; 9,3; 8, 4` , K ^12 2 ; 13 2; 14S ; 8S ; 6 5; 7 5` 3 3 çoxluqlarnn elementlrin gör diaqram doldurun. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 43 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 7 6 5 4 3 2 1 0 ……..….,L Natural,…….… ..………..,…..….… ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. nvr v Könül iqfordan müxtlif istiqamtlr hrkt baladlar. Müyyn vaxtdansonra onlar iqfordan eyni uzaqlqda v aralarndak msaf 6 10 m olarsa, nvr v Könülün koordinat oxunda koordinatlarn müyyn edin. –1 O 1 3. Cüt-cüt qonu olan üç xanada yerln ddlrdn biri natural (A çoxluu), ikincisi mnfi tam dd (B çoxluu), üçüncüsü is irrasional (C çoxluu) olarsa, a, b, c, d , e, f ddlrinin hans çoxluqlara x, m f e d –9 2 c aid olmasn müyyn edin v A * C çoxluunu a b 5 33 5 tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 44 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 4. x-in hans qiymtind y=x2–10x+38 funksiyas n kiçik qiymt alr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. x verilmi aralqdan olan tam ddlr olarsa, buraxlm yerlri doldurun. Natural ddlr _____________ _____________ Mnfi tam ddlr _____________ _____________ x 3 3 Tam ddlr ____________ ____________ 23 5 n böyük v n kiçik tam ddlr _______________ _______________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. A il 6 d x 2 3 aralndan olan tam ddlr çoxluu, B il is 1 d x d 8 aralndan olan natural ddlr çoxluu iar edilmidir. A B çoxluunu tapn v Eyler-Venn diaqramnda tsvir edin. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 45 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 7. a 0 olduqda A 4 5 a4 , B a5 ,C Bilik qiymətləndirilir 6 a6 , D 7 a7 , E 8 a8 , F 9 a 9 ddlrin gör bo yerlri doldurun. = –A =....... =....... a =D =....... =....... ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 1 3 8. a 2 3 , b 3 4 , c 5 1 5 ifadlrini mnal edn a, b, c tam ddlri düzbucaql paralelepipedin tillri olarsa, onun hcminin n kiçik tam qiymtini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 9. Eyni mrkzli iki dair 3 brabr hissy bölünmüdür. Böyük dairnin radiusu 6 olarsa, trixlnmi hissnin sahsini tapn. _________________________________________________ _________________________________________________ _________________________________________________ _________________________________________________ 10. 3 2 1 a olarsa, a 3 3a 2 3a 1 ifadsinin qiymtini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 46 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 11. Velosiped tkrinin millri el brkidilmidir ki, 21 brabr ölçülü kiçik, 7 brabr ölçülü böyük qövs yaranmdr. Kiçik qövsün drc ölçüsü 10q olarsa, böyük qövslrin drc ölçülrinin cmini tapn. _________________________________________________ _________________________________________________ _________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ­ xy 12. ® 2 a 2 ¯ x y xy b olarsa, x 2 y 2 cmini a v b il ifad edin. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 13. Metal günbzin (günbz yarmkür formasndadr) tikintisi zaman onun möhkmliyi üçün AB diryindn v ona perpendikulyar olan MN atmasndan istifad edilir. OB=8 m, OA=2 m olarsa, istifad ediln MN atmasnn uzunluunu tapn. A M O N B ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 47 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 14. dmanç qumbaran atan zaman qumbara y 1 x 3 x 9 parabolas boyunca 2 hrkt etdi. Qumbara idmançnn boyu sviyysindn hans n böyük hündürlüy qalxa bilr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 15. M nöqtsindn aslm böyük kür yerin sthind trpnmz vziyytddir. Hmin nöqtdn aslm kiçik kür böyük küry toxunmaqla onun trafnda frlanr. M M nöqtsindn böyük kürnin mrkzin qdr msaf 25 sm, böyük kürnin radiusu 7 sm olarsa, bu nöqtdn kürlrin toxunma nöqtsin qdr msafni tapn (MA kürlrin ortaq toxunandr). ________________________________________________ ________________________________________________ B A ________________________________________________ O ________________________________________________ ________________________________________________ C ________________________________________________ 48 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 16. Turist dəstəsi A bazasından çıxaraq düzxəttli hərəkət edərək, B məntəqəsindən keçməklə C məntəqəsinə getdi. Turistlərin nə qədər yol getdiyini tapın (1 dama = 1 km qəbul edilir). y A C ______________________________________ B ______________________________________ ______________________________________ 1 ______________________________________ –1 O ______________________________________ x 1 –1 ______________________________________ ______________________________________ 17. Təpə nöqtələri 2;3 nöqtəsində yerləşən kvadratik funksiyaları göstərin. I. y 2 x 2 3 II. y 3 x 2 3 IV. y 7 x 2 3 V. y 2 2 III. y 3 6 x 2 2 1 3x 62 3 2 VI. y 2 1 2 8 x 4 3 2 A) I, III, V B) I, II, III C) III, IV, V D) II, IV, V E) I, III, IV ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 18. Mərkəzi O nöqtəsində olan çevrədə AC BK DF , BC CE olarsa, bərabər vətərləri göstərin. I. BC II. BK III. DF IV. AC V. CE VI. AD A) II, IV, VI B) I, IV, V C) II, III, IV D) I, II, VI E) II, III, V C B A D • O E K F ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 49 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 19. Çevrlrin tnliyin gör uyunluu müyyn edin. 1. x 2 2 y3 2 16 a. mrkzi 3; 2 nöqtsind yerlir 2. x 2 2 y3 2 25 b. radiusu 5- brabrdir 3. x y 6 x 4 y 23 2 2 0 c. mrkzi 2; 3 nöqtsind yerlir d. radiusu 6-ya brabrdir e. mrkzi 2; 3 nöqtsind yerlir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 20. Tnliklr sistemi üçün uyunluu müyyn edin. ­x 2 y 2 1. ® ¯x y 8, 4 ­ xy 15, ¯x y 2 2. ® ­ xy 12, ¯x y 7 3. ® a. 5; 3 cütü sistemin hllidir b. 3; 1 cütü sistemin hllidir c. 3; 4 cütü sistemin hllidir d. 4; 3 cütü sistemin hllidir e. 3; 5 cütü sistemin hllidir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 50 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif B variant 1. A C ^7; 18; 12; 16; 41; 52` , B ^5, 6; 4,8; 1;0,3; 8, 4; 2,3; 4, 7` , 3 S½ ­ 3 5 ®12S ; 18S ; 19 2; 10 3; 12 7; 7 6; 22 2; ; ¾ çoxluqlarnn elementlrin S 2¿ ¯ gör diaqram doldurun. 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 ……..….,Q Natural,…….… ..………..,…..….… ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Eyvaz v Sba iqfordan müxtlif istiqamtlr hrkt baladlar. Müyyn vaxtdansonra onlar iqfordan eyni uzaqlqda v aralarndak msaf 20 3 m olarsa, Eyvaz v Sbann koordinat oxunda koordinatlarn müyyn edin. –2 O 2 x, m ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 51 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 3. Cüt-cüt qonu olan üç xanada yerln ddlrdn biri natural (A çoxluu), ikincisi mnfi tam dd (B çoxluu), üçüncüsü is irrasional (C çoxluu ) r q olarsa, p, q, r , m, n, k ddlrinin hans çoxluqlara n –7 aid olmasn müyyn edin v B * C çoxluunu tapn. 3 p m 5 –12 k ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. x-in hans qiymtind y=x2–16x+48 funksiyas n kiçik qiymt alr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. x verilmi aralqdan olan tam ddlr olarsa, buraxlm yerlri doldurun. Natural ddlr _____________ _____________ Mnfi tam ddlr _____________ _____________ x 4 2 Tam ddlr _____________ _____________ 33 4 n böyük v n kiçik tam ddlr _______________ _______________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 52 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 6. A ilə 5 2 x 7 aralığından olan tam ədədlər çoxluğu, B ilə isə 4 x 19 aralığından olan mənfi tam ədədlər çoxluğu işarə edilmişdir. A B çoxluğunu tapın və Eyler-Venn diaqramında təsvir edin. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. a 0 olduqda M 6 a 6 , N 15 a 15 , K 20 a 20 , P 30 a 30 , Q 19 a 19 , R 9 a 9 ədədlərinə görə boş yerləri doldurun. = –R =....... =....... a =K =....... =....... ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2 3 1 8. m 4 3 , n 5 4 , k 5 6 ifadələrini mənalı edən m, n, k tam ədədləri düzbucaqlı paralelepipedin tilləri olarsa, onun həcminin ən kiçik tam qiymətini tapın. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 53 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 9. Eyni mrkzli iki dair 4 brabr hissy bölünmüdür. Böyük dairnin radiusu 6 olarsa, trixlnmi hissnin sahsini tapn. ____________________________________________ ____________________________________________ ____________________________________________ ____________________________________________ 10. 3 5 1 b olarsa, b 3 3b 2 3b 1 ifadsinin qiymtini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 11. Velosiped tkrinin millri el brkidilmidir ki, 21 brabr ölçülü kiçik, 7 brabr ölçülü böyük qövs yaranmdr. Kiçik qövsün drc ölçüsü 15q olarsa, böyük qövslrin drc ölçülrinin cmini tapn. _____________________________________________ _____________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ­ xy 12. ® 2 m 2 ¯ x y xy n olarsa, x 2 y 2 cmini m v n il ifad edin. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 54 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 13. Metal günbzin (günbz yarmkür formasndadr) tikintisi zaman onun möhkmliyi üçün AB diryindn v ona perpendikulyar olan MN atmasndan istifad olunur. OB=20 m, OA=5 m olarsa, istifad olunan MN atmasnn uzunluunu tapn. A M O N B ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 14. dmanç qumbaran atan zaman qumbara 1 y x 4 x 16 parabolas boyunca hrkt etdi. 3 Qumbara idmançnn boyu sviyysindn hans n böyük hündürlüy qalxa bilr? ________________________________________________ ________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 15. M nöqtsindn aslm böyük kür yerin sthind trpnmz vziyytddir. Hmin nöqtdn aslm kiçik kür böyük küry toxunmaqla onun trafnda frlanr. M nöqtsindn böyük kürnin mrkzin qdr msaf 13 sm, böyük kürnin radiusu 5 sm olarsa, bu nöqtdn kürlrin toxunma nöqtsin qdr msafni tapn (MA kürlrin ortaq toxunandr). ___________________________________________ M B ___________________________________________ ___________________________________________ A O ___________________________________________ ___________________________________________ C “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 55 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 16. Turist dstsi A bazasndan çxaraq düzxttli hrkt edrk B mntqsindn keçmkl C mntqsin getdi. Turistlrin n qdr yol getdiyini tapn (1 dama = 1 km qbul edilir). ______________________________________ y A B ______________________________________ ______________________________________ ______________________________________ C 1 ______________________________________ ______________________________________ –1 O x 1 –1 ______________________________________ ___________________________________________________________________________________ 17. Tp nöqtlri 2;3 nöqtsind yerln funksiyalar seçin. I. y 2 x3 IV. y 2 2 2 7 x 2 3 A) I, II, III B) I, III, V D) I, IV, V E)) III, IV, V II. y V. y 1 2 x6 3 2 2 3 5 x 10 3 III. y 3 4 x 2 VI. y 3 8 x 4 3 2 2 C) III, IV, VI ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 18. KC CE DK , BC z AC olarsa, brabr vtrlri göstrin. I. BC III. DK V. CE II. KC IV. AC VI. AD A) I, IV, VI B) I, II, IV D) II, III, V E) II, III, VI C B A • O D C) II, IV, V K E ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 56 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 19. Çevrlrin tnliyin gör uyunluu müyyn edin. 1. x 4 2 y 5 2 2. x 4 2 y 5 2 49 36 2 2 3. x y 10 x 8 y 23 0 a. mrkzi (–5; 4) nöqtsind yerlir b. radiusu 8- brabrdir c. mrkzi (4; 5) nöqtsind yerlir d. radiusu 7-y brabrdir e. mrkzi (–4; 5) nöqtsind yerlir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 20. Tnliklr sistemi üçün uyunluu müyyn edin. ­ xy 20, ¯x y 9 1. ® ­ xy 14, 2. ® ¯x y 5 ­ x 2 y 2 16, 3. ® ¯x y 2 a. 5; 3 cütü sistemin hllidir b. 7; 2 cütü sistemin hllidir c. 5; 4 cütü sistemin hllidir d. 4; 5 cütü sistemin hllidir e. 2;7 cütü sistemin hllidir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 57 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Tdrisvahidi: Bölm: Altstandartlar: 3 Bilik qiymətləndirilir 3.2 Çoxbucaqllar 3.1.1Snqxttvçoxbucaqlanlaylarnbilir,düzgünçoxbucaqlntsviredir 3.1.2Verilmiüçbucandaxilinvxaricinçevrçkir 3.1.4Dairnindaxilinvxaricinçkilmidördbucaqlnnxasslrini msllrhllinttbiqedir variant 1. Düzgün çoxbucaqlnn xarici buca 30°-dir. Cdvli doldurun: Trflrin say Bütün diaqonallarn say Daxili bucaqlarn cmi ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. kli çkin v mslni hll edin. Trfi 3 olan düzgün üçbucan daxilin çevr çkilmidir. Bu çevrnin daxilin çkilmi düzgün dördbucaqlnn perimetrini tapn. Hlli:________________________________ _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ 58 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl kil Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 3. Daxili bucaqlarnn cmi a) 600°; b) 900°; c) 1680° olan çoxbucaql varm? gr varsa, bir tp nöqtsindn çxan diaqonallarn sayn tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. MP 58q , KP 76q , NK 102q olarsa, MNKP dördbucaqlsnn bucaqlarn tapn. N K _________________________________________ _________________________________________ _________________________________________ M _________________________________________ P _________________________________________ 5. Oturacaqlar 2 sm v 8 sm olan brabryanl trapesiyann B C daxilin çkilmi dairnin sahsini tapn. Hlli: Bo yerlri doldurun. 1. K=_____________________________ 2. Daxilin çevr çkilmi dördbucaqlnn xasssin gör ________________________________________________ A K D ________________________________________________ AB=____________________________________________ 3. K üçbucandan K=_________________________ 4. K çevrnin ______________, yni d=______________ 5. Dairnin radiusu r=______________________________ 6. Sdair= _________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 59 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Çevr üzrind düzgün onbebucaqlnn tp nöqtlri verilmidir. 28 v 312 diaqonallar M nöqtsind ksiir. sbat edin ki, 2 3 v 8 12 üçbucaqlar brabrtrflidir. sbat: 1. Bir qövsün drc ölçüsü taplr: 2 3 ________________________________________ ________________________________________ 12 8 ________________________________________ 2. 2 3 üçbucann bucaqlar taplr: 823 daxil çkilmi buca 38 qövsün söyknir v ____________________ brabrdir. 2312 daxil çkilmi buca ______ qövsün söyknir v ________________ brabrdir. Onda, 2 3 buca ________________ brabrdir 3. Analoji olaraq 12 8 üçbucann bucaqlar taplr: ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Demli, _______________________________________________________________________ 7. Brabryanl trapesiyann daxilin çkilmi çevr yan trflri 9:16 nisbtind bölür. Bu trapesiyann hündürlüyü 24 sm olarsa, onun sahsini tapn. Hlli:___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ Mslnin hllind istifad etdiyiniz bütün teoremlri yazn: _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ 60 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif B 8. ABCD trapesiyasnda DN=NC, AM=MB, MN=10 sm, AK=6 sm, BAD= ADC. kild verilnlr gör tapn: _________________________________________ N M _________________________________________ C _________________________________________ A _________________________________________ K D 1. AB=____________________________ 2. P(ABCD)=_______________________ 3. BK=____________________________ 4. S(ABCD)=_______________________ 5. Rdair=___________________________ 6. lçevr=___________________________ 7. Sdair=___________________________ 9. Düzgün n-bucaql üçün doru tkliflri göstrin. 1. n=5 olduqda bir tpdn çxan diaqonallarn say 2-dir. 2. n=6 olduqda bir tpdn çxan diaqonallarn say 4-dür. 3. n=6 olduqda daxili buca 120o-dir. 4. n=7 olduqda daxili buca 150o-dir. 5. n=12 olduqda xarici bucaqlarnn cmi 360o-dir. 6. n=10 olduqda xarici buca 18o-dir. A) 2; 4; 6 B) 1; 4; 6 C) 1; 3; 5 D) 1; 3; 6 E) 2; 4; 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. – düzgün çoxbucaqlnn trfidir n – trflrin saydr 1. =6, n=3 2. =12, n=6 3. =8, n=4 r – daxil çkilmi çevrnin radiusudur S – düzgün n-bucaqlnn sahsidir a. r= 6 3 b. S= 9 3 c. r=4 d. S= 216 3 e. r= 3 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 61 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. Düzgün çoxbucaqlnn xarici buca 40°-dir. Cdvli doldurun: Trflrin say Bütün diaqonallarn say Daxili bucaqlarn cmi ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. kli çkin v mslni hll edin. Trfi 2 olan düzgün üçbucan daxilin çevr çkilmidir. Bu çevrnin daxilin çkilmi düzgün dördbucaqlnn perimetrini tapn. Hlli:________________________________ _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ kil: 3. Daxili bucaqlarnn cmi a) 500°; b) 960°; c) 1080° olan çoxbucaql varm? gr varsa, bir tp nöqtsindn çxan diaqonallarn sayn tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. MP 38q , KP 96q , NK 122q olarsa, N MNKP dördbucaqlsnn bucaqlarn tapn. _________________________________________ _________________________________________ _________________________________________ _________________________________________ _________________________________________ 62 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl K M P Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 5. Oturacaqlar 8 sm v 18 sm olan brabryanl trapesiyann daxilin çkilmi dairnin sahsini tapn. Hlli: Bo yerlri doldurun. B C 1. K=_____________________________ 2. Daxilin çevr çkilmi dördbucaqlnn xasssin gör ___________________________________ A D K ___________________________________________ AB=_______________________________________ 3. K üçbucandan K=_____________________ 4. K çevrnin _____________, yni d=__________ 5. Dairnin radiusu r=_________________________ 6. Sdair=____________________________________ 6. Çevr üzrind düzgün onskkizbucaqlnn tp nöqtlri verilmidir. 29 v 314 diaqonallar M nöqtsind ksiir. sbat edin ki, 2 3 v 9 14 üçbucqlar brabrtrflidir. sbat: 1. Bir qövsün drc ölçüsü taplr: ________________________________________ 2 3 14 ________________________________________ ________________________________________ 9 2. 2 3 üçbucann bucaqlar taplr: 923 daxil çkilmi buca 39 qövsün söyknir v ____________________ brabrdir. 2314 daxil çkilmi buca _________ qövsün söyknir v ___________________ brabrdir. Onda, 2 3 buca _____________ brabrdir. 3. Analoji olaraq 14 9 üçbucann bucaqlar taplr: ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ 4. Demli, _______________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 63 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 7. Brabryanl trapesiyann daxilin çkilmi çevr yan trflri 2:3 nisbtind bölür. Bu trapesiyann hündürlüyü 12 sm olarsa, onun sahsini tapn. Hlli:___________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Mslnin hllind istifad etdiyiniz bütün teoremlri yazn: ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ __________________________________ _____________________________________________ 8. ABCD trapesiyasnda DN=NC, AM=MB, MN=12 sm, AK=4 sm, BAD= ADC. kild verilnlr gör tapn: _________________________________________ B N M _________________________________________ C _________________________________________ _________________________________________ _________________________________________ 1. AB=______________________________ 2. P(ABCD)=_________________________ 3. BK=______________________________ 4. S(ABCD)=_________________________ 5. Rdair=____________________________ 6. lçevr=_____________________________ 7. Sdair=_____________________________ 64 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl A K D Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 9. Düzgün n-bucaql üçün doru tkliflri göstrin. 1. n=7 olduqda bir tpdn çxan diaqonallarn say 6-dr. 2. n=10 olduqda bir tpdn çxan diaqonallarn say 7-dir. 3. n=8 olduqda daxili buca 20q-dir. 4. n=5 olduqda daxili buca 108q-dir. 5. n=18 olduqda xarici buca 10q-dir. 6. n=10 olduqda xarici bucaqlarnn cmi 360q-dir. A) 2; 4; 5 B) 1; 4; 6 D) 1; 3; 6 E) 2; 4; 6 C) 1; 3; 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. – düzgün çoxbucaqlnn trfidir n – trflrin saydr 1. 2. 3. =2, n=3 =10, n=6 =12, n=4 r – daxil çkilmi çevrnin radiusudur S – düzgün n-bucaqlnn sahsidir a. r= 5 3 b. S= 3 c. r=6 d. S= 150 3 e. r= 3 3 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 65 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 4 Tdrisvahidi: Bölm: Altstandartlar: Bilik qiymətləndirilir 4.1 Brabrsizliklr 1.1.4Çoxluqlarnbirlmsivksimsixasslrinihqiqiddlrçoxluuil balmsllrhllinttbiqedir 2.2.3Kvadratbrabrsizliyihlledir 2.3.1Cbribrabrsizliklriintervallarüsuluilhlledir A variant 1. 2 x t 0 brabrsizliyinin hllr çoxluu A, x 2 3 x 4 brabrsizliyinin hllri çoxluu is B-dir. AB -ni dd oxunda, > 6; 4@ parçasndak tam hllrini is Eyler-Venn diaqramnda göstrin. O A x B ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 66 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 2. Uyun qrafikdn istifad edrk x2+6x+80 brabrsizliyini hll edin. Hlli: ) x2+6x+8 kvadrat üçhdlisinin köklrini tapn: __________________________________________________________________________ b) y=x2+6x+8 funksiyasnn qrafikini sxematik qurun v x2+6x+80 brabrsizliyini ödyn aral qeyd edin. __________________________________________________________________________ y 1 O 1 x Cavab: 3. x-in hans qiymtlrind x 3 6 5 x x 2 ifadsinin mnas var? Hlli:___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 67 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 4. x 2 t x 3 brabrsizliyini hll edin. ªx 2 t x 3 ¬x 2 d x 3 Hlli: Brabrsizliklr heytini yazn v hll edin. « ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. 2 x 1 3 x 1 brabrsizliyini hll edin. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2 6. m -in hans qiymtlrind 3x –mx–4=0 tnliyinin iki müxtlif hqiqi kökü var? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Brabrsizliklri intervallar üsulu il hll edin: a) x x 2 b) x3 t 0 2x 3 5; 2 x c) x 9 2 x 1 t 0 ; ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 68 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. x2+5x–6<0; –x2+2x+3>0; –x2+10x–250; x2–4x+40; x2–x+7>0; –x2+2x–6<0 brabrsizliklrindn uyun brabrsizliklri seçin v cdvli doldurun. D>0 D<0 D=0 a>0 Absis oxu il ksim nöqtlrinin koordinatlar Sxematik tsvir x Cavab: x x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 9. Hlli (–3;4) ddlr cütü olan brabrsizliklri göstrin. 1. yࣳ 3 2. x2+y225 3. xࣴ –2 4. xy–12 6. xࣳ –2 5. xy12 A) 2; 4; 5 B) 2; 3; 5 C) 1; 3; 5 D) 2; 4; 6 E) 1; 4; 6 ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. y a. y b. 1. x+y1 1 O 2. –2x1 –2 3. yx2+1 c. y d. O 1 x y e. 1 1 x y 1 1 O x O 1 x x O ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 69 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. xࣴ 4x–1 brabrsizliyinin hllr çoxluu A, 2x+5ࣴ 5x–6 brabrsizliyinin hllr çoxluu is B-dir. AB çoxluunu dd oxunda, > 6; 4@ parçasndak tam hllrini is Eyler-Venn diaqramnda göstrin. O A x B ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Uyun funksiyann qrafikindn istifad edrk x2–3x+400 brabrsizliyini hll edin. Hlli: ) x2–3x+40 kvadrat üçhdlisinin köklrini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ b) y=x2–3x+40 funksiyasnn qrafikini sxematik qurun v x2–3x+400 brabrsizliyini ödyn aral qeyd edin. 70 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif y 1 O x 1 Cavab: 3. x-in hans qiymtlrind x 1 x 2 3 x 10 ifadsinin mnas var? Hlli:___________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ 4. 3 x 5 ! 9 x 1 brabrsizliyini hll edin. ª3 x 5 ! 9 x 1 ¬ 3 x 5 9 x 1 Hlli: Brabrsizliklr heytini yazn v hll edin: « ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 71 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 5. 3 x 2 ! x 2 brabrsizliyi hll edin. Hlli:___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. m-in hans qiymtlrind 2x2–mx–2=0 tnliyinin hqiqi köklri yoxdur? Hlli:___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Brabrsizliklri intervallar üsulu il hll edin: a) x 5 x 1 x 6 0 b) 7x 6 3 x2 c) x 3 2 x7 d0 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 8. x2+5x–6<0; –x2+2x+3>0; –x2+10x–250; x2–4x+40; x2–x+7>0; –x2+2x–6<0 brabrsizliklrindn uyun olanlar seçin v cdvli doldurun: D>0 D<0 D=0 a<0 Absis oxu il ksim nöqtlrinin koordinatlar Sxematik tsvir Cavab: x x x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 72 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 9. (3; –4) cütünün hlli olduu brabrsizliklri göstrin. 1. xy–12 2. yࣴ –3 3. xy–1 4. x2+y225 5. xࣳ 2 6. yࣳ –3 A) 2; 5; 6 B) 2; 3; 5 D) 3; 4; 6 E) 1; 4; 6 C) 1; 3; 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. 1. x y t 1 y 2. 1 d y d 2 3. y t 1 x y b. a. 2 1 2 O 1 O x x –1 c. y y d. 1 y e. 1 1 O 1 –1 x O x –1 O x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 73 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 4 Tdrisvahidi: 4.2 Vektorlar Bölm: Altstandartlar: Bilik qiymətləndirilir 3.1.5Müstviüzrindvektoranlayn,vektorlarntoplanmas,çxlmasv ddvurulmasqaydalarnriyazivfizikimsllrttbiqedir A variant 1. I turist qrupu A mntqsindn 3 dama imala, 4 dama rq doru hrkt edrk B mntqsin, II turist qrupu is C mntqsindn 5 dama cnuba, 12 dama qrb doru hrkt edrk D mntqsin çatd. AB v CD vektorlarnn uzunluunu tapn (1 dama=1 km qbul edilir). y imal Qrb rq B Cnub A C 1 –1 O 1 –1 D 74 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl x Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 2. Müxtlif magistrallar boyunca avtomobillrin hrkt istiqamti verilmidir. M1 v M2, M3, M4 v M5 magistrallar paraleldirlr. kl istinad edrk cdvli doldurun. M4 JG f G e M2 G a JG d M1 G c G b JG k G l M3 M5 Kollinear vektorlar G G a v b ; ks istiqamtli vektorlar G G b v c ; Eyni istiqamtli vektorlar G G e v l ; “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 75 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 3. Tyyar uçu zaman A nöqtsindn B nöqtsin hrkt etdi. Onun yerdyimsinin komponentlrini v yerdyimnin modulunu tapn. y 22 A• –6 •B 12 O 18 x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ G 4. a m 5;16 JJJJJJG G b 20; n 4 olarsa, m; n vektorunun uzunluunu tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Aqil bir nöqtdn çxaraq 150 m qrb, 225 m rq doru hrkt etmidir. Miqyas 1 sm:15 m olarsa, vzlyici vektorun uzunluunu, istiqamtini tapn v kli çkin. 76 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif imal 6. Avtomobil imal-rq istiqamtind hrkt edir. Avtomobilin hrkt sürtinin rq v imal istiqamtlrind komponentlri, uyun olaraq, 60 km/saat v 80 km/saat olarsa, onun sürtinin modulunu v üfüqi Qrb rq Cnub istiqamt meyl bucan tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Basketbol oyunu zaman I v II oyunçular trfindn sbt atlan top d1 v d 2 vektorlar boyunca hrkt JJG etmidir. d1 JJG 6, d 2 I oyunçu 12 , d1 -in meyl buca 120q, d 2 -nin meyl buca 60q olarsa, topun yerdyimsinin komponentlrini tapn. d2 d1 II oyunçu ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ G G 8. a 2k 3;9 v b 6;12 m vektorlar üçün a 3b rti ödnrs, km hasilini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 77 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir G 9. a 5;6 vektoru il kollinear olan vektorlar göstrin. G G II. c 10; 12 I. b 15;18 G JG IV. e 12;8 A) I, II, V V. f 20; 24 B) I, II, IV C) II, IV, VI JG III. d 3; 4 JG VI. g 15; 24 D) III, IV, VI E) I, III, V ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. A 6;8 , B 10;5 , C 12;9 nöqtlri üçün uyunluu müyyn edin. 1. AB BC 2. AC CB 3. BC CA a. komponentlrinin cmi –11-dir b. komponentlrinin cmi –19-dur c. komponentlrinin hasili –102-dir d. komponentlrinin hasili –48-dir e. komponentlrinin cmi 19-dur ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 78 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif B variant 1. I turist qrupu M mntqsindn 6 dama cnuba, 8 dama qrb doru hrkt edrk N mntqsin, II turist qrupu is P mntqsindn 9 dama imala, 12 dama rq doru hrkt edrk Q mntqsin çatd. MN v PQ vektorlarnn uzunluunu tapn (1 dama=1 km qbul edilir). y Q M 1 –1 O x 1 –1 P N imal Qrb rq Cnub ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 79 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 2. Müxtlif magistrallar boyunca avtomobillrin hrkt istiqamti verilmidir. M1 v M2; M3, M4 v M5 magistrallar paraleldirlr. kl istinad edrk cdvli doldurun. M4 JG f G e G a JG d M1 G c M2 G b JG k G l M3 M5 Kollinear vektorlar G G a v b ; 80 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl ks istiqamtli vektorlar G G b v c ; Eyni istiqamtli vektorlar G G e v k ; Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 3. Tyyar uçu zaman A nöqtsindn B nöqtsin hrkt etdi. Onun yerdyimsinin komponentlrini v yerdyimnin modulunu tapn. y 16 9 A• –7 •B O 17 x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ G 4. c 12; m 7 JJJJJJG JG d n 4;5 olarsa, m; n vektorunun uzunluunu tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. smr bir nöqtdn çxaraq 300 m imala, 240 m cnuba doru hrkt etmidir. Miqyas 1 sm:30 m olarsa, vzlyici vektorun uzunluunu, istiqamtini tapn v kli çkin. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 81 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Avtomobil imal-qrb istiqamtind imal hrkt edir. Avtomobilin hrkt Qrb sürtinin qrb v imal istiqamtlrind komponentlri uyun olaraq 30 km/saat rq Cnub v 40 km/saat olarsa, onun sürtinin modulunu v üfüqi istiqamt meyl bucan tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Basketbol oyunu zaman I v II oyunçular trfindn sbt atlan top d1 v d 2 vektorlar boyunca hrkt JJG etmidir. d1 JJG 8, d 2 10 , d1 -in meyl buca 135q, d 2 -nin meyl buca 45q olarsa, topun yerdyim- I oyunçu d2 d1 II oyunçu sinin komponentlrini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ G JG 8. c 4m 5;12 v d 5;10 k vektorlar üçün c 2d rti ödnrs, km hasilini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 82 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif JG 9. m 3; 5 vektoru il kollinear olan vektorlar göstrin. G I. n 4;8 G IV. q 9; 15 JG G II. k 6; 10 III. p 1; G G V. r 8;9 A) II, III , IV B) I, III, VI D) I, IV, VI E) I, III, IV 5 3 VI. l 9;10 C) II, III , V ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 10. M 3;4 , N 5;6 , K 6;9 nöqtlri üçün uyunluu müyyn edin. 1. MN NK 2. MK KN JJJG JJJJG 3. KN NM a. komponentlrinin cmi –14-dür b. komponentlrinin cmi 0-dr c. komponentlrinin hasili 14-dür d. komponentlrinin hasili –45-dir e. komponentlrinin hasili –4-dür ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 83 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Tdrisvahidi: Bölm: Bilik qiymətləndirilir 5 5.1 ddi ardcllqlar Altstandartlar: 1.1.4Çoxluqlarnbirlmsivksimsixasslrinihqiqiddlrçoxluuil balmsllrhllinttbiqedir 2.1.3Ardcllqlarn,ddivhndsisilsillrinxasslrinimslhllin ttbiqedir A variant 1. (an) ddi silsilsi üçün cdvld bo xanalar doldurun. a1 7 d 0,3 a4 19 2 7 –3 5 a8 9 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 2. (an) ddi silsilsind a18 -i müxtlif düsturlarla ifad edin. a2+16d a18 84 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 3. (bn) hndsi silsilsind b9·b15 hasilini müxtlif düsturlarla ifad edin . b6·b18 b9·b15 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 4. 8 m hündürlükdn yer dün top 6 m yükskliy qalxd. Hr sonrak dfd top vvlki qalxd hündürlüyün eyni hisssi qdr hündürlüy qalxarsa, n-ci addmda qalxd hn hündürlüyü üçün cdvli tamamlayn. n 1 hn (m) 8 2 3 4 5 n ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 85 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 5. lk n hddinin cmi Sn=4n–1 düsturu il hesablanan (bn) hndsi silsilsi üçün cdvli doldurun. n 1 2 4 Sn bn ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 6. {1; 3; 7; 13; 15} çoxluuna daxil olan ddlrin an=n2–3, an= 3n, an= 2n–1 düsturlar il verilmi ardcllqlardan hansnn v neçnci hddi olduunu cdvl qeyd edin. Ardcllqda bel hdd yoxdursa, “–” iarsi yazn. an 1 n2–3 n=2 3n – 2n–1 n=1 3 7 13 15 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 7. A il 18; 24; .... ddi silsilsinin v B il A B 3; 6; .... hndsi silsilsinin ilk 6 hddindn ibart çoxluqlar iar edilmidir. Bu çoxluqlar üçün EylerVenn diaqramn qurun. ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 86 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. 36; 12; 4; .... sonsuz hndsi silsilsinin cmini tapn. ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 9. (an) ddi silsilsinin hdlri üçün doru olan münasibtlri göstrin. 1. a7–a3=a14–a10 2. a7+a3=a1+a9 3. a2·a6=a3·a4 4. a20=2·a10 5. a5=a1+5d 6. 3(a2+a8)=2(a1+a3+a11) A) 1; 2; 5 D) 1; 2; 6 B) 4; 5; 6 E) 3; 4; 6 C) 1; 3; 5 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 10. Ardcllqlar üçün uyunluu müyyn edin. 1. 2; 4; 6; ... 2. 1; 8; 27; ... 3. 2; 4; 8; ... a. hndsi silsildir b. ddi silsildir c. n ddi, n hndsi silsildir d. növbti hddi 16-dr e. növbti hddi 8-dir ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 87 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. (an) ddi silsilsi üçün cdvld bo xanalar doldurun. a1 5 d 0,4 a4 17 2 5 –3 13 a9 7 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 2. (an) ddi silsilsind a16 -n müxtlif düsturlarla ifad edin. a16 a10+6d ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 88 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 3. (bn) hndsi silsilsind b3·b15 hasilini müxtlif düsturlarla ifad edin. b5·b13 b3·b15 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 4. 9 m hündürlükdn yer dün top 6 m yükskliy qalxd. Hr sonrak dfd top vvlki qalxd hündürlüyün eyni hisssi qdr hündürlüy qalxarsa, n-ci addmda qalxd hn hündürlüyü üçün cdvli tamamlayn. n 1 hn (m) 9 2 3 4 5 n ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 89 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 5. lk n hddinin cmi Sn=3n–1 düsturu il hesablanan (bn) hndsi silsilsi üçün cdvli doldurun. 1 n 2 4 Sn bn ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 6. 3; 6; 9; 11; 24 çoxluuna daxil olan ddlrin an= n2+2, an=2n+1, an=3n–3 düsturlar il verilmi ardcllqlardan hansnn v neçnci hddi olduunu cdvl qeyd edin. Ardcllqda bel hdd yoxdursa, “–” iarsi yazn. an 3 n2+2 n=1 2n+1 n=1 3n–3 – 6 9 11 24 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 7. A il 6; 12; .... ddi silsilsinin v B il 3; 6; .... hndsi silsilsinin ilk 6 hddindn ibart çoxluqlar iar edilmidir. Bu çoxluqlar üçün Eyler-Venn diaqramn qurun. A B ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 90 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. 28; 14; 7; .... sonsuz hndsi silsilsinin cmini tapn . ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 9. (an) ddi silsilsinin hdlri üçün doru olan münasibtlr göstrin. 1. a9–a5=a4 2. a6+a5=a1+a10 3. a3·a5=a2·a6 4. a7=a1+6d 5. a18=2·a9 6. 3(a6+a8)=2(a1+a5+a15) A) 1; 2; 3 D) 1; 4; 5 B) 2; 3; 6 E) 2; 4; 5 C) 2; 4; 6 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 10. Ardcllqlar üçün uyunluu müyyn edin. 1. 1; 3; 5; ... 2. 1; 4; 9; ... 3. 1; 3; 9; ... a. ddi silsildir b. hndsi silsildir c. n ddi, n hndsi silsildir d. növbti hddi 7-dir e. növbti hddi 27-dir ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 91 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Tdrisvahidi: 5 Bilik qiymətləndirilir Bölm: 5.2Hndsi çevrilmlr. Hrkt Altstandartlar: 3.2.1Müstviüzrindparalelköçürmanlaynbilirvfiqurlarnçevrilmsin ttbiqedir 3.2.2Hrktçevrilmsianlaynbilirvikikonqruyentfiqurdanbirini digrindnhrktçevirmsiilalr A variant 1. kild 12 konqruyent kvadrat göstrilmidir. A3 nöqtsini B5 nöqtsin çevirn paralel köçürm: A1 A3 A2 A4 A5 B1 B2 B3 B4 B5 C1 C2 C3 C4 C5 D1 D2 D3 D4 D5 a) B1B2C2C1 kvadratn hans kvadrata; b) Hans düzbucaqln C3C5D5D3 düzbucaqlsna çevirir? ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 2. (x; y)(x–3; y+2) klind verilmi paralel köçürmd A nöqtsi A nöqtsin keçir. Cdvli doldurun. A A (1; 5) (3; ...) (...; 1) (2; 5) ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 92 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 3. M nöqtsi A1A2 parçasnn orta nöqtsidir. Cdvli doldurun. M A1 (3; –4) A2 (7; 6) (1; 5) (3;...) (–2; 4) (2; 5) (...; 7) ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 4. (x; y)(x+a; y+b) paralel köçürmsind hr bir nöqt yerini 3 vahid sola, 2 vahid yuxar dyiir. Bu paralel köçürmd: a) a v b-ni tapn. b) hans nöqt (–1; 3) nöqtsin keçir? ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 5. Paralel köçürmlri (x; y)(x+a; y+b) klind yazb, hr bir hal üçün a v b-ni tapn. a=___ b=___ 3 vahid sola 5 vahid yuxar a=___ b=___ (x; y) 3 vahid saa 2 vahid yuxar a=___ b=___ a=___ b=___ 4 vahid sola 8 vahid aa 9 vahid saa 7 vahid aa ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 93 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Koordinat balancna nzrn ksetmd ABC üçbucann keçdiyi ABC üçbucan qurun v A, B, C nöqtlrinin koordinatlarn yazn. y B 1 C –1 O x 1 –1 A ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 7. Koordinatlar (4;8) olan maddi nöqt hr addmda koordinat balancna nzrn saat qrbinin hrkti istiqamtind 90° dönür. Bu maddi nöqtnin n-ci addmdak koordinatlar (xn; yn) üçün cdvli doldurun. n 1 (xn; yn) (4;8) 2 3 4 5 17 2016 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 94 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. Koordinat balanc trafnda saat qrbinin hrkti istiqamtind 90° dönmd AB parçasnn keçdiyi AB parçasn qurun v A v B nöqtlrinin koordinatlarn yazn. y A 2 O 2 x 4 –2 B ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 9. Doru tkliflri göstrin. A(1; –4) nöqtsi 1. Ox oxuna nzrn ksetmd (1; 4) nöqtsin keçir. 2. Oy oxuna nzrn ksetmd (–1; 4) nöqtsin keçir. 3. x=2 düz xttin nzrn ksetmd (3; –4) nöqtsin keçir. 4. y=2 düz xttin nzrn ksetmd (3; 8) nöqtsin keçir. 5. Koordinat balancna nzrn ksetmd (–1; 4) nöqtsin keçir. 6. Koordinat balancna nzrn ksetmd (–4; 1) nöqtsin keçir. A) 1; 2; 5 B) 2; 4; 5 C) 1; 3; 5 D) 2; 3; 6 E) 1; 3; 6 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 10. Koordinat balanc trafnda saat qrbinin hrktinin ksi istiqamtind n° dönmd M(4; 8) nöqtsi il onun keçdiyi M(x; y) nöqtsi arasnda uyunluu müyyn edin. 1. n=90° 2. n=180° 3. n=360° a (4; 8) b. (–4; 8) c. (–4; –8) d. (–8; –4) e. (–8; 4) ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 95 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. kild 12 konqruyent kvadrat göstrilmidir. B5 nöqtsini C3 nöqtsin çevirn paralel köçürm: A1 a) A4A3B3B4 kvadratn hans kvadrata b) Hans düzbucaqln C1C3D3D1 düzbucaqlsna çevirir? A3 A2 A4 A5 B1 B2 B3 B4 B5 C1 C2 C3 C4 C5 D1 D2 D3 D4 D5 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 2. (x; y)(x+8; y–4) klind verilmi paralel köçürmd A nöqtsi A nöqtsin keçir. Cdvli doldurun. A (–3; 7) (...; 8) (9; 5) A (–2;...) ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 3. M nöqtsi A1A2 parçasnn orta nöqtsidir. Cdvli doldurun. M A1 (–6; 7) A2 (2; 3) (1; 0) (5;... ) (2; 4) (6; 7) (...; 1) ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 96 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 4. (x; y)(x+a; y+b) paralel köçürmsind hr bir nöqt yerini 2 vahid sola, 3 vahid aa dyiir. Bu paralel köçürmd: a) a v b-ni tapn. b) hans nöqt (3; 7) nöqtsin keçir? ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 5. Paralel köçürmlri (x; y)(x+a; y+b) klind yazb, hr bir hal üçün a v b-ni tapn. a=___ b=___ 3 vahid saa 4 vahid aa a=___ b=___ 7 vahid saa 5 vahid yuxar a=___ b=___ (x; y) 2 vahid sola 3 vahid aa a=___ b=___ 4 vahid sola 2 vahid yuxar ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 97 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Koordinat balancna nzrn ksetmd ABC üçbucann keçdiyi ABC üçbucan qurun v A, B, C nöqtlrinin koordinatlarn yazn. y C B A 1 –1 O x 1 –1 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 7. Koordinatlar (3;7) olan maddi nöqt hr addmda koordinat balancna nzrn saat qrbinin hrktinin ksi istiqamtind 90° dönür. Bu maddi nöqtnin n-ci addmdak koordinatlar (xn; yn) üçün cdvli doldurun. n 1 (xn; yn) (3;7) 2 3 4 5 17 2017 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 98 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. Koordinat başlanğıcı ətrafında saat əqrəbinin hərəkəti istiqamətində 270° dönmədə AB parçasının keçdiyi A′B′ parçasını qurun və A′ və B′ nöqtələrinin koordinatlarını yazın. y A 2 O 2 x 4 –2 B ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 9. Doğru təklifləri göstərin. A(3; –4) nöqtəsi 1. Ox oxuna nəzərən əksetmədə (–3; 4) nöqtəsinə keçir. 2. Oy oxuna nəzərən əksetmədə (–3; –4) nöqtəsinə keçir. 3. x=2 düz xəttinə nəzərən əksetmədə (1; –4) nöqtəsinə keçir. 4. y=2 düz xəttinə nəzərən əksetmədə (3; –2) nöqtəsinə keçir. 5. Koordinat başlanğıcına nəzərən əksetmədə (4; –3) nöqtəsinə keçir. 6. Koordinat başlanğıcına nəzərən əksetmədə (–3; 4) nöqtəsinə keçir. A) 1; 2; 5 B) 2; 3; 6 C) 1; 3; 4; D) 1; 4; 6 E) 2; 3; 5 ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 99 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 10. Koordinat balanc trafnda saat qrbinin hrkti istiqamtind n° dönmd M(8; 4) nöqtsi il onun keçdiyi M(x; y) nöqtsi arasnda uyunluu müyyn edin. 1. n=90° 2. n=180° 3. n=360° a (–8; –4) b. (–8; 4) c. (–4; 8) d. (4; –8) e. (8; 4) ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 100 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 6 Tdrisvahidi: 6.1 Statistika Bölm: Altstandartlar: 5.1.1Cdvl,diaqram,histoqramvyaqrafikklindverilmimlumatlar oxuyubthliledir 5.1.2Statistikmlumatlarmüyynlamtlrgörtsnifedir 5.1.3Statistikmlumatlarndüzgünlüyünümüyynedir 5.1.4Statistikmlumatlarsasndayarananvariantlarntezliyicdvlinitrtib edirvdiaqramnqurur A variant 1. IX sinifd oxuyan 50 agirdin doum günü tarixlri verilmidir. Mlumatlar siniflr ayrn v tezlik cdvlini qurun. 1 2 4 2 15 30 22 21 29 31 15 16 21 23 30 15 7 2 11 5 6 14 13 11 21 23 24 29 17 20 2 1 5 20 10 3 6 7 8 9 12 25 20 30 28 18 19 4 3 17 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Sinif (ayn günlri) 1-5 6-10 Tel Tezlik 11-15 16-20 21-25 26-30 //// /// 7 Cmi: 50 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 101 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 2. dman klubunda idmançlarn boylar siniflr üzr paylanmdr. Cdvld bo xanalar doldurun. Sinif (sm) Tezlik Sinfin orta qiymti 150-----161 6 150 161 155,5 2 ____--173 10 174--____ Nisbi tezlik 6 40 0,15 12 ____--197 ............. ____--____ Cmi: 40 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. Bazaya gtiriln konteynerlrin kütlsindn asl olaraq onlarn rast glm tezliyi diaqramda verilmidir. Kütlsi 32 t-dan yuxar olan konteynerlrin nisbi tezliyini tapn. Konteyner 20 Tezlik 15 10 5 0 1620 2126 2732 3340 Sinif (kütl, tonla) ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 102 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 4. Zooparkdak bzi qularn kütl diapazonu v onlarn rastglm tezliyi verilmidir. Cdvli doldurun v m n cmini tapn. Sinif (quun kütlsi, kq) 1-3 4-6 7-10 11-12 12-15 Tezlik (qularn say) m 5 8 3 .......... Nisbi tezlik 0,28 .......... n 0,12 0,08 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Qrafikd verilnlr gör cdvli doldurun. 16 Sinfin orta qiymti Sinif 14 Tezlik 0-5 12 10 8 Sinfinortaqiymti 6 Tezlik 6-10 11-15 16-20 4 2 21-25 0 05 610 1115 1620 2125 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. Histoqramda mtnd ilnn cümldki sözlrd saitlrin tezliyi verilrs, tezlik çoxbucaqlsn qurun. Tezlik Saitlr 40 35 30 25 20 15 10 5 0 36 710 1115 Cümldki sözlrin say 1620 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 103 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. agirdlrin 300 m msafy qaç müddtlri v onlarn uyun saylar cdvld verilrs, ümumi mlumata uyun ddi ortan tapn. Sinif (qaç müddti, dq) Tezlik (agirdlrin say) 5-10 22 11-15 14 16-20 4 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 8. Verilmi mlumat qrupunda tezlik paylanmasna gör ddi orta 12,5 v hr bir sinfin orta qiymti il tezliyin hasillri cmi 500 olarsa, bütün siniflr üzr tezliklr cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 104 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 9. Mlumat bazasnda pansionatda dincln adamlarn hovuza getmk tezliklri verilmidir. Sinif (ya) 21-b 31-40 41-a 51-60 61-70 Tezlik (hft rzind hovuza getm say) 8 x 5 3 y 32 Tezliklrin cmi Hans hallarda parametrlr üçün veriln tklif dorudur? I. a b 20 II. x y IV. a b 80 V. x y 16 A) I, IV, V B) II, III, IV 20 C) III, IV, V III. a b 100 D) I, II, V E) II, III, V ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ 10. Mlumat bazasnda ddi qiymtlrin say M, mlumatlarn n kiçik v n böyük qiymtlri uyun olaraq A 12, B 1. M 40 2. M 70 3. M 17 72 olarsa, uyunluu müyyn edin. a. Siniflrin say 6-dr b. ntervaln ölçüsü 10-dur c. Siniflrin say 7-dir d. ntervaln ölçüsü 15-dir e. Siniflrin say 5-dir ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 105 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. IX sinifd oxuyan 25 agirdin doum günü tarixlri verilmidir. Mlumatlar siniflr ayrn v tezlik cdvlini qurun. 1 2 4 2 15 30 22 21 29 30 2 11 5 6 14 13 11 21 23 24 10 3 6 7 8 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Sinif (ayn günlri) 1-6 Tel //// //// Tezlik 7-12 13-18 19-24 25-30 3 Cmi: 25 2. dman klubunda idmançlarn boylar siniflr üzr paylanmdr. Cdvld bo xanalar doldurun. Sinif (sm) Tezlik 140-----150 6 _____--170 12 171--_____ 181--190 Sinfin orta qiymti 140 150 2 145 Nisbi tezlik 6 50 0,12 18 ............. Cmi: 50 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 106 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Tezlik 3. Bazaya gtiriln konteynerlrin kütlsindn asl olaraq onlarn rastglm tezliyi diaqramda verilmidir. Kütlsi 21 t-dan az olan konteynerlrin nisbi tezliyini tapn. ______________________________ ______________________________ 16 14 12 10 8 6 4 2 0 ______________________________ Konteyner 1520 2126 2734 3550 Sinif (kütl, tonla) ______________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Zooparkdak bzi heyvanlarn kütl diapazonu v onlarn rastglm tezliyi verilmidir. Cdvli doldurun v x y cmini tapn. Sinif (heyvann kütlsi, kq) 1-10 11-19 20-28 29-40 41-100 Tezlik (heyvanlarn say) .......... 5 12 19 x Nisbi tezlik .......... 0,1 y .......... 0,12 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Qrafikd verilnlr gör cdvli doldurun. 12 Sinif 10 Sinfin orta qiymti Tezlik 0-5 6-10 8 Sinfinortaqiymti 6 Tezlik 11-15 4 16-20 2 21-25 0 05 610 1115 1620 2125 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 107 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Histoqramda mtnd ilnn cümllrdki sözlrd samitlrin tezliyi verilrs, tezlik çoxbucaqlsn qurun. Saitlr 50 40 Tezlik 30 20 10 0 710 1115 1620 2130 Cümllrdki sözlrin say ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. agirdlrin 400 m msafy qaç müddtlri v onlarn uyun saylar cdvld verilrs, ümumi mlumata uyun ddi ortan tapn. Sinif (qaç müddti, dq) Tezlik (agirdlrin say) 6-12 24 13-18 16 18-25 10 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ 108 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. Verilmi mlumat qrupunda tezlik paylanmasna gör ddi orta 15,2 v hr bir sinfin orta qiymti il tezliyin hasillri cmi 760 olarsa, bütün siniflr üzr tezliklr cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ 9. Mlumat bazasnda pansionatda dincln adamlarn hovuza getmk tezliklri verilmidir. Sinif (ya) 11-20 21-a 31-40 b-50 51-60 Tezlik (hft rzind hovuza getm say) x 12 y 14 11 60 Tezliklrin cmi Hans hallarda parametrlr üçün veriln tklif dorudur? I. a b 71 IV. b a 11 A) I, III, IV II. x y 13 V. a b B) II, III, V III. x y 23 80 C) I, IV, V D) I, II, III E) I, II, IV ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 10. Mlumat bazasnda ddi qiymtlrin say M, mlumatlarn n kiçik v n böyük qiymtlri uyun olaraq A=19, B=99 olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. M=10 2. M=30 3. M=50 a. Siniflrin say 6-dr b. ntervaln ölçüsü 20-dir c. Siniflrin say 5-dir d. Siniflrin say 4-dür e. ntervaln ölçüsü 16-dr ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 109 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 6 Tdrisvahidi: Bölm: Bilik qiymətləndirilir 6.2Ehtimal Altstandartlar: 5.2.1Birlmlrinnövlrinifrqlndirirvonlaraaidsadmsllrihlledir 5.2.2Statistikmlumatlarsasndahadislrinbavermmümkünlüyünü proqnozladrr 5.2.3Birlmlrinkömyiilehtimalaaidsadmsllrihlledir A variant 1. 5, 6, 8 rqmlrinin kömyi il neç üçrqmli dd düzltmk olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. ABRAKADABRA sözünün hrflrini neç müxtlif üsulla düzmk olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. Musiqi mktbinin bölmlr üzr agirdlrinin say diaqramda verilmidir. Mktbin hesabat konsertind çx etmk üçün müxtlif altlrdn ibart neç duet (iki ifaç) düzltmk olar? Musiqi mktbi 12 10 Say 8 6 4 2 0 Tar 110 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Kamança Gitara Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 4. Bölmə rəhbəri birinci, məşqçi sonuncu olmaqla 6 idmançını yarış meydançasına neçə üsulla çıxarmaq olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Çevrə üzərində verilmiş A, B, C, D, E, F nöqtələrini neçə üsulla düzmək olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. İki çevrə tərpənməz M nöqtəsində xaricdən toxunurlar. Böyük çevrə üzərində nöqtələrin yerləşmə üsulları kiçik çevrə üzərində nöqtələrin yerləşmə üsullarının sayından neçə dəfə çoxdur (M nöqtəsi nəzərə alınmır)? R B C• A • • • D • • Q •S •M •F • E •P • N •K ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Torbada müxtəlif ölçüdə 10 kürəcik var. Geriyə qaytarmaq şərtilə 3 kürəni neçə üsulla çıxarmaq olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 111 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 8. Nöqtlrin yerini doldurun. n=8, k=5 .......P.......=... .......P.......=... Permutasiya Permutasiya yerldirm .......C......=... Kombinezon 9. Seçilmi üç kürciyin müxtlif rnglrd olmas hadissinin ehtimal hans hallarda düzgün hesablanmdr? I. 3 5 6 / 13C3 II. 5 4 7 / 16C3 III. 2 7 10 / 16C4 IV. 5 7 11 / 23C3 V. 5 8 9 / 22C3 VI. 3 4 5 / 60C3 A) I, II , V B) I, III, VI C) II, III , V D) II, IV, V E) I, II, VI ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. Çevr üzrind verilmi A, B, C , D, E , F , G nöqtlrinin ardcl birldirilmsi yolu il fiqurlar düzldilmidir. 1. Uclar bu nöqtlrd olan parçalarn say a. 7C6-dr 2. Tp nöqtlri bu nöqtlrd olan üçbucaqlarn say b. 21-dir c. 7C2-dir d. 35-dir e. 7C3-dür 3. Tp nöqtlri bu nöqtlrd olan altbucaqllarn say ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 112 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif B variant 1. 4, 3, 9 rqmlrinin kömyi il neç üçrqmli dd düzltmk olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 2. ARKTKA sözünün hrflrini neç müxtlif üsulla düzmk olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. Musiqi mktbinin bölmlr üzr agirdlrinin say diaqramda verilmidir. Mktbin hesabat konsertind çx etmk üçün müxtlif altlrdn ibart neç duet (iki ifaç) düzltmk olar? Musiqi mktbi 9 8 7 Say 6 5 4 3 2 1 0 Tar Kamança Fortepiano ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 113 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 4. Bölmə rəhbəri birinci, məşqçi ikinci olmaqla 8 idmançını yarış meydançasına neçə üsulla çıxarmaq olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Çevrə üzərində verilmiş M, N, K, P, Q, R, S nöqtələrini neçə üsulla düzmək olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. İki kvadrat tərpənməz ortaq təpə nöqtəsinə malikdirlər. Böyük kvadrat üzərində nöqtələrin yerləşmə üsulları sayı kiçik kvadrat üzərində nöqtələrin yerləşmə üsullarının sayından neçə dəfə çoxdur? _______________________________________ _______________________________________ _______________________________________ ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● _______________________________________ ● ● ● _______________________________________ ___________________________________________________________________________________ 7. Verilmiş 20 şəkildən 4-nü stendə neçə üsulla yerləşdirmək olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 114 / “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 8. Nöqtlrin yerini doldurun. n=12, k=7 .......P.......=... .......P.......=... Permutasiya Permutasiya yerldirm .......C......=... Kombinezon 9. Seçilmi iki kürciyin hrsinin bir rngd olmas hadissinin ehtimal hans hallarda düzgün hesablanmdr? I. 5 7 / 12C2 II. 4 7 / 11C3 III. 7 10 / 17C2 IV. 6 12 / 18C2 V. 5 9 / 45C2 VI. 7 9 / 63C2 A) I, III, IV B) I, II , V C) III, V, VI D) II, IV, V E) I, II, VI ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 10. Uyunluu müyyn edin. Çevr üzrind verilmi M , N , K , P, Q, R, S , T , F nöqtlrinin ardcl birldirilmsi yolu il fiqurlar düzldilmidir. 1. Tp nöqtlri bu nöqtlrd olan bebucaqllarn say 2. Uclar bu nöqtlrd olan parçalarn say 3. Tp nöqtlri bu nöqtlrd olan üçbucaqlarn say a. 9C5-dir b. 84-dür c. 9C2-dir d. 126-dr e. 9C3-dür ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 115 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir BÖYÜK SUMMATV QYMTLNDRM Altstandartlar: 2 1.2.5 Praktikmsllrinhllin(bankmliyyatlarnda,satqiymtinin dyimsind)faizindüsturlarnttbiqedir 2.1.2 Verilmitklifibirdyinliikixttibrabrsizliklrsistemiklind yazaraqhlledir 2.1.3 Ardcllqlarn,ddivhndsisilsillrinxasslrinimslhllin ttbiqedir 2.2.3 Kvadratbrabrsizliyihlledir 2.3.1 Cbribrabrsizliklriintervallarüsuluilhlledir 3.1.1 Snqxttvçoxbucaqlanlaylarbilir,düzgünçoxbucaqlntsviredir 3.1.2 Verilmiüçbucandaxilinvxaricinçevrçkir 3.1.4 Dairnindaxilinvxaricinçkilmidördbucaqlnnxasslrini msllrhllinttbiqedir 3.1.5 Müstviüzrindvektoranlayn,vektorlarntoplanmas,çxlmasv ddvurulmasqaydalarnriyazivfizikimsllrttbiqedir 3.2.1 Müstviüzrindparalelköçürmanlaynbilirvfiqurlarn çevrilmsinonuttbiqedir 3.2.2 Hrktçevrilmsianlaynbilirvikikonqruyentfiqurdanbirini digrindnhrktçevirmsiilalr 4.1.1 Törmölçüvahidlrininbirindndigrinkeçir 4.2.1 Praktikölçmlrdalnannticlrinhqiqtuyunluunuyoxlayr 5.1.1 Cdvl,diaqram,histoqramvyaqrafikklindverilmimlumatlar oxuyubthliledir 5.1.2 Statistikmlumatlarmüyynlamtlrgörtsnifedir 5.1.3 Statistikmlumatlarndüzgünlüyünümüyynedir 5.1.4 Statistikmlumatlarsasndayarananvariantlarntezliyicdvlini trtibedirvdiaqramnqurur 5.2.1 Birlmlrinnövlrinifrqlndirirvonlaraaidsadmsllri hlledir 5.2.2 Statistikmlumatlarsasndahadislrinbavermmümkünlüyünü proqnozladrr 5.2.3 Birlmlrinkömyiilehtimalaaidsadmsllrihlledir 116 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif A variant 1. Altbucaql miarn tiysinin onun trfi il ml gtirdiyi buca tapn. __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ B 2. Sahsi 12 ha olan ABCD bazasnda anbarlar perimetr boyunca yerlmilr. Baza rhbrliyi effektli idaretm üçün ba ofisi bütün hasarlardan eyni uzaqlqda yerldirmidir. AB=180 m, BC=100 m, CD=120 m, AD=200 m olarsa, Ofis ba ofis AD hasarndan hans msafd yerlr? ____________________________________________ ____________________________________________ C D A ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. Sahsi 80 3m 2 olan dömni parketlmk üçün trfi 8sm olan altbucaql parketdn neçsi lazmdr? __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ __________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 117 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 4. Yarlarda mktbi tmsil edck agirdlrin sayn 3 nfr azaltsaq onlarn say 3 v 6 arasnda, 2 nfr atrrsaq 9 v 12 arasnda dyiir. vvlcdn yarlarda neç nfrin itirak nzrd tutulmudur? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Yannsöndürn man çaydan 200 m, qza yeri is çaydan 300 m msafddir. Man qza yerindn o hans msafddir? Manla qza yerinin üfüqi komponentlrinin frqini tapn (=60 ). y D D Çay x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. kild verilmi aralqlarn birlmsi hans brabrsizliyin hlli ola bilr? –3 –2 O 0 x 4 6 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 118 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 7. Yarmsfera günbzin dayanql üçün AM, MB, AN, NB dirklri vurulmudur. qlanma üçün iki M N C diryin C ksim nöqtsindn lampa aslmdr. AM, BN dirklri döm müstvisi il 30° bucaq ml gtirir. Oturacaqdak dairnin radiusu 5 3 B A O olarsa, lampann aslma hündürlüyünü tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ G K 8. Uzunluu 10 , meyl buca 150° olan a vektoru b m;5 3 vektoru il kollinear olarsa, m-i tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ G G 9. u + v vektorunun komponentlrini tapn. y B G u G v A C x O ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 119 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 10. Qrafiki olaraq verilmi ardclln ilk 10 hddinin cmini tapn. an 1 1 2 3 n ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 11. Hdlri cmi koordinat müstvisind verilmi ddi silsilnin n-ci hddinin düsturunu yazn. Sn O n ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ 120 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 12. Trfi 6 4 3 olan brabrtrfli üçbucan tp nöqtlrindn qar trflr paralel düz xtlr çkilir. 5 bel addmdan sonra alnan üçbucan sahsini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 13. 30 hddi olan ddi silsilnin cüt yerd duran hdlrinin cmi 1200, tk yerd duran hdlrinin cmi 600 olarsa, silsil frqini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 1 olan sonsuz hndsi silsilnin tk yerd duran hdlrinin cmi 16 olarsa, bütün 2 hdlrinin cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ 14. Silsil vuruu ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 15. Torbada 2 qara, 3 a, 5 yal kürcik var. Torbadan bir dfy çxarlan 3 kürcikdn n az birinin a olmas hadissinin ehtimaln tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ y 16. A, B, C fiqurlar arasnda olan hndsi çevrilmlri yazn. A C 1 –1 O 1 x –1 B “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 121 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 17. Brabrsizliklrdn hansnn hlli qrafik uyundur? y I. x x 5 d 0 II. x x 5 d 0 III. x 2 5 x d 0 IV. x 2 x 5 ! 0 1 O V. 10 x d 2 x 2 A) I, II, III B) II, III, IV C) I, III, V D) I, III, IV x 1 E) II, IV, V ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 18. Verilmi vektorlardan hanslarn komponentlri düzgün taplmdr? y A B F 1 O C x 1 E D 122 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları JJJG JJJG I. AB BE RİYAZİYYAT | IX sinif JJJG JJJG 7; 6 II. AF FC 2; 1 V. AD DF JJJG JJJG IV. AC CD JJJG JJJG A) I, III, IV B) I, III, V D) I, IV, V E) I,II, IV JJJG JJJG 4;5 III. BF FD 7; 0 2;5 C) II, III, IV ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 19. Uyunluu müyyn edin. ­ x 4 5, ¯ x 4 ! 5 1. ® ª x 2 3, ¬x 2 ! 3 2. « ­ x 3 d 8, 3. ® ¯ x 3 t 8 a. x 2 ! 3 b. x 3 t 8 c. x 4 ! 5 d. x 3 d 8 e. x 4 5 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 20. ddi silsillr üçün uyunluu müyyn edin. 1. S n 2n 2 3n 2. S n 3n 2 5n 3. S n 4n 2 5n a. d 6 b. a1 8 c. d 8 d. a1 1 e. a1 9 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 123 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. Bebucaql miarn tiysinin onun trfi il ml gtirdiyi buca tapn. ___________________________________________ ___________________________________________ ___________________________________________ ___________________________________________ ___________________________________________ ___________________________________________ ___________________________________________ 2. Sahsi 15 ha olan ABCD bazasnda anbarlar perimetr boyunca yerlmilr. Baza rhbrliyi effektli idaretm üçün ba ofisi bütün hasarlardan eyni uzaqlqda yerldirmidir. AB=160 m, BC=80 m, CD=140 m, AD=220 m olarsa, ba ofis BC hasarndan hans msafd yerlr? B C Ofis D A ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 3. Sahsi 81 3m 2 olan dömni parketlmk üçün trfi 6 sm olan altbucaql parketdn neçsi lazmdr? _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ _____________________________________________ ____________________________________________ 124 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 4. Mktbi yarlarda tmsil edck agirdlrin sayn 4 nfr azaltsaq onlarn say 8 v 11 arasnda, 6 nfr azaltsaq 7 v 10 arasnda dyiir. vvlcdn yarlarda neç nfrin itirak nzrd tutulmudur? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 5. Yannsöndürn man çaydan 150 m, qza yeri is çaydan 200 m msafddir. Man qza yerindn hans msafddir? Manla qza yerinin üfüqi komponentlrinin frqini tapn (=60q). y D D Çay x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 6. kild verilmi aralqlarn birlmsi hans brabrsizliyin hlli ola bilr? –5 –1 O 0 x 2 7 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 125 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 7. Yarmsfera günbzin dayanql üçün AM, MB, AN, NB dirklri vurulmudur. qlanma üçün iki diryin C ksim nöqtsindn lampa aslmdr. AN, BM dirklri döm müstvisi M N C il 60q bucaq ml gtirir. Oturacaqdak A dairnin radiusu 6 3 olarsa, lampann aslma B O hündürlüyünü tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ G G 8. Uzunluu 13, meyl buca 120q olan b vektoru a m;26 3 vektoru il kollinear olarsa, m-i tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ G G 9. u + v vektorunun komponentlrini tapn. y B G u G v A C O x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 126 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 10. Qrafiki olaraq verilmi ardclln ilk 15 hddinin cmini tapn. an 1 n 1 2 3 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 11. Hdlri cmi koordinat müstvisind verilmi ddi silsilnin n-ci hddinin düsturunu yazn. Sn O n ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 127 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 12. Trfi 8 4 3 olan brabrtrfli üçbucan tp nöqtlrindn qar trflr paralel düz xtlr çkilir. 6 bel addmdan sonra alnan üçbucan sahsini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 13. 40 hddi olan ddi silsilnin cüt yerd duran hdlrinin cmi 1800, tk yerd duran hdlrinin cmi 800 olarsa, silsil frqini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 14. Silsil vuruu 1 olan sonsuz hndsi silsilninn tk yerd duran hdlrinin cmi 18 olarsa, bütün 3 hdlrinin cmini tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 15. Torbada 4 qara, 5a, 10 yal kürcik vardr. Torbadan bir dfy çxarlan 3 kürcikdn n az birinin yal olmas hadissinin ehtimaln tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 128 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 16. A, B, C fiqurlar arasnda olan hndsi çevrilmlri yazn. y A C 1 –1 O 1 x –1 B ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 17. Brabrsizliklrdn hansnn hlli qrafik uyundur? I. x 2 x 5 d 0 II. x x 3 d 10 IV. x 2 x 5 d 0 V. 10 x d x 2 3 A) II, IV, V B) II, III, V D) I, IV, V E) II, III, IV III. x 2 3x 10 d 0 C) I, III, IV “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 129 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir y 1 1 O x ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 18. Verilmi vektorlardan hanslarn komponentlri düzgün taplmdr? y A B D 1 O x 1 E I. AC CE IV. AE ED JJJG JJJG 5;7 II. AB BC JJJG JJJG 7;1 V. DC CF A) I, III, IV B) I, II, V D) I, IV, V E) I, III, V 130 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl C 3; 8 2; 4 C) II, III, IV JJJG JJJG III. DE EB 12; 0 Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 19. Uyunluu müyyn edin. ­ x 6 9, ¯ x 6 ! 9 1. ® ­ x 8 d 11, ¯ x 8 t 11 2. ® ª x 5 d 8, 3. « ¬x 5 t 8 a. x 8 d 11 b. x 6 9 c. x 6 ! 9 d. x 5 d 8 e. x 5 t 8 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 20. ddi silsillr üçün uyunluu müyyn edin. a. d 4 b. a1 3 2. S n n 6n c. d 2 3. S n 5n 2 7 n d. d 10 e. a1 12 ___________________________________________________________________________________ 1. S n 2n 2 5n 2 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 131 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir STUASYA TAPIRIQLARI ddlr v mllr Situasiya. “N etmli?” Müxtlif ölçülü be kürciyin hcmlri cdvld verilmidir. ki yolda bu kürciklri oturacann diametri n böyük kürciyin diametrin brabr olan silindr formasnda olan qabn oxuna keçirmlidirlr. Kürciyin radiusu R is V 3 3V düsturu (burada, V kürciyin hcmidir), silindrin hcmi 4S Sr 2 H düsturu (burada, r silindrin oturacann radiusu, H is onun hündürlüyüdür) il hesablanr. V , sm3 32S 3 108S 3 16S 3 125S 6 108S 6 Altstandartlar:1.1.4.Çoxluqlarnbirlmsivksimsixasslrinihqiqiddlrçoxluuilbal msllrhllinttbiqedir. 1.2.1.nci(n>2)drcdnkökünxasslrinittbiqedrkifadlrinqiymtinitapr. 1. Kürciklrin radiuslarn tapn. R – hqiqi, Q – rasional, I – irrasional, N – natural ddlr çoxluu olarsa, radiuslarn uzunluqlarna uyun ddlr üçün R I , Q N çoxluunu yazn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 132 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Altstandartlar:1.1.2.Hqiqiddlrimüqayisedirvdüzür. 1.1.3.Hqiqidduyunolannöqtnikoordinatdüzxttiüzrindtxminigöstrir. 2. Kürciklrin radiuslarna uyun olan ddlri artan srada düzün. Bu ddlrdn irrasional olann hans iki nöqt arasnda yerldiyini müyyn edin. 0 0,5 O A E B F C D x, sm ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Altstandartlar:1.2.3.nci(n>2)drcdnkökdaxilolanifadlrisadldirir. 1.3.1.Kvadratkökvkubkökdaxilolanifadlrintqribiqiymtinitaprvnticlri hesablamatexnikasnnttbiqiilalnannticlrlmüqayisedir. 3. Silindr formal qabn hündürlüyü tam dd olarsa, onu tapn. _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ _______________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 133 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Cbr v funksiyalar Situasiya. “Amfiteatr” Amfiteatr klind konsert salonunda yerlr yuxardan aaya doru azalr. Bütün yerlrin say 60n 5n 2 düsturu il hesablanr. Burada n-sralarn say olmaqla, sralanma yuxardan aaya doru aparlr. Altstandart:2.2.3Kvadratbrabrsizliyihlledir. 1. Amfiteatrda hr srada vvlkindn 10 yer az olarsa, n çoxu neç yer ola bilr? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Altstandart:2.1.3Ardcllqlarn,ddivhndsisilsillrinxasslrinimslhllinttbiqedir. 2. Amfiteatrn birinci srasnda neç yer olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Altstandart:2.1.3Ardcllqlarn,ddivhndsisilsillrinxasslrinimslhllinttbiqedir. 3. Amfiteatrda n aa srada 2 yer, hr növbti srada vvlkindn 2 df çox yer olarsa, bütün yerlri n çoxu neç sraya yerldirmk olar? n yuxardak srada neç yer olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 134 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Hnds Situasiya. “Penni-Farting” 1870-ci ild Ceyms Starli trfindn istehsalna balanm velosipedlrin yar hr il keçirilir. Yürü A mntqsindn B mntqsindk d1 , B mntqsindn C mntqsindk d 2 vektorlar boyunca olacaqdr. Velosipedlrin böyük tkrinin diametri 1,5 m, kiçik tkrin diametri 0,5 m v iki tkr arasnda olan n qsa msaf 20 sm-dir. Koordinat balanc olaraq tkrlrin mrkzlrindn keçn düz xttin üfüqi ox (absis oxu) il ksim nöqtsini götürmk lazmdr. Altstandart: 3.2.3Verilmiikinöqtarasndakmsafdüsturunubilir,mrkzininkoordinatlarna vradiusunagörçevrnintnliyiniyazr. 1. Kiçik çevrnin mrkzinin koordinatlar 0, 6 m; 0, 25 m olarsa, böyük tkrin çevrsinin tnliyini yazn. y • O2 O1 • R r O x _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 135 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Altstandart:3.1.3Çevrytoxunannvksninxasslrinittbiqedir. 2. Böyük tkrdn koordinat balancna qdr n qsa msafni tapn. _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ Alt standartlar: 3.1.5 Müstvi üzrind vektor anlayn, vektorlarn toplanmas, çxlmas v dd vurulmasqaydalarnriyazivfizikimsllrttbiqedir. JJG 3. A nöqtsind start edn velosipedçilr C nöqtsind fini çatdlar. d1 1, 2 km; 1,9 km v JJG d 2 0,8 km; 0, 4 km olarsa, start mntqsi il fini mntqsini birldirn yerdyimnin modulunu tapn. B d2 C d1 A ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 136 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Statistika v ehtimal Situasiya. “ahmat almind” 3. ahmat turnirind oyunlarn müddti (dqiq il) cdvld verilmidir. 5 12 15 7 9 8 24 18 16 8 14 22 30 15 17 19 20 25 30 32 Altstandartlar:5.1.1.Cdvl,diaqram,histoqramvyaqrafikklindverilmimlumatlaroxuyub thliledir. 5.1.4.Statistikmlumatlarsasndayarananvariantlarntezliyicdvlinitrtibedirv diaqramn qurur. 1. Mlumat siniflr ayrn v tezlik cdvlini trtib edin. Sinif Tezlik Sinfin orta qiymti Nisbi tezlik 5-10 5 5 29-32 3 ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Siniflrin say 2 k ! 20 rtin sasn taplr. Burada, rti ödyn n kiçik k ________ . 32 5 Demli, siniflrin say =_________. Bir sinfin intervalnn uzunluu taplr: ________ . k 5-10 sinfin dümü oyunlarn say tezliyi müyynldirir. Hmin sinifd n böyük qiymt il n kiçik qiymti müyyn edib onlarn ddi ortas – sinfin orta qiymti taplr. Tezliyin ümumi saya nisbti nisbi tezliyi verir. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 137 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Altstandart:5.2.3Birlmlrinkömyiilehtimalaaidsadmsllrihlledir. 2. Keçirilmi oyunlardan seçilmi ixtiyari ikisinin n qsa müddtli (5 v 7) olmas hadissinin ehtimaln tapn. ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________ Altstandart:5.2.1Birlmlrinnövlrinifrqlndirirvonlaraaidsadmsllrihlledir. 3. Statistika üçün hr sinifdn bir oyun thlil edilir. Bel oyunlar çoxluunu neç üsulla düzltmk olar? ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ 138 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif BEYNALXALQ QYMTLNDRMY UYUN STUASYA TESTLR Situasiya testlri il agirdlrin bilik v qabiliyytlrini, bu biliklri tcrübd ttbiq ed bilmsi vrdilrini daha yax yoxlamaq mümkündür. agirdlrin riyazi hazrlnn yoxlanmas mzmunca riyazi savad anlay üzrind qurulub. Riyazi savad olan adam aadak xüsusiyytlr malik olmaldr: - traf mühitd meydana gln v riyazi üsullarla hll edil biln problemlri drk etmyi; - bu problemlri riyazi dild ifad etmyi; - riyazi fakt v üsullardan istifad edrk bu problemlri hll etmyi; - istifad olunan hll üsullarn analiz etmyi; - qoyulan mslni nzr almaqla alnan nticlri interpretasiya etmyi; - nticlri düzgün ifad etmyi v yazma bacarmaldr. Taprqlarn mzmunu dörd mzmun sahsindn birin aid olmaldr: Fza v forma – fzada v müstvid hndsi forma v münasibtlr aid olan suallar; Dyi m v as l l q – müxtlif proseslrd dyinlr arasnda riyaz asllqlarn tsviri il laqli suallar; Miqdar(say)- ddlrl bal suallar (adtn bel suallar hesaba aid olur); Qeyri-müyynlik – ehtimal v statistik asllqlara aid suallar (bu suallar muasir informasiya cmiyytin birbaa aidiyyat olan v ehtimal nzriyysi v riyazi statistikann tdqiqat predmeti olan sahlrl bal olur). Suallarn mzmunu bir çox ölklrd riyaziyyat üzr mktb proqramnn nnvi bölmlrin aid olur: hesab(ddlr), funksiyalar, hnds, ehtimal, statistika, diskret riyaziyyat. agirdlrin riyazi savad dedikd onlarn riyazi bilik, bacar q, tcrübsi v müxtlif problemlri riyazi üsullarla müvffqiyytl hll ed bilmk qabiliyyti baa düülür. drak prosesind üç qrup riyazi sviyy diqqti clb edir: tsvvür, laqnin müyyn olunmas , mühakim. I.Situasiya.“Birqalannsirri” Dniz knarndak qalann üç qüllsi var. Sahildn I, II v III qülllr çxmaq üçün quradrlm pillknlr uyun olaraq a, b v c sayda pilldn ibartdir. Qülllrin giri qaplar dniz sviyysindn uyun olaraq F, G, H hündrlükddirlr (H>G>F). Göstri . F a h, G b h, H c h , burada h-bir pillnin hündürlüyüdür. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 139 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir H G F Taprq 1. Birinci pillkn 70 pilldn, ikinci pillkn 90 pilldn, üçüncü pillkn is 110 pilldn ibartdir. II qüllnin giri qapsnn dniz sviyysindn hündürlüyü I qüllninkindn 4 m çox olarsa, III qüllnin giri qaps dniz sviyysindn hans hündürlükd olar (cavab m-l verin)? Cavab: 22 Hlli: a=70, b=90, c=110 G-F=4m=400sm G F 400 20 sm ba 20 H c h 110 20 2200 sm h 22 m Taprq 2. II qüllnin sviyysi I qüllnin sviyysindn 1,5 df böyükdür. III qüllnin sviyysi II-dn 15 pill çoxdur. Bir pillnin hündürlüyü 20 sm v I qülld 40 pill olarsa, III qüll dniz sviyysindn hans hündürlükd olar (cavab sm-l verin)? Cavab: 1500 Hlli: G=1,5F=1,5ah H=G+15h= 1,5ah+15h=1200+300=1500 sm=15m. Taprq 3. I qüllnin giri qaps dniz sviyysindn 20m hündürlükddir. Digr qülllrin hr birinin giri qapsnn dniz sviyysindn hündürlüyü vvlki qüllnin dniz sviyysindn hündürlüyündn 1,5 df çoxdur. Bir pill 18sm olarsa, III pillknd pilllrin say n qdrdir? Cavab: 250 Hlli: H 1,5G 1,5 1,5F H h 250 4500 18 2,25 20 45m Mzmun: Miqdar, dyi m v as l l q Bacarq: laqnin müyyn olunmas , hesablama, mühakim. 140 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif IIsituasiya.“Adgünü” Üç dost: Nihad, Orxan v Seyran eyni ilin eyni aynn bazar günlrind anadan olmular. Nihad Orxandan böyük v Seyrandan kiçikdir. Taprq 1. Hr üç dost ayn cüt sayl günlrind anadan olmular. Dostlarn doum tarixlri cmini tapn. Cavab: 48 Hlli: rt gör Seyran Nihaddan v Nihad is Orxandan böyükdür. Seyran -2, Nihad-16, Orxan -30 tarixli günlrd anadan olmu lar. Onda, 2+16+30=48. Taprq 2. Hr üç dost qsa ild ayn tk sayl günlrind anadan olmular v n kiçik dost ayn axrnc günü anadan olmular. Dostlarn doum tarixlri cmini tapn. Cavab: 51 Hlli:Bu halda ay n bazar günlri iki cür s ralan r: 3-10-17-24-31 v ya 1-8-15-22-29. Ayd nd r ki, il q sa olduu üçün hr iki hal götürül bilmz, ona gör d 3-10-17-24-31 s ras götürülür. Onda, rt gör Seyran – ay n 3-ü, Nihad 17-si, Orxan is 31-i anadan olmu lar. Demli, 3+17+31=51. Taprq 3. Dostlar uzun ilin fevral aynn tk sayl bazar günlri anadan olmular. Ortancl dostun doum tarixi neçdir? Cavab: 15 Hlli: Ay n bazar günlri 1-8-15-22-29 kimi s ralanm d r. Demli, ortanc l dostun doum tarixi 15-dir. Mzmun: Riyazi bacarq: Dyi m, kmiyyt. laqnin müyyn olunmas , mühakim. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 141 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir IIIsituasiya.“Gzinti” Olan itl gzintiy çxmdr. Eyni bir zaman müddtind olan a msaf gedinc, it b msafy qaçaraq geri dönür v sahibin qaydr. S olann getdiyi msaf, S1 itin cmi getdiyi msaf, n – itl sahibinin görülri saydr. S a b Düstur: S n a olan n getdiyi msaf, S1 n 2b a itin cmi getdiyi msafdir. Taprq 1. Olan 30m msaf gedinc it 40m msafy qaçaraq ona qaydr. tin cmi getdiyi msaf 1600m olarsa, olann getdiyi yolu tapn. Cavab: 960m Hllli: n S a S S1 , 2 b a 30 1600 , S 2 40 30 960 m Taprq 2. Olan cmi 200m gedinc, it d cmi 300m msaf qt edir. Olan bir görü müddtind 4m gedrs, it bu zaman müddtind n qdr msaf qaçar? Cavab: 5 Hlli: S1 S 2b a a 2 b 1, b a a S1 S 2 S a § S1 · ¨ 1¸ , b 2 ©S ¹ 4 § 300 · ¨ 1¸ 2 © 200 ¹ 2 2,5 5m . Taprq 3. Gzinti zaman itin getdiyi bütün yol olann getdiyi yoldan 300 m çoxdur. Eyni zaman müddtind olan 30m, it is 40m msafy qaçaraq qaydarsa, bütün müddt rzind onlarn görü saylarn tapn. Cavab: 15 Hlli: n 2 b a n a 2n b a Mzmun: Riyazi bacarq: iqdar, as l l q. laqnin müyyn olunmas v mühakim. 142 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 300 , n b a 150 , n 10 150 , n 15 . Yeni təhsil proqramı (kurikulum) üzrə qiymətləndirmə tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif IVsituasiya.“Tarixbirbax” Azrbaycann paytaxt Bak hrinin simvolu olan möhtm “Qz qalas” dairvi qülldn v kontrfors (dayaq divar) hissdn ibartdir. Qalann hündürlüyü birinci mrtbdn balayaraq 28mdir. Qüll hiss 8 mrtbdn ibartdir. Birinci mrtbnin hündürlüyü 3m, digr mrtblrin hündürlyü is tqribn 2,5 mdir. Hr mrtb günbz formal tavanla örtülmüdür. Qalann birinci mrtbd iç diametri 6,5m, sonuncu mrtbd is 7m-dir. Divarn qalnl birinci mrtbd 5m, sonuncu mrtbd is 4m-dir. Taprq 1. Qalann hündürlüyünün n qdri mrtblrd tavan tikintisin getmidir? Cavab: 7,5 m. Hlli: Nzr alsaq ki, birinci mrtbnin tavans z hündürlüyü 3m, hr mrtbnin hündürlüyü is 2,5 m-dir, demli 8 mrtbnin s rf divar hündürlüyü 7 2,5 3 20,5m olar. Ona gör d, 28m hündürlüyün 7,5 m-i yaln z tavan tikintisin getmi dir. Taprq 2. Qalann içind mrtblrsiz bo hcm n qdr olar? S 3 Cavab: 3829 Düstur: V 1 SH R 2 Rr r 2 3 Hlli: Qalan n içi, a a oturaca n n radiusu 6,5m, yuxar oturaca n n radiusu 7m v hündürlüyü 28m olan ksik konus formas ndad r. Verilmi düsturu nzr alsaq qalan n daxildn hcmi 3829m3 olar. Taprq 3. Bayram münasibtil Qala divarlarnn üstünd perimetr boyunca hr bir metrdn bir bayraq asld. Cmi neç bayraq lazm oldu? Cavab: 90 Düstur: Çevrnin uzunluq düsturu C 2SR kimidir S 3 . Hlli: rt gör yuxar hissd qalan n xarici diametri 15m –dir. Çevrnin uzunluq düsturuna gör C 2SR 2 3 15 90m v demli, 90 bayraq laz md r. Mzmun: Riyazi bacarq: iqdar, as l l q. laqnin müyyn olunmas , mühakim v hesablama. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 143 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Vsituasiya.Syaht Dalar qoynunda bir-birindn aral üç turist bazas var: “Günli”, “Qartal” v “Qafqaz”. Hr bazann 3-günlük, 5-günlük v 7-günlük xidmt tarifi var. Göstri . gr syyah Gün li bazas nda 1-3 gün qalarsa, 60 man; 4-5 gün qalarsa 75 man v 6-7 gün qalarsa 84 man ödyir. Digr bazalarda da qiymtlr analoji qaydada hesablan r. Gün Bazann ad Günli Qartal Qafqaz 3 60 man 42 man 57 man 5 75 man 70 man 55 man 7 84 man 84 man 49 man Taprq 1. Turist hr bazada 3 gün qalmaq üçün n qdr xrc çkr? Cavab: 159 manat. Hlli: S= 60+42+57=159 man. Taprq 2. Turist gündlik xrci n az olmaq rti il hr bazada qalarsa, cmi neç gün qala bilr? Cavab: 21 gün Hlli: “Gün li” bazas nda n ucuz birgünlük xrc 84man:7gün=12 man, “Qartal” bazas nda n ucuz birgünlük xrc 84man:7gün=12 man, “Qafqaz” bazas nda is 49man:7gün=7 man olduu üçün turist cmi 7+7+7= 21 gün qala bilr. Taprq 3. n bahal gzinti turist neçy baa glir? Cavab: 187 manat Hlli: 60:3=20man, 70:5=14man, 57:3=19 man o demkdir ki, turist 3 gün 60 manat ödmkl “Gün li”d, 5 gün 70 manat ödmkl “Qartal”da v 3 gün 57 manat ödmkl “Qafqaz”da qalmaqla n bahal syaht etmi olur. Mzmun: Riyazi bacarq: iqdar, as l l q. laqnin müyyn olunmas , mühakim v hesablama. 144 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl II HİSSƏ TEST TAPŞIRIQLARI DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir ZAHAT VRQ Bildiyimiz kimi, Azrbaycanda intel- Nümun 1. lektual sviyynin yoxlanlmasnda test (Hesablama) metodu iyirmi be ildir ki, uurla ttbiq olunur. Bu müddt rzind müxtlif növlü 5 x 2 29 x 8 funksiyas üçün f x imtahanlarda çoxseçimli test taprqlarndan, 2011-ci ildn is açq tipli test taprq- f(2)+f(–2)-ni hesablayn. larndan da istifad olunur. Bunu nzr alaraq, toplulara ninki yalnz qbul imtahanna dün fnlr üzr, habel digr Cavab: 24 fnlr üzr d açq tipli test tapr 2 4 nümunlri daxil etmiik ki, agirdlrd bel test modellri il ilmk vrdilri yaransn. Aada açq formal test taprqlarnn 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 tiplri, yanlarnda is doru cavablarn 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 qeyd olunduu cavab kart nümunlri 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 verilir. 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 Birinci tip (hesablama) taprqlarda cavab ddl ifad olunur. Bu tip taprqlar hesablama tlb edir. Msl v . .. . .. . .. ya misal hll edilir v cavab taplr. Cavab . .. . .. . .. tam dd v ya ondabir dqiqlikl ifad edilmi ksr dd olmaldr. Cavab "Cavab kinci tip taprqlar uyunluu müy- kart"nda onlar qeyd etmk üçün nzrd yn etmy aid olan taprqlardr. Bu tip tutulmu damalara birincidn (sol damadan) balayaraq hr damada bir rqm taprqlarda iki çoxluq klind tqdim olmaqla ardcl yazlr v hr bir rqmin edilmi altndak sütunda müvafiq dair qaralanr. elementlri arasndak uyunluu müy- Ondabir dqiqlikd alnan cavabda vergül ayrca damada yazlr v altndak sütunda siyah, sxem v ya cdvlin yn etmk tlb olunur. Onlar arasndak müvafiq dair qaralanr. Ölçü vahidlri uyunluq taplr v "Cavab kart"nda qeyd göstrilmir. edilir. 146 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Test tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Nümun 2. Aada qiymtlndirm meyarlar tqdim (Uyunluu müyyn etmk) olunur: 5 BALLI SSTEM ÜZR 10. Çevr tnliklri üçün uyunluu QYMTLNDRM MEYARLARI müyyn edin. 1. x2+ y2–2y=16 2 2 2. x +2x+ y +2y =14 10 test tapr 20 test tapr olduqda olduqda Düzgün 3. x2–4x+ y2+2y =4 cavablarn Düzgün Qiymt say a. R=4 b. mrkzi (0; 1) nöqtsinddir c. mrkzi (2; –1) nöqtsinddir d. R=3 e. mrkzi (–1; –1) nöqtsinddir cavablarn Qiymt say 9 – 10 5 18 – 20 5 6–8 4 12 – 17 4 4–5 3 8 – 11 3 1–3 2 1–7 2 Mülliflr Cavab: 1-b; 2-ae; 3-cd 1 2 3 1 2 3 a a a a a a b b b b b b c c c c c c d d d d d d e e e e e e Mütxssislrin, ekspertlrin rylri, tcrübli müllimlrin v thsil müssislrinin tcrübsi nzr alnaraq agirdlrin biliklrinin qiymtlndirilmsi üçün 5 ball qiymtlndirm sistemi sas götürülüb. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 147 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 1 Tdrisvahidi: 1.1. n-ci drcdn kök v rasional üstlü qüvvt Bölm: Mövzu: 1.1.1 n-ci drcdn kök 6. 4 x 3 brabrsizliyini hll edin. A variant A) [0; 3) B) [0; 81) (3 5 ) 2 4 (2 5 ) 4 ifadsini C) (–f; 81) D) sadldirin. A) 5–2 5 C) 0 E) 1 E) (–f; 3) 1. B) 5 D) –1 7. b-nin hans qiymtlrind 3 b3 d 4 b 4 brabrsizliyi dorudur? 2. 5 32 8 (3)8 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) –5 B) 1 D) 5 E) 0 4 4. 5 C) bR D) yalnz b t 0 8. 11 21 11 21 ifadsinin qiymtini 3 D) 12 (3) 6 hesablayn. 5 3 E) 7 7 7 4 B) yalnz bd 0 E) yalnz 1 d b d 1 C) –1 3. Hans münasibt dorudur? A) 3 5 3 5 5 B) 21 ( 5) 7 C) 7 (2)14 A) yalnz 0dbd1 4 6 ksrinin mxrcini irrasionallqdan azad 4 edin. 9. 4 375 4 135 ifadsinin qiymtini hesablayn. 10. Uyunluu müyyn edin. 1. a 3 7 2. a A) 35 8 B) 35 4 35 4 C) 2 D) 6 5 4 3. a 3 11 6 3 E) 365 4 5. Hans dd n böyükdür? A) 3 0,7 B) 5 0,7 C) 4 0,7 D) 6 0,7 148 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 7 2 2 7 E) 0,7 a. a<0 b. 6<a<7 c. 7<a<8 d. 4<a<5 e. –4<a<–3 Test tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif 5. Hans ifadnin qiymti müsbtdir? B variant A) 15 5 1. 4 ( 7 3) 7 ifadsini sadldirin. 7 4 A) 3 B) 2 7 3 C) –3 D) 2 7 3 E) 9 2. 5 48 162 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 6 B) 12 C) 6 5 2 D) 35 16 E) 35 8 3. Hans dd n böyükdür? A) 3 0,8 B) 3 0,7 C) C) 5 30 3 10 D) 3 40 4 E) 3 100 5 5 3 B) 5 40 4 90 6. 4 x ! 2 brabrsizliyini hll edin. A) [2; f) B) C) (4; f) D) (16; f) E) (–f; 16) 7. b-nin hans qiymtlrind 3 b3 t 4 b 4 brabrsizliyi dorudur? A) B) b 0 C) b0 D) b R E) 1 d b d 1 8. 4 54 24 ifadsinin qiymtini hesablayn. 0,6 D) 3 0,5 E) 3 0,4 b b a a a ifadsini sadldirin. 4. b ab a A) 2 b B) 2 a 9. 3 5 17 3 5 17 ifadsinin qiymtini hesablayn. 10. Uyunluu müyyn edin. 1. a 14 6 3 2. a 2 7 3. a 5 34 6 a. 5<a<6 a b. 4<a<5 D) ab c. a<0 C) E) b d. –3<a<–4 e. 3<a<4 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 149 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 1.1.2 Rasional üstlü qüvvt Mövzu: A variant 6. 1 1. 97 4 ddi hans arala daxildir? A) (3; 4) B) (4; 5) C) (5; 6) D) (2; 3) E) (6; 7) 1 x 3 4 brabrsizliyini hll edin. A) [0; 2) B) (–f; 64) C) [0; 64) D) E) (2; f) 7. y–0,5=9 tnliyini hll edin. A) r3 2. Hans ifadnin qiymti müsbtdir? B) 1 A) 7 3 2 C) r 1 1 4 B) 70 30 3 D) 1 1 C) 40 5 60 6 1 9 1 81 E) 1 D) 5 2 5 1 1 E) 7 3 4 8. 72 3 3 3 ifadsinin qiymtini tapn. 3. Hans dd n kiçikdir? 1 A) 0,7 7 1 3 1 B) 0,7 6 1 1 D) 0,7 4 E) 0,7 3 1 1 C) 0,7 5 2, 5 § 21 1 · 4. ¨ c 3 c 3 ¸ ifadsini qüvvt klind ¨ ¸ © ¹ göstrin. A) c4,5 B) c5 C) c6 D) c5,5 E) c4 5. 91,83–0,6 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 3 B) 9 C) 1 D) 27 E) 6 150 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 1 1 6 § 1 ·3 § · 2 ¨ ¸ ¨ 9. 17 3 26 6 17 2 ¸ ifadsinin ¨ ¸ ¨ ¸ © ¹ © ¹ qiymtini tapn. 10. Tnliklrl hllr çoxluu arasnda uyunluu müyyn edin. 1 1 1. x 3 x 3 1 4 3 2. x 2 x 2 3. x 1 3 x 4 1 3 1 a. x(0; f) b. x=8 c. x=2 d. x=r2 e. x(–f; 0)(0; f) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları B variant 6. 1. 5 32 6 64 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 0 B) –4 C) 4 D) 6 E) –6 3 3 4 a 8b 2 1 1 1 2 a 2 a 4 b 2 4b 1 b 2 ifadsini sadldirin. 1 1 4 A) a 2b 2 1 1 B) a 4 b 2 1 C) a 4 1 D) 2b 2 5 8 1 § 1 · § 1 ·2 2. ¨ 7 4 ¸ ¨ 9 5 ¸ ifadsinin qiymtini ¨ ¸ ¨ ¸ © ¹ © ¹ hesablayn. A) 46 B) 40 C) –58 D) 45 E) –40 1 E) a 2 b 2 1 7. x 3 2 brabrsizliyini hll edin. A) B) (–f; –8) C) (–8; 0) D) (–f; –2) E) (–f; f) 1 3. 100 7 ddinin tam hisssini tapn. A) 10 B) 2 C) 1 D) 5 E) 9 4. Hans dd n böyükdür? 1 A) 0,5 7 1 B) 0,5 6 1 1 C) 0,5 5 D) 0,5 4 1 1 § 1 ·2 § 1 ·2 8. ¨10 2 1¸ ¨10 2 1¸ ifadsinin qiymtini ¸ ¸ ¨ ¨ ¹ ¹ © © hesablayn. 9. 2 5 x 4 tnliyini hll edin. 10. Tnliklrl hllr çoxluu arasnda uyunluu müyyn edin. 1 E) 0,5 3 5. 1 1 1 3 9 3 3 A) 3 B) 9 C) 27 D) 81 E) 6 1 5 1 5 1 5 1 4 7 4 1. x x ifadsinin qiymtini hesablayn. 2. x x 3. x x 1 1 5 a. hlli yoxdur b. x=r1 0 c. x=1 9 d. x=r3 e. x=3 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 151 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Bölm: 1.2 Çevr Mövzu: 1.2.1 Çevrd bucaqlar. Çevrd parçalar A variant 1. Söykndiyi qövsün drc ölçüsü 36° olan daxil çkilmi bucan qiymtini tapn. B) 72q C) 36q A) 144q E) 54q D) 18q 2. 50q-li mrkzi bucaa uyun daxil çkilmi bucan qiymti ny brabrdir? B) 25q A) 100q D) 50q C) 75q E) 125q 3. Vtrlr arasndak bucan tapn. A) 65q B) 70q C) 75q D) 80q E) 10q 65q D 7. Çevrnin AB vtrinin grdiyi qövsün drc ölçüsü 76°-dir. Bu vtrl onun ucundan çkilmi AC toxunannn ml gtirdiyi iti buca tapn. A) 152q B) 38q C) 19q E) 76q D) 14q 8. AM=6 sm, DM=8 sm, BD=12 sm olarsa, AC-ni tapn (sm-l). C 5. Çevrnin xaricind götürülmü nöqtdn bu çevry toxunan v ksn çkilmidir. Ksnin uzunluu 18 sm v onun çevrnin xaricind qalan hisssi 8 sm olarsa, toxunann uzunluunu tapn. A) 15 sm B) 10 sm C) 26 sm D) 14 sm E) 12 sm A M O D B 85q 4. Çevrnin xaricind götürülmü M nöqtsindn bu çevrni A, B v C, D nöqtlrind ksn MB v MD ksnlri çkilmidir. MA=8 sm, MB=16 sm v MC=6,4 sm olarsa, MD-ni tapn. A) 14,4 sm B) 12,8 sm C) 22,4 sm D) 20 sm E) 30 sm 152 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 6. Çevrnin 60q-li mrkzi bucann söykndiyi vtrin uzunluu 6 sm-dir. Çevrnin diametrini tapn. A) 15 sm B) 6 sm C) 8 sm D) 9 sm E) 12 sm C 9. Mrkzi O nöqtsi olan çevrd A=36q olarsa, AmC qövsü neç drcdir? B 10. O – çevrnin mrkzi, AB – toxunan, AD – ksn olarsa, A uyunluu müyyn edin. m A O B C 1. AC=2, OD=3,5 a. AB= 4 3 b. AB=6 2. AC=4, OC=2,5 c. AB= 3 2 3. AD=12, OC=4 d. AB= 10 e. AB= 2 7 O D RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları B variant 1. Söykndiyi qövsün drc ölçüsü 66q olan daxil çkilmi bucaqla ona uyun mrkzi bucan cmini tapn. A) 99q B) 33q C) 132q D) 198q E) 114q 2. Daxil çkilmi bucan drc ölçüsü 36q olarsa, bu bucaa uyun mrkzi buca tapn. B) 18q C) 54q A) 72q E) 90q D) 144q 3. Ksnlr arasndak bucan tapn. A) 61q B) 52q C) 38q D) 32q E) 27q 34q 88q 4. Çevrnin xaricind götürülmü M nöqtsindn bu çevrni A, B v C, D nöqtlrind ksn MB v MD ksnlri çkilmidir. MA=10 sm, MB=18 sm v MC=12 sm olarsa, MD-ni tapn. A) 14,4 sm B) 21,6 sm C) 15 sm D) 20 sm 3 E) 16 sm 5. Çevrnin xaricind götürülmü nöqtdn bu çevry toxunan v ksn çkilmidir. Ksnin uzunluu 12 sm v onun çevrnin xaricind qalan hisssi 3 sm olarsa, toxunann uzunluunu tapn. A) 10 sm B) 4 sm C) 6 sm D) 9 sm E) 7 sm 6. Radiusa brabr olan vtrin grdiyi qövsün drc ölçüsünü tapn. A) 80q B) 120q C) 180q D) 60q E) 90q 7. Çevrd AB vtrinin grdiyi qövsün drc ölçüsü 48q-dir. Bu vtrl onun ucundan çkilmi AC toxunannn ml gtirdiyi iti buca tapn. A) 48q B) 24q C) 120q D) 114q E) 96q 8. AM=10 sm, DM=6 sm, BD=3 sm olarsa, ACni tapn (sm-l). 9. O nöqtsi çevrnin mrkzi, A 46 q olarsa, AmB qövsü neç drcdir? 10. O – çevrnin mrkzi, AC v AE – ksnlr, AB=5, BC=7 olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. AD=2 2. AD=3 3. AD=4 C B M D O A B C m A O C B A D O E a. DE=4 b. OE=5,5 c. OE=7 d. OE=8,5 e. OE=14 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 153 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir C variant 1. 76°-li mrkzi bucaa uyun daxil çkilmi bucan drc ölçüsünü tapn. A) 152q B) 38q D) 114q C) 76q E) 94q 2. Mrkzi bucaqla ona uyun daxil çkilmi bucan frqi 36q olarsa, daxil çkilmi bucan qiymtini tapn. B) 36q A) 72q C) 108q D) 144q E) 54q 3. Ksnlr arasndak bucan tapn. A) 26q B) 80q C) 71q D) 41q E) 32q 63q 127q 4. Çevrnin xaricind götürülmü M nöqtsindn bu çevrni A, B v C, D nöqtlrind ksn MB v MD ksnlri çkilmidir. MB=16 sm, MA=6 sm v MD=24 sm olarsa, MC-ni tapn. A) 14 sm B) 6 sm C) 9 sm D) 4 sm E) 3 sm 5. Çevrnin xaricind götürülmü nöqtdn bu çevry toxunan v ksn çkilmidir. Toxunann uzunluu 8 sm, ksnin çevr daxilindki hisssi 12 sm olarsa, ksnin uzunluunu tapn. A) 18 sm B) 4 sm C) 20 sm D) 14 sm E) 16 sm 154 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 6. Çevrnin diametrindn iki df kiçik olan vtrin grdiyi qövsün drc ölçüsünü tapn. A) 60q B) 30q C) 120q D) 90q E) 45q 7. Çevrnin vtri il bu vtrin ucundan çkilmi toxunan arasndak bucaq 40q olarsa, bu vtrin grdiyi qövsün bucaq qiymtini tapn. A) 90q B) 20q C) 60q D) 120q E) 80q 8. EN=2,5 sm, CK=7 sm, KE=2 sm olarsa, ME-ni tapn (sm-l). 9. Mrkzi O nöqtsi olan çevrd ABC=126q olarsa, AOC -nn drc ölçüsünü tapn. 10. Çevrd AB v CD – vtrlr, AE=2EB olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. CE=3, 2. CE=4, 3. CE=5, ED=6 ED=8 ED=10 K M N E C O B C A O A C E D B a. AB=10 b. AB=12 c. AB=15 d. AB=8 e. AB=9 Test tapşırıqları D variant 1. Söykndiyi qövsün drc ölçüsü 96° olan daxil çkilmi bucaqla uyun mrkzi bucan cmini tapn. B) 57q C) 48q A) 144q D) 192q E) 72q 2. Çevrnin mrkzi buca 114q olarsa, bu bucaqla ona uyun daxil çkilmi bucan frqini tapn. B) 0q C) 38q A) 57q E) 48q D) 76q 3. Toxunanla ksn arasndak bucan tapn. A) 38q D) 66q B) 44q E) 98q RİYAZİYYAT | IX sinif 6. Çevrnin diametrinin yarsna brabr olan vtrin grdiyi qövsün drc ölçüsünü tapn. A) 60q B) 120q C) 30q D) 80q E) 90q 7. Çevrnin vtri il bu vtrin ucundan çkilmi toxunan arasndak bucaq 32q olarsa, bu vtrin grdiyi qövsün drc ölçüsünü tapn. A) 16q B) 64q C) 80q D) 48q E) 58q 142q 54q C) 52q 4. Çevrnin xaricind götürülmü M nöqtsindn bu çevrni A, B v C, D nöqtlrind ksn MB v MD ksnlri çkilmidir. MC=8 sm, MD=18 sm v MA=9 sm olarsa, MB-ni tapn. A) 18,25 sm B) 24 sm C) 16 sm D) 20 sm E) 18 sm 5. Çevrnin xaricind götürülmü nöqtdn bu çevry toxunan v ksn çkilmidir. Toxunann uzunluu 18 sm, ksnin çevr xaricind qalan hisssi 12 sm olarsa, ksnin uzunluunu hesablayn. A) 12 sm B) 27 sm C) 30 sm D) 24 sm E) 28 sm 8. AM=4 sm, CM=8 sm, DM=6 sm olarsa, AB-ni tapn. A O C 9. O nöqtsi çevrnin mrkzi, AOC=112q olarsa, ABC -nin drc ölçüsünü tapn. 10. Çevrd AC v DE – vtrlr, BE=3BD olarsa, uyunluu müyyn edin. D M B B C A O A D B E 1. AB=4, BC=12 2. AB=3, BC=4 3. AB=5, BC=15 C a. DE=20 b. DE=16 c. DE=12 d. DE=8 e. DE=6 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 155 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 2 Tədris vahidi: Bölmə: 2.1 Kvadratik funksiya Mövzu: 2.1.1 Kvadratik funksiya. y=│x│funksiyası 5. y=x2–8 parabolasının təpə nöqtəsinin koordinatlarını tapın. A) (2; –8) B) (0; –8) C) (–8; 0) D) (8; 0) E) (0; 8) A variantı 1. Hansı funksiyanın qrafiki paraboladır? 1 x 2 2 D) y x2 2 x 1 2 C) y x 2 1 E) y 2 x A) y B) y 6. y 2x 5 funksiyasının azalma aralığını tapın. B) ; 0 A) 5; 2 2. Qrafik hansı funksiyaya uyğundur? y C) ; 5 4 0 E) ; 3 3 x A) y 2 x 4 B) y x 4 2 C) y x 3 1 E) y=2|x–3|–2 D) y 2 x + 3 2 3. Hansı funksiyanın qrafiki verilib? A) y=(x+1)(x–3) B) y=(x–1)(x+3) C) y=(x–3)(x+3) D) y–(x–1)(x+1) E) y–x2+1 D) 3; 7. y–x2–7x parabolası ilə y–7x–1 düz xəttinin kəsişmə nöqtələrinin koordinatlarını tapın. A) (0; 0), (0; –1) B) (6; 1), (8; 1) C) (–7; 1), (7; 7) D) kəsişmirlər E) (–1; 6), (1; –8) y 8. f x 5x 2 29 x 8 funksiyası üçün -1 0 3 x -3 4. y=x2+8x+15 funksiyasının qrafikinin Ox oxu ilə kəsişmə nöqtələrinin koordinatlarını tapın. A) (–3; 0), (–5; 0) B) (0; –3), (0; –5) C) (0; 15) D) (0; –15) E) (3; 0), (–5; 0) 156 / “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı f(2)+f(–2)-ni hesablayın. 9. y–x2+2x+8 funksiyasının ən böyük qiymətini tapın. 10. Uyğunluğu müəyyən edin. 1. y=(x–3)2+4 a. təpə nöqtəsi (–3; 4)-dür b. təpə nöqtəsi (–3; –4)-dür 2. y=–(x+3)2+4 2 c. təpə nöqtəsi (3; –4)-dür 3. y=(x+3) –4 d. təpə nöqtəsi (3; 4)-dür e. (–; –3]-də artandır RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 5. y –x2–10 parabolasnn tp nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (10; 0) B) (0; 7) § 2 5· D) (–1; 0) C) ¨ ; ¸ © 5 2¹ E) (0; –10) B variant 1. Hans funksiyann qrafiki paraboladr? A) y C) y E) y 3 x 1 2 x 3 1 x B) y D) y 1 x 3 x 1 3 6. y x 3 3 funksiyasnn azalma araln tapn. A) f; 3@ 2 B) > 3; f 2. Qrafik hans funksiyaya uyundur? C) > 3; 3@ y D) >3; f 4 E) >0; 3@ -3 0 -2 A) y x+ 2 3 B) y 2 x+ 3 C) y 2 x+3 2 x 7. y –x2+4x parabolas il y=4x–9 düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (3; 21), (–3; –3) B) (–3; –21), (3; 3) C) (–3; 3), (3; –3) D) ksimirlr E) (0; 0), (0; –9) D) y 2 x - 3 2 E) y 4 x - 2 4 8. g x 3. Hans funksiyann qrafiki verilib? A) y=(x–2)2+3 B) y=(x+2)2–3 C) y=(x–2)2–3 D) y=(x+3)2+2 E) y=(x–3)2+2 y g(3)+g(–3)-ü hesablayn. 9. y=x2–2x+15 funksiyasnn n kiçik qiymtini tapn. 1 2 0 x -3 4. y=x2–7x+12 funksiyasnn qrafikinin Ox oxu il ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. § 2· A) (3; 0), (4; 0) B) (0; 3), ¨ 0; ¸ © 3¹ 2· § C) ¨ 3; ¸ 3¹ © E) (–3; 0), (–4; 0) 2 x 2 7 x 5 funksiyas üçün D) ksimir 10. Uyunluu müyyn edin. 1. y=(x+7)2–3 2. y=–(x–7)2+3 3. y=(x+7)2+3 a. tp nöqtsi (–7; 3)-dür b. tp nöqtsi (7; 3)-dür c. tp nöqtsi (7; –3)-dür d. tp nöqtsi (–7; –3)-dür e. (–f; 7]-d artandr “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 157 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bölm: Mövzu: Bilik qiymətləndirilir 2.2 Çevrnin tnliyi 2.2.1 ki nöqt arasndak msaf. Çevrnin tnliyi. Dair sektoru v seqmenti A variant 1. Mrkzi (2; -1) olan v (4; -3) nöqtsindn keçn çevrnin tnliyi hansdr? A) (x–2)2+(y+1)2=8 B) (x–2)2+(y+1)2=4 C) (x+2)2+(y–1)2=8 D) (x–2)2+(y–1)2=16 E) (x+2)2+(y+1)2=16 2. Radiusu 6 sm olan dairnin, sahsi 9 sm2 olan sektora uyun mrkzi bucan tapn. A) 60q B) 45q C) 90q D) 30q E) 120q 3. (x+4)2 +(y–1)2=10 tnliyi il veriln çevrnin absis oxunu ksdiyi nöqtlri arasndak msafni tapn. A) 7 B) 6 C) 8 D) 4 E) 9 4. Diametrinin uc nöqtlri A(–7; –6) v B(5; 10) olan çevrnin radiusunu tapn. A) 10 B) 5 C) 16 D) 12 E) 8 5. x2+y2 25 tnliyi il veriln çevry A(–4; 3) nöqtd toxunann tnliyi hansdr? 3 25 x A) y 4 4 B) y 4 x 3 4 25 x C) y 3 3 D) y 3 x 4 4 25 E) y x 3 3 158 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 6. m-in hans mnfi qiymtind A(7; 3) v B(m; 8) nöqtlri arasndak msaf 13- brabr olar? A) –1 B) –5 C) –7 D) –4 E) –3 7. Tp nöqtlri A(8; 0), B(0; 15) v C(0; 0) olan üçbucan perimetrini tapn. A) 23 B) 45 C) 30 D) 36 E) 40 8. A(6; 5) nöqtsindn (x+2)2+(y+1)2=9 tnliyi il veriln çevry qdr olan msafni tapn. 9. trixlnmi dair seqmentinin sahsini (=3) hesablayn. 150q 12 O 10. Uyunluu müyyn edin. 1. x2–6x+y2=16 2. x2+6x+ y2+2y =6 3. x2+ y2–6y =0 a. R=5 b. mrkzi (0; 3)-dür c. mrkzi (3; 0)-dr d. R=3 e. mrkzi (–3; –1)-dir Test tapşırıqları B variant 1. Mrkzi (1; -2) olan v (3; -4) nöqtsindn keçn çevrnin tnliyi hansdr? A) (x+1)2+(y–2)2=8 B) (x–1)2+(y–2)2=16 C) (x–1)2+(y+2)2=8 D) (x+1)2+(y–2)2=4 E) (x–1)2+(y–2)2=8 2. Mrkzi buca 72q olan sektorun sahsi 16 sm2 olarsa, dairnin sahsini tapn. A) 48 sm2 B) 90 sm2 C) 40 sm2 D) 60 sm2 E) 80 sm2 3. (x+1)2+(y–4)2=10 tnliyi il veriln çevrnin ordinat oxunu ksdiyi nöqtlri arasndak msafni tapn. A) 6 B) 7 C) 8 D) 4 E) 9 4. Diametrinin uc nöqtlri A(6; 7) v B(-10; -5) olan çevrnin radiusunu tapn. A) 16 B) 5 C) 10 D) 12 E) 8 5. x2+y2 25 tnliyi il veriln çevry A(-3; 4) nöqtsind toxunann tnliyi hansdr? 4 25 3 25 x x A) y B) y 3 3 4 4 C) y 3 x 4 D) y 4 x 3 RİYAZİYYAT | IX sinif 6. k-nn hans müsbt qiymtind A(8; k) v B(3; 7) nöqtlri arasnda msaf 13- brabr olar? A) 12 B) 16 C) 5 D) 19 E) 25 7. Tp nöqtlri A(0; 0), B(0; 12) v C(5; 0) olan üçbucan perimetrini tapn. A) 40 B) 46 C) 30 D) 36 E) 32 8. A(5; 6) nöqtsindn (x+1)2+(y+2)2=9 tnliyi il veriln çevrnin n uzaq nöqtsin qdr olan msafni tapn. 9. trixlnmi dair seqmetinin sahsini (=3) hesablayn. 150q O 8 10. Uyunluu müyyn edin. 1. x2+y2–2y=16 2 2 a. R=4 2. x +2x+ y +2y=14 b. mrkzi (0; 1)-dir 3. x2–4x+y2+2y =4 c. mrkzi (2; –1)-dir d. R=3 e. mrkzi (–1; –1)-dir 3 25 E) y x 4 4 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 159 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 3 Tdrisvahidi: 3.1Tnliklr v tnliklr sistemi Bölm: Mövzu: 3.1.1 Tnliklr v tnliklr sistemi A variant 1. 3x8+x10–11=0 tnliyinin drcsi neçdir? A) 8 B) 2 C) 18 D) 10 E) 19 2. a- nn neç tam qiymtind ax–6=0 tnliyinin kökü tam dd olar? A) 3 B) 4 C) 12 D) 6 E) 8 ­x y 3. ® 2 ¯x y Bilik qiymətləndirilir 5, 2 1 tnliklr sisteminin neç hlli var? A) hlli yoxdur B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 5. 3x 2 x 6 tnliyinin neç kökü var? A) bir B) iki C) üç D) kökü yoxdur E) sonsuz sayda ­ 7 x y 17 , tnliklr sistemindn 2 2 ¯49x y 187 x y cmini tapn. 6. ® A) 4 C) 7 E) 15 B) 5 D) 12 ­ xy 12 , tnliklr sistemi üçün x y -i 7. ® ¯x y 8 tapn. A) 0 B) 6 C) 4 D) 1 E) 3 8. x3+4x=5x2 tnliyinin böyük kökünü tapn. ­x 2 3xy 6 , tnliklr sistemindn x-i tapn. 9. ® ¯x 3 y 2 2 4. q-nün hans qiymtlrind x –20x+q=0 tnliyinin kökü yoxdur? A) (–10; 10) B) (–f; f) C) (10; f) D) (100; f) E) (0; 10) 160 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 10. ax+1=b–x tnliyi üçün uyunluu müyyn edin. 1. a= –1, b=1 a. yalnz bir hlli var 2. a= –1, b=2 b. sonsuz sayda hlli var 3. a=1, b=1 c. hlli yoxdur d. x= 7 hllr çoxluuna daxildir e. x= 0 hlli deyil RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları B variant 1. 5x2(x+1)–5x3–1=0 tnliyinin drcsi neçdir? A) 3 B) 1 C) 2 D) 4 E) 6 2. m-in hans qiymtlrind 4x=m–1 tnliyinin kökü mnfidir? A) (1; f) B) (–f; 0) C) (–f; 1) D) (–1; 2) E) (0; 2) ­° x 2 y 2 3. ® °̄ x 2 y 2 17 , tnliklr sisteminin neç hlli 19 var? A) 4 B) 1 C) 2 D) 3 E) hlli yoxdur 4. q- nün hans qiymtlrind x2–20x+q=0 tnliyinin iki müxtlif kökü var? A) (–f; 100@ B) (–f; f) C) (–f; 100) D) (0; f) E) (0; 101) 5. 2x 3 x 2 tnliyinin neç kökü var? A) bir B) iki C)kökü yoxdur D) üç E) sonsuz sayda ­1 1 ° x y 5, ° tnliklr sistemindn xy 6. ® ° 1 1 13 °¯ x 2 y 2 hasilini tapn. 1 1 A) B) 8 6 E) 7 D) 5 6 15 ­x 2 2 y 7. ® 6, ¯x y 1 C) 3 8 tnliklr sistemindn x y cminin böyük qiymtini tapn. A) 7 B) 2 C) 3 D) 9 E) 5 8. 8x4–2x3=0 tnliyinin böyük kökünün iki mislini tapn. ­ x 2 4 xy 18 , 9. ® tnliklr sistemindn x-i ¯x 4 y 3 tapn. 10. ax–2=b+x tnliyi üçün uyunluu müyyn edin. 1. a=1, b=2 2. a=1, b= –2 3. a= –1, b= –2 a. yalnz bir hlli var b. sonsuz sayda hlli var c. hlli yoxdur d. x=0 hlli deyil e. x=5 hllr çoxluuna daxildir “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 161 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 C variant 1. x2–5x+15=0 tnliyinin neç hqiqi kökü var? A) 1 B) 2 C) 3 D) sonsuz sayda E) kökü yoxdur 2. k-nn hans qiymtlrind 2x=k+1 tnliyinin köklri müsbtdir? A) (–f; –1) B) (–1; f) C) (–f; f) D) (–7; 3) E) (–2; 0) 3. Tnliklrdn hansnn hqiqi kökü yoxdur? A) 2x–1 =5 B) 10x2–3x+1=0 C) x2+26x+152=0 D) x6+5x=0 E) x3 –7 ­ x 2 y 2 2 , 4. ® tnliklr sisteminin neç hlli ¯x y 3 var? A) hlli yoxdur B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 5. x4+6x2–27=0 tnliyinin böyük kökünü tapn. A) 3 B) 3 C) 9 D) 7 E) –7 162 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir ­ x 2 y 18 , tnliklr sistemindn (x+y) 6. ® ¯x 2 y 0 cminin böyük qiymtini tapn. A) 6 B) 4 C) 12 D) 2 E) 18 7. y=2x2–5x+2 parabolasnn absis oxu il ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. § 1 · A) ¨ ; 0 ¸ , (0; 2) © 2 ¹ §1 · B) ¨ ; 0 ¸ , (2; 0) ©2 ¹ C) (0; 2) D) (–1; 2) E) (0; 8) 8. q-nün hans qiymtind x2–20x+q=0 tnliyinin iki brabr kökü var? ­2 y 2 7 xy 6 , 9. ® tnliklr sistemindn y-i ¯2 y 7 x 3 tapn. ­ax 6 y 12 tnliklr sistemi üçün ¯3 x 2 y b 10. ® uyunluu müyyn edin. 1. a=3, b=12 2. a=9, b=4 3. a=9, b=12 a. yalnz bir hlli var b. sonsuz sayda hlli var c. hlli yoxdur d. (4; 0) hllidir e. (0; 0) hllidir RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları D variant 1. k-nn hans qiymtlrind 2x2–15x+k=0 tnliyinin hqiqi kökü yoxdur? A) (0; 28 B) ( 28 1 ) 8 1 ; f) 8 C) (–f; f) D) (0; 5) E) (0; f) 2. Cmi 8-, hasili 15- brabr olan ddlrdn kiçiyini tapn. A) 4 B) 5 C) 7 D) 3 E) 2 3. Tnliklrdn hansnn hqiqi kökü yoxdur? A) 3x–1 =0 B) 1–7x =3 C) 9x2–x–17=0 D) x3= - 9 E) 2x2–x+8=0 ­° x 2 y 2 16 , tnliklr sisteminin neç hlli 6. ® °̄ y x 2 25 var? A) 1 B) 2 C) hlli yoxdur D) 3 E) 4 7. y=2x2–6x+1 parabolas il y=2x–5 düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (–3; 5) B) (–1; 3), (–3; 1) C) (1; –3), (3; –1) D) (1; –3), (3; 1) E) ksimirlr ­2 y 2 3xy 12 , 8. ® tnliklr sistemindn y-i ¯2 y 3x 3 tapn. 9. a-nn hans qiymtind M(2; 24) nöqtsi y=ax2+x+2 parabolasna aiddir? ­3x ay 6 tnliklr sistemi üçün ¯6 x 4 y b 10. ® 4. p-nin hans qiymtind x2+px+49=0 tnliyinin iki brabr kökü var? A) ±14 B) ±7 C) ±4 D) ±49 E) 0 uyunluu müyyn edin. 1. a=2, b=6 2. a=2, b=12 3. a=4, b=12 a. yalnz bir hlli var b. sonsuz sayda hlli var c. hlli yoxdur d. (0; 3) hllidir e. (1; 0) hllidir 5. x4–x2–12=0 tnliyinin kiçik kökünü tapn. A) 2 B) –3 C) –2 D) 3 E) 0 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 163 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 3.2Çoxbucaqllar Bölm: Mövzu: 3.2.1 Çoxbucaqllar A variant 1. Hr bir daxili buca 108q olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 6 B) 4 C) 5 D) 7 E) 8 2. Hr bir xarici buca 10q olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 15 B) 10 C) 12 D) 18 E) 36 3. Trfi 3 sm olan düzgün üçbucan daxilin çkilmi çevrnin uzunluunu tapn. A) 2 S sm B) S sm C) 3S sm D) 2 3S sm E) 3S sm 4. Trfi 2 sm olan kvadratn xaricin çkilmi çevrnin uzunluunu tapn. A) 4 S sm B) S sm C) 2 S sm D) 2 S sm E) 3 S sm 5. Perimetri 12 sm olan düzgün altbucaqlnn daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 3 sm B) 2 3 sm C) 2 sm D) 4 sm E) Bilik qiymətləndirilir 3 sm 164 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 6. ki düzgün skkizbucaqlnn perimetrlri nisbti 2:3 kimidir. Onlarn xaricin çkilmi çevrlrin uzunluqlar nisbtini tapn. A) 3:5 B) 1:2 C) 1:3 D) 2:3 E) 2:5 B 7. O nöqtsi çevrnin mrkzi, A=45q, AB= 2 sm olarsa, çevrnin uzunluunu tapn. A) 2 S sm B) 2 S sm A 45q Î C C) 2 2S sm D) 4 S sm E) 3 2S sm 8. Qabarq doqquzbucaqlnn neç diaqonal var? 9. Sahsi 84 sm2 olan ABCDEFG düzgün yeddibucaqlsnn xaricin çkilmi çevrnin mrkzi O nöqtsidir. ABCDO çoxbucaqlsnn sahsini hesablayn (sm2-l). 10. Bucaqlarndan biri 40° olan qabarq n-bucaqlnn qalan bucaqlarnn cmi D-ya brabrdirs, uyunluu müyyn edin. 1. n=5 2. n=7 3. n=12 D a. 860° b. 500° c. 800° d. 1760° e. 1220° Test tapşırıqları B variant 1. Qabarq çoxbucaqlnn daxili bucaqlarnn cmi 900q olarsa, onun trflrinin sayn tapn. A) 7 B) 5 C) 6 D) 8 E) 9 RİYAZİYYAT | IX sinif 6. ki düzgün n-bucaqlnn daxilin çkilmi çevrlrin diametrlri nisbti 3:5 kimidir. Onlarn perimetrlri nisbtini tapn. A) 3:5 B) 3:8 C) 2:5 D) 1:2 E) 5:8 2. Hr bir xarici buca 36q olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 36 B) 8 C) 12 D) 10 E) 16 7. O nöqtsi çevrnin mrkzi, C=60q, BC=3 sm olarsa, çevrnin uzunluunu tapn. A) 6 S sm B) 3 S sm C) 4 S sm D) 9 S sm E) 8 S sm 3. Perimetri 3 3 sm olan düzgün üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 2 sm B) 3 sm 8. Qabarq yeddibucaqlnn neç diaqonal var? C) 3 sm D) 2 3 sm E) 1 sm 4. Perimetri 8 sm olan kvadratn daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 2 sm B) 1 sm C) 3 sm D) 3 sm E) 2 sm 5. Trfi 3 sm olan düzgün altbucaqlnn xaricin çkilmi çevrnin diametrini tapn. A) 4 sm B) 3 sm C) 6 sm B A 60q Î C 9. O nöqtsi ABCDE düzgün bebucaqlsnn daxilin çkilmi çevrnin mrkzidir. ABCO dördbucaqlsnn sahsi 48 sm2-dir. AEDCO bebucaqlsnn sahsini hesablayn (sm2-l). 10. Bucaqlarndan biri 70° olan qabarq n-bucaqlnn qalan bucaqlarnn cmi D-ya brabrdirs, uyunluu müyyn edin. 1. n=6 2. n=9 3. n=11 D a. 1550° b. 1320° c. 650° d. 970° e. 1190° D) 3 3 sm E) 3 2 sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 165 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 C variant 1. Hr bir daxili buca 144q olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 10 B) 8 C) 13 D) 6 E) 15 2. Daxili buca xarici bucandan 2 df böyük olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 8 B) 5 C) 7 D) 6 E) 10 3. Radiusu 2 3 sm olan çevrnin daxilin çkilmi brabrtrfli üçbucan perimetrini tapn. A) 18 sm B) 6 sm Bilik qiymətləndirilir 6. Medianlar nisbti 1:3 kimi olan brabrtrfli üçbucaqlarn perimetrlri nisbtini tapn. A) 1:2 B) 2:3 C) 1:4 D) 3:4 E) 1:3 7. O nöqtsi uzunluu 2 2S sm olan çevrnin mrkzi, A=45q olarsa, AC-ni tapn. A) Ú A 45q Î Á 2 sm B) 3 sm C) 2 sm D) 2 2 sm E) 3 sm C) 6 3 sm D) 3 3 sm E) 9 2 sm 4. Kvadratn daxilin v xaricin çkilmi çevrlrin radiuslarnn nisbtini tapn. A) 1:2 B) 1: 3 C) 2 :3 8. Bir tpsindn çxan diaqonallarn say 11 olan qabarq çoxbucaqlnn trflrinin sayn tapn. 9. O nöqtsi ABCDEFGHK düzgün doqquzbucaqlsnn xaricin çkilmi çevrnin mrkzidir. SABCDEO=28 sm2 olarsa, SAKHGO-nu tapn (sm2-l). D) 2 : 3 E) 1: 2 5. Radiusu 3 sm olan çevrnin xaricin çkilmi düzgün altbucaqlnn trfini tapn. A) 1 sm B) 3 sm C) 2 sm D) 2 3 sm E) 2 2 sm 166 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 10. Çevr xaricin çkilmi trapesiyann orta xtti 18, yan trflrindn biri a, digri b olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. a=18 2. a=15 3. a=19 a. b=17 b. b=22 c. b=21 d. brabryanl trapesiyadr e. trapesiyann xaricin çevr çkmk olar Test tapşırıqları D variant 1. Qabarq çoxbucaqlnn daxili bucaqlarnn cmi 1980q olarsa, onun trflrinin sayn tapn. A) 16 B) 12 C) 10 D) 14 E) 13 2. Daxili buca xarici bucana brabr olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi vardr? A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 8 3. Düzgün üçbucan daxilin v xaricin çkilmi çevrlrin radiuslar nisbtini tapn. A) 1:3 B) 2:3 C) 1:4 D) 1:2 RİYAZİYYAT | IX sinif 6. Perimetrlri nisbti 3:5 olan iki kvadratn diaqonallarnn nisbtini tapn. A) 2:5 B) 3:8 C) 5:8 D) 1:2 E) 3:5 7. Radiusu 10 sm olan çevr xaricin çkilmi, perimetri 72 sm olan qabarq çoxbucaqlnn sahsini tapn. A) 360 sm2 B) 300 sm2 C) 240 sm2 D) 720 sm2 E) 480 sm2 8. Bir tpsindn çxan diaqonallarn say 14 olan qabarq çoxbucaqlnn trflrinin sayn tapn. 9. Radiusu 6 2 olan çevrnin daxilin çkilmi brabryanl düzbucaql üçbucan katetinin uzunluunu tapn. E) 1: 2 4. Radiusu 2 sm olan çevrnin daxilin çkilmi kvadratn perimetrini tapn. A) 4 sm B) 2 2 sm C) 8 sm D) 4 2 sm E) 16 sm 5. Düzgün altbucaqlnn xaricin çkilmi çevrnin radiusunun daxilin çkilmi çevrnin radiusuna nisbtini tapn. 2 A) C) 2 B) 3 3 D) 2 E) 3 10. Çevr xaricin çkilmi trapesiyann perimetri 68, yan trflrindn biri a, digri b olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. a=17 2. a=18 3. a=21 a. brabryanl trapesiyadr b. trapesiyann xaricin çevr çkmk olar c. b=13 d. b=16 e. b=19 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 167 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir BRNC YARIML ÜZR YEKUNLADIRICI TEST TAPIRIQLARI (CBR) 5. b 4 1. f(x)=3x2–2x+4 olarsa, f(3t+1)–i tapn. A) 27t2+12t +5 B) 27t2–9t+4 C) 27t2+5 D) 27t 2+12t –4 E) 3t2 -3 A) 0 -1 B) 1 0 3 x y y 3 C) D) 3 x 0 -1 0 1 8 2 A) a2 B) a 3 C) a 3 15 D) a 8 4 E) a 3 A) 5 3 B) 6 2 C) 6 (2)4 D) 7 (2)4 E) 5 3 2 y x a 5 olarsa, b 2 -i a il ifad edin. 6. Hans ifadnin mnas yoxdur? 2. y=(x+3)2–1 funksiyasnn qrafikini göstrin. y 5 1 3 A variant x y 7. y x2 6x 1 parabolasnn tp nöqtsi harada yerlir? A) I rübd B) II rübd C) III rübd D) IV rübd E) koordinat balancnda 8. 2x2–4x+5 kvadrat üçhdlisinin n kiçik qiymtini tapn. A) 3 B) 1 C) 0 D) –3 E) –1 E) 0 x 3. 7 (6)7 8 ( 7)8 4 ( 3)8 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 4 B) –4 C) 10 D) –22 E) –9 4. f(x)=2x2–7x+3 funksiyasnn sfrlarn tapn. 1 1 1 A) ; 3 B) ; 3 C) ; 3 2 2 2 1 E) yoxdur D) ; 3 2 168 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 9. a<0 olduqda, 4 32 a 6 b 5 ifadsind vuruu kök iarsi xaricin çxarn. A) 2 ab 4 2 a 2 b B) 2 ab 4 2 a 2 b C) 4ab 2ab D) 2ab4 ab E) ab4 2ab 1 10. 1014 ddinin tam hisssini tapn. A) –1 D) 2 B) 4 E) 3 C) 10 RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 11. a-nn neç natural qiymtind ax+8=0 tnliyinin kökü tam dddir? A) 4 B) 8 C) 3 D) 2 E) 6 12. y=x2–4x parabolas il y=25–4x düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (0; 0), (0; 25) B) (–5; –5), (5; 15) C) ksimirlr D) (–5; 5), (5; 5) E) (–5; 45), (5; 5) 17. 3 5 2 6 9 4 5 ifadsinin qiymtini tapn. 18. 4 25 75 27 ifadsinin qiymtini hesablayn. 19. Uyunluu müyyn edin. 1. a=0,7 2. a=–3 3. a=99 a. 7 a ! 8 a b. 8 a 9 a c. a 6 ! a 8 ­ xy 12 , 13. ® sistemindn x2+y2–n hesablayn. x y 8 ¯ A) 20 B) 72 C) 40 D) 64 E) 36 d. a 5 0 1 e. a5 -in mnas yoxdur 20. Qrafiklrl funksiyalar arasnda uyunluu müyyn edin. y 1. ­ x 3 xy y 2 14. ® ¯x y 1 2 19 , sistemindn xy 0 A) 12 B) 1 C) 30 D) 20 E) 10 3. 0 3 12 19 12 19 ifadsinin qiymtini tapn. 16. 14 x y 3 0,5 y 2. hasilini tapn. 15. x 0 7 1 2 1 6 8 ifadsinin qiymtini tapn. x a. y 3x2 2 x b. y c. y x d. y x3 e. y x3 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 169 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 6. y=_x_+5 funksiyasnn qiymtlr çoxluunu tapn. A) ( f; f ) B variant 3 § 4 ·5 3 1. ¨ x 3 ¸ x 5 ifadsini sadldirin. ¨ ¸ © ¹ A) x 2 5 1 B) x B) >0; f C) >5; f D) (f; 0) E) 0; 5@ 2 5 7. Hans ifadnin mnas yoxdur? C) x 5 D) x Bilik qiymətləndirilir 1 5 E) x 3 5 1 1 A) 05 B) 35 C) ( 5) 2. Hans dd n böyükdür? 1 1 7 A) 8 5 C) 8 1 1 2 D) 5 1 3 1 2 E) 7 B) 8 6 D) 8 1 4 1 8. a<0 olduqda, 3a 4 b ifadsind vuruu kök iarsi altna saln. A) 4 9 a 2 b E) 8 3 B) 4 81 a 4 b 3. 4 ( 7) ( 7) ifadsinin qiymtini 8 5 hesablayn. A) 56 C) –14 E) 36 5 B) –42 D) 42 1 4. 9 2 0,251 32 0,6 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 0 B) 1 C) –1 D) 7 E) –3 2 5. b 3 1 8 a 4 olarsa, b 9 -i a il ifad edin. 2 1 A) a 3 B) a 3 4 1 C) a 9 D) a 6 2 E) a 9 170 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl C) 4 9 a 2 b D) 4 81 a 4 b E) 4 9 a 2 b 2 9. 4 99 hans iki natural dd arasnda yerlir? A) 1 v 2 B) 2 v 3 C) 9 v 10 D) 4 v 5 E) 3 v 4 10. 5 7 17 5 7 17 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 1,5 B) 2,5 C) 2 D) 3 E) 4 RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 11. x3–x2–4x+4=0 tnliyinin köklrinin cmini tapn. A) 5 B) 1 C) 4 D) 3 E) 10 18. f(x)=ax2+bx+c funksiyasnn qrafikin gör f(7)–f(–7)+f(8) ifadsinin qiymtini hesablayn. y 0 –1 3 x –3 2 12. y=x –4x+6 parabolas il y=x+2 düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (1; 3); (4; 6) B) (–1; –3); (4; 6) C) (1; –3); (4; 6) D) (–1; 3); (4; –6) E) ksimirlr ­ x 2 2 xy 2 y 2 13. ® ¯x y 3 A) 0 B) 2 D) 1 E) –2 10 , sistemindn y2-n tapn. C) 4 14. 6 89 5 6 89 5 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 8 B) 4 C) 6 D) 3 E) 2 15. 3 19. Uyunluu müyyn edin. 1. a 2 3 11 2. a 3 3 5 3. a 7 2 a. a<3 b. 7<a<8 c. 4<a<5 d. 5<a<6 e. a>9 20. Qrafiklrl funksiyalar arasnda uyunluu müyyn edin. y 1. 0 x y 2. 0 x 0 x 7 2 9 6 11 4 7 ifadsinin y qiymtini tapn. 1,5 § 1 a1,5 · 0,5 · § 1 a 16. a=7 olarsa, ¨ a a 0,5 ¸ ¸ ¨ 0,5 0,5 ©1 a ¹ ©1 a ¹ ifadsinin qiymtini tapn. ­x y 3 tnliklr sistemini ödyn 17. ® 3 2 ¯ x x y 75 y-in kiçik qiymtinin modulunu tapn. 3. a. y 3 x b. y c. y x d. y 2x2 e. y 3x 2 2 x “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 171 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 7. Hans dd n böyükdür? A) 10 0 ,7 C variant 1. f(x)=x2+2x–4 olarsa, f(t–1)-i tapn. B) t2–4t–5 A) t2–5 2 D) t 2+4 C) t –4t–6 E) t2 y 2. Hans funksiyann qrafiki verilib? A) y –(x+1)(x–3) B) y –(x–1)(x+3) C) y=(x+1)(x–3) D) y=(x+1)(x+3) E) y –x2+3 C) 8 0,7 D) 7 0,7 E) 3 -1 0 3 6 0, 7 8. 4 10 19 4 10 19 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 3 B) 6 C) 9 D) 4 E) 2 x 9. y –x2+5x–8 parabolas il y –x–3 düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (–4; 1); (8; 5) B) (–4; 1); (5; 8) C) (1; –4); (5; –8) D) (1; –4); (–5; 8) E) ksimirlr a 3. a-nn hans qiymtlrind 8 a 8 brabrliyi dorudur? A) 0 < a < 1 B) a t 0 D) a d 0 C) –1 < a < 1 E) a t 8 4. B) 9 0,7 5 a3 a2 (at0) ifadsini ksr üstlü qüvvt klind göstrin. A) a C) a 1 3 2 3 B) a ­ x 2 y xy 2 6 , 10. ® sistemindn xy hasilini ¯x y 3 tapn. A) 3 B) 2 C) 1 D) 4 E) –6 2 5 1 3 D) a5 E) a 7 5. Hans ifadnin qiymti müsbtdir? A) 7 (3)5 B) 5 30 2 C) 4 20 3 D) 7 3 6. y=ax2+bx+c funksiyasnn qrafikin gör a v cnin iarsini müyyn edin. A) a>0, c=0 B) a<0, c=0 C) a>0, c<0 D) a<0, c>0 E) a=0, c<0 y E) 3 11. 10 2 0 172 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl x 1 2 –x kvadrat üçhdlisinin köklrini tapn. 4 1 1 B) 0 C) A) r 16 2 1 1 E) D) r 4 16 12. Hans funksiyann qrafiki paraboladr? A) y 4 x2 B) y 4x2 C) y 4x D) y x 4 E) y 1 x RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 13. y –x2+7 parabolasnn tp nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (0; 7) B) (0; 4) C) (0; –9) D) (7; 0) E) (0; –7) 14. y x 4 2 funksiyasnn artma araln tapn. A) > 4; f B) f; 4 @ C) > 4; 2 @ 2 D) 2; f 15. 16. 3 E) f; 4 a a3 a a 4 19 8 3 4 3 olarsa, §1 a a · §1 a a · a ¸¸ ¨¨ a ¸¸ 17. a= 0,3 olarsa, ¨¨ © 1 a ¹ © 1 a ¹ ifadsinin qiymtini tapn. a 4 11 6 2 3 2 olarsa, 3 7 a ifadsinin qiymtini tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. 1. a 3 3 9 2. a 24 5 3. a 6 3 a. 2<a<3 b. 6<a<7 c. a>11 d. 10<a<11 e. 5<a<6 20. Uyunluu müyyn edin. 1. –3(x–1)2+2 2. 2(x–1)2–3 3. (x+1)2+2 1. 16–x2 kvadrat üçhdlisinin köklrini tapn. B) r 4 A) r 2 C) 0 D) r8 E) yoxdur 2. Hans funksiyann qrafiki paraboladr? A) y a. n kiçik qiymti 2-dir b. n kiçik qiymti –3-dür c. n böyük qiymti 2-dir d. n böyük qiymtini x=–3 olduqda alr e. n kiçik qiymtini x=1 olduqda alr 3 x C) y 3x 2 E) y x 2 a n olarsa, 9n ny brabrdir? a 2 13 ifadsinin qiymtini tapn. 18. D variant B) y 3 x2 D) y 3x 3. y=x2–1 parabolasnn tp nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (–1; 0) B) (–1; 2) C) (0; –1) D) (–2; 0) E) (–1; 1) 2 4. y 3 x 1 2 funksiyasnn artma araln tapn. A) >2; f B) >1; f C) 1; f D) f;1@ E) 1; f 5. y=x2–5x parabolas il y=16–5x düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (0; 0), (0; 16) B) ksimirlr C) (–4; 4), (4; 0) D) (4; 4), (–4; –4) E) (–4; 36), (4; –4) 6. 4 x < 2 brabrsizliyini hll edin. A) (– f ; 16) B) [0; 16) C) [0; 2) D) (– f ; 2) E) “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 173 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 14. b-nin hans qiymtlrind 3x2+bx+3=0 tnliyinin iki müxtlif kökü var? A) (5; f ) B) (–6; 6) C) (6; f) D) (f; 6) (6; f) E) (–3; 3) 7. y 5 x 3 funksiyasnn n böyük qiymtini tapn. A) 3 B) 5 C) 15 D) 1 E) 0 y 8. y=ax2+bx+c funksiyasnn qrafikin gör a v c-nin iarsini müyyn edin. A) a>0, c>0 B) a>0, c<0 C) a<0, c>0 D) a<0, c<0 E) a>0, c=0 ­ x 2 2 xy 3 y 2 9. ® ¯x y 3 tapn. A) 2 B) 4 17 , x 0 15. y=x2–6x+51 funksiyasnn n kiçik qiymtini tapn. 16. sistemindn y2-n C) 8 D) 6 E) 9 10. y 4 x 3 funksiyasnn n böyük qiymtini tapn. A) 3 B) 0 C) 12 D) 1 E) 4 3 17 6 26 6 17 ifadsinin qiymtini tapn. 3 17. y=–x2+4x+23 funksiyasnn n böyük qiymtini tapn. 18. a 4 7 4 3 2 3 olarsa, a-nn qiymtini tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. 1. a= 2 3 2. a=–7 3. a=77 11. b-nin neç tam qiymtind 6–bx=0 tnliyinin kökü tam dddir? A) 9 B) 6 C) 8 D) 5 E) 3 12. 2x3–4x2+8–4x=0 tnliyinin köklrinin cmini tapn. A) 8 B) 4 2 C) 2 2 D) 3 2 E) 2 13. 3 75 45 ifadsinin qiymtini tapn. A) 5 B) 25 C) 55 D) 35 E) 15 174 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 1 1 a. a 7 ! a 8 1 1 b. a 8 a 9 c. a 4 ! a 6 d. 3 a ! 5 a 1 e. a5 -in mnas yoxdur 20. Uyunluu müyyn edin. 1. –5(x–2)2+1 2. –(x+2)2+5 3. (x+2)2+1 a. n kiçik qiymti 1- brabrdir b. n kiçik qiymti 5- brabrdir c. n böyük qiymti 1- brabrdir d. n böyük qiymti 5- brabrdir e. n kiçik qiymtini x=–2 olduqda alr Test tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif BRNC YARIML ÜZR YEKUNLADIRICI TEST TAPIRIQLARI (HNDS) A variant 1. IV rübd yerln A nöqtsindn absis oxuna qdr olan msaf 3-, ordinat oxuna qdr olan msaf 2-y brabrdir. A nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (2; –3) B) (–3; –2) C) (3; 0) D) (2; 0) E) (2; 3) 2. x-in hans qiymtlrind A(x; 7) v B(6; –1) nöqtlri arasndak msaf 10-a brabrdir? A) –1 v 0 B) 0 v 6 C) 0 v 7 D) –12 v 0 E) 0 v 12 3. Diametri 8 sm olan çevrnin mrkzindn 6 sm msafdn keçn düz xtt bu çevrni neç nöqtd ksir? A) ksmir B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 6. A (–3; 2), B (0; 5), C (4; 4), D (5; 5) nöqtlrindn neçsi x2+y2=22 tnliyi il verilmi çevrnin daxili oblastnda yerlir? A) biri B) ikisi C) üçü D) dördü E) heç biri 7. A(–4; 3) nöqtsindn keçn v mrkzi (1; 5) nöqtsind olan çevrnin tnliyini göstrin. A) (x+1)2+(y+5)2=29 B) (x–1)2+(y–5)2=89 C) (x–1)2+(y–5)2=29 D) (x+4)2+(y–3)2=54 E) (x–4)2+(y–3)2=58 8. Düz xtdn diametri 8 sm olan çevrnin mrkzin qdr olan msaf 7 sm-dir. Bu düz xtdn çevry qdr olan msafni tapn. A) 7,5 sm B) 4 sm C) 7 sm D) 8 sm E) 3 sm 4. x2+y2–6x+8y–11=0 çevrsinin mrkzinin koordinatlarn tapn. A) (3; –4) B) (–3; –4) C) (4; –3) D) (–4; –3) E) (6; –8) 9. II rübd yerln A nöqtsindn absis oxuna qdr olan msaf 4-, ordinat oxuna qdr olan msaf 6-ya brabrdir. A nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (2; 3) B) (4; 6) C) (–6; 4) D) (3; 2) E) (–4; 6) 5. A(7; 0) v B(–1; –6) nöqtlri arasndak msafni hesablayn. A) 10 B) 7 C) 6 D) 8 E) 12 10. A (2; 1) v B (4; 3) nöqtlri verilmidir. Diametri AB olan çevrnin tnliyi hansdr? A) (x–2)2+(y–3)2=25 B) (x–3)2+(y–2)2=4 C) (x–3)2+(y–2)2=2 D) (x–3)2+(y–2)2=8 E) (x–2)2+(y+3)2=2 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 175 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. x-in hans qiymtlrind A(7; 0) v B(x; 6) nöqtlri arasndak msaf 10-a brabrdir? A) –1; 15 B) 1; –15 C) 1; 15 D) 7; 0 E) –7; 0 2 2 12. (x+2) +(y–1) =13 tnliyi il verilmi çevr üzrind ordinat 3 olan neç nöqt var? A) bel nöqt yoxdur B) 4 C) 3 D) 2 E) 1 13. M (0; 3) nöqtsi, uclar N (2; 5) v K (x; y) olan parçann ortasdr. K (x; y) nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (1; 4) B) (2; 8) C) (2; 1) D) (–2; 1) E) (–2; –1) 14. A (3; –3), B (4; 0), C (2; 5), D (6; 1) nöqtlrindn neçsi x2+y2=20 tnliyi il verilmi çevrnin xarici oblastnda yerlir? A) biri B) ikisi C) üçü D) dördü E) heç biri 15. Düz xtdn diametri 12 sm olan çevry qdr n qsa msaf 3- brabrdir. Çevrnin mrkzindn bu düz xtt qdr olan msafni tapn (sm-l). 16. Mrkzi (–8;3) nöqtsind olub, koordinat balancndan keçn çevrnin tnliyi ( x a)2 ( y b)2 c olarsa, a b c ifadsinin qiymtini tapn. 176 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 17. ax by 24 0 tnliyi il verilmi düz xtt absis oxunu absisi –4 olan nöqtd, ordinat oxunu is ordinat 3 olan nöqtd ksirs, (3b+a) ifadsinin qiymtini tapn. 18. M(–2;17) nöqtsindn verilmi çevrnin mrkzin qdr olan msafni tapn. y 9 O 1 0 3 x 19. Uyunluu müyyn edin. Düz xtdn diametri 12 olan çevrnin mrkzin qdr olan msaf a-ya brabrdir. 1. Düz xtt çevry toxunur 2. Düz xttin çevr il iki ortaq nöqtsi var 3. Düz xttin çevr il ortaq nöqtsi yoxdur a. a=4 b. a=5 c. a=6 d. a=7 e. a=20 2 20. x 1 y 7 2 45 çevrsi v A nöqtsi arasndak uyunluu müyyn edin. 1. A – çevrnin daxilinddir 2. A – çevrnin üzrinddir 3. A – çevrnin xaricinddir a. A(7;–4) b. A(5;3) c. A(5;–9) d. A(–2;–1) e. A(0;0) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 6. (x–1)2+(y+3)2=21 tnliyi il verilmi çevr üzrind absisi 5 olan neç nöqt var? A) bel nöqt yoxdur B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 B variant 1. M(4; –2) v N(8; –5) nöqtlri verilmidir. MN vektorunun koordinatlarn tapn. A) (–4; 3) B) (4; –3) C) (12; –7) D) (3; –4) E) (4; –7) 7. C (–2; 1) nöqtsi, uclar A (1; 5) v B (x; y) olan parçann ortasdr. B (x; y) nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (0; 3) B) (–1; 6) C) (5; 3) D) (–5; 3) E) (–5; –3) 2. x2+y2–4x+8y–16=0 çevrsinin radiusunun uzunluunu tapn. A) 5 B) 4 C) 6 D) 2 E) 3 3. O nöqtsi dairnin mrkzidir. AO A BO, AO=2 sm olarsa, trixlnmi hissnin sahsini tapn. À Î Á A) ( S –2) sm2 B) (4– S ) sm2 C) (4 S –2) sm2 D) ( S +2) sm2 E) ( S –1) sm2 4. Diametri 10 sm olan çevrnin mrkzindn 3 sm msafdn keçn düz xtt çevrni neç nöqtd ksir? A) ksmir B) 1 C) 2 D) 3 E) 4 5. A(–2; 1) nöqtsindn keçn v mrkzi O(4; 9) nöqtsind olan çevrnin tnliyini göstrin. A) (x–2)2+(y–1)2=100 B) (x+2)2+(y–1)2=97 C) (x+2)2+(y+1)2=100 D) (x+4)2+(y+9)2=97 E) (x–4)2+(y–9)2=100 8. A (3; 0) v B (–1; 4) nöqtlri verilmidir. Diametri AB olan çevrnin tnliyini göstrin. A) (x–1)2+(y–2)2=64 B) (x–1)2+(y–2)2=8 C) (x–3)2+(y–4)2=25 D) (x–3)2+(y+4)2=8 E) x2+y2=32 9. A(–3; 4) nöqtsindn ordinat oxuna qdr olan msafni tapn. A) 3 B) 5 C) –3 D) 4 E) 7 10. A(0; 7) v B(–6; –1) nöqtlri arasndak msafni hesablayn. A) 10 B) 7 C) 6 D) 8 E) 12 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 177 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. (x–2)2+(y+3)2=16 v (x+1)2+(y–1)2=9 çevrlrinin mrkzlri arasnda msafni tapn. A) 7 B) 5 C) 4 D) 8 E) 6 12. A(–2; 1) nöqtsindn (x–2)2+(y+2)2=144 tnliyi il veriln çevry qdr olan msafni tapn. A) 4 B) 12 C) 5 D) 7 E) 13 13. m-in hans müsbt qiymtind A(10; m) v B (–2; 2) nöqtlri arasnda msaf 15- brabr olar? A) 8 B) 12 C) 11 D) 9 E) 13 14. x2+2x+y2–4y–4=0 tnliyi il veriln çevrnin diametrini tapn. A) 9 B) 6 C) 4 D) 8 E) 5 15. Mrkzi (2;–7) nöqtsind olub, koordinat balancndan keçn çevrnin tnliyi ( x a ) 2 ( y b) 2 c klind olarsa, c ifadsinin qiymtini tapn. ab 178 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 16. ax by 18 0 tnliyi il verilmi düz xtt absis oxunu absisi –9 olan nöqtd, ordinat oxunu is ordinat 6 olan nöqtd ksirs, (b–a) ifadsinin qiymtini tapn. 17. N(5;12) nöqtsindn verilmi çevrnin mrkzin qdr olan msafni tapn. y 3 O 0 1 9 x 18. Daxildn toxunan iki çevrdn biri digrinin mrkzindn keçir. Radiuslarn frqi 3 olarsa, böyük radiusu tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. Düz xtdn diametri d olan çevrnin mrkzin qdr olan msaf 6-ya brabrdir. 1. Düz xtt çevry toxunur 2. Düz xttin çevr il iki ortaq nöqtsi var 3. Düz xttin çevr il ortaq nöqtsi yoxdur a. d=10 b. d=12 c. d=14 d. d=6 e. d=16 2 20. x 5 y 2 2 40 çevrsi il A nöqtsi arasndak uyunluu müyyn edin. 1. A – çevrnin daxilinddir 2. A – çevrnin üzrinddir 3. A – çevrnin xaricinddir a. A(–1;1) b. A(7;4) c. A(–2;0) d. A(6;–6) e. A(–1;0) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 4 Tdrisvahidi: Bölm: 4.1Brabrsizliklr Mövzu: 4.1.1 Brabrsizliklr x x 1 0 brabrsizliyini hll edin. 5. x3 2 A variant A) 3;1 C) f;1 E) 1; 3 x 3 funksiyasnn tyin oblastn tapn. 1. y B) >0; f A) > 3; 3@ D) 0; f E) >3; f C) 3; f 2. Qrafikdki trixlnmi hiss hans brabrsizliyin hllin uyundur? ­2 x 1 ! 7 brabrsizliklr sistemini ¯18 3 x ! 2 x 6. ® hll edin. A) (2; 5) B) (3; 6) C) (4; 8) D) (4; 9) E) (3; 8) y 1 0 2 A) 2 x y t 1 C) x + 2 y t 2 E) 2 x y d 2 x B) x 2 y t 1 D) 2 x + y d 2 7. x 3 x 2 t 0 brabrsizliyini hll edin. A) (– f ; –1) B) (–1; 1) C) D) (– f ; 0) E) ^ 0` * >1; f ª3 x 5 x 7 brabrsizliklr heytini ¬ 2( x 3) 4 x 12 3. « hll edin. A) 3;1 6; f B) 3;0 6; f C) f;3 6; f D) E) f;-6 3; f 4. x 4 1 brabrsizliyini hll edin. A) f; f B) C) 1; 4 D) 4;1 E) 5;1 B) 3; 0 D) 3; f 8. x 2 4 x 3 d 0 brabrsizliyinin natural hllrinin say neçdir? 9. 4 ! 1 brabrsizliyinin neç tam hlli var? x 10. Uyunluu müyyn edin. 1. x 2 3x 9 ! 0 2. x 2 3x 9 0 2 3. x 3 9 0 a. b. (– f ; f ) c. (0; 6) d. (3; 9) e. (– f ; 0) (6; f ) “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 179 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 B variant Bilik qiymətləndirilir 5. 2 x funksiyasnn tyin oblastn tapn. B) f; 2 A) f; 2@ C) >0; f D) >2; f E) 2; 2 A) 3; 3 1. y B) 3; f C) >0; f D) f; 3 E) 3; 7 2. Qrafikdki trixlnmi hiss hans brabrsizliyin hllin uyundur? y x 3 ! 0 brabrsizliyini hll edin. 7 3 ­4 x 21 x brabrsizliklr sistemini ¯3x 1 3 5x 6. ® 2 hll edin. A) 7;7 1 0 x A) 2 x y t 2 B) 2x+y 2 C) 5x + 2 y > 3 D) 3 x + y < 2 E) x 2 y t 1 B) 7; 1 1; f C) 7; f D) f;7 E) 1;7 7. x 2 1 x 7 0 brabrsizliyini hll edin. A) 7; 7 ª2 x 5 ! x 2 brabrsizliklr heytini hll ¬3( x 1) 24 B) 7; 1 1; f 3. « C) 7; f D) f; 7 edin. A) f;-3 7; f E) 1; 7 B) f; 7 3; f 4. C) 3;f 8. x 3 brabrsizliyinin neç tam hlli var? D) E) 7;3 9. x 1 t 0 brabrsizliyini hll edin. x2 A) 1; 2 7 ! 1 brabrsizliyinin neç tam hlli var? x 10. Uyunluu müyyn edin. B) f; 2@ >1; f 1. x 2 2 x 3 0 2. x 2 2 x 3 ! 0 D) > 2;1@ 3. C) 2;1@ E) f; 2 >1; f 180 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl x2 2 40 a. b. (– f ; f ) c. (2; 4) d. (0; 4) e. (– f ; 2) (4; f ) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 5. x 2 x ! 0 brabrsizliyini hll edin. C variant 1 funksiyasnn tyin oblastn 3 x 1. y tapn. A) f; 3@ B) 0; 2 C) 0; f D) f; 2 E) 6. –2; 2 v 0 ddlrindn hans x x 2 B) f; 3 D) >3; f E) f; 0 2. 2 x 1 ! 3 brabrsizliyini hll edin. A) x2 9 x 3 t 0 brabrsizliyini hll edin. 7. x2 B) 3; 3 C) f; f A) D) 0; f B) 2; 3@ E) 2; 5 C) f; 2@ >3; f D) > 2; 3@ 3. x 2 3x 7 0 brabrsizliyini hll edin. E) f; 2 >3; f A) 1; 3 B) f; f § © 8. ¨ 4 C) 3; f D) 3; 7 15 · 2 ¸ x 3 0 brabrsizliyinin tam x¹ hllrinin cmini tapn. E) 8 ! 1 brabrsizliyinin neç tam hlli var? x x 9 t 0 brabrsizliyi il eynigüclü x 9. brabrsizlik hansdr? A) x x 3 x 3 ! 0 v x 10. Uyunluu müyyn edin. 2 r3 B) x 3 x 3 ! 0 v x 0 1. x 2 2 x 1 t 0 C) x x 3 x 3 t 0 2. x 2 x 1 d 0 D) x x 9 ! 0 v x 0 3. x 2 2 x 1 0 E) x x 3 x 3 ! 0 x 1 t 0 brabrsizliyinin hllidir? A) yalnz 0 B) 0 v 2 C) yalnz 2 D) r 2 E) hams C) 0; f 4. A) >0; 2 @ 2 a. b. {1} c. (– f ; f ) d. (0; 1) e. (– f ; 0) (1; f ) “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 181 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 D variant 1. y 1 4 x 2 Bilik qiymətləndirilir 6. –5; –7 v 0 ddlrindn hans brabrsizliyinin hllidir? A) –5 B) heç biri C) –7 D) 0 E) hams funksiyasnn tyin oblastn tapn. A) 2; f B) > 2; 2 @ C) f; 2 2; f D) 0; 4 E) 2; 2 2. x 2 2 x 9 ! 0 brabrsizliyini hll edin. x2 0 x x 9 2 x funksiyasnn tyin 7. y oblastn tapn. A) > 9;2@ A) B) f; f B) f; 2@ C) 2; 7 D) 0; f C) f; 9 D) > 2;9@ E) 2; 9 E) > 2;9@ 3. x 3 ! 1 brabrsizliyini hll edin. A) 2; 4 B) f; 2 4; f C) 4; f D) f; 4 E) 2; 4 9. 4. I. x d 0 ; II. x t 0 ; III. x t 1 ; IV. x d 1 brabrsizliklrindn hans § 5· 2 8. ¨1 ¸ x 6 0 brabrsizliyinin tam © x¹ hllrinin cmini tapn. x ! 1 brabrsizliyi il eynigüclüdür? A) I B) II C) III D) IV E) heç biri 5. x-in hans qiymtlrind f x x2 1 funksiyas 15-dn böyük qiymtlr alr? A) f; 1 15; f B) 4; 4 C) f; 4 4; f D) 1;15 E) 1;15 182 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl x 8 d 0 brabrsizliyinin neç tam hlli x5 var? 10. Uyunluu müyyn edin. 1. x 2 4 x 4 d 0 2. x 2 4 x 4 t 0 3. x 2 4 x 4 ! 0 a. (– f ; f ) b. c. {2} d. (0; 2) e. (– f ; 2) (2; f ) Test tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Bölmə: 4.2 Vektorlar Mövzu: 4.2.1 Vektorlar A variantı 1. m-in hansı qiymətində a m; –3 vektorunun uzunluğu 5-ə bərabərdir? A) 8 B) 10 C) 12 D) 4 E) 2 2. e 7 olarsa, b a b c d e -ni a hesablayın. A) 35 B) 28 C) 21 D) 14 E) 7 e d c 3. m-in hansı qiymətində a 4; –6 və b 2; m vektorları kollineardır? A) –1 B) 2 C) –2 D) 3 E) –3 1 2 5 12 , b , c 0; –1 ; ; 13 13 3 3 vektorlarından hansıların uzunluğu vahidə bərabərdir? B) yalnız b A) yalnız a D) a və b C) yalnız c E) a və c 4. a 5. ABCD – paraleloqramdır. AB vektoru ilə kollinear olan vektor hansıdır? A) CD B) BD C) AC D) AD 6. MA BA BC CK cəmini tapın. A) 0 B) AK C) MK D) AB E) AC 3 4 3 4 3 3 7. a ; , b ; , c 1; 1 , d ; 5 5 5 5 5 5 vektorları verilmişdir. Kollinear vektorlar cütünü göstərin. A) a və b B) b və c C) a və d D) a və c E) c və d 8. a –3; 2, b –1; 5 vektorları verilmişdir. a +2 b vektorunun uzunluğunu tapın. 9. a vektorunun uzunluğu 15-ə bərabərdir. a –3; 4 olduqda, ││-nı tapın. 10. a –2; 6 və b vektorları arasında uyğunluğu müəyyən edin. 1. b 9; 3 2. b 4; 12 3. b 9; 3 a. a b 7; 9 b. a və b kollineardır c. a b 2; 6 d. a b 7; 3 e. b 12 E) BC “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 183 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 5. ABCD paraleloqramdr. Hans brabrlik dorudur? B variant G G 1. a ¢2; –4² v b ¢–3; 8² vektorlar verilmidir. G G G a + b cmin brabr olan c vektorunu tapn. G A) c ¢3; –4² G B) c ¢–5; 12² G C) c ¢–3; 4² G D) c ¢5; –4² G E) c ¢–1; 4² G G 2. a ¢6; 2² v b ¢0; –1² vektorlar verilmidir. G G 2 a – b vektorunun uzunluunu tapn. A) 5 B) 10 C) 14 D) 13 E) 15 3. ABCD paraleloqramnda Bilik qiymətləndirilir 1 JJJG JJJG AC DB 2 cmini tapn. JJJG A) A B JJJG B) AD JJJG C) CB JJJG D) CD JJJG E) BC 2 10 G 1 5 G G 4. a ; , b 3; 15 , c ; 3 9 17 17 G vektorlarndan hans x 1; 5 vektoru il kollineardr? G A) yalnz a G B) yalnz b G G C) a v b G G D) a v c G G E) b v c 184 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl JJJG JJJG JJJG 1. AB AD AC JJJG JJJG 2. AB CD 0 JJJG JJJG JJJG 3. BC BD CD A) yalnz 1 B) yalnz 3 C) 1 v 3 D) 1 v 2 E) 2 v 3 G G 6. a ¢2; 5² v b ¢4; 3² vektorlar verilmidir. G G a + b vektorunun uzunluunu tapn. A) 10 B) 12 C) 14 D) 16 E) 8 7. ABCD paraleloqramnn iti buca 60q, trflri 2 v 3 olarsa, JJJG JJJG AB BC -ni B A hesablayn. A) 19 B) C) 17 D) 4 C 60q D 13 E) 5 8. Trfi 6 olan brabrtrfli ABC üçbuca verilmidir. AB AC -ni hesablayn. G 9. m-in hans qiymtind a ¢2m–1; –3² v G b ¢1; –1² vektorlar ks istiqamtlidir? 10. Uyunluu müyyn edin. JJJG JJJG JJJG JJJG 1. CA – BD AD – CB JJJG JJJG JJJG JJJG 2. BA – CA AD – BC JJJG JJJG JJJG JJJG 3. DA – DB DC – BC JJJG a. AD JJJG b. BC JJJG c. DA G d. 0 JJJG e. AC RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 5 Tdrisvahidi: Bölm: 5.1ddi ardcllqlar Mövzu: 5.1.1 ddi ardcllqlar 74 ardcllnn neç hddi 0,01-dn n 1 kiçikdir? A) sonsuz sayda B) 73 C) 74 D) 75 E) 80 A variant 6. an 1. an 3n 1 düsturu il verilmi ardclln beinci hddini tapn. A) 14 B) 5 C) 12 D) 4 E) 9 (1) 3 2n 1 2. I. xn II. xn III. xn n n2 ardcllqlarndan hans mhduddur? A) I v III B) II v III C) yalnz I D) yalnz II E) I v II n 3. I. yn n 1 n 2 II. yn 3n 1 III. yn 2 n ardcllqlarndan hans artandr? A) yalnz III B) yalnz I C) I v II D) yalnz II E) I v III 4. an n 2 2n ardcllnn 35- brabr olan hddinin nömrsini tapn. A) 6 B) 7 C) 4 D) 8 E) bel hdd yoxdur 5. an 0,4n 7 ardcllnn ilk müsbt hddini tapn. A) 0,1 B) 0,3 C) 0,2 D) 0,4 E) 0,7 2n düsturu il verilmi n 1 ardcllq üçün 4a3 7a6 cmini tapn. 7. Ümumi hddi an A) 18 C) 20 B) 14 D) 16 8. Ümumi hddi an E) 15 3n 2 n 1 düsturu il n verilmi ardclln neç tam hddi var? 2n düsturu il n verilmi ardcllq üçün a2 a5 frqini tapn. 9. Ümumi hddi an 10. Ümumi hddi an ( 1) n n 2 9n k düsturu il n verilmi ardclln tam hdlrinin say il k arasnda uyunluu müyyn edin. 1. k=1 2. k=3 3. k=4 a. iki b. bir c. be d. üç e. dörd “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 185 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 39 ardcllnn neç hddi 0,01-dn 2n 1 kiçikdir? A) 39 B) 38 C) sonsuz sayda D) 40 E) 50 6. an 12 düsturu il verilmi ardclln 5n 1 yeddinci hddini tapn. 2 1 12 B) C) A) 3 3 35 D) 7 E) 8 1. an n (1) 5 II. xn III. xn 2 n n ardcllqlarndan hans mhduddur? A) yalnz II B) I v III C) yalnz I D) I v II E) II v III n2 1 1 II. yn 5n 1 III. yn n ardcllqlarndan hans azalandr? A) yalnz III B) yalnz II C) I v III D) I v II E) II v III 3 n 1 2. I. xn n 3. I. yn A) 32 B) 28 C) 33 D) 36 E) 30 4. an 3n n 2 ardcllnn 54- brabr olan hddinin nömrsini tapn. A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) bel hdd yoxdur 5. an 8 0,3n ardcllnn ilk mnfi hddini tapn. A) –0,2 B) –0,1 C) –0,3 D) –0,4 E) –0,7 186 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 3n düsturu il verilmi n 1 ardcllq üçün 5a4 8a7 cmini tapn. 7. Ümumi hddi an 8. Ümumi hddi an 5n 2 n 5 düsturu il n verilmi ardclln neç tam hddi var? 3n düsturu il veriln mi ardcllq üçün a2 2a4 cmini tapn. 9. Ümumi hddi an ( 1) n 10. Ümumi hddi an n2 7n k düsturu il n verilmi ardclln tam hdlrinin say il k arasnda uyunluu müyyn edin. 1. k=2 2. k=6 3. k=1 a. bir b. iki c. üç d. dörd e. be Test tapşırıqları Mövzu: 5.1.2 ddi silsil A variant 1. Ardcllqlardan hans ddi silsildir? A) an n3 B) an 5 n C) an 2 3n D) an 3 n2 E) an RİYAZİYYAT | IX sinif 3n 2 5 2. –27; –24; … ddi silsilsinin ilk müsbt hddini tapn. A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 3. (an) ddi silsilsind a17=23, a24=37 olarsa, silsilnin frqini tapn. A) 3 B) 2 C) 1,8 D) 2,4 E) 2,2 4. (an) ddi silsilsind a5=7, a11=10 olarsa, a21-i tapn. A) 13 B) 16 C) 15 D) 14 E) 18 5. (an) ddi silsilsind a13=17 olarsa, a8+ a18 cmini tapn. A) 34 B) 35 C) 29 D) 42 E) 51 6. (an) ddi silsilsind a1 –3, d=0,8 olarsa, onun ilk 11 hddinin cmini tapn. A) 15 B) 11 C) 12 D) 10 E) 13 7. (an) ddi silsilsind a21=33, a39=36,6 olarsa, onun ilk 6 hddinin cmini tapn. A) 186 B) 176 C) 177 D) 165 E) 192 8. (an) ddi silsilsind a5+ a9=12 olarsa, onun ilk 13 hddinin cmini tapn. 9. lk n hddinin cmi Sn=n2–3n düsturu il hesablanan ddi silsilnin beinci hddini tapn. 10. (an) ddi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. a. mhduddur 1. a1=8, d=–0,2 b. azalandr 2. a1=–8, d=0,2 c. a101=12 3. a1=5, d=0,3 d. a41z0 e. S81z0 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 187 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 B variant 1. Ardcllqlardan hans ddi silsildir? A) –3; 0; 3 … 1 B) –3; 1; … 3 C) –5; 5; –5 … 1 1 1 D) ; ; … 2 4 6 E) 0; 1; 0; 1 … 2. 3; 2,6 … ddi silsilsinin neç hddi müsbtdir? A) 7 B) 8 C) 9 D) 10 E) 12 3. (an) ddi silsilsind a7=13, d=0,7 olarsa, a1-i tapn. A) 8,1 B) 9,5 C) 8,8 D) 12,3 E) 12 4. (an) ddi silsilsind a3=7, a9=25 olarsa, a14-ü tapn. A) 48 B) 33 C) 36 D) 43 E) 40 188 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 5. (an) ddi silsilsind a17=9,8 olarsa, a14+ a20 cmini tapn. A) 21,4 B) 9,8 C) 16,8 D) 19,6 E) 18,4 6. (an) ddi silsilsind a1 –2, d=0,6 olarsa, onun ilk 21 hddinin cmini tapn. A) 65 B) 78 C) 84 D) 68 E) 90 7. (an) ddi silsilsind a7=19, a19=22,6 olarsa, onun ilk 4 hddinin cmini tapn. A) 72,4 B) 63,2 C) 78,4 D) 70,6 E) 68,4 8. (an) ddi silsilsind a7+ a11=20 olarsa, onun ilk 17 hddinin cmini tapn. 9. lk n hddinin cmi Sn=2n2+n düsturu il hesablanan ddi silsilnin altnc hddini tapn. 10. (an) ddi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 1. a1=6, d=–0,3 2. a1=–6, d=0,3 3. a1=7, d=0,2 a. n artandr, n d azalandr b. azalandr c. a21z0 d. a31=13 e. S61=183 Test tapşırıqları C variant 1. Ardcllqlardan hans ddi silsildir? A) an n 2 3 B) an 3 2 n C) an 3n n 2 D) an 3 2n E) a n n3 2. 71; 68 … ddi silsilsinin ilk mnfi hddini tapn. A) –1 B) –2 C) –3 D) –4 E) –68 3. (an) ddi silsilsind a1 –7, d=3 olarsa, a9-u tapn. A) 19 B) 20 C) 14 D) 17 E) 13 4. (an) ddi silsilsind a13=34, a20=37,5 olarsa, silsilnin frqini tapn. A) –0,5 B) 0,5 C) 0,7 D) –0,7 E) –3 RİYAZİYYAT | IX sinif 5. (an) ddi silsilsind a5+ a27=7,8 olarsa, a16-n tapn. A) 2,8 B) 4,2 C) 3,9 D) 3,5 E) 2,9 6. (an) ddi silsilsind a1 –7, d=2 olarsa, onun ilk 17 hddinin cmini tapn. A) 145 B) 149 C) 126 D) 162 E) 153 7. (an) ddi silsilsind a21=20, a27=23 olarsa, onun ilk 20 hddinin cmini tapn. A) 300 B) 293 C) 275 D) 295 E) 282 8. (an) ddi silsilsind a9=8 olarsa, onun ilk 17 hddinin cmini tapn. 9. lk n hddinin cmi Sn=2n2–n düsturu il hesablanan ddi silsilnin altnc hddini tapn. 10. (an) ddi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 1. an=3n–2 2. an=2n+3 3. an=n a. a1=5, d=3 b. a1=1, d=1 c. a1=5, d=2 d. a1=1, d=3 e. Sn=n2+4n “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 189 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 D variant 1. Ardcllqlardan hans ddi silsildir? Bilik qiymətləndirilir 5. (an) ddi silsilsind a3=18, a18=21 olarsa, a28-i tapn. A) 24 B) 23 D) 23,4 E) 28 C) 23,6 A) 5; 10; 20 … B) 8; 13; 18 … C) 7; –7; 7 … D) 1 1 1 ; ; … 5 7 9 E) 5; –5; 5 … 6. (an) ddi silsilsind a7+ a29=31,2 olarsa, a18-i tapn. A) 24,2 B) 16,4 C) 62,4 D) 15,6 2. –47; –43 … ddi silsilsinin neç hddi E) 18,1 mnfidir? A) 19 7. (an) ddi silsilsind a1=3, d=7 olarsa, onun B) 13 ilk 20 hddinin cmini tapn. C) 14 A) 1400 B) 1280 D) 11 C) 1350 D) 1300 E) 12 E) 1390 3. (an) ddi silsilsind a1=0,7, d=6 olarsa, a5-i tapn. 8. (an) ddi silsilsind a19=40 olarsa, onun ilk 37 hddinin cmini tapn. A) 28,1 B) 30,7 9. lk n hddinin cmi Sn=6n2–4n düsturu il C) 19,7 hesablanan ddi silsilnin üçüncü hddini D) 6,7 tapn. E) 24,7 4. (an) ddi silsilsind d –0,3 olarsa, a25–a19 frqini tapn. A) –1,8 B) –1,5 C) –2,4 D) –2,1 E) –1,2 190 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 10. (an) ddi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 1. an=2n a. a1=1, d=1 2. an=3n–2 b. a1=1, d=3 3. an=n+1 c. a1=2, d=2 d. a1=2, d=1 e. Sn=n2+n RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları Mövzu: 5.1.3 Hndsi silsil A variant 6. (bn) hndsi silsilsind b7= 3 olarsa, 1. Ardcllqlardan hans hndsi silsildir? 1 1 1 ; … B) 5; 10; 15 … A) ; 5 10 20 2 4 16 … D) 3; 1; 3 … C) ; ; 3 9 81 E) 1; 3; 8 … 2. 5 1 ; ; … hndsi silsilsinin vuruunu 9 3 tapn. 5 3 5 B) C) A) 6 5 27 5 8 E) D) 9 27 3. (bn) hndsi silsilsind b1=24, q 1 olarsa, 2 onun altnc hddini tapn. 3 3 B) C) 3 A) 8 4 5 D) 6 E) 6 4. (bn) hndsi silsilsind b15=90, q b5 b6 b7 b8 b9 hasilini tapn. A) 9 3 B) 6 3 C) 5 3 D) 27 E) 27 3 7. Hndsi silsilnin ilk 3 hddinin cmi 4, sonrak 3 hddinin cmi 108 olarsa, onun birinci hddini tapn. 8 4 B) A) 13 13 4 8 C) D) 9 27 5 E) 9 8. (bn) hndsi silsilsind b5=48, b6=96 olarsa, onun ilk 6 hddinin cmini tapn. 2 olan (bn) sonsuz hndsi 3 silsilsinin cmini tapn. 9. b1=15, q 2 olarsa, 3 b17-ni tapn. A) 48 B) 60 C) 120 D) 20 E) 40 5. (bn) hndsi silsilsind b1=5, q=3 olarsa, onun ilk 4 hddinin cmini tapn. A) 150 B) 225 C) 200 D) 180 E) 210 10. (bn) hndsi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 1. b1= –40, q 1 2 2. b1=40, q 1 2 3. b1= –40, q 1 2 a. n artandr, n d azalan b. artandr c. azalandr d. n böyük hddi 20-y brabrdir e. n böyük hddi 10-a brabrdir “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 191 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 B variant 1. Ardcllqlardan hans hndsi silsildir? 1 1 1 A) ; ; … 6 9 3 1 1 1 B) ; ; … 6 18 2 C) 5; 7; 9 … D) 5; –15; 25 … E) –1; 2; –2 … 2. 0,4; 1,2; … hndsi silsilsinin vuruunu tapn. A) 6 B) 0,3 C) 0,8 D) 1,5 E) 3 3. (bn) hndsi silsilsind b1=75, q 1 olarsa, 5 onun beinci hddini tapn. 3 9 B) A) 5 25 3 2 C) D) 3 E) 25 15 4. (bn) hndsi silsilsind b20= b23-ü tapn. 3 3 B) A) 4 8 1 7 D) E) 3 9 C) 2 , q 9 1 6. (bn) hndsi silsilsind b4= 3 , b5=7 olarsa, 2 onun ilk 5 hddinin cmini tapn. 203 219 B) A) 16 16 217 218 D) C) 15 15 217 E) 16 7. (bn) hndsi silsilsind b7= 2 olarsa, b3 b5 b7 b9 b11 hasilini tapn. A) 4 2 B) 2 2 C) 5 2 D) 4 E) 8 2 3 olan sonsuz hndsi silsilnin cmi 5 45-dir. Silsilnin ilk hddini tapn. 8. Vuruu 9. (bn) hndsi silsilsind b1+b2+b3=6, b4–b1=42 olarsa, onun q vuruunu tapn. 3 olarsa, 2 4 9 5. (bn) hndsi silsilsind b1=20, q=2 olarsa, onun ilk 5 hddinin cmini tapn. A) 620 B) 640 C) 480 D) 320 E) 600 192 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 10. (bn) hndsi silsilsin aid uyunluu müyyn edin. 1. b1=60, q 2. b1=– 60, q 1 3 1 3 3. b1=–60, q 1 3 a. artandr b. azalandr c. bütün hdlri mnfidir d. n böyük hddi 20-y brabrdir e. n kiçik hddi –20-y brabrdir Test tapşırıqları C variant 1. Ardcllqlardan hans hndsi silsildir? A) bn=3+2n B) bn=3+2n C) bn 3 2n D) bn=n2 3 E) bn n RİYAZİYYAT | IX sinif 6. (bn) hndsi silsilsind b7– b1=18, q=7 olarsa, onun ilk 6 hddinin cmini tapn. A) 2 B) 3 C) 4 D) 6 E) 9 7. (bn) hndsi silsilsind b3= 7 olarsa, onun ilk 5 hddinin hasilini tapn. 2. (bn) hndsi silsilsind b1=18, q 2 olarsa, 3 onun beinci hddini tapn. 4 5 1 B) 3 C) 3 A) 3 9 9 2 4 5 E) 2 D) 2 9 9 3. (bn) hndsi silsilsind b10= 8 , q=3 olarsa, 9 b13–ü tapn. A) 30 B) 36 C) 24 D) 18 E) 21 4 , q=2 olarsa, 21 onun ilk 6 hddinin cmini tapn. A) 15 B) 14 C) 13 D) 12 E) 18 4. (bn) hndsi silsilsind b1= A) 49 7 B) 35 7 C) 7 7 D) 5 7 E) 25 7 1 olan (bn) sonsuz hndsi 3 silsilsinin cmini tapn. 8. b1=24, q= 9. (bn) hndsi silsilsind b7+b5=15, b10+b8=120 olarsa, b8-i tapn. 10. (bn) hndsi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 1. bn=3–n 2. bn=3n 3. bn=2·3n a. q 3, b1 3 b. q 3, b1 6 1 1 , b1 3 3 1 , b1 1 d. q 3 n 1 e. Sn 3 3 c. q 5. (bn) hndsi silsilsind b4=13, b7=39 olarsa, b10-u tapn. A) 78 B) 52 C) 117 D) 91 E) 109 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 193 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 D variant 1. Ardcllqlardan hans hndsi silsildir? A) bn 2 3n B) bn=2+3n C) bn=2+3n D) bn=n3 3 E) bn n 2. (bn) hndsi silsilsind b1= b4-ü tapn. 2 A) 1 5 D) 35 B) 7 7 , q=5 olarsa, 25 C) 7 25 E) 30 3. (bn) hndsi silsilsind b20= b23-ü tapn. 1 2 B) A) 8 9 1 7 D) E) 18 28 C) 3 2 , q= olarsa, 16 3 4 9 4. (bn) hndsi silsilsind b1=0,4, q=2 olarsa, onun ilk 4 hddinin cmini tapn. A) 8 B) 4,8 C) 5,4 D) 12,4 E) 6 2 5. (bn) hndsi silsilsind b2=14, b5= olarsa, 49 onun vuruunu tapn. 3 2 B) A) 14 7 1 4 D) C) 14 7 1 E) 7 194 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 6. (bn) hndsi silsilsind b4= 3 olarsa, onun ilk 7 hddinin hasilini tapn. A) 9 3 B) 27 3 C) 7 3 D) 27 E) 49 3 7. (bn) hndsi silsilsind b6–b4=2, b9–b7=54 olarsa, b7-ni tapn. 1 A) 7 4 3 B) 6 4 1 C) 6 4 1 D) 7 6 7 E) 5 8 8. (bn) hndsi silsilsind b10– b1=27, q=10 olarsa, onun ilk 9 hddinin cmini tapn. 3 olan (bn) sonsuz hndsi silsil4 sinin cmini tapn. 9. b1=3, q= 10. (bn) hndsi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 1. bn=2–n a. q 2, b1 n b. q 2, b1 2 1 1 , b1 2 2 1 , b1 1 2 2n1 2 2. bn=2 3. bn=3·2n c. q d. q e. Sn 6 Test tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif Bölm: 5.2 Hndsi çevrilmlr. Hrkt Mövzu: 5.2.1 Hndsi çevrilmlr. Hrkt A variant 1. A(–8; 5) nöqtsini B(1; 2) nöqtsin çevirn paralel köçürm vektoru hansdr? A) ¢–7; 7² B) ¢9; –3² C) ¢–9; 3² D) ¢7; –7² E) ¢3; 8² 2. xc x 2, yc y 2 düsturu il verilmi paralel köçürmd (1; 1) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (–1; 3) B) (3; 1) C) (3; –1) D) (0; 0) E) (1; 1) 3. Düzgün dördbucaqlnn neç simmetriya oxu var? A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 E) 7 4. ¢4; 8² vektoruna gör paralel köçürmd (–1; 2) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (5; 6) B) (3; 10) C) (3; 6) D) (–5; –6) E) (–3; –10) 5. Koordinat müstvisind koordinat balancna nzrn saat qrbinin hrkti istiqamtind 90q dönmd (–3; 6) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (3; –6) B) (–3; 6) C) (–6; –3) D) (6; 3) E) (–3; –6) 6. A (–2; a) v B (b; –2) nöqtlri koordinat balancna nzrn simmetrik olarsa, a v b-ni tapn. A) a=2; b=2 B) a –2; b –2 C) a –2; b=2 D) a=2; b –2 E) a=3; b –3 7. A (2; a) v B (b; 2) nöqtlri C (1; 1) nöqtsin nzrn simmetrik olarsa, a v b-ni tapn. A) a=3; b=0 B) a=1; b=1 C) a=2; b=2 D) a=0; b=1 E) a=0; b=0 8. A(–1; 2) nöqtsini B(2; 6) nöqtsin çevirn paralel köçürm vektorunun uzunluunu tapn. 9. Rombun neç simmetriya oxu var? 10. Uyunluu müyyn edin. 1. (3;–4) nöqtsi 2.(–3;–4) nöqtsi 3. (3; 4) nöqtsi a. Ox oxuna gör simmetriyada (3; 4) nöqtsin çevrilir b. Ox oxuna gör simmetriyada (3;–4) nöqtsin çevrilir c. Ox oxuna gör simmetriyada (–3; 4) nöqtsin çevrilir d. Koordinat balancna nzrn simmetriyada (–3; 4) nöqtsin çevrilir e. Koordinat balancna nzrn simmetriyada (3; 4) nöqtsin çevrilir “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 195 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 B variant 1. xc x 5, yc y 3 düsturu il verilmi paralel köçürmd (2; 2) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (–3; –5) B) (5; –3) C) (–3; 5) D) (3; 5) E) (3; 3) 2. xc x 2, yc y 2 düsturu il verilmi paralel köçürmd hans nöqt (1; 1) nöqtsin keçir? A) (–3; 1) B) (–1; 3) C) (3; –1) D) (–3; –1) E) (1; –1) 3. Düzgün altbucaqlnn neç simmetriya oxu var? A) 4 B) 7 C) 8 D) 5 E) 6 4. ¢2; –5² vektoruna gör paralel köçürmd (3; 8) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (5; 3) B) (–5; –3) C) (–5; 0) D) (1; 13) E) (1; 3) 5. Koordinat müstvisind koordinat balancna nzrn saat qrbinin hrkti istiqamtind 90q dönmd (4; –8) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (4; –8) B) (8; 4) C) (8; –4) D) (–4; 8) E) (–4; –8) 196 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 6. A (0; a) v B (b; –3) nöqtlri koordinat balancna nzrn simmetrik olarsa, a v b-ni tapn. A) a=0; b=3 B) a=3; b=0 C) a –3; b=0 D) a=0; b –3 E) a=1; b=2 7. A (2; a) v B (b; 4) nöqtlri C (0; 1) nöqtsin nzrn simmetrik olarsa, a v b-ni tapn. A) a –2; b –2 B) a=2; b=2 C) a=2; b=0 D) a=1; b=1 E) a=3; b –3 8. A(0; 7) nöqtsini (–8; 1) nöqtsin çevirn paralel köçürm vektorunun uzunluunu tapn. 9. Düzgün üçbucan neç simmetriya oxu var? 10. Uyunluu müyyn edin. 1. (1;2) nöqtsi 2. (–1;–2) nöqtsi 3. (–1;2) nöqtsi a. Ox oxuna gör simmetriyada (–1;–2) nöqtsin çevrilir b. Ox oxuna gör simmetriyada (1;–2) nöqtsin çevrilir c. Oy oxuna nzrn simmetriyada (1;–2) nöqtsin çevrilir d. Oy oxuna nzrn simmetriyada (1; 2) nöqtsin çevrilir e. Koordinat balancna nzrn simmetriyada (–1;–2) nöqtsin çevrilir RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları Tdrisvahidi: Bölm: Mövzu: 6 6.1 Statistika. Ehtimal 6.1.1 Statistika. Permutasiya v kombinezon. Ehtimal A variant 1. Yarda itirak edn 8 idmançnn kütllri 74kq, 75kq, 76,4kq, 77,6kq, 81kq, 82,5kq, 82,5kq v 83kq-dr. dmançlarn n böyük kütl frqinin orta kütl il cmini tapn. A) 88 B) 82 C) 92 D) 89 E) 94 P P 2. 6 3 6 4 ifadsinin qiymtini hesablayn. 6 P2 6 P3 A) 7 B) 12 C) 4 D) 8 E) 9 P 3. 6 3 ( 8 C3 7 C4 ) ifadsinin qiymtini 7 P4 hesablayn. A) 21 B) 7 C) 3 D) 6 E) 18 4. 6 agirdi neç üsulla dairvi masa arxasnda yldirmk olar? A) 720 B) 240 C) 90 D) 120 E) 180 5. Qutuda 6 a, 4 sar v 2 qara kürcik var. Tsadüfi çxarlan 5 kürcikdn 3-ü a v 2-si sar olmas ehtimaln tapn. 5 7 7 B) C) A) 33 33 12 5 5 D) E) 12 36 6. Bir zr atldqda cüt xal dümsi ehtimaln tapn. A) 0,8 B) 0,75 C) 0,2 D) 0,4 E) 0,5 7. ki zr atldqda 7 xal dümsi ehtimaln tapn. 5 1 A) B) 36 6 5 7 D) C) 6 36 5 E) 12 8. Çevr üzrind 4 nöqt qeyd edilmidir. Tplri bu nöqtlrd olan neç uçbucaq qurmaq olar? 9. ki metal pul atldqda hr ikisind eyni üzün dümsi ehtimaln tapn. 10. Uyunluu müyyn edin. Qutuda rngi a olmayan n kürcik var. Qutuya iki a kürcik atldqdan sonra tsadüfi çxarlan bir kürciyin a olmas ehtimaln tapn. 1. n=1 2. n=4 3. n=6 a. 1 3 b. 1 4 d. 2 3 e. 3 8 c. 4 5 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 197 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 B variant 1. Yarda itirak edn 8 idmançnn yalar 17, 18, 18, 19, 19, 20, 20 v 21-dir. dmançlarn n böyük ya frqinin orta yala cmini tapn. A) 20 B) 24 C) 23 D) 25 E) 19 P P 2. 8 8 5 4 ifadsinin qiymtini hesablayn. 7 P7 3 P3 A) 28 B) 25 C) 32 D) 24 E) 36 P 3. 10 10 ( 6 C3 7 C3 ) ifadsinin qiymtini 11 P11 hesablayn. A) 6 B) 12 C) 4 D) 5 E) 8 4. 7 agirdi neç üsulla dairvi masa arxasnda yldirmk olar? A) 820 B) 740 C) 900 D) 620 E) 720 Bilik qiymətləndirilir 6. Bir zr atldqda tk xal dümsi ehtimaln tapn. A) 0,8 B) 0,75 C) 0,2 D) 0,5 E) 0,4 7. ki zr atldqda xallar cminin 8 olmas ehtimaln tapn. 5 A) 36 5 B) 6 1 C) 6 7 D) 36 5 E) 12 8. Çevr üzrind 5 nöqt qeyd edilmidir. Tplri bu nöqtlrd olan neç uçbucaq qurmaq olar? 9. ki metal pul atldqda yalnz birind kil üzü dümsi ehtimaln tapn. 10. Uyunluu müyyn edin. 1. n P2 132 2. n C2 36 C3 15 n a. n=9 b. n=12 c. n=10 d. n=11 e. n=8 3. n 5. Qutuda 5 a, 3 sar v 2 qara kürcik var. Tsadüfi çxarlan 4 kürcikdn 2-si a v 2-si sar olmas ehtimaln tapn. 5 1 7 B) C) A) 7 7 12 5 1 D) E) 12 4 198 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları Bölm: 6.2 Planimetriyann bzi bölmlrinin tkrar Mövzu: 6.2.1 Hndsnin sas anlaylar A variant S olan qonu bucaqlar tapn. 6 5S S 5S 7 S B) A) ; ; 6 2 12 12 S 5S S 3S S D) E) S; C) ; ; 6 6 2 2 3 1. Frqi 2. D–E-n tapn. A) 30q B) 10q D) 60q C) 20q E) 40q D 50q 7. Bucaqlar 2:3:7 nisbtind olan üçbucan n kiçik bucan tapn. B) 20q C) 40q A) 10q E) 60q D) 30q 70q E 3. ABC bucann trflri arasndan ixtiyari BD üas keçirilmidir. ABD v DBC bucaqlarnn tnbölnlrinin ml gtirdiyi bucaq 50q olarsa, ABC bucann qiymtini tapn. B) 50q C) 60q A) 90q D) 100q E) 70q 4. d1 || d2, A=100q, B=40q olarsa, C-ni tapn. A) 120q B) 100q C) 60q D) 80q E) 150q d1 A 100q 40q C 6. Uyun trflri perpendikulyar olan iki S olarsa, ikinci buca tapn. bucaqdan biri 4 5S 3S S S v ya B) v ya A) 4 4 6 6 2S S S S v ya D) v ya C) 3 3 4 2 2S S v ya E) 5 5 d2 B 5. Uzunluu a olan parça dörd brabr hissy bölünmüdür. Birinci v üçüncü hisslrin orta nöqtlri arasndak msafni tapn. a 3a B) C) A) a 4 4 a 2a E) D) 3 2 8. ABD=110q, BD=CD olarsa, MDC neç drcdir? M D 110q A B C 9. Düz xtdn 4 sm msafd yerln nöqtdn bu düz xtt hr birinin uzunluu 5 sm olan iki mail çkilmidir. Maillrin oturacaqlar arasndak msafni tapn (sm-l). b 10. b düz xtti a1 v a1 2 1 a2 düz xtlrini 3 4 ksndirs, 6 5 a2 uyunluu 7 8 müyyn edin. 1. daxili çarpaz bucaqlardr 2. xarici birtrfli bucaqlardr 3. uyun bucaqlardr a. 1 v 5 b. 3 v 7 c. 3 v 5 d. 2 v 7 e. 1 v 8 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 199 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Uyun trflri paralel olan iki bucaqdan biri 50q olarsa, ikinci buca tapn. A) 60q v ya 120q B) 30q v ya 150q C) 50q v ya 130q D) 60q v ya 130q E) 20q v ya 160q B variant 1. Frqi 50q olan qonu bucaqlar tapn. A) 20q; 160q B) 30q; 150q C) 40q; 90q D) 80q; 130q E) 65q; 115q 2. kild verilnlr gör D–E-n tapn. A) 30q B) 20q C) 10q D) 50q E) 40q 7. Bucaqlar 1:3:5 nisbtind olan üçbucan n böyük bucan tapn. A) 100 q B) 90q C) 80q D) 60q E) 150q 50q D 80q E 3. ABC bucann trflri arasndan ixtiyari BD üas keçirilmidir. ABD v DBC bucaqlarnn tnbölnlrinin ml gtirdiyi bucaq S olarsa, ABC bucann qiymtini tapn. 10 S S S B) C) A) 3 4 5 S S E) D) 6 2 4. d1 || d2, A=100q, C=150q olarsa, B-ni tapn. A) 70q B) 80q C) 60q D) 50q E) 45q d1 A 100q C d2 150q B 5. AB parças dörd brabr hissy bölünmüdür. Birinci v üçüncü hisslrin orta nöqtlri arasndak msaf a-dr. AB parçasnn uzunluunu tapn. E) 5a A) 3a B) a C) 2a D) 4a 200 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 8. MDC=100q, BD=CD olarsa, ABD neç drcdir? M D A 100q B C 9. Düz xtdn 8 sm msafd yerln nöqtdn bu düz xtt iki brabr mail çkilmidir. Maillrin oturacaqlar arasndak msaf 12 sm olarsa, maillrin uzunluqlarnn cmini tapn (sm-l). 10. b düz xtti a1 v a2 düz xtlrini ksndirs, uyunluu müyyn edin. 1. Xarici çarpaz bucaqlardr 2. Daxili birtrfli bucaqlardr 3. Uyun bucaqlardr a1 7 4 5 6 a2 1 2 3 8 b a. 2 v 6 b. 4 v 5 c. 1 v 5 d. 2 v 8 e. 3 v 6 RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları Mövzu: 6.2.2 Üçbucaqlarn oxarl A variant 1. Uyun trflri 12 sm v 16 sm olan iki oxar çoxbucaqldan birincinin perimetri 60 sm olarsa, ikincinin perimetrini tapn. A) 80 sm B) 45 sm C) 72 sm D) 76 sm E) 90 sm 2. Uyun hündürlüklri 2:3 nisbtind olan iki oxar üçbucaqdan birincinin perimetri 30 sm olarsa, ikincinin perimetrini tapn. A) 45 sm B) 20 sm C) 60 sm D) 90 sm E) 50 sm B 3. ABC üçbucanda MN||AC, BN=2 sm, CN=MN=3 sm olarsa, AC trfinin uzunluunu tapn. A) 9 sm D) 15 sm M C 35 B) sm 3 E) 7,5 sm C) 4,5 sm 4. ABC üçbucanda A 40q , B 60q , CK – tnbölndir. Hans münasibt dorudur? A) 'ACK ~ 'BCK B) 'ABC ~ 'ACK C) 'ABC ~ 'CBK D) 'ABC = 'BCK E) 'ACK = 'BCK 5. C 90q , CDAAB , AD=18 sm, CD=12 sm olarsa, BC trfinin uzunluunu tapn. A D C A) 3 13 sm B) 4 13 sm C) 5 13 sm D) 6 13 sm E) 2 13 sm 7. Perimetrlri cmi 110 sm, oxarlq msal 1,2 olan iki oxar üçbucan perimetrlrini tapn. A) 54 sm v 56 sm B) 65 sm v 45 sm C) 62 sm v 42 sm D) 50 sm v 60 sm E) 40 sm v 70 sm 8. ABC v A1B1C1 oxar üçbucaqlarnn perimetrlri, uyun olaraq, 70 sm v 80 sm-dir, A1B1–AB=2 sm olarsa, AB-ni tapn (sm-l). N A 6. ABC üçbucanda AD tnböln, AB=8 sm, BD=5 sm v AC=6,4 sm olarsa, DC parçasnn uzunluunu tapn. A) 4 sm B) 9 sm 105 C) sm D) 10,04 sm 32 E) 6 sm B 9. DAM MCB , DM=6 sm, AM=4 sm, CM=10 sm olarsa, BM-i tapn (sm-l). 10. ABC üçbucanda MN 3 MN||AC , AC 7 olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. AM MB 2. NC BC 3. S MBN S AMNC A C M D B B N M C A 9 16 3 b. 4 9 c. 40 4 d. 3 4 e. 7 a. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 201 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. ki oxar çoxbucaqlnn uyun trflri 6 sm v 10 sm-dir. Birinci çoxbucaqlnn perimetri 42 sm olarsa, ikinci çoxbucaqlnn perimetrini tapn. A) 52 sm B) 25,2 sm C) 48 sm D) 70 sm E) 60 sm 2. Uyun medianlar 4:5 nisbtind olan iki oxar üçbucaqdan birincinin trflrindn biri 20 sm olarsa, ikinci üçbucan uyun trfini tapn. A) 30 sm B) 16 sm C) 25 sm D) 24 sm E) 35 sm 3. ABC üçbucanda MN||AC, BN=3 sm, CN=9 sm v MN=2 sm olarsa, AC trfinin uzunluunu tapn. 7. Perimetrlri cmi 140 sm, oxarlq msal 2,5 olan iki oxar üçbucan perimetrlrini tapn. A) 40 sm v 100 sm B) 36 sm v 104 sm C) 56 sm v 84 sm D) 60 sm v 80 sm E) 50 sm v 90 sm B M 8. ABC v A1B1C1 oxar üçbucaqlarnn perimetrlri, uyun olaraq, 64 sm v 72 sm, A1B1–AB=3 sm olarsa, AB-ni tapn (sm-l). N A C A) 8 sm B) 10 sm C) 4,5 sm D) 8,5 sm E) 6 sm 9. MDA MBC , AM=8 sm, CM=6 sm v AD=4 sm olarsa, BC-ni tapn (sm-l). 4. ABC üçbucanda A=35q, B=75q, CK – tnbölndir. Hans münasibt dorudur? A) 'ABC ~ 'ACK B) 'ABC ~ 'CBK C) 'ACK ~ 'BCK D) 'ABC = 'BCK E) 'ACK = 'BCK 5. C 90q , CDAAB , AC=5 sm, AD=4 sm olarsa, AB trfinin uzunluunu tapn. A) 7,25 sm B) 3,75 sm C) 2,25 sm D) 6,25 sm E) 4,25 sm 6. ABC üçbucanda AD tnböln, AB=10 sm, BD=4 sm v AC=15 sm olarsa, CD parçasnn uzunluunu tapn. A) 9 sm B) 11 sm 8 sm D) 37,5 sm C) 3 E) 6 sm A 202 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl D 10. ABC üçbucanda BD 2 DE||AC, DA 5 olarsa, uyunluu müyyn edin. DE AC EC 2. BC S 3. ADEC S ABC C M B B D E C A 1. D C A B 25 49 4 c. 49 2 e. 7 a. 45 49 5 d. 7 b. RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları Mövzu: 6.2.3 Fiqurlarn sahsi A variant 1. Eni 6 sm, diaqonal 10 sm olan düzbucaqlnn sahsini tapn. B) 60 sm2 C) 30 sm2 A) 48 sm2 E) 36 sm2 D) 24 sm2 2. Diaqonallar 3 sm v 4 sm olan rombun sahsini tapn. A) 15 sm2 B) 12 sm2 C) 3 sm2 D) 6 sm2 E) 18 sm2 3. Katetlri 9 sm v 10 sm olan düzbucaql üçbucan sahsini tapn. A) 60 sm2 B) 90 sm2 C) 30 sm2 D) 50 sm2 E) 45 sm2 4. Oturacaqlarnn cmi 12 sm, hündürlüyü 4 sm olan trapesiyann sahsini tapn. A) 36 sm2 B) 12 sm2 C) 48 sm2 D) 24 sm2 E) 30 sm2 5. Oturaca 8 sm olan brabryanl üçbucan yan trfi 5 sm-dir. Üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 4 1 sm B) sm A) 3 3 C) 5 sm D) 1 sm 2 sm E) 3 6. Trflri 5,6 v 7 olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 9 D) 35 6 24 B) 35 6 6 E) 5 6 12 C) 18 7. ki düzgün n-bucaqlnn perimetrlri 2:3 nisbtinddir. Onlarn sahlri nisbtini tapn. A) 2:3 B) 4:9 C) 4:25 D) 3:5 E) 5:6 8. Yan trflri 12 sm, tp buca 30° olan brabryanl üçbucan sahsini tapn (sm2-l). 9. ABCD paraleloqramnda B BE=EA, SAECD =12 sm2 E olarsa, SABCD-ni tapn 2 12sm2 (sm -l). D A 10. Paraleloqramn sahsi S, BE 2 CF , 2 EC 3 DF olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. S1 S 2. S2 S 3. S3 S C C E B S1 S2 F S3 D A 1 8 1 c. 5 27 e. 40 a. 1 6 19 d. 30 b. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 203 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 1. Perimetri 16 sm olan kvadratn sahsini tapn. A) 26 sm2 B) 16 sm2 C) 9 sm2 D) 36 sm2 E) 20 sm2 6. 30q-li buca qarsndak trfi 5 sm olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 3 sm B) 2,5 sm C) 5,5 sm D) 4 sm E) 5 sm 2. Sahsi 20 sm2, kiçik trfi 2 sm olan paraleloqramn böyük hündürlüyünü tapn. A) 25 sm B) 5 sm C) 10 sm D) 4 sm E) 6 sm 7. Sahlri 16:25 nisbtind olan iki düzgün n-bucaqlnn perimetrlri nisbtini tapn. A) 1:9 B) 1:5 C) 1:4 D) 4:5 E) 16:25 3. Trflri 4 sm, 5 sm v 7 sm olan üçbucan sahsini tapn. A) 16 sm2 8. Diaqonallar 8 sm v 6 sm olub, 30q-li bucaq altnda ksin trapesiyann sahsini tapn (sm2-l). B variant B) 2 6 sm2 C) 8 sm2 9. ABC üçbucanda MN – orta xtt v S'MBN = 2 sm2 olarsa, SAMNC -ni tapn (sm2-l). D) 4 6 sm2 E) 8 3 sm2 4. Hipotenuzu 2 sm olan brabryanl düzbucaql üçbucan sahsini tapn. A) 0,5 sm2 B) 1 sm2 C) 2 sm2 2 D) 2 sm2 E) 3 sm2 D) 1 sm E) CF BE 3, FD EC 204 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl C E B 3 5 S1 S2 F S3 D A 1. S1 S a. 2. S2 S c. 3. S3 S C) 3 sm 3 sm C 10. Paraleloqramn sahsi S, 5. Trfi 2 sm olan brabrtrfli üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 2 sm N M A olarsa, uyunluu müyyn edin. 3 sm B) 3 B 9 16 11 16 3 e. 16 5 16 1 d. 8 b. RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları C variant 1. Diaqonal 2 sm olan kvadratn sahsini tapn. A) 2 sm2 B) 4 sm2 C) 1 sm2 D) 9 sm2 E) 6 sm2 2. Perimetri 8 sm, bucaqlarndan biri 150q olan rombun sahsini tapn. A) 1 sm2 B) 4 sm2 C) 2 sm2 D) 9 sm2 E) 3 sm2 3. Trflri 2 sm olan brabrtrfli üçbucan sahsini tapn. A) 4 sm2 B) 2 3 sm2 C) 2 3 sm D) 6 sm2 2 E) 3 2 sm 4. Kateti 5 sm v hipotenuzu 13 sm olan düzbucaql üçbucan sahsini tapn. A) 65 sm2 B) 30 sm2 C) 32,5 sm2 D) 15 sm2 E) 40 sm2 5. Orta xtti 4 sm, hündürlüyü 5 sm olan trapesiyann sahsini tapn. A) 30 sm2 B) 10 sm2 C) 40 sm2 D) 20 sm2 E) 10 3 sm2 6. Perimetri 24 sm, daxilin çkilmi çevrnin radiusu 2 sm olan üçbucan sahsini tapn. A) 16 sm2 B) 12 sm2 C) 24 sm2 E) 24 2 sm2 D) 48 sm2 7. Oturaca 6 sm v yan trfi 5 sm olan brabryanl üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 1 A) 3 sm 8 1 B) 2 sm 3 D) 4 sm E) 2 3 sm C) 3 sm 8. Sahlri 25 S sm2 v 9 S sm2 olan iki dair xaricdn toxunurlar. Dairlrin mrkzlri arasndak msafni tapn (sm-l). 9. ABC üçbucanda AD v CE medianlardr. S'AOE = 4 sm2 olarsa, S'ABC –ni tapn (sm2-l). Á Å 1. S ABC S ABCD S 2. ACE S ABCD 3. SCED S ABCD Ä Ú A B 10. ABCD brabryanl trapesiyasnda BC=6, AD=14, CE A AD olarsa, uyunluu müyyn edin. Î C A a. E 2 5 1 2 3 e. 10 c. D 1 10 1 d. 5 b. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 205 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir D variant 1. Eni 5 sm olan düzbucaqlnn diaqonallar 60q-li bucaq altnda ksiir. Düzbucaqlnn sahsini tapn. A) 10 3 sm2 B) 25 sm2 C) 75 sm2 A) 11 sm B) 9 2 sm D) 11 2 sm E) 9 sm C) 22 sm 6. Katetlri 6 sm v 8 sm olan düzbucaql üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 1 sm B) 4 sm C) 3 sm D) 25 3 sm2 E) 30 sm2 D) 2 sm 2. Diaqonallar 6 sm v 8 sm olub, 300-li bucaq altnda ksin paraleloqramn sahsini tapn. A) 48 sm2 B) 24 sm2 C) 6 sm2 D) 12 sm2 E) 12 2 sm2 3. ABC üçbucann sahsi 18 sm2 v BD=2AD olarsa, ADC üçbucann sahsini tapn. A) 12 sm2 B) 6 sm2 C) 9 sm2 D) 3 sm2 5. Sahsi 121 sm2, orta xtti hündürlüyün brabr olan trapesiyann hündürlüyünün uzunluunu tapn. 8 sm 7. Mrkzi C nöqtsi olan dairnin sahsini tapn. A) 4 S y 5 S B) 9 C) 16 S D) S 1 E) 12 S O x B 8. Radiusu 10 sm olan çevrnin daxilin çkilmi üçbucan 30q-li buca qarsndak trfini tapn (sm-l). C A E) D E) 6 2 sm2 4. Sahsi 28 sm2, katetlrindn biri 7 sm olan düzbucaql üçbucan ikinci katetinin uzunluunu tapn. A) 6 sm B) 14 sm C) 7 sm D) 4 sm E) 8 sm 206 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl B 9. Sahlri 16 S v 4 S olan iki dair daxildn toxunurlar. Dairlrin mrkzlri arasndak msafni tapn. 10. ABCD brabryanl trapesiyasnda BC=6, AD=10, CE A AD A olarsa, uyunluu müyyn edin. 1. S ABC S ABCD 2. S ACE S ABCD 3. SCED S ABCD a. B E 1 2 3 8 1 e. 8 c. C D 5 16 3 d. 16 b. RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları KNC YARIML ÜZR YEKUNLADIRICI TEST TAPIRIQLARI (CBR) A variant 1. I. xn=3n; II. xn=3n; III. xn=3n+1; IV. xn=3n+1 ardcllqlarndan hans hndsi silsildir? A) II B) III C) IV D) I E) heç biri 2. (bn) hndsi silsilsind b1=48, q – b5-i tapn. A) 1,5 B) –3 D) –1,5 E) 2 1 olarsa, 2 C) 3 3 ; … sonsuz hndsi silsilsinin cmini 2 tapn. A) 18 2 B) 11 3 1 C) 12 2 D) 15 E) 12 3. 6; 3; 4. f ( x) 3x 1 x 2 3x funksiyasnn tyin oblastn tapn. A) ( f; f ) B) (f;0@ >3; f) C) ( f;0) D) (f;0) (3; f ) E) ( f;3) 2 olan (bn) hndsi silsilsind 3 b21-i tapn. A) 16 B) 81 C) 24 D) 32 E) 36 5. b19=36, q= 6. b1=7, q=2 olan (bn) hndsi silsilsinin ilk n hddinin cmi hans düsturla hesablanr? A) S n 7 2 n 7 B) S n 7 2 n 1 C) S n 7 2n D) S n 7 2n 1 E) S n 7 2n 7 7. b5=56, b8=7 olan (bn) hndsi silsilsinin vuruunu tapn. 1 1 B) 8 C) A) 8 2 1 D) 2 E) 4 3 olan sonsuz hndsi silsilnin 4 cmini tapn. A) 90 B) 36 C) 56 D) 80 E) 48 8. b1=12, q= 9. 4x t 0 brabrsizliyinin tam hllrinin x 6 cmini tapn. A) –11 B) –5 C) –1 D) 0 E) 10 10. (an) ddi silsilsind a9=5,2, a17=7,6 olarsa, silsilnin frqini tapn. A) 0,3 B) 0,4 C) 0,2 D) –0,8 E) –0,4 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 207 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. –2; 2; 0 ddlrindn hans, x 4 2 x 3 t 0 brabrsizliyinin hllidir? A) heç biri B) –2 v 2 C) yalnz 2 D) 0 v 2 E) hams Bilik qiymətləndirilir 16. lk n hddinin cmi Sn=n(2n–1) düsturu il hesablanan ddi silsilnin 6-c hddini tapn. 17. a14=24 olan (an) ddi silsilsind a11+a17 cmini tapn. 18. kirqmli natural ddlrin cmini tapn. 12. Birinci dd ikincidn 2 df, üçüncüdn 3 df, dördüncüdn 4 df, beincidn 5 df v altncdan 6 df kiçikdir. Bu ddlrin n böyük frqi 20 olarsa, onlarn ddi ortasn tapn. A) 12 B) 14 C) 16 D) 21 E) 18 C3 11 . 3 5 P3 13. Hesablayn: 6 A) 4 B) 8 C) 2 D) 1 E) 6 14. Bir zr v bir metal pul atldqda 6 xal v kil üzü dümsi ehtimaln tapn. 5 5 1 B) C) A) 12 24 12 1 7 E) D) 24 12 15. (bn) hndsi silsilsind b3=18, b4=54 olarsa, b1-i tapn. 208 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 19. (bn) sonsuz hndsi silsilsi üçün uyunluu müyyn edin. 2 1. b1 45, q 3 2 2. b1 5, q 3 1 3. b1 6, q 3 a. azalandr b. artandr c. S=9 d. S=27 e. S=–15 20. Uyunluu müyyn edin. 1. 1;3;7;13;... 1 3 9 2. ; ; ;... 17 17 17 1 3 5 3. ; ;1; ;... 2 4 4 a. artan ddi silsildir b. artan hndsi silsildir c. azalan ddi silsildir d. azalan hndsi silsildir e. artan ardcllqdr, ancaq n ddi, n d hndsi silsil deyil Test tapşırıqları B variant 1. Hans ardcllq hndsi silsildir? A) 1 1 1 , , ;... 2 3 4 B) 5; 10; 15 C) 2; 8; 32; ... D) –3; –6; 12; 24;… E) –5; 0; 5; 0 2. b1=5 v q=2 olan (bn) hndsi silsilsind ilk 6 hddin cmini tapn. A) 315 B) 295 C) 225 D) 320 E) 290 3. ddi silsil ml gtirn üç müsbt ddin cmi 15-dir. Onlarn ikincisindn 1 çxb, digrlrini dyimsk, hndsi silsil alnar. vvlki üç ddin hasilini tapn. A) 105 B) 80 C) 120 D) 91 E) 108 4. –x2+9 t 0 brabrsizliyinin tam hllrinin sayn tapn. A) 1 B) 5 C) 4 D) 6 E) 7 5. (x2–9)(x2+2) t 0 brabrsizliyini hll edin. A) (2; 2] [3; f) B) (f; 2] [2; 3] C) (f; 3] [3; f) D) [–3; 3] E) RİYAZİYYAT | IX sinif 6. (bn) hndsi silsilsind b1+b2+b3=26 v b4–b1=52 olarsa, birinci hddi tapn. A) 3 B) 1 C) 2 D) –2 E) –1 2 olan sonsuz hndsi silsilnin 3 cmini tapn. A) 21 B) 9 C) 12 D) 15 E) 18 7. b1=6 v q= 8. x2–2x–15<0 brabrsizliyinin tam hllrinin sayn tapn. A) 7 B) 8 C) 9 D) 10 E) 6 9. x-in hans qiymtlrind (3x–9)(x+2)(4–x) hasili mnfidir? A) f; 2 3; 4 B) 2; 3 4; f C) 2; 3 >4; f D) 3; 6 E) 3; f 10. (an) ddi silsilsind a19=30, a33=2 olarsa, a14-ü tapn. A) 16 B) 18 C) 20 D) 24 E) 40 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 209 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 C4 5 P3 15 P15 31 . 14! 4 P4 5 C3 7 P4 11. Hesablayn: 7 A) 6 B) 12 C) 2 D) 4 E) 8 17. (an) ddi silsilsind a5 + a9 =16 olarsa, S13-ü tapn. 18. a1 –5, d –3 olan (an) ddi silsilsind –38- brabr olan hddin nömrsini tapn. 19. (bn) sonsuz hndsi silsilsi üçün uyunluu 12. Qutuda 6 a v 4 qrmz kürcik var. Tsadüfi çxarlan 5 kürcikdn 3-ü a v 2-si qrmz olmas ehtimaln tapn. 1 A) 7 D) Bilik qiymətləndirilir 10 B) 21 5 21 E) 7 C) 12 5 7 müyyn edin. 1. b1 36, q 2. b1 15, q 3. b1 12, q 1 3 2 7 1 5 a. artandr 13. Ardcllqlardan hans ddi silsildir? A) x n 1 n 2 B) xn =3n C) xn =2n(n–1) D) xn =n(n–1) E) xn =2n 14. a4+a18 =24 olan (an) ddi silsilsind a11 –i tapn. A) 12 B) 18 C) 14 D) 28 E) 24 b. azalandr c. S = 10 d. S = –21 e. S = 54 20. Uyunluu müyyn edin. 1. 1 1 1 ; ; ;... 2 3 4 2. 1 3 5 ; ; ;... 15 15 15 3. 1 3 9 ; ; ;... 4 8 16 a. artan ddi silsildir b. azalan ddi silsildir c. artan hndsi silsildir 15. 3+5+7+…+49 cmini tapn. d. azalan hndsi silsildir e. azalan ardcllqdr, ancaq n ddi, n d 16. 0,2; 0,4; ... hndsi silsilsind 6,4- brabr olan hddin nömrsini tapn. 210 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl hndsi silsil deyil Test tapşırıqları C variant 1 ; II. xn =2–n; III. xn =2–n+1; n 1 ardcllqlarndan hans hndsi IV. xn = n 1 silsildir? A) IV B) I C) III D) II E) heç biri 1. I. xn = 2. (bn) hndsi silsilsind b1=54, q – 1 olarsa, 3 b4-ü tapn. A) 2 B) –2 C) –6 D) 6 E) 9 3. (bn) hndsi silsilsind b4=40, b5=80 olarsa, b1-i tapn. A) 5 B) 2 C) 10 D) 4 E) 6 4. f(x)= 5x 3 funksiyasnn tyin x 3x 2 oblastn tapn. A) B) (f; 1) (0,2; f) C) (1; 2) D) (–2; –1) E) (f;1) (2; f) 2 5. b1=16 v q= 1 olan (bn) hndsi silsilsind 2 b6-n tapn. A) 1 D) 1 8 1 4 3 E) 8 B) C) 1 2 RİYAZİYYAT | IX sinif 6. (an) ddi silsilsind a1=5, d=0,3 olarsa, a8-i tapn. A) 7,1 B) 7,4 C) 6,8 D) 8,3 E) 6,9 7.Ümumi hddi an n2 7n+6 düsturu il n verilmi ardclln neç hddi tam dddir? A) 4 B) 6 C) 8 D) 12 E) 16 8. b6=96 v q=2 olan (bn) hndsi silsilsind S5-i tapn. A) 45 B) 75 C) 189 D) 149 E) 93 9. Cmi 21 olan üç müsbt dd ddi silsil ml gtirir. Bu ddlr uyun olaraq 2; 3 v 9 lav etsk, alnan ddlr hndsi silsil ml gtirr. vvlki üç ddin n böyüyünü tapn. A) 11 B) 8 C) 14 D) 9 E) 17 P P 10. Hesablayn: 6 3 5 4 . 4! 5 C3 A) 17 B) 8 C) 20 D) 16 E) 12 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 211 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. Ardcllqlardan hans ddi silsildir? A) xn =3n+1 3 B) x n n2 C) xn = n 1 D) xn =2n 3 E) x n n 12. a4=18 v a9=38 olan (an) ddi silsilsind d-ni tapn. A) 5 B) 4 C) 3 D) 6 E) 8 13. lk n hddinin cmi Sn=2n(n–3) düsturu il hesablanan (an) ddi silsilsind a5 -i tapn. A) 12 B) 20 C) 8 D) 14 E) 9 14. a3+a8=21 olan (an) ddi silsilsind S10-u tapn. A) 210 B) 105 C) 165 D) 157,5 E) 96 15. 18; 12; 8; … sonsuz hndsi silsilsinin cmini tapn. 16. d –2 v a1 –8 olan (an) ddi silsilsind –40-a brabr olan hddin nömrsini tapn. 212 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 17. a5+a17=12 olan (an) ddi silsilsind a11-i tapn. 18. (an) ddi silsilsind a13+a18=4,2 olarsa, onun ilk 30 hddinin cmini tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. 1. a 33 9 2. a 2 4 5 3. a 6 3 a. 2<a<3 b. 6<a<7 c. a>11 d. 10<a<11 e. 5<a<6 20. Ümumi hddin düsturu il verilmi ardcllqlar üçün uyunluu müyyn edin. 1. an n n 1 2. an n2 1 3. an 1 4n a. a1 a4 1,3 b. a4 a2 12 c. 4a4–a1=0 d. a4 a1 0,3 e. 2a2+4a4=0,5 RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları D variant 1. (bn) hndsi silsilsinin ilk n hddinin cmi hans ifad il müyyn olunur? A) b1 ( q n 1) q 1 B) b1q n 1 q 1 C) b1q n 1 q 1 D) b1 q n 1 E) b1 ( q n 1) q 1 6. Birinci hddi b1=17, cmi S=68 olan sonsuz (bn) hndsi silsilsinin q vuruunu tapn. 1 1 3 B) C) A) 3 4 4 2 1 E) D) 3 2 7. (x2–1)(x2+4) d 0 brabrsizliyini hll edin. A) [–1; 1] B) (f; 1] [1; f] C) [–1; 4] D) [–1; 2] E) 2 , q=3 olan (bn) hndsi silsilsind b4-ü 9 tapn. A) 12 B) 18 C) 6 D) 24 E) 9 8. b1= 2. 24+12+6+3+… sonsuz hndsi silsilsinin cmini tapn. A) 48 B) 54 C) 60 D) 80 E) 90 3. (bn) hndsi silsilsind b7=9 olarsa, b6 b8 hasilini tapn. A) 18 B) 27 C) 9 D) 81 E) 54 4. 16–x t 0 brabrsizliyinin tam hllrinin sayn tapn. A) 6 B) 7 C) 8 D) 9 E) sonsuz sayda 2 5. 5x t 0 brabrsizliyinin tam hllrinin x 7 cmini tapn. A) 20 B) –13 C) 0 D) 6 E) –6 9. 6 x 12 t 1 brabrsizliyinin n böyük 2x 8 mnfi tam hllini tapn. A) –4 B) –5 C) D) –3 E) –2 10. 2 x 1 ! 7 brabrsizliyinin tam hllrinin sayn tapn. A) sonsuz sayda B) 7 C) 6 D) 5 E) 4 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 213 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. 10 agirddn neç müxtlif üsulla üç-üç növbtçi seçmk olar? A) 80 B) 140 C) 160 D) 120 E) 100 12. ki zr atldqda 9 xal dümsi ehtimaln tapn. A) 1 9 5 D) 9 B) 5 18 C) 4 9 1 E) 18 13. Birinci dd ikincidn 2 df, üçüncüdn 3 df, dördüncüdn 4 df, beinçidn 5 df v altncdan 6 df kiçikdir. Bu ddlrin ddi ortas 14 olarsa, onlarn n böyük frqini tapn. A) 24 B) 16 C) 22 D) 20 E) 18 14. a7+a13=32 olan (an) ddi silsilsind a10 -u tapn. A) 24 B) 8 C) 4 D) 16 E) 28 15. 3+7+11+…+35 cmini tapn. 214 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 16. b6=96 v b3=12 olan (bn) hndsi silsilsind birinci hddi tapn. 17. b11=18 olan (bn) hndsi silsilsind b7 b15 hasilini tapn. 18. lk n hddinin cmi Sn=2n(n–1) düsturu il hesablanan (an) ddi silsilsind a7-ni tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. 3 1. a 2 11 2. a 33 5 3. a 7 2 a. a<3 b. 7<a<8 c. 4<a<5 d. 5<a<6 e. a>9 20. Ümumi hddin düsturu il verilmi ardcllq üçün uyunluu müyyn edin. 1. an 2. an 3. an 2n2 1 1 2n n n2 a. a1 4a4 1 b. a3 a2 10 c. a2 2a4 0,5 d. a2 a3 1,1 e. a1 a3 10 Test tapşırıqları RİYAZİYYAT | IX sinif KNC YARIML ÜZR YEKUNLADIRICI TEST TAPIRIQLARI (HNDS) A variant G G 1. a 3; 2 v b 2; 3 olarsa, c 2a 3b vektorunun koordinatlarn tapn. A) (12; 13) B) (0; 13) C) (0; –13) D) (–12; 13) E) (13; 0) 2. x c x 3, yc y 1 düsturlar il veriln pa- ralel köçürmd (–2; 6) nöqtsi hans nöqty çevrilir? A) (5; –7) B) (1; 5) C) (0; 0) D) (3; –1) E) (–6; –6) 3. Hr bir daxili buca hr bir xarici bucandan 36° böyük olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 8 B) 4 C) 6 D) 7 E) 5 4. Bir tpdn çxan diaqonallarnn say 9 olan qabarq çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 9 B) 12 C) 10 D) 11 E) 16 5. Xaricin çkilmi çevrnin radiusu 6 2 sm olan kvadratn daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 6 sm B) 4 sm C) 2 sm D) 3 sm E) 5 sm G 6. m-in hans müsbt qiymtind a 0;1 v G G G b 1; m vektorlar |5 a + b |= 5 2 rtini ödyir? A) 0 B) 2 C) 3 D) 1 E) 4 7. Çevrnin daxilin çkilmi ABC üçbucanda B buca 46q , A bucann söykndiyi qövsün drc ölçüsü 184° olarsa, C bucan tapn. A) 42° B) 92° C) 44° D) 88° E) 60° 8. Çevrnin daxilin çkilmi düzgün üçbucan trfi 12 sm olarsa, bu çevrnin daxilin çkilmi kvadratn trfini tapn. A) 2 17 sm B) 4 6 sm C) 6 2 sm D) 7 sm E) 3 6 sm 9. Trfi 24 sm olan düzgün üçbucan daxilin çevr çkilmidir. Bu çevrnin xaricin çkilmi düzgün altbucaqlnn trfini tapn. A) 8 sm B) 7 sm C) 6 sm D) 9 sm E) 12 sm 10. Uzunluu 2 S sm olan çevrnin xaricin çkilmi brabrtrfli üçbucan trfini tapn. 1 B) sm A) 2 3 sm 3 2 D) sm C) 3 sm 3 E) 2 sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 215 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. S 'ABC =5 sm2 olarsa, ABCDEF düzgün altbucaqlsnn sahsini tapn. A) 36 sm2 B) 20 sm2 C) 25 sm2 D) 60 sm2 E) 30 sm2 12. O nöqtsi çevrnin mrkzi, CAB=27q olarsa, AmB -ni tapn. A) 117q B) 54q C) 108q D) 126q E) 90q Bilik qiymətləndirilir 16. Düzbucaql klind olan ban uzunluu enindn 2 df böyük, sahsi is 200 m2 olarsa, ban enini tapn (m-l). C B D A E F A 18. Trfi 3 sm olan brabrtrfli üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn (sm-l). B m O C 13. Mrkzlri eyni, radiuslar 5 sm v 4 sm olan çevrlr arasnda qalan dairvi halqann sahsini tapn. A) 9 S sm2 B) S sm2 C) 4 S sm2 D) 10 S sm2 E) 6 S sm2 14. Diaqonallar 3 sm v 4 sm olan iki kvadratn sahlri nisbtini tapn. A) 9:25 B) 3:4 C) 3:7 D) 4:9 E) 9:16 15. Katetlri 3 sm v 6 sm olan düzbucaql üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn (sm-l). 216 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 17. 60q-li buca qarsndak trfi 6 3 sm olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn (sm-l). 19. Uyunluu müyyn edin. Düzgün n-bucaqlnn mrkzi trafnda müstvinin müyyn buca qdr dönmsi zaman düzgün n-bucaql özün çevrilir. 1. D 120q 2. D 90q 3. D 72q a. n=3 b. n=4 c. n=5 d. n=6 e. n=8 20. M(2;–1) nöqtsin nzrn simmetrik olan A1(x1;y1) v A2(x2;y2) nöqtlri arasnda uyunluu müyyn edin. 1. A1(3;5) 2. A1(0;7) 3. A1(1;0) a. A2(3;–2) b. A2(1;3) c. A2(4;–9) d. A2(–4;7) e. A2(1;–7) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları B variant 1. xc=x–3, yc=y–3 düsturlar il veriln paralel köçürmd hans nöqt (5; –2) nöqtsin keçir? A) (0; 0) B) (2; –1) C) (8; 1) D) (8; 3) E) (–3; 8) MN vektorunun koordinatlarn tapn. A) ¢–4; 3² B) ¢4; –3² C) ¢12; –7² D) ¢3; –4² E) ¢4; –7² 3. Daxili bucaqlar 1, 3, 6, 8 ddlri il mütnasib olan qabarq dördbucaqlnn n kiçik bucan tapn. A) 100° B) 60° C) 20° D) 180° E) 30° y x D 0 3 C) 3 3 sm D) 15 sm E) 10 2 sm 7. Daxili bucaqlarnn cmi 1260° olan düzgün çoxbucaqlnn hr bir daxili bucan tapn. A) 60° B) 108° C) 135° D) 140° E) 150° 2. M(4; 2) v N(8; –5) nöqtlri verilmidir. 4. kil sasn 3sinD–2cosD-n hesablayn. 5 2 B) A) 2 3 6 C) 1 D) 5 8 E) 5 6. Radiusu 5 3 sm olan çevr daxilin çkilmi brabrtrfli üçbucan trfinin uzunluunu tapn. A) 10 sm B) 5 3 sm 5 5. Perimetrlri 2:3 nisbtind olan iki düzgün altbucaqlnn böyük diaqonallarnn nisbtini tapn. A) 2:5 B) 4:9 C) 2:3 D) 3:5 E) 2:9 8. Uzunluu 4 S sm olan çevrnin daxilin çkilmi brabrtrfli üçbucan trfini tapn. A) 2 3 sm B) 4 sm C) 2 sm D) 2 2 sm E) 3 sm 9. Diametri 16 sm olan çevrnin daxilin düzgün altbucaql çkilmidir. Trfi bu altbucaqlnn trfin brabr olan kvadratn xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 5 3 sm B) 6 2 sm C) 4 2 sm D) 8 sm E) 6 sm 10. M(m; –3) v N(8; n), MN ¢4; –3² olarsa, m v n-ni tapn. A) m=4, n –6 B) m=8, n –3 C) m=12, n=6 D) m –12, n –6 E) m –4, n=0 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 217 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 11. Verilmi çevrnin daxilin çkilmi düzgün yeddibucaqlnn, skkizbucaqlnn v doqquzbucaqlnn a7, a8, a9 trflrini müqayis edin. A) a7<a8<a9 B) a7<a9<a8 C) a9<a8<a7 D) a9<a7<a8 E) a7=a8=a9 12. Çevrnin daxilin çkilmi ABC üçbucanda A 65q v C 38q olarsa, B bucann söykndiyi qövsün qiymtini tapn. A) 38,5° B) 77° C) 154° D) 76° E) 126° 13. Radiusu 5 olan çevrnin daxilin çkilmi çoxbucaqlnn perimetri: 27, 30, 33 ddlrindn hans ola bilr? A) yalnz 27 B) yalnz 30 C) yalnz 33 D) 27 v 30 E) 30 v 33 14. O nöqtsi çevrnin mrkzi, AOC=104q olarsa, ABC -ni tapn. A) 128q B) 108q C) 52q D) 256q E) 104q B C A 17. Sahsi 49 sm2 olan kvadratn perimetrini tapn (sm-l). 18. kil sasn 3tgD+8ctgD-n hesablayn. y D 0 3 5 x 19. Uyunluu müyyn edin. Düzgün n bucaqlnn mrkzi trafnda müstvinin müyyn buca qdr dönmsi zaman düzgün n-bucaql özün çevrilir. 1. D 80q 2. D 90q 3. D 48q a. n=6 b. n=8 c. n=9 d. n=15 e. n=12 20. N(–1;3) nöqtsin nzrn simmetrik olan B1(x1;y1) v B2(x2;y2) nöqtlri arasnda uyunluu müyyn edin. O 15. Qabarq çoxbucaqlnn diaqonallarnn say 44 olarsa, trflrinin sayn tapn. 218 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 16. Kateti 6 2 sm olan brabryanl düzbucaql üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn (sm-l). 1. B1(0;5) 2. B1(2;7) 3. B1(4;0) a. B2(–4;–1) b. B2(–6;6) c. B2(–3;–4) d. B2(3;4) e. B2(–2;1) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları C variant 1. M(4; –2) v MN ¢4; –3² olarsa, N nöqtsinin koordinatlarn tapn. A) (–4; 3) B) (8; –5) C) (0; –1) D) (12; 7) E) (–4; –6) 2. Paralel köçürmd (–1; 2) nöqtsi (3; 3) nöqtsin çevrilirs, hans nöqt (5; 5) nöqtsin çevrilr? A) (1; 4) B) (0; 3) C) (1; 3) D) (2; 2) E) (2; 4) 6. Bir tpdn çxan diaqonallarnn say 15 olan qabarq çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 18 B) 17 C) 16 D) 15 E) 14 7. K(6; m), P(n; 8), KP ¢9; –20² olduu mlumdur. m+n cmini tapn. A) 40 B) 35 C) 43 D) –13 E) 13 8. Kateti 2 sm olan brabryanl düzbucaql üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 2 sm B) 2 2 sm C) 2 2 sm D) 2 2 sm E) 1 sm 3. Trfi 12 sm olan düzgün dördbucaqlnn daxilin çkilmi çevrnin uzunluunu tapn. A) 12S sm B) 18S sm C) 24S sm D) 20S sm E) 26S sm 4. Qabarq dördbucaqlnn daxili bucaqlar 2, 4, 5, 7 ddlri il mütnasibdir. n böyük buca tapn. A) 160° B) 40° C) 80° D) 100° E) 140° 5. Daxili buca xarici bucandan 4 df böyük olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 8 B) 10 C) 11 D) 12 E) 14 9. Radiusu R olan çevrnin daxilin trfi a olan düzgün n-bucaql çkilmidir. Bu çevrnin xaricin çkilmi düzgün n-bucaqlnn trfini tapn. aR 2aR B) A) aR 4R2 a2 C) E) 2aR 4R a aR 2 2 D) 2aR R2 a2 R2 a2 10. Radiusu 6 3 sm olan çevr xaricin çkilmi brabrtrfli üçbucan trfinin uzunluunu tapn. A) 12 sm B) 18 sm C) 24 sm D) 36 sm E) 28 sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 219 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir G G 11. b 4; 3 v c 2; 2 olarsa, a 3b 2c 16. Sahsi 24 sm2 v katetlrindn biri 6 sm olan düzbucaql üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn (sm-l). vektorunun koordinatlarn tapn. A) ¢16; 5² B) ¢–16; 5² C) ¢–5; 16² D) ¢–16; –5² E) ¢5; 16² 12. kil sasn 3tgD–2ctgD-n hesablayn. A) –3 B) 3 C) –2,5 D) 2,5 E) 4 17. Trfi 12 2 , buca 45° olan rombun daxilin çkilmi çevrnin 200°-li qövsünün uzunluunu tapn ( =3 qbul edin). 18. Düzgün üçbucan xaricin çkilmi dairnin sahsinin daxilin çkilmi dairnin sahsin nisbtini tapn. y D 0 3 5 x 13. Çevrnin daxilin çkilmi ABC üçbucanda A buca 50q , B bucann söykndiyi qövsün drc ölçüsü 150° olarsa, C bucan tapn. A) 110° B) 75° C) 80° D) 100° E) 55° 14. Uzunluu 2 S sm olan çevrnin daxilin çkilmi düzgün altbucaqlnn perimetrini tapn. A) 4 sm B) 1 sm C) 12 sm D) 6 sm E) 8 sm 15. Radiusu 3 sm olan çevr xaricin sahsi 9 3 sm2 olan üçbucaq çkilmidir. Bu üçbucan perimetrini tapn (sm-l). 220 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 19. Koordinat balanc trafnda müstvinin saat qrbinin hrkti istiqamtind buca qdr dönmsind A(3;7) nöqtsinin çevrildiyi nöqt il arasndak uyunluu müyyn edin. 1. D 90q 2. D 180q 3. D 270q a. (–3;–7) b. (7;–3) c. (–7;–3) d. (–7;3) e. (3;–7) 20. M(–3;5) nöqtsi il x=x+a, y=y+b düsturu il verilmi paralel köçürmd onun çevrildiyi M(x;y) nöqtsi arasnda uyunluu müyyn edin. 1. a=7, b=–2 2. a=3, b=–7 3. a=2, b=7 a. M(1;–2) b. M(0;–2) c. M(4;3) d. M(–4;–3) e. M(–1;12) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları D variant 1. xc=x–1, yc=y+7 düsturlar il veriln paralel köçürmd M(–4; –3) nöqtsi hans nöqty keçir? A) (4; 3) B) (–4; 3) C) (4; –3) D) (–5; 4) E) (–3; 3) 2. kil sasn 2sinD–4cosD-n hesablayn. A) 4 B) 3,5 C) 3 D) –4 E) –3 y D -3 0 5 x 3. Tp buca 60q, daxilin çkilmi çevrnin radiusu 3 sm olan brabryanl üçbucan oturacan tapn. A) 5 sm B) 6 sm C) 7 sm D) 3 3 sm E) 4 sm 4. Uyun böyük diaqonallar 1:2 nisbtind olan iki düzgün altbucaqlnn perimetrlri nisbtini tapn. A) 2:3 B) 1:3 C) 1:2 D) 1:4 E) 2:5 5. Katetlri 7 sm v 3 sm olan düzbucaql üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 3 sm B) 4 sm C) 1,5 sm D) 2,5 sm E) 2 sm 6. Daxili bucaqlarnn cmi 1440° olan düzgün çoxbucaqlnn daxili bucan tapn. A) 135° B) 140° C) 108° D) 144° E) 120° 7. Eyni bir çevrnin xaricin çkilmi düzgün skkizbucaqlnn, doqquzbucaqlnn v onbucaqlnn a8, a9, a10 trflrini müqayis edin. A) a8<a9<a10 B) a8=a9=a10 C) a8<a10<a9 D) a10<a9<a8 E) a10<a8<a9 8. Perimetri 60 sm olan düzgün altbucaqlnn xaricin çkilmi çevrnin uzunluunu tapn. A) 30 S sm B) 10 S sm C) 40 S sm D) 20 S sm E) 24 S sm 9. Çevrnin daxilin trfi 8 2 sm olan kvadrat çkilmidir. Bu çevrnin daxilin çkilmi düzgün üçbucan trfini tapn. A) 4 3 sm B) 8 3 sm C) 6 2 sm D) 6 3 sm E) 8 2 sm 10. Radiusu 5 olan çevrnin xaricin çkilmi çoxbucaqlnn perimetri 25, 30, 35 ddlrindn hans ola bilr? A) yalnz 25 B) yalnz 30 C) yalnz 35 D) 25 v 30 E) 30 v 35 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 221 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. Mrkzi O nöqtsi olan çevrd AOC=110q olarsa, ABC -ni tapn. Bilik qiymətləndirilir B C A O 16. Trfi 16, buca 30° olan rombun daxilin çkilmi çevrnin 240° -li qövsünün uzunluunu tapn ( =3 qbul edin). A) 250q B) 125q C) 220q 17. Trfi 6 sm, onun qarsndak buca 30°-y brabr olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn (sm-l). D) 70q E) 140q 12. Çevrnin daxilin çkilmi ABC üçbucanda B 36q v C 74q olarsa, A bucann söykndiyi qövsün drc ölçüsünü tapn. A) 70° B) 140° C) 35° D) 110° E) 165° 13. Mrkzi O nöqtsi olan çevrd A=42q olarsa, AmB -nin drc ölçüsünü tapn. 15. Diaqonallarnn say 20 olan qabarq çoxbucaqlnn trflrinin sayn tapn. B m 18. Düzgün 6-bucaqlnn daxilin çkilmi dairnin sahsinin xaricin çkilmi dairnin sahsin nisbtinin iki mislini tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. Radiusu 12 olan çevr daxilin çkilmi düzgün n-bucaqlnn trfi a-ya brabrdir. 1. n=3 2. n=4 3. n=6 a. a=12 A O C A) 48q B) 96q C) 42q D) 84q E) 138q 14. A(1;1), B(2;3), C(0;4) v D(–1;2) nöqtlri verilmidir. ABCD dördbucaqlsnn növünü müyyn edin. A) kvadrat B) brabryanl trapesiya C) düzbucaql trapesiya D) düzbucaql olmayan paraleloqram E) trflri brabr olmayan düzbucaql 222 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl b. a 12 3 c. a 6 3 d. a 6 2 e. a 12 2 20. x=x+a, y=y+b düsturu il verilmi paralel köçürmd N(x;y) nöqtsi il onun çevrildiyi M(–7;3) nöqtsi arasnda uyunluu müyyn edin. 1. a=2, b=5 2. a=–4, b=1 3. a=1, b=–3 a. N(–5;8) b. N(–3;4) c. N(–3;2) d. N(–8;6) e. N(–9;–2) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları LLK MATERAL ÜZR YEKUNLADIRICI TEST TAPIRIQLARI (CBR) A variant 6. 1. f(x)= x 1 funksiyasnn tyin oblastn tapn. A) [1; +f) B) C) [–1; 1] D) (–f; +f) E) (0; +f) 2. Hans funksiyann qrafiki verilib? A) y –(x–1)2–1 B) y –(x–1)2 C) y –(x+1)2–1 D) y =(x–1)2+1 E) y –x2–2 3. y 0 1 -1 -2 14 6 5 14 6 5 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 2 5 B) 0 D) 2 5 E) –6 x x 3 2x tnliyinin köklrinin 2x 3 2 3 2 cmini tapn. A) –1,5 B) 0 D) –2 3 E) 1,5 C) 2 3 ­x y 8, 7. ® 2 sistemindn xy hasilini 2 ¯ x y 16 2 xy tapn. A) 1 B) –12 C) 10 D) –10 E) 12 8. a1 –8, d=2 olan ddi silsilnin 21-ci hddini tapn. A) 32 B) 40 C) 42 D) –48 E) –32 C) 6 4. x–0,5x2,5=9 tnliyini hll edin. A) –3 B) 3 C) r 3 D) 0; 3 E) 9 9. a4+a15 =620 olan (an) ddi silsilsind S18-i tapn. A) 5550 B) 5570 C) 5560 D) 5580 E) 4095 C3 5 C 4 -i hesablayn. 4 C 2 4 C3 B) 1 D) 2,5 10. Hesablayn. 5 5. 2x 1 d 1 brabrsizliyinin n kiçik tam x 1 hllini tapn. A) 0 B) –1 C) –2 D) 2 E) 3 A) 0,5 C) 1,5 E) 6 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 223 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 2 ; … sonsuz hndsi silsilnin 3 cmini tapn. A) 22 B) 23,5 C) 24,5 D) 25,5 E) 22,5 11. 15; 5; 1 12. y=x2+4x+1 parabolas il y=2x–6 düz xttinin ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) ksimirlr B) (2; 1), (0; 0) C) (3; –1), (–1; 3) D) (–2; –12), (0; 1) E) (0; 1), (0; –6) 13. x3+27=0 tnliyini hll edin. A) 3 B) –3 C) D) 0 E) r 3 Bilik qiymətləndirilir 18. an ddi silsilsind 9 hddinin cmini tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. 1. 3x 2 2 x 5 2. 5 x 2 3x 2 3. x 2 7 x 12 a. köklri 1 v –0,4-dür b. köklri 3 v 4-dür 2 c. köklri –1 v 1 -dür 3 d. n kiçik qiymti –0,25-dir e. n kiçik qiymti –2-dir 20. Uyunluu müyyn edin. y 1. 1 –1 x 0 1 1 3 3 a b E) b2 D) a2b2 a3 b3 C) B) y 2 2. x 1 0 y 15. m-in hans qiymtind x3 mx 14 ksri x2 ixtisar olunandr? 2 3. –1 16. 17. 1 2 2 x 2x 2 x 2x 3 tnliyini hll edin. 2 6 x 2x 4 2 2 x 5 x 1 brabrsizliyinin (–50; 100) intervalnda neç tam hlli vardr? 224 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 1 v a1 a7 36, d ! 0 olarsa, bu ardclln ilk 1 § 1 ·4 14. ¨ 6 2 ¸ : a 6 b10 4 ifadsini sadldirin. ©a b ¹ A) ab2 a3 a5 0 x a. y 2( x 1)2 2 b. y 2( x 1) 2 c. y 2 x 1 2 d. y x 2 2 e. y 2x 2 RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları B variant 6. 1. f(x)= x 2 funksiyasnn tyin oblastn tapn. A) (0; +f) B) (–2; 2) C) [0; 2) D) [–2; +f) E) [2; +f) 2. Hans funksiyann qrafiki verilib? A) y –(x–1)2+1 B) y=(x–1)2–1 C) y=(x+1)2–1 D) y=(x–1)2 E) y –x2+1 -1 tnliyinin köklrinin 3 B) – 3 C) 0 D) 2 3 E) 2 3 1 x 3. 15 6 6 15 6 6 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 6 B) 2 6 C) 0 D) –6 E) – 2 6 4. x0,5x1,5=1 tnliyini hll edin. A) –1 B) r 1 C) 1 D) 0; 1 E) 0 5. 2x 2 3 x 5x 3 cmini tapn. A) y 0 x 3 5x 7 d 1 brabrsizliyinin n böyük tam x 1 hllini tapn. A) –2 B) 0 C) 1 D) –1 E) 2 ­x y 7 , sistemindn xy hasilini 7. ® 2 2 ¯ x y 9 2 xy tapn. A) 10 B) –9 C) –8 D) –10 E) 8 8. a1 =3, a7 –9 olarsa, (an) ddi silsilsinin –29-a brabr olan hddinin nömrsini tapn. A) 16 B) 17 C) 18 D) 19 E) 22 9. a3+a14 =420 olan (an) ddi silsilsind S16-n tapn. A) 3200 B) 3350 C) 3340 D) 3330 E) 3360 10. 10 agirddn neç müxtlif üsulla iki növbtçi seçmk olar? A) 30 B) 35 C) 60 D) 50 E) 45 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 225 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 1 1 ; ; … sonsuz hndsi silsilnin 2 4 cmini tapn. A) 3 B) 2 C) 4 D) 5 E) 2,5 11. 1; 1 ·2 1 4 § 12. ¨ 2 b 2 ¸ : a 2 b 2 2 ifadsini sadldirin. ¨a b ¸ © ¹ A) b 4 b2 ab 1 C) 2 b D) b2 (a+b) E) b2 Bilik qiymətləndirilir 16. 17. x 2 2x 7 x 2 2 x 4 tnliyini hll edib, 2 x 2x 3 (3–x) ifadsinin qiymtini tapn. 2 x 8 ! x 1 brabrsizliyinin (-50; 50) intervalnda neç tam hlli vardr? 18. an ddi silsilsind a7 a3 1 , a2 a8 25 , d ! 0 olarsa, onun ilk 12 9 hddinin cmini tapn. B) 19. Uyunluu müyyn edin. 1. x 2 8 x 15 2. 2 x 2 3x 5 3. 4 x 2 3x 7 13. y –2x2+6x funksiyasnn qrafikinin oX oxu il ksim nöqtlrinin koordinatlarn tapn. A) (0; 1), (3; 0) B) (0; 0), (3; 0) C) (–1; 3) D) yoxdur E) (0; 0), (0; 3) 10 14. . x 4 x 2 x 4x 5 rinin cmini tapn. A) 6 B) 7 C) 8 D) 5 E) 9 2 15. n-in hans qiymtind 2 tnliyinin kökl- x3 nx 2 16 ksri x2 ixtisar olunandr? 226 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl a. kökü yoxdur b. köklri 3 v 5-dir c. köklri –1 v 1,75-dir d. n kiçik qiymti –1-dir e. n kiçik qiymti –7-dir 20. Uyunluu müyyn edin. 1. f(x)=(x-1)2+3 2. f(x)=–(x+1)2+3 3. f(x)=(x+1)2–3 a. (–f; 1] intervalnda azalr, [1; +f)-da artr b. (–f; 3] intervalnda azalr, [3; +f)-da artr c. (–f; –1] intervalnda azalr, [–1; +f)-da artr d. (–f; –1] intervalnda artr, [–1; +f)-da azalr e. (–f; 1] intervalnda artr, [1; +f)-da azalr RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları C variant 6. 1 funksiyasnn tyin oblastn tapn. 1. f(x)= x 1 A) (1; +f) B) [1; +f) C) (–f; 1) D) (0; +f) E) (–1; 1) 2. Hans funksiyann qrafiki verilib? A) y –x2+1 B) y=(x–1)2+1 C) y –(x–1)2+1 D) y=(x+1)2–1 E) y –(x+1)2+1 y 1 -1 1 x 0 1 § b2 a 2 · 2 § 1 · 2 ¸ :¨ 2 3. ¨¨ 4 ¸ © b a 2 ¸¹ ifadsini a © ¹ sadldirin. A) a2 b a a2 2 D) 4. B) 1 a2 E) 1 a3 2 C) ba a2 28 10 3 28 10 3 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) 20 3 B) –10 D) 0 E) – 20 3 1 3 5. x 2 x 2 16 tnliyini hll edin. A) –4 B) 0; 4 C) 8 D) r 4 E) 4 C) 10 2 x 3 ! x 1 brabrsizliyini hll edin. A) ( f; 2) B) (0; f ) C) ( f; 2) D) (2; f) ) ( 2; f ) ­x y 4, 7. ® 2 2 ¯ x 2 xy 2 y tapn. A) 9 B) 10 C) 16 D) –1 E) 4 25 sistemindn y2 -n 8. a1 –2, a20 –192 olan (an) ddi silsilsinin –92-y brabr olan hddinin nömrsini tapn. A) 11 B) 10 C) 9 D) 12 E) 14 9. a1+a2+a3+…+ a17 =136 olan (an) ddi silsilsind a6+a12 cmini tapn. A) 18 B) 14 C) 16 D) 20 E) 15 10. Qutuda 4 a, 4 sar v 2 qara kürcik var. Tsadüfi çxarlan 5 kürcikdn üçünün a v ikisinin sar olmas ehtimaln tapn. 5 1 B) A) 33 33 2 5 D) C) 21 21 7 E) 33 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 227 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 11. –16; –8; –4; … sonsuz hndsi silsilnin 16. cmini tapn. A) –31 x2 4x 2x tnliyini hll edin, (2x+3) x 4 4x ifadsinin qiymtini tapn. B) –32 17. an C) –30 2 n 7,8 5,16 düsturu il verilmi ardclln n N n kiçik hddini tapn. D) –28 E) –42 18. Çevr üzrind 7 nöqt qeyd edilmidir. 12. 3 2 4 7 7 (a ) : a Tplri bu nöqtlrd olan neç üçbucaq ifadsini qüvvt klind qurmaq olar? göstrin. A) a2 19. Uyunluu müyyn edin. 1. 6 x 2 x 2 B) a3 C) a–3 2. 6 x 2 x 2 D) a–2 3. 3x 2 5 x 2 E) a a. vuruqlarndan biri (2x+1)-dir b. vuruqlarndan biri (2x–1)-dir 4 13. x –81=0 tnliyini hll edin. c. vuruqlarndan biri (3x–2)-dir A) 9 d. vuruqlarndan biri (3x+2)-dir B) ±3 e. vuruqlarndan biri (3x–1)-dir C) D) 81 20. Uyunluu müyyn edin. E) ±9 1. f ( x) 14. Hans dd n böyükdür? artr 5 b. f; 2@ intervalnda artr, > 2; f -da D) 1 azalr E) 2 15. x=8 olduqda, x2 3 a. f; 2@ intervalnda azalr, > 2; f -da B) 6 120 C) 2. f ( x) x 2 3 3. f ( x) A) 3 11 x2 3 c. f; 2 @ intervalnda artr, > 2; f -da azalr x 4 14 x 3 49 x 2 ifadsinin x 3 7x 2 qiymtini hesablayn. 228 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl d. f; 2 @ intervalnda azalr, > 2; f -da artr e. f; 3@ intervalnda azalr, >3; f -da artr RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları D variant 6. A) (0; f ) B) ( 2; f ) C) (4; f) D) ( f; 2) ) ( f; 4) 1. f(x)= 1 x funksiyasnn tyin oblastn tapn. A) [–1; 1] B) (–f; 1] C) D) (–1; 1) E) [1; +f) 2. Hans funksiyann qrafiki verilib? A) y=(x–1)2+1 B) y=(x–1)2+2 C) y=(x+1)2+1 D) y – (x–1)2+1 E) y=x2+1 1 ·4 1 3. §¨ 10 2 ¸ : ©a b ¹ 1 A) 3 a 1 B) 3 ab C) a2 D) a3b 1 E) 2 a 1 a2b2 4 y 2 1 0 1 ifadsini sadldirin. 4. 16 6 7 16 6 7 ifadsinin qiymtini hesablayn. A) –16 B) 12 7 C) 32 D) 6 E) 4 7 1 5 5. x 2 x 2 4 tnliyini hll edin. A) –2 B) 2 C) 0; 2 D) r 2 E) 4 2 x 3 x 1 brabrsizliyini hll edin. ­x y 3, 7. ® 2 2 ¯ x 3xy y x y hasilini tapn. A) 4 B) –4 C) 3 D) –3 E) 2 2 sistemindn xy 8. a1 =7, d=4 olarsa, (an) ddi silsilsinin 18-ci hddini tapn. A) 75 B) 68 C) 73 D) 65 E) 74 9. a1+a2+a3+…+ a19 =171 olan (an) ddi silsilsind a4+a16 cmini tapn. A) 15 B) 20 C) 22 D) 16 E) 18 10. ki zr atldqda 10 xal dümsi ehtimaln tapn. 1 A) 9 5 B) 12 4 C) 9 1 D) 12 5 E) 18 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 229 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. 9; –3; 1; … sonsuz hndsi silsilnin cmini tapn. A) 5,75 B) 6,75 C) 6,25 D) 6 E) 7,5 12. 3 16a5 b6 ifadsind vuruu kök iarsi altndan çxarn. A) 2ab2 3 a B) 2ab2 3 2a 3 C) 2ab2 2a 2 D) 2ab2 a 9,19 (n 4,7)2 düsturu il verilmi ardclln n N n böyük hddini tapn. 19. Uyunluu müyyn edin. 1. 8 x 2 10 x 3 2. 2 x 2 x 3 3. 8 x 2 5 x 3 a. vuruqlarndan biri (2x–3)-dür b. vuruqlarndan biri (x+1)-dir c. vuruqlarndan biri (x–1)-dir d. vuruqlarndan biri (2x+3)-dür e. vuruqlarndan biri (4x–1)-dir y 13. Hans tnliyin hlli yoxdur? A) x6=7 B) x5 –2 C) x4 –16 D) x6=0 E) x7 –3 14. (x2+x–4)( x2+x–3)=12 tnliyinin köklrinin cmini tapn. A) 3 B) 1 C) –3 D) 5 E) –2 x 4 22 x 3 121x 2 ifadsinin 15. x=11 olduqda, x 3 11x 2 qiymtini hesablayn. 3x 9 x tnliyini hll edin, (5–x) 3 x x 3 ifadsinin qiymtini tapn. 17. a-nn hans qiymtind 18. an 20. Uyunluu müyyn edin. E) 4ab ab 2 16. Bilik qiymətləndirilir x 3 ax 6 ksri x3 ixtisar olunandr? 230 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 1. –1 x 1 0 –2 y 2. 3 0 x y 0 1 x 3. –2 2 a. y 2( x 1) 2 b. y 2x 2 c. y x 2 3x d. y x 2 3x 2 e. y 2( x 1) RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları LLK MATERAL ÜZR YEKUNLADIRICI TEST TAPIRIQLARI (HNDS) A variant 1. Rombun neç simmetriya oxu var? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) yoxdur 2. Trflri 8 sm, 16 sm v 20 sm olan üçbucaa oxar üçbucan perimetri 55 sm olarsa, kiçik trfini tapn. A) 12 sm B) 10 sm C) 16 sm D) 8 sm E) 9 sm 3. ABC üçbucanda AB=16 sm, BC=20 sm, AC=27 sm olarsa, B bucann tnbölninin AC trfini böldüyü hisslrin uzunluqlarn tapn. A) 12 sm v 15 sm B) 13 sm v 14 sm C) 10 sm v 17 sm D) 9 sm v 18 sm E) 7 sm v 27 sm B 4. ABCD trapesiyasnda ABD=BCD, BD=16 sm v A BC=10 sm olarsa, AD oturacan tapn. A) 26 sm B) 25,8 sm C) 25,6 sm D) 24 sm 5. PA=4 sm, AB=12 sm, PD=20 sm olarsa, PC-ni tapn. P A B) 5,2 sm D) 4,8 sm D E) 27 sm C 7. Trflri 12 sm v 16 sm, iti büca 30q olan paraleloqramn hündürlüklrinin cmini tapn. A) 13 sm B) 14 sm C) 12 sm D) 15 sm E) 11 sm 8. Üçbucaqda a=8 sm, b=16 sm, D=30q olarsa, E-n tapn. A) 45q B) 90q C) 120q D) 80q E) 60q D a E D b 9. xc x 2 v yc y 1 düsturlar il verilmi paralel köçürmd (–2; 4) nöqtsi hans nöqty çevrilir? A) (0; 0) B) (4; 3) C) (–4; 5) D) (0; 3) E) (4; 5) 10. Uzunluqlar 5 sm v 8 sm olan iki trfi arasndak buca 60q olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 7 3 sm 3 9 3 sm C) 7 7 2 sm E) 9 A) B A) 4 sm C) 3,2 sm E) 2,4 sm C 6. Trflri AB=7 sm, BC=5 sm, AC=6 sm olan ABC üçbucann A bucann kosinusunu tapn. 6 7 8 A) B) C) 7 9 9 9 5 D) E) 7 11 3 3 sm 7 6 2 sm D) 5 B) “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 231 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. Hr bir daxili buca 120q olan düzgün nbucaqlnn neç trfi var? A) 6 B) 8 C) 10 D) 9 E) 12 12. Qabarq skkizbucaqlnn neç diaqonal var? A) 15 B) 18 C) 20 D) 16 E) 14 13. Hans rtlr ödndikd ax+by+c=0 düz xtti absis oxuna paralel olur? A) a z 0, b 0, c 0 B) a 0, b z 0, c z 0 C) c=0 D) b z 0, c z 0 E) c z 0 14. Radiusu 6 sm olan çevrd uzunluu 3S sm olan qövsün bucaq ölçüsünü radianla ifad edin. S S S A) B) C) 4 6 2 S 2S E) D) 3 3 15. Katetlri 5 v 12 olan düzbucaql üçbucan daxilin v xaricin çkilmi çevrlrin mrkzlri arasndak msafnin kvadratnn iki mislini tapn. 16. Hipotenuza çkilmi tnböln hipotenuzu 1: 3 nisbtind bölürs, bu düzbucaql üçbucan hipotenuzuna çkilmi medianla tnböln arasndak bucan drc ölçüsünü tapn. 232 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 17. Radiuslar 8 v 3 olan çevrlr xaricdn toxunurlar. Onlarn iki ortaq xarici toxunanlar çkilmidir. Toxunanlarn ksim nöqtsindn kiçik çevrnin mrkzin qdr olan msafni tapn. 18. ABCD trapesiyasnda BAC CDA, AD 20, AC 12, CD 9 olarsa, AB-ni tapn. C B D A 19. Trfi 12, kor buca 120° olan romb üçün uyunluu müyyn edin. 1. Hündürlüyü 2. Kiçik diaqonal 3. Böyük diaqonal a. 12 b. 6 3 c. 6 d. 18 e. 12 3 20. Uyunluu müyyn edin. Üçbucaqda x-in mümkün natural qiymtlrinin cmini tapn. 6 8 x 1. – üçbucan n böyük bucadr a. 7 2. – üçbucan n kiçik bucadr b. 55 3. – iti bucaqdr c. 42 d. 36 e. 12 Test tapşırıqları B variant 1. Düzbucaqlnn neç simmetriya oxu var? A) 2 B) 3 C) 4 D) 1 E) yoxdur 2. ABC v A1B1C1 oxar üçbucaqlarn perimetrlri 3:5 nisbtinddir. A1B1–AB=6 sm olarsa, AB-ni tapn. A) 8 sm B) 10 sm C) 9 sm D) 6 sm E) 7 sm 3. Katetlri 6 sm v 8 sm olan düzbucaql üçbucan düz bucaq tpsindn çkilmi mediann tapn. A) 4 3 sm B) 5 sm C) 6 sm D) 5 2 sm 6. Üçbucaqda a=8 sm, b=7 sm v J=120q olarsa, c trfini tapn. A) 13 sm B) 14 sm C) 10 sm D) 12 sm E) 11 sm 7. Trflri 4 sm v 6 sm, kor buca 120q olan paraleloqramn sahsini tapn. A) 12 3 sm B) 12 6 sm C) 4 3 sm D) 6 2 sm E) 6 3 sm 8. Üçbucaqda a=6 sm, D=60q, E=45q olarsa, b trfini tapn. A) 3 2 sm a b D E B) 2 3 sm C) 2 6 sm D) 4 2 sm E) 2 5 sm E) 3 3 sm 4. Çevrnin daxilin çkilmi ABC üçbucanda A=60q, B=70q olarsa, C bucana uyun qövsün drc ölçüsünü tapn. A) 120q B) 140q C) 100q D) 150q E) 130q 5. SF:SM=3:4 v SE–SN=4 sm olarsa, SN-i tapn. A) 13 sm B) 12 sm C) 10 sm D) 9 sm E) 15 sm RİYAZİYYAT | IX sinif S F E M N 9. ABC üçbucanda AB=15 sm, BC=20 sm v 3 olarsa, A bucann qiymtini tapn. sin C 4 A) 90q B) 60q C) 120q D) 150q E) 30q 10. xc x 1 v yc y 3 düsturlar il verilmi paralel köçürmd hans nöqt (–2; 4) nöqtsin çevrilir? A) (–3; 7) B) (3; –4) C) (–1; –2) D) (0; 4) E) (–3; –2) “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 233 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 11. Daxili bucaqlarnn cmi 1260q olan qabarq çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 10 B) 9 C) 8 D) 7 E) 11 18. ABCD trapesiyasnda BAD BDC , 12. Diaqonallarnn say 9 olan qabarq çoxbucaqlnn trflrinin sayn tapn. A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9 BC 0, b z 0, c C B D A 5, CD 6, BD 8 olarsa, AB-ni tapn. 13. Hans rtlr ödndikd ax+by+c=0 düz xtti ordinat oxuna paralel olur? A) a z 0, b 0, c z 0 B) a 17. Radiuslar 4 v 9 olan iki çevr xaricdn toxunurlar. Onlarn iki ortaq xarici toxunanlar çkilmidir. Toxunanlarn ksim nöqtsindn böyük çevrnin mrkzin qdr olan msafni tapn. 0 C) c=0 D) b z 0 E) a=0, b=0 19. Trfi 18, iti buca 60° olan romb üçün uyunluu müyyn edin. 1. Hündürlüyü 2. Kiçik diaqonal 3. Böyük diaqonal a. 24 b.18 c. 18 2 14. AB vektorunun koordinatlarn tapn. A) ¢3; 4² B) ¢7; 0² C) ¢4; 5² D) ¢7; 5² E) ¢1; 5² d. 9 3 y 5 A -3 B 4 e. 18 3 x 15. Katetlri 9 v 12 olan düzbucaql üçbucan daxilin v xaricin çkilmi çevrlrin mrkzlri arasndak msafnin kvadratnn iki mislini tapn. 20. Uyunluu müyyn edin. Üçbucaqda x-in mümkün natural qiymtlrinin cmini tapn. 5 12 x 1. – kor bucaqdr 16. Hipotenuza çkilmi median düz buca 2:3 nisbtind bölürs, bu düzbucaql üçbucan hipotenuzuna çkilmi tnbölni il hündürlüyü arasndak bucan drc ölçüsünü tapn. 234 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 2. – iti bucaqdr 3. – üçbucan n böyük bucadr a. 58 b. 55 c. 50 d. 45 e. 40 Test tapşırıqları C variant 1. ABCD paraleloqramnda AB=3 sm, BC=6 sm v D=60q olarsa, BAC-ni tapn. A) 45q B) 60q C) 90q D) 30q E) 20q RİYAZİYYAT | IX sinif JJJG JJJJG 6. ON OM -i tapn. A) 6 B) 26 C) 12 N D) 12 -4 y 3 2 M O 3 x E) 19 2. ABC üçbucanda AC=12 sm v A=120q olarsa, AB trfin çkilmi hündürlüyü tapn. A) 17 sm B) 3 2 sm C) 6 3 sm D) 4 2 sm E) 15 sm 3. Hans rt ödndikd ax+by+c=0 düz xtti koordinat balancndan keçir? A) a=0, b z 0 B) a z 0, b 0 C) c=0 D) a z 0, c z 0 E) b z 0, c z 0 4. Xaricin çkilmi çevrnin radiusu 10 sm olan üçbucan 60q-li buca qarsndak trfinin uzunluunu tapn. A) 5 3 sm B) 10 3 sm C) 15 3 sm D) 18 sm 7. Katetlri 6 sm v 8 sm olan düzbucaql üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 4 sm B) 5 sm C) 6 sm D) 3 5 sm E) 3 sm 8. 60q-li qövsünün uzunluu 17S sm olan çevrnin uzunluunu tapn. A) 102S sm B) 51S sm C) 68S sm D) 60S sm E) 90S sm 9. Düzgün üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusu 16 3 sm olarsa, xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 16 6 sm B) 32 3 sm C) 24 2 sm D) 18 6 sm E) 20 3 sm 10. Hündürlüklri 8 sm v 12 sm, sahsi 144 sm2 olan paraleloqramn perimetrini tapn. A) 64 sm 62 sm C) 60 sm 80 sm E) 72 sm E) 8 2 sm 5. Hr bir daxili buca hr bir xarici bucandan 3 df böyük olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 6 B) 5 C) 8 D) 7 E) 10 11. Sahsi 24 sm2, diaqonallarndan biri 6 sm olan rombun trfini tapn. A) 5 sm B) 6 sm C) 8 sm D) 4 2 sm E) 4 3 sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 235 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 12. Üçbucan orta xttinin üçbucaqdan ayrd üçbucan sahsi verilmi üçbucan sahsinin hans hisssidir? A) 0,1 B) 0,5 C) 0,25 D) 0,2 E) 0,4 13. Oturaca 8 sm v yan trfi 5 sm olan brabryanl üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 1 A) 4 sm 2 1 B) 4 sm 6 1 C) 6 sm 2 1 D) 5 sm 3 1 E) 5 sm 6 14. ABCD düzbucaqlsnda A bucann tnbölni DC trfini iki brabr hissy bölür. AD=10 sm olarsa, düzbucaqlnn sahsini tapn. A) 1 dm2 B) 2 dm2 C) 3 dm2 D) 2,5 dm2 E) 1,5 dm2 15. ABC üçbucanda A 20q , B 25q -dir. AC düz xttin endirilmi hündürlük BK=7 olarsa, KC parçasnn uzunluunu tapn. 16. Çevr xaricin çkilmi brabryanl trapesiyann diaqonallarnn uzunluu 10-a brabr olub, oturacaqla 60°-li bucaq ml gtirir. Trapesiyann yan trfinin uzunluunu tapn. 236 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 17. ABCD paraleloqramnda DN:NC=2:3 olarsa, SBCN:SABN nisbtini tapn. C B N A D 18. Düzbucaql üçbucaqda iti bucan tnbölni qardak kateti 4 sm v 5 sm uzunluunda iki parçaya ayrr. Bu üçbucan sahsi neç sm2-dr? 19. Uyunluu müyyn edin. Düzgün n-bucaqlnn hr bir daxili buca , hr bir xarici buca -dr. 1. n=6 2. n=8 3. n=10 a. =36° b. =45° c. =135° d. =60° e. =120° 20. ABCD trapesiyasnda BF||CD, CE||AB, DE 8 olarsa, AE 3 uyunluu müyyn edin. 1. S ABCE SCED 2. SCED S ABCD 3. S BCO S EFO B C O A E 9 16 5 b. 8 4 c. 7 9 d. 25 3 e. 4 a. F D Test tapşırıqları D variant 1. Trflri 5 sm, 6 sm v kiçik diaqonal 7 sm olan paraleloqramn iti bucann kosinusunu tapn. A) 0,5 B) 0,2 C) 0,8 D) 0,6 E) 0,7 2. Trfi 12 sm v bu trf qarsndak buca 30q olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 15 sm B) 12 sm C) 16 sm D) 14 sm E) 10 sm 3. xc x a v yc y b düsturlar il verilmi paralel köçürmd A (0; 5) nöqtsi B (2; 0) nöqtsin çevrilir. a+b cmini tapn. A) 3 B) –3 C) 0 D) 7 E) –7 4. Hündürlüklri 12 sm, 10 sm v 6 sm olan üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 23 19 20 A) sm B) sm C) sm 7 7 7 12 14 D) sm E) sm 5 5 5. Hr bir daxili buca hr bir xarici bucandan 100q böyük olan düzgün çoxbucaqlnn neç trfi var? A) 12 B) 9 C) 14 D) 10 E) 16 RİYAZİYYAT | IX sinif 6. Hans rtlr ödnildikd ax+by+c=0 düz xtti koordinat balancndan keçmir? A) c z 0 B) a 0, b z 0 C) a z 0, b 0 D) c=0 E) a+b+c=0 7. Trfi 12 sm olan kvadratn daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 4 2 sm B) 4 sm C) 8 sm D) 6 sm E) 4 3 sm 8. Kvadratn perimetrinin onun daxilin çkilmi çevrnin uzunluuna nisbtini tapn. A) 4:S B) 8:S C) 4 2 :S D) 6:S E) 3 2 :S 9. OM v ON vektorlarnn skalyar hasilini tapn. A) 15 B) 9 C) –9 D) –15 E) 0 y N 3 4 –3 O –1 x M 10. Trflri 9 sm v 4 sm olan düzbucaql il eyni böyüklükd olan kvadratn trfini tapn. A) 5 sm B) 6 sm C) 4 sm D) 3 3 sm E) 3 2 sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 237 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. Trfi 10 sm, diaqonallar 3 v 4 ddlri il mütnasib olan rombun sahsini tapn. A) 86 sm2 B) 90 sm2 C) 96 sm2 D) 80 sm2 E) 84 sm2 12. Yan trflri 10 sm v oturaca 16 sm olan brabryanl üçbucan sahsini tapn. A) 48 sm2 B) 40 sm2 C) 64 sm2 D) 54 sm2 E) 60 sm2 13. Sahsi 25S sm2 olan dairnin çevrsinin uzunluunu tapn. A) 25S sm B) 10S sm C) 5S sm D) 15S sm E) 10 2 S sm 14. ti buca 45q, kiçik oturaca 4 sm, hündürlüyü 6 sm olan düzbucaql trapesiyann sahsini tapn. A) 36 sm2 B) 24 sm2 C) 42 sm2 D) 40 sm2 E) 32 sm2 15. ABC üçbucanda A 18q , B 27q -dir. BC düz xttin endirilmi hündürlük AN=6 olarsa, CN parçasnn uzunluunu tapn. 16. Yan trfi 6 3 olan çevr xaricin çkilmi brabryanl trapesiyann diaqonal oturacaqla 30°-li bucaq ml gtirir. Bu trapesiyann diaqonallarnn uzunluunu tapn. 238 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 17. ABCD paraleloqramnda AE 5 olarsa, ED 3 SBEC:SABE nisbtini tapn. B C A D E 18. Düzbucaql üçbucaqda iti bucan tnbölni qardak kateti 3 sm v 5 sm uzunluunda iki parçaya ayrr. Bu üçbucan sahsi neç sm2dr? 19. Uyunluu müyyn edin. Düzgün n bucaqlnn hr bir daxili buca , hr bir xarici buca -dr. 1. n=5 2. n=9 3. n=12 a. =72° b. =72° c. =108° d. =40° e. =150° 20. ABCD trapesiyasnda BE||CD, CF||AB, FE 1 olarsa, AF 3 uyunluu müyyn edin. 1. S ABCF S ABE 2. SCFD S ABCD 3. S FOE S BOC B C O A F 1 3 1 b. 9 2 c. 5 3 d. 2 5 e. 3 a. E D RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları E variant 1. Hipotenuzu katetlrinin birindn iki df böyük olan düzbucaql üçbucan iti bucaqlarnn frqini tapn. A) 50q B) 60q C) 40q D) 30q E) 75q 2. ADM BCM , AD=4 sm, DM=6 sm v CM=3 sm olarsa, BC-ni tapn. A C M D B A) 2,4 sm B) 2 sm C) 1,8 sm D) 3,2 sm E) 3 sm 3. 120°-li qövsünün uzunluu 5 olan çevrnin uzunluunu tapn. A) 60 B) 15 C) 10 D) 24 E) 20 4. Dairnin radiusunu 4 df artrdqda onun sahsi neç df artar? A) 4 df B) 6 df C) 2 df D) 16 df E) 10 df 5. Trfi 1 olan ABCD kvadratnda JJJG JJJG JJJG AB AC AD -ni tapn. A) 2 B) 2 2 C) 2 2 D) 1 E) 2 6. O nöqtsi dairnin mrkzidir. AOB =137q, COD =43q v AO=6 sm olarsa, trixlnmi hisslrin sahlri cmini tapn. D C 43° Î A 137° B A) 9 S sm2 B) 36 S sm2 C) 18 S sm2 D) 12 S sm2 E) 15 S sm2 7. Trflri 4 sm, 7 sm v 9 sm olan üçbucan kiçik trfin çkilmi hündürlüyün uzunluunu tapn. A) 60 sm B) 62 sm C) 45 sm D) 65 sm E) 58 sm 8. ki trfi 5 v 9 olan üçbucan üçüncü trfinin mümkün olan n böyük tam qiymtini tapn. A) 14 B) 13 C) 4 D) 12 E) 45 9. Daxilin çkilmi çevrnin radiusu 2 sm olan kvadratn xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 4 sm B) 2 2 sm C) 2 sm D) 2 sm E) 3 sm 10. Sahsi 36 3 sm2 olan brabrtrfli üçbucan daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 3 sm B) 3 sm C) 12 sm D) 4 sm E) 2 3 sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 239 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. Sahsi 25 sm2 olan düzbucaql üçbucan iti bucaqlarndan biri 20q, sahsi 64 sm2 olan ikinci düzbucaql üçbucan iti bucaqlarndan biri is 70q-dir. Üçbucaqlarn perimetrlrinin nisbtini tapn. A) 5:13 B) 25:64 C) 5:8 D) 8:13 E) 3:5 13. Trflri 4 sm, 5 sm v 7 sm olan üçbucan böyük bucann kosinusunu tapn. 1 A) 5 29 35 5 C) 7 7 D) 9 5 E) 7 B) 14. Trflri 4, 5 v 7 olan üçbucan sahsini tapn. A) 5 10 B) 4 6 C) 7 10 D) 4 3 E) 12 3 240 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 15. Radiusu 3 2 olan çevr daxilin çkilmi düzgün 12 bucaqlnn sahsini tapn. 16. Sahsi 18 olan kvadratn xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 17. Radiusu 2 3 , qövsünün drc ölçüsü 210° olan dair seqmentinin sahsini tapn ( =3 qbul edin). 18. AD DC 2 AE , 3 EB 3 , 5 B 45, EF & AC olarsa, S ABC -ni tapn. A S . ) % 1 hisssi 9 S sm2 olan dairnin 4 diametrini tapn. A) 12 sm B) 6 sm C) 3 sm D) 18 sm E) 16 sm 12. Sahsinin Bilik qiymətləndirilir E 19. ABC üçbucanda BD A AC , ABK CBK , AF FC olarsa, A uyunluu müyyn edin. 1. mediandr 2. tnbölndir 3. hündürlükdür F K C D B F K D a. BK b. AK c. AF d. BD e. BF 20. ABCD paraleloqram üçün uyunluu müyyn edin. 1. ABCD – rombdur 2. ABCD – kvadratdr 3. ABCD – düzbucaqldr a. BD A AC , BD AC b. BAC CAD, BD z AC c. BD AC , BAC z CAD d. AB BC , BD z AC e. A B, AB BC C RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları F variant 1. Hipotenuzu katetlrinin birindn iki df böyük olan düzbucaql üçbucan böyük iti bucan tapn. A) 85q B) 30q C) 45q D) 60q E) 40q A 2. DAM CBM , AD=9 sm, AM=6 sm v BM=2 sm olarsa, D BC-ni tapn. A) 2,4 sm B) 4 sm C) 2,5 sm D) 1,5 sm E) 3 sm C M B 3. Uzunluu 36 sm olan çevrnin 40q-li qövsünün uzunluunu tapn. A) 6 sm B) 4 sm C) 9 sm D) 10 sm E) 8 sm 4. Sahlri 1:16 nisbtind olan iki dairdn ki4 çiyinin radiusu sm olarsa, böyüyünün çevS rsinin uzunluunu tapn. A) 48 sm B) 64 sm C) 32 sm D) 40 sm E) 42 sm 5. O nöqtsi radiuslu r olan çevrnin mrkzidir. OA OB OC -ni tapn. A) 3r B) 0 C) r 3 D) 2r E) 2 B 120q 120q O ) C A Á 6. ABC üçbucanda AD=DE=EC, S'DBE =13 sm2 olarsa, S'ABC ni -ni tapn. À Ä Å Ú A) 42 sm2 B) 26 sm2 C) 19,5 sm2 D) 32,5 sm2 E) 39 sm2 7. ABC üçbucanda A=100q; B=50q v AK tnbölndir. Hans münasibt dorudur? A) ' ABK a ' ACK B) ' ABC a ' ABK C) ' ABC a ' KAC D) ' ABK= ' CAK E) ' ABC= ' ABK 8. Perimetrlri 2:3 nisbtind olan iki oxar çoxbucaqlnn sahlri nisbtini tapn. A) 2:3 B) 4:9 C) 2:5 D) 9:25 E) 4:25 9. Katetlrindn biri 5 sm, digri is hipotenuzdan 1 sm kiçik olan düzbücaql üçbücan sahsini tapn. A) 50 sm2 B) 20 sm2 C) 25 sm2 D) 30 sm2 E) 40 sm2 10. A(–3; 5), B(–1; 5), C(7; 0) nöqtlri JJJG JJJG verilmidir. AB AC -ni tapn. A) 18 B) 22 C) 13 D) 11 E) 31 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 241 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 11. Xaricin çkilmi çevrnin radiusu 12 sm olan kvadratn daxilin çkilmi çevrnin diametrini tapn. A) 6 sm B) 6 2 sm Bilik qiymətləndirilir 17. Radiusu 3 2 , qövsünün drc ölçüsü 150° olan dair seqmentinin sahsini tapn ( =3 qbul edin). 18. ABC üçbucanda EK||BC, AK 3 CD 5 , , KB 2 DB 3 C) 6 3 sm D) 4 3 sm E) 4 2 sm A E SAEF 18 olarsa, C 12. 40°-li bucaa uyun dair sektorunun sahsi 4 olan dairnin daxilin çkilmi düzgün altbucaqlnn trfinin uzunluunu tapn. A) 6 B) 9 C) 3 K F D S ABC -ni tapn. 19. BE A AC , AD DC , BF FC olarsa, ABC üçbuca üçün uyunluu müyyn edin. B D) 2 3 F E) 3 2 13. Trflri 4, 5, 7 olan uçbucan kiçik bucann kosinusunu tapn. 23 A) 35 31 D) 35 24 B) 35 32 E) 35 29 C) 35 A D 1. Median a. BE 2. Orta xtt b. BD 3. Hündürlük c. DF E C d. AD e. EF 14. Trflri 5, 13 v 12 olan üçbücan böyük trfin çkilmi mediann uzunluunu tapn. A) 6 B) 2,5 C) 5,5 D) 5 E) 6,5 15. Sahsi 108 olan düzgün 12 bucaqlnn xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. 20. ABCD – paraleloqram (O diaqonallarn ksim nöqtsidir) üçün uyunluu müyyn edin. 1. ABCD – rombdur 2. ABCD – düzbucaqldr 3. ABCD – kvadratdr a. AC BD, BAO z OAD b. AC A BD, BAO 45q c. BAD BCD 180q, AOB 90q 16. Radiusu 4 3 olan çevrnin daxilin çkilmi kvadratn sahsini tapn. 242 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl B d. AB BC , AC z BD e. AB A BC , AC A BD RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları G variant 1. ABC v A1B1C1 oxar üçbucaqlarnda AB=18 sm, A1B1=9 sm, AC=26 sm olarsa, A1C1-i tapn. A) 16 sm B) 13 sm C) 19 sm D) 15 sm E) 18 sm 2. Düzbucaql üçbucaqda hipotenuz 10 sm, katetlrdn biri 8 sm-dir. O biri katetin hipotenuz üzrindki proyeksiyasn tapn. A) 3 sm B) 4 sm C) 2,4 sm D) 3,2 sm E) 3,6 sm 3. ABC üçbucanda BE tnböln, AB=18 sm, AC=21 sm v AE=12 sm olarsa, BC-ni tapn. A) 13 sm B) 13,5 sm C) 14 sm D) 12 sm E) 15 sm 4. Çevrnin AB v CD vtrlri M nöqtsind ksiir. AB=22 sm, CD=20 sm v AM=6 sm olarsa, CM v DM-i tapn. A) 8 sm v 12 sm B) 13 sm v 7 sm C) 11 sm v 9 sm D) 6 sm v 14 sm E) 10 sm v 10 sm A C 6. xc x a v yc y b düsturlar il verilmi paralel köçürmd A (–3; 2) nöqtsi B (1; 3) nöqtsin çevrilir. a+b cmini tapn. A) 0 B) 6 C) 4 D) 3 E) 5 7. MN vektorunun uzunluunu tapn. A) 5 B) 3 C) 14 y N -2 3 1 M 0 1 x D) 15 E) 13 8. Sahsi 96 m2 olan düzbucaqlnn trflri 2:3 nisbtind olarsa, düzbucaqlnn trflrini tapn. A) 8 m, 12 m B) 6 m, 16 m C) 12 m, 18 m D) 9 m, 11 m E) 7 m, 12 m 3 2 sm olan brabrtrfli üçbucan 3 tnbölnini tapn. A) 1 sm B) 1,5 sm C) 2 sm D) 1,8 sm E) 1,4 sm 9. Sahsi M B 5. Kvadratn neç simmetriya oxu var? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) yoxdur D 10. Hipotenuzu 8 sm, iti bücaqlarndan biri digrindn iki df böyük olan düzbucaql üçbucan sahsini tapn. A) 8 2 sm2 B) 8 3 sm2 C) 16 sm2 D) 9 2 sm2 E) 18 sm2 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 243 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 11. Trflri 4 sm, 5 sm v 7 sm olan üçbucan xaricin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 30 6 sm 25 B) 30 6 sm 29 17. Trflri 5, 12, 3 olan üçbucan sahsini tapn. 35 6 sm C) 24 D) 2 sm E) 3 sm 18. Oturacaqlar 9 v 19 olan brabryanl trapesiyann diaqonallar qarlql perpendikulyardrsa, onun sahsini tapn. 12. Oturacaqlar 6 sm v 10 sm, diaqonal 10 sm olan brabryanl trapesiyann sahsini tapn. A) 45 sm2 B) 42 sm2 C) 54 sm2 D) 50 sm2 E) 48 sm2 13. ki hündürlüyü 3 v 7 olan üçbucan üçüncü hündürlüyünün mümkün olan tam qiymtlrinin cmini tapn. A) 7 B) 9 C) 11 D) 12 E) 15 14. Qabarq 9 bucaqlnn n çoxu neç daxili buca 50°-dn kiçik ola bilr? A) 1 B) 2 C) 3 D) 6 E) 7 15. AB – toxunan, O – çevrnin mrkzi, AB=6, AD=3, FC=4, FE=8 olarsa, BF-i tapn. 16. Radiusu 14 olan çevrnin daxilin çkilmi trapesiyann böyük oturaca mrkzdn keçir v kiçik oturacaq radiusa brabrdir. Trapesiyann perimetrini tapn. A O C 1. B 90q 2. A 60q 3. C 40q a. AOB 110q b. AOC 135q c. BOC 120q d. AOC 90q e. AOB 80q 1. Simmetriya oxu yoxdur 2. 2 simmetriya oxu var 3. 4 simmetriya oxu var B 244 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl B 20. Uyunluu müyyn edin. A F D 19. Uyunluu müyyn edin. O nöqtsi ABC üçbucann daxilin çkilmi çevrnin mrkzidir. C O E a. paraleloqramn b. rombun c. düzbucaqlnn d. kvadratn e. brabryanl trapesiyann RİYAZİYYAT | IX sinif Test tapşırıqları 5. S nöqtsindn çevry uzunluu 10 sm olan ksn v uzunluu 4 sm olan toxunan çkilmidir. Ksnin çevr xaricind qalan hisssinin uzunluunu tapn. A) 2 sm B) 1,6 sm C) 2,6 sm D) 2,2 sm E) 1,8 sm H variant 1. ABC v A1B1C1 oxar üçbucaqlarnda PABC=46 sm, PA1B1C1 =69 sm v AB=16 sm olarsa, A1B1-i tapn. A) 24 sm B) 26 sm C) 25 sm D) 27 sm E) 20 sm 6. Brabrtrfli üçbucan neç simmetriya oxu var? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) yoxdur 2. Düzbucaql üçbucan 25 sm- brabr olan hipotenuzuna çkilmi hündürlüyü 12 sm olarsa, katetlrin hipotenuz üzrindki proyeksiyalarn tapn. A) 14 sm v 11 sm B) 13 sm v 12 sm C) 15 sm v 10 sm D) 16 sm v 9 sm E) 17 sm v 8 sm 3. ABCD trapesiyasnda B ABC=ACD, BC=8 sm, AD=18 sm olarsa, AC A diaqonalnn uzunluunu tapn. 7. Xaricin çkilmi çevrnin radiusu 5 2 sm olan kvadratn daxilin çkilmi çevrnin radiusunu tapn. A) 3 2 sm B) 5 sm C A) 12 sm B) 14 sm C) 13 sm D) 15 sm E) 11 sm 4. Çevrnin AB diametri CD vtrini M nöqtsind ksir. AB=30 sm, BM=6 sm, CD=26 sm olarsa, CM v DM-i tapn. A) 18 sm v 8 sm B) 24 sm v 4 sm C) 6 sm v 20 sm D) 20 sm v 8 sm E) 19 sm v 7 sm D C) 4 2 sm D) 6 sm E) 7 sm 8. Sahsi 400 sm2, trflrinin nisbti 1:4 olan düzbucaqlnn böyük trfini tapn. A) 30 sm B) 40 sm C) 60 sm D) 50 sm E) 45 sm 9. ABC üçbucanda AB=6 sm, AC=9 sm v A=30q olarsa, üçbucan sahsini tapn. A) 13,5 sm2 B) 14 sm2 C) 14,5 sm2 D) 13 sm2 E) 15 sm2 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 245 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 10. Hipotenuzu 5 sm olan düzbucaql üçbucan katetlrindn biri o birindn 1 sm böyükdür. Üçbucan sahsini tapn. A) 5 sm2 B) 10 sm2 C) 6 sm2 D) 8 sm2 E) 9 sm2 11. M nöqtsi ABC üçbucann BC trfini BM:MC=2:3 nisbtind bölür. S'ABM=36 sm2 olarsa, S'ABC-ni tapn. A) 60 sm2 B) 72 sm2 C) 90 sm2 D) 80 sm2 E) 76 sm2 12. ABCD dördbucaqlsnda AB=BC=2 sm, AD=4 sm, CD=2 2 sm v B=90q olarsa, sahsini tapn. A) 4 sm2 B) 6 sm2 C) 8 sm2 2 D) 4 2 sm E) 4 3 sm2 13. ki hündürlüyü 2 v 5 olan üçbucan üçüncü hündürlüyünün mümkün olan tam qiymtlrinin cmini tapn. A) 15 B) 12 C) 9 D) 7 E) 5 14. Qabarq 8-bucaqlnn n çoxu neç daxili buca 70°-dn kiçik ola bilr? A) 1 B) 2 C) 3 D) 6 E) 7 246 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir 15. AB–toxunan, O–çevrnin mrkzi, AB= 5 2 , AF=FD, ED=2, BE=1 olarsa, CE-ni tapn. C O E F D A B 16. Perimetri 80 olan trapesiyann kiçik oturaca onun xaricin çkilmi çevrnin radiusuna brabrdir, böyük oturaca is çevrnin mrkzindn keçir. Bu çevrnin radiusunu tapn. 17. Trflri 9; 12; 15 olan üçbucan sahsini tapn. 18. Oturacaqlar 11 v 15 olan brabryanl trapesiyann diaqonallar qarlql perpendikulyardrsa, onun sahsini tapn. B 19. Uyunluu müyyn edin. O nöqtsi ABC üçbucann daxilin A çkilmi çevrnin mrkzidir. 1. A 30q 2. B 100q 3. C 40q O C a. AOB 150q b. AOB 110q c. AOC 140q d. BOC 105q e. BOC 125q 20. Uyunluu müyyn edin. 1. Bir simmetriya oxu var 2. ki simmetriya oxu var 3. Dörd simmetriya oxu var a. rombun b. kvadratn c. brabryanl trapesiyann d. paraleloqramn e. çevrnin RİYAZİYYAT | IX sinif ÜMUMİ ORTA (9-illik) TƏHSİL SƏVİYYƏSİ ÜZRƏ BURAXILIŞ İMTAHANININ BİRNİCİ MƏRHƏLƏSİ ÜÇÜN TAPŞIRIQ NÜMUNƏLƏRİ Açıq tipli test tapşırıqlarının hər birinin sonunda müvafiq tapşırığı yerinə yetirmək üçün yer ayrılmışdır. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, buraxılış imtahanının "sual kitabçası"nda hər tapşırıq üçün belə yerlər ayrılmayacaq (yalnız tapşırıqların şərti olacaq). İmtahanda tapşırıqların həlli və cavabları "sual kitabçası"nda deyil, yalnız "cavab vərəqi"ndə yazılmalıdır. "Cavab vərəqi"nin nümunəsi ilə kitabın 275‐282‐ci səhifələrində tanış ola bilərsiniz. Riyaziyyat fənnindən təqdim edilmiş bu test blokunda buraxılış imtahanının birinci mərhələsi üzrə yeni təhsil proqramı (kurikulum) əsasında Ədədlər və əməllər, Cəbr və funksiya, Həndəsə, Ölçmə, Statistika və ehtimal məzmun xətlərinə aid aşağıdakı alt standartlar üzrə bilik və bacarıqların yoxlanılması və qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulmuşdur: V sinif üzrə: 1.1.4. İki sonlu çoxluğun birləşməsini və kəsişməsini tapır. 1.2.5. Ədədin hissəsini və faizini tapır. 2.2.3. Sadə bərabərsizliklərin natural həllərini tapır. 3.1.3. Üçbucağın və dördbucaqlının perimetrini, düzbucaqlının və kvadratın sahəsini hesablayır. 3.1.4. Paralelepipedin və kubun səthinin sahəsini və həcmini hesablayır. 5.1.4. Cədvəl və ya diaqramlar əsasında müəyyən nəticələr çıxarır. VI sinif üzrə: 1.2.2. Vurma və bölmənin xassələrini tətbiq edir. 1.2.5. Nisbət, tənasüb, düz mütənasib, tərs mütənasib kəmiyyətlərə və faizə aid sadə məsələləri həll edir. 3.1.2. Tərəfinə və ona bitişik bucaqlarına görə üçbucağı və radiusuna görə çevrəni qurur. VII sinif üzrə: 1.1.4. Çoxluqların birləşməsi və kəsişməsi xassələrini məsələlər həllinə tətbiq edir 4.1.1. Eyni adlı kəmiyyətlərin ölçü vahidlərinin birindən digərinə keçir. 5.2.1. Aparılan sınaqda elementar hadisələrin sayını tapır və onun əsasında hadisənin ehtimalını hesablayır. VIII sinif üzrə: 1.2.2 . Tam üstlü qüvvətin xassələrini tətbiq edir. 2.1.1. Həyati situasiyaya uyğun kvadrat tənlik qurur. 2.2.2. Kvadrat tənlikləri həll edir. 3.1.3. Pifaqor teoremini tətbiq edir, iti bucağın triqonometrik funksiyalarının təriflərini bilir və bəzi bucaqların triqonometrik funksiyalarının qiymətini tapır. IX sinif üzrə: 1.2.3. n-ci (n>2) dərəcədən kök daxil olan ifadələri sadələşdirir 2.2.3. Kvadrat bərabərsizliyi həll edir. 3.1.3. Çevrəyə toxunan və kəsənin xassələrini tətbiq edir. “Abituriyent” jurnalının xüsusi buraxılışı / 247 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir A variant 1 -n brabr olan çevrni xtke v 3 prgarn kömyi il qurun. Qurmann yerin yetirilmsi mrhllrini ardcllqla (qurmann alqoritmini) yazn. 1. Kvadratn sahsi 225 sm2-dir. Radiusu kvadratn trfinin Qurmann alqoritmi: 2. Sinif agirdlrinin iki idman drnyin getmsi haqqnda mlumatlar barqrafda göstrilmidir. Sinifd 40 agird oxuyur v onlarn 12,5%-i bu drnklrdn heç birin getmir. Hr iki drny gedn agirdlrin sayn tapn. dman növü Voleybol Futbol 0 5 10 15 agirdlrin say 248 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 20 25 30 RİYAZİYYAT | IX sinif Cavab: § 4 a 3b 4 ab 3 1 ab · ¸ 3. ¨ 4 ¨ ¸ b a ab © ¹ 2 ifadsini sadldirin. Cavab: “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 249 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 4. 3 u 3 u 3 ölçülü Rubik kubiki 27 brabr kuba bölünmüdür. Bir kiçik kubun tili 2 sm olarsa, Rubik kubunun tam sthinin sahsini tapn. Cavab: B 5. Çevr xaricin çkilmi dördbucaqlda AM 5 sm, PD 8 sm, KC 6 sm, BN olarsa, AP, DK, CN, BM parçalarn v M 7 sm A dördbucaqlnn perimetrini tapn. N . P C K D 250 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Cavab: 6. Parkda aaclar crg il kilmidir. Hr crgd aaclarn say crglrin sayndan 5 vahid çoxdur. Parkda cmi 204 aac kilrs, bir crgdki aaclarn sayn tapn. Mslni tnlik qurmaqla hll edin. Cavab: 7. Delfinin y 1 x3 x5 2 hrkt trayektoriyas funksiyas il verilmidir. Delfin suyun sthindn hans n böyük hündürlüy qalxa bilr (delfinin hrkt sürti m/san il nzrd tutulur)? Alnan cavab santimetrl ifad edin. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 251 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Cavab: Siz tqdim olunmu situasiyan diqqtl oxuyun v burada verilmi mlumatlardan istifad edrk 8 – 10 sayl taprqlar cavablandrn. Nzr aln ki, hr taprqda alnan ntic hmin situasiya il bal növbti taprqlarda istifad oluna bilr. Situasiya. “Ticart mrkzi”. Girii yalnz birinci mrtbdn olan ikimrtbli ticart mrkzind mrtblr aras pillkn döm il 30q bucaq ml gtirir. Bir pillnin hündürlüyü 20 sm-dir. 8. min pillknd pilllri iki-iki qalxr, Ramil is eyni pillknd pilllri üç-üç qalxr. Pillkndki pilllrin saynn 29-dan çox, 35-dn az olduunu v min il Ramilin addmlarn yarmçq atmadan qalxdqlarn nzr alsaq, birinci mrtbnin hündürlüyünü tapn. Cavab: 252 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif 9. Pillknin uzunluunu tapn. Cavab: 10. Gün rzind ticart mrkzin 400 nfr mütri glmi, onlardan 250 nfri birinci mrtbd, 300 nfri ikinci mrtbd, 200 nfri hr iki mrtbd al-veri etmidir. Ticart mrkzin gln tsadüfi seçilmi mütrinin al-veri etmsi ehtimaln tapn. Cavab: “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 253 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir B variant 1. A çoxluu 6 n 12 brabrsizliyinin natural hllri çoxluu, B is 8 n 15 brabrsizliyinin natural hllr çoxluu olarsa, Eyler-Venn diaqramnn elementlrini yazn. A B 2. ABCD paraleloqramnda O diaqonallarn ksim nöqtsidir v BM=MC. ABCD paraleloqramnn sahsi 32 olarsa, MOC üçbucann sahsini tapn. M B C O A D Cavab: 3. p -nin hans müsbt qiymtind 5 p 25 2 Cavab: saslandrma: 254 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 3 ifadsinin mnas yoxdur? Cavabnz saslandrn. RİYAZİYYAT | IX sinif 4. Nisbti 2:3 olan el iki dd tapn ki, onlara uyun olaraq 6 v 12 lav etdikd alnan ddlr 3:5 nisbtind olsunlar. Cavab: D D 5. AB=5 sm, A 40 , B 60 olarsa, xtke v transportirdn istifad etmkl ABC üçbucan qurun. Qurmann yerin yetirilmsi mrhllrini ardcllqla (qurmann alqoritmini) yazn. Qurmann alqoritmi: “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 255 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 6. Diaqramda natural a ddinin sad vuruqlar v onlarn say verilmidir. a ddi 160 v 520 ddlrindn hansna qalqsz bölünür? Cavabnz saslandrn. 12 10 say 8 6 4 2 0 2 5 13 sad vuruqlar Cavab: saslandrma: 7. Kvadrat formal lövhdn eni 30 sm olan düzbucaql hiss ksildi. Lövhnin qalan hisssi sahsi 2800 sm2 olan düzbucaqldr. Kvadrat lövhnin sahsini tapn. Tapr kvadrat tnlik qurmaqla hll edin. Cavab: 256 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Siz tqdim olunmu situasiyan diqqtl oxuyun v burada verilmi mlumatlardan istifad edrk 8 – 10 sayl taprqlar cavablandrn. Nzr aln ki, hr taprqda alnan ntic hmin situasiya il bal növbti taprqlarda istifad oluna bilr. Situasiya. “Gül maazas”. Gül maazasna hr biri 4 manatdan 40 dd qzlgül, hr biri 5 manatdan 31 dd orxideya v hr biri 3 manatdan bir neç zanbaq alb gtirdilr. 8. Maazaya gtiriln zanbaqlarn say 30-dan çox, 40-dan azdr. Zanbaqlarn hamsn istifad etmkl hm hr birind 5, hm d hr birind 7 dd olmaqla zanbaq buketlri hazrlamaq olar. Maazaya neç zanbaq gtirilib? Cavab: “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 257 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir 9. Maazaya gtiriln güllr içrisindn tsadüfi seçiln gülün qzlgül v ya orxideya olmas ehtimaln tapn. Cavab: 10. Qzlgül v zanbaqlardan istifad etmkl 30 manat dyrind buket hazrland. Buketd zanbaqlarn say qzlgüllrin sayndan 2 df çox olarsa, buketdki qzlgüllrin sayn tapn. Cavab: 258 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Taprq nümunlri üçün qiymtlndirm meyarlar A variant Taprq 1. Hlli: S a2 o a2 225sm 2 o a 15sm o R 1 a 3 1 15sm 5sm 3 Çevrnin qurulmas alqoritmi: 1. Çevrnin O mrkzi müstvi üzrind qeyd edilir. 2. Prgarn az uzunluu 5 sm olan parça qdr açlr (xtke üzrind). 3. Prgarn iti ucu O nöqtsind olmaqla çevr qurulur. Bal kalas 1 bal 2 bal 3 1 bal 3 0 bal Meyarlar a. Mslnin hll prosesi (kvadratn trfinin 15 sm olmas, çevrnin radiusunun 5 sm olmas taplb, qurma prosesi yazlb) yazlmaqla tlb olunan çevr qurulub. 1 b. Kvadratn trfinin 15 sm olmas v çevrnin radiusunun (kvadratn trfinin 3 hisssinin) 5 sm olmas taplb, qurma prosesi yazlmayb v ya shv yazlb. c. Kvadratn trfinin 15 sm olmas taplb, amma çevrnin radiusu (v ya kvadratn 1 trfinin hisssi) shv taplb, shv taplan radiusa uyun qurma prosesi düz 3 yazlb. 1 d. Kvadratn trfi shv taplb, amma shv taplan bu trf uyun olaraq onun 3 hisssi doru taplb v qurma prosesi düzgün yazlb. e. Kvadratn sah düsturundan istifad edilrk trfinin 15 sm olmas taplb, çevrnin radiusu taplmayb v ya shv taplb, qurma prosesi yazlmayb v ya shv yazlb. f. Kvadratn trfi v çevrnin radiusu shv taplb, amma qurma prosesi shv taplan radiusa uyun düz yazlb. 1 g. Kvadratn trfi shv taplb, amma shv taplan bu trf uyun olaraq onun 3 hisssi doru taplb, qurma prosesi yazlmayb v ya shv yazlb. h. a-g bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 259 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Taprq 2. Hlli: n V n V F Bal kalas 1 bal 2 bal 3 1 bal 3 0 bal 40 12,5 5, n V * F 40 5 35, 100 n V n F n V * F 22 28 35 15 22, n F 28, Meyarlar a. Voleybol drnyin gednlrin say (22), futbol drnyin gednlrin say (28), drny getmynlrin say (5) taplmaqla yana hr iki drny gednlrin say (15) doru taplb. b. Voleybol drnyin gednlrin say (22), futbol drnyin gednlrin say (28) v drny getmynlrin say (5) doru taplb, amma taprn doru cavab taplmayb v ya shv taplb. c. Voleybol drnyin gednlrin say (22), futbol drnyin gednlrin say (28) v n az bir drny gednlrin say (35) doru taplb, amma digr mliyyatlar aparlmayb v ya shvdir. d. Drny getmynlrin say (5) v n az bir drny gednlrin say (35) doru taplb, amma digr mliyyatlar aparlmayb v ya shv aparlb. e. Voleybol drnyin gednlrin say (22) v futbol drnyin gednlrin say (28) doru taplb, amma digr mliyyatlar aparlmayb v ya shv aparlb . f. Drny getmynlrin say (5) doru taplb, amma digr mliyyatlar aparlmayb v ya shv aparlb. g. n az bir drny gednlrin say (35) doru taplb, amma digr mliyyatlar aparlmayb v ya shv aparlb. h. a-g bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar Taprq 3. Hlli: I üsul. § 4 a 3b 4 ab3 1 ab · ¨ ¸ 4 ¨ b a ab ¸¹ © 2 § 4 ab 4 a 2 4 b 2 · 1 ab ¸ ¨ 4 ¨ ¸ b a ab ¸ ¨ © ¹ § 4 ab a b · 1 ab ¸ ¨ 4 ¨ b a ab ¸ © ¹ § ab 1 ab · ¨¨ ¸¸ 4 ab © ¹ 260 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl 2 2 § 1 · ¨4 ¸ © ab ¹ § 4 1 ab · ¨¨ ab 4 ¸ ab ¹¸ © 2 4 ab 2 ab 2 2 RİYAZİYYAT | IX sinif II üsul. §4 3 · 4 3 ¨ a b ab 1 ab ¸ 4 ab ¸ ¨ b a © ¹ § ab ¨ ¨¨ © 2 §4 · §4 3 4 3· ¨ ab ¨ a b ab ¸ b a 1 ab ¸ © ¹ ¨ ¸ 4 ab b a ¨ ¸ ¨ ¸ © ¹ a b b a 1 ab · ¸ ¸¸ 4 ab b a § 1 · ¨¨ 4 ¸¸ © ab ¹ 2 ¹ 4 ab 2 2 § · b a ¨ ¸ ¨¨ 4 ab b a ¸¸ © ¹ 2 2 ab Bal kalas Meyarlar a. fadnin sadldirilm prosesi yazlmaqla cavab ( ab ) doru taplb (hll üsulundan asl olmayaraq). b. fadnin sadldirilm prosesi sonadk aparlmasa da, surtd ortaq vuruq mötriz xaricin doru çxarlb (hll üsulundan asl olaraq 4 ab v ya ab ), amma sonrak mliyyatlar aparlmayb v ya sonrak mliyyatlarda mexaniki shv yol verilib. c. a-b bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar 1 bal 1 bal 2 0 bal Taprq 4. Hlli: Bal kalas 1 bal 0 bal a 3 2 sm 6 sm; S tam 6 a2 6 36 sm 2 216 sm 2 Meyarlar a. Taprn hll prosesi yazlmaqla Rubik kubunun tam sthinin sahsi (216 sm2 v ya 216 v ya 6 36 sm2 v ya 6 36) doru taplb. b. Rubik kubunun tili (6 sm) doru taplb, amma tam sthinin sahsi taplmayb v ya shv taplb. c. a bndind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar Taprq 5. Hlli: AP AM 5 sm; DK DP 8 sm, CN CK 6 sm, BM BN 7 sm AD 5sm 8sm 13sm; BC 7sm 6sm 13sm, DC 8sm 6sm 14sm; AB 5sm 7sm 12sm P AB BC CD AD 12sm 13sm 14sm 13sm 52sm “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 261 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bal kalas 1 bal 1 bal 2 Bilik qiymətləndirilir Meyarlar a. Taprn hll prosesi yazlmaqla dördbucaqlnn perimetri (52 sm v ya 52) doru taplb. b. AP, DK, CN v BM parçalarndan (uzunluqlar uyun olaraq 5 sm, 8 sm, 6 sm v 7 sm-dir) istniln üçünün uzunluu doru taplb v qalan birinin uzunluuna baxlmayb. c. AP=AM, DK=DP, CN=CK v BM=BN olduu (dördü d) yazlb v digr mliyyatlar aparlmayb v ya shv aparlb. d. AP, DK, CN v BM parçalarnn uzunluqlar taplmadan dördbucaqlnn perimetri 5 8 6 7 2 26 2 52 klind hesablanb. 0 bal e. a-d bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar Taprq 6. Hlli: I üsul. Crglrin sayn x , bir crgdki aaclarn sayn x 5 götürüb x x 5 kvadrat tnliyini alr. Kvadrat tnliyin köklrinin x1 204 17, x2 12 olduunu v vvlc crglrin saynn 12, sonra is bir crgdki aaclarn saynn 17 olduunu tapr. II üsul. Bir crgdki aaclarn sayn x , crglrin sayn x 5 götürüb x x 5 kvadrat tnliyini alr. Kvadrat tnliyin köklrinin x1 17, x2 204 12 olduunu tapr v bir crgdki aaclarn saynn 17 olduunu qeyd edir. Bal kalas Meyarlar a. Bir crgdki aaclarn say mchul il iar edilmkl v ya crglrin say 1 bal mchul il iar edilmkl uyun olaraq x x 5 204 v ya x x 5 204 tnliklrindn biri v ya bu tnliklr ekvivalent olan bir tnlik qurulub v qurulan tnlik hll edilrk taprn doru cavab (17) taplb. b. Bir crgdki aaclarn say mchul il iar edilmkl v ya crglrin say mchul il iar edilmkl uyun olaraq x x 5 1 bal 2 0 bal 204 v ya x x 5 204 tnliklrindn biri v ya bu tnliklr ekvivalent olan bir tnlik qurulub, amma sonrak mliyyatlar aparlmayb v ya shv yerin yetirilib. c. Tnlik qurulub v hll edilib, amma taprn doru cavab taplmayb (ntic çxarlmayb). d. Tnlik qurulmadan hesablamalar aparlmaqla taprn doru cavab taplb. e. a-c bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar 262 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Taprq 7. Hlli: I üsul. y y 1 x 3 x 5 düsturunda ikihdlinin kvadratn ayraq. 2 1 x3 x5 2 1 2 x 1 16 2 1 2 x 2 x 15 2 1 2 x 2 x 1 16 2 1 2 x 1 8 d 8 hmax 2 8 m=800 sm II üsul. Parabolann tp nöqtsinin koordinatlarnn taplmas düsturlarndan istifad edk: x0 b v y0 2a 4ac b 2 . 4a Onda, y0 üçün 8 m alarq. Demli, cavab 800 sm-dir. Bal kalas 1 bal Meyarlar a. Taprn hlli yazlmaqla (hll üsulundan asl olmayaraq) doru cavab (800 sm v ya 800) taplb. b. 1 2 1 2 Taprq I üsulla hll edildikd ( x 1) 2 8 v ya (( x 1) 2 16) ifadlrindn biri alnb (yni tam kvadrat ayrlb) v bu ifaddn sonrak 1 bal 2 mrhllr yazlmayb v ya shvdir. c. Taprq II üsulla hll edildikd y0 4ac b 2 düsturu yazlb v ya ttbiq 4a edilib, amma cavab shv taplb. d. 0 bal Taprq II üsulla hll edildikd y0 x0 4ac b 2 düsturu yazlmayb, yalnz 4a b düsturu yazlb v ya ttbiq edilib (doru v ya shv ttbiq 2a edilmsindn asl olmayaraq). e. a-c bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar Taprq 8. Hlli: KOB(2 ;3)=6, 29 6n 35, 6n 30, 30 20 600 sm=6 m “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 263 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Bal kalas 1 bal Meyarlar a. Taprn hlli yazlmaqla doru cavab (600 sm v ya 600 v ya 6 m) taplb. b. 2 v 3 ddlrinin KOB-u (6) taplb, sonrak mliyyatlar aparlmayb v ya shv aparlb 1 bal 2 c. Pilllrin saynn 30 olduu birbaa taplb (KOB (2; 3) taplmayb), hündürlük is 3020=600 sm=6 m klind hesablanb. 0 bal d. a-c bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar Taprq 9. Hlli: a c c 2 Bal kalas a. 2 a 12 m , a mrtblr arasndak msaf, c-is pillknin uzunluudur. Meyarlar Düzbucaql üçbucaqda 30 -lik bucan qarsnda duran katetin xasssini ttbiq 0 etmkl ( a 1 bal b. c. 0 bal d. c c 2 2 a ) doru cavab (12 m v ya 12) taplb. Düzbucaql üçbucaqda iti bucan qarsnda duran katetin hesablanmas düsturunu ( a c sin30D ) ttbiq etmkl doru cavab (12 m v ya 12) taplb. Düzbucaql üçbucan digr elementlrini (digr iti buca, digr kateti v s.) tapmaqla (digr bucan kosinusunun taplmasn v ya Pifaqor teoremini ttbiq etmkl) doru cavab (12 m v ya 12) taplb. a-c bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar Taprq 10. Hlli: P(AB)=P(A)+P(B)–P(AB)=300+250–200=350 Ticart mrkzind al-veri edn alclarn say 350 olacaq (50 nfr mütri al-veri etmyib). Onda lverili hallarn say 350, mümkün hallarn say 400 olduundan ticart mrkzin gln tsadüfi seçilmi mütrinin al-veri etmsi ehtimal p Bal kalas 1 bal 7 olar. 8 Meyarlar a. Taprn hll prosesi yazlmaqla doru cavab (seçilmi mütrinin al-veri etmsi ehtimal - 1 bal 2 0 bal 350 400 350 7 ) taplb. v ya 400 8 b. Ticart mrkzind al-veri edn alclarn say (350) doru taplb, amma sonrak mrhllr yazlmayb v ya shvdir. c. a-b bndlrind sadalanan hallardan baqa digr bütün hallar 264 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif B variant Taprq 1. Hlli: 6 < n < 12 brabrsizliyini ödyn natural ddlr 7, 8, 9, 10 v 11, 8 < n < 15 brabrsizliyini ödyn natural ddlr is 9, 10, 11, 12, 13 v 14-dür. Onda A ^7, 8, 9, 10, 11` , B ^9, 10,11,12,13,14` . Bu iki çoxlua uyun Eyler-Venn diaqram aadak kimi olacaq: A B 9 7 8 Bal kalas 1 bal 1 bal 2 0 bal 10 11 12 13 14 Meyarlar a. Taprn hll prosesi tam doru yazlb (n az hr iki brabrsizliyi ödyn natural ddlr doru yazlb v sonra Eyler-Venn diaqramnn elementlri düzgün doldurulub v ya n az A v B çoxluqlarnn hr ikisi doru yazlb v sonra EylerVenn diaqramnn elementlri düzgün doldurulub); b. Eyler-Venn diaqramnn elementlri düzgün doldurulub (brabrsizliklri ödyn natural ddlr yazlmad halda da); c. Hr iki brabrsizliyi ödyn natural ddlr doru yazlb, amma Eyler-Venn diaqramnn elementlri shv yazlb v ya ümumiyytl yazlmayb; d. Hr iki brabrsizliyi ödyn natural ddlr (v ya A v B çoxluqlarnn hr ikisi) doru yazlb v A \ B ^7,8` , B \ A ^12,13,14` , A B ^9,10,11` çoxluqlarnn üçü d doru yazlb (Eyler-Venn diaqramnn elementlrinin ümumiyytl yazlmad hallarda); e. A v B çoxluqlarnn hr ikisi doru yazlb, Eyler-Venn diaqramnn üç hisssindn ( A \ B, B \ A v A B) istniln birinin elementlri düzgün doldurulub, amma digr iki hisssinin elementlri shv yazlb v ya ümumiyytl yazlmayb; f. Brabrsizliklri ödyn natural ddlrin yazlnda v ya A v B çoxluqlarnn yazlnda ciddi brabrsizlik (<) iarsi il d iarsinin qardrlmasndan yarana bilck shvlr (n az biri üçün) olduqda (bu tipli shv Eyler-Venn diaqramnn dodurulmasna da tsir etdikd qiymtlndirm yen bu bnd sasn aparlr); g. Eyler-Venn diaqramnnda brabrsizliklrin özünü d onlar ödyn ddlrin üzrind yazdqda (Eyler-Venn diaqramnn özü shv olsa da); h. Digr bütün hallarda. Taprq 2. Hlli: I üsul. Mlumdur ki, paraleloqramn hr hans diaqonal onu iki brabr üçbucaa, üçbucan hr hans median is bu üçbuca sahlri brabr olan iki üçbucaa ayrr. Bu xasslri ardcl olaraq ABCD paraleloqramna (birinci xassni), ABC üçbucana (ikinci xassni) v AMC üçbucana (ikinci xassni) ttbiq edk. Onda S AMC S ABC S ABCD 32 4 SMOC 2 4 8 8 alarq. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 265 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir M II üsul. Paraleloqramn qar trflrinin orta nöqtlrini birldirn MK v C B EF parçalarn çkk. Akardr ki, bu zaman alnan AEOK, EBMO, OMCF v S ABCD E F O . Digr trfdn, KOFD paraleloqramlar brabrdir. Onda SOMCF 4 A D K mlumdur ki, MOC v OCF üçbucaqlar brabrdir (üçbucaqlarn SOMCF S ABCD 32 4. brabrlik lamtlrindn istniln birin gör). Onda SMOC 2 8 8 III üsul. Paraleloqramn BD diaqonaln da çkk. Bu zaman diaqonallarn ksimsindn alnan 4 S ABCD 32 8. dd üçbucan (AOB, BOC, COD v AOD) sahlri brabr olacaq. Onda SBOC 4 4 SBOC 8 4. BOC üçbucanda OM mediandr. Onda SMOC 2 2 Diqqt! Tapr göstriln üsullardan baqa üsullarla da hll etmk mümkündür. Yoxlama zaman bel halla (vurulanan üsullardan frqli üsulla doru hll il) qarladqda hmin hll üsulunun mrhllriniqiymtlndirmmeyarnnbndlrinuyunladraraqqrarlarvermklazmdr. Bal kalas 1 bal 1 bal 2 Meyarlar a. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb (hr üsula uyun olaraq istifad olunan xasslr hr hans formada vurulanmaldr) v doru cavab 32 v ya 4) taplb; ( 8 b. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb, amma yol veriln hr hans bir mexaniki shv gör cavab shv taplb; 32 c. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi yazlb v doru cavab ( v ya 4) 8 taplb, amma hll zaman istifad olunmal xasslr heç bir formada vurulanmayb (bu zaman hans üsuldan istifad edildiyi ya tsvirdn, ya fiqurlardan n az birinin adlandrlmas vasitsil baa düülmlidir, ks halda qiymtlndirm j bndin sasn aparlr); d. Taprq I üsulla hll edildikd, MOC üçbucann sahsinin ABC üçbucann S AMC S ABC ) olduu taplb (uyun xass hr hans sahsindn 4 df kiçik ( SMOC 2 4 formada qeyd edilmkl) v ya AMC üçbucann sahsinin ABCD paraleloqramnn sahsindn 4 df kiçik olduu taplb (uyun xass hr hans formada qeyd edilmkl), amma hll prosesinin davam ya shvdir, ya da ümumiyytl yoxdur; e. Taprq II üsulla hll edildikd, OMCF paraleloqramnn sahsinin ABCD S ABCD ) olduu taplb, amma paraleloqramnn sahsindn 4 df kiçik ( SOMCF 4 hll prosesinin davam ya shvdir, ya da ümumiyytl yoxdur; f. Taprq III üsulla hll edildikd, diaqonallarn ksimsindn alnan bir üçbucan sahsinin paraleloqramn sahsindn 4 df kiçik olduu (v ya 8- brabr olduu) taplb, amma hll prosesinin davam ya shvdir, ya da ümumiyytl yoxdur; g. Paraleloqram tsvird diaqonallar v onlarn ksim nöqtsindn keçib trflrin paralel olan parçalar vasitsil 8 üçbucaa ayrlb v taprn doru cavab yazlb; h. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi zif yazlb, amma kil üzrind düzgün tsvir edilib (bu zaman hans üsulla hll etdiyi kildki tsvirindn mütlq hiss olunmaldr); 266 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Bal kalas Meyarlar 0 bal 32 v ya 4) yazlb, hll yazlmayb; 8 j. Tapra aid olmayan baqa xasslrdn istifad edildikd; k. Cavabn doru yazlb yazlmadndan asl olmayaraq yalnz ddlr üzrind bir neç hesablama aparlb (bu zaman hans üsuldan istifad edildiyi n tsvirdn, n fiqurlardan n az birinin adlandrlmas vasitsil, n d baqa hr hans vasit il baa düülmür); l. Digr bütün hallarda. i. Yalnz cavab ( Taprq 3. 2 Hlli: 5 p 25 3 5 olmayacaq. Onda p2 25 1 p2 25 3 p2 25 . Akardr ki, 3 0 o p2 25 0 o p2 qiymti tlb edildiyi üçün cavab p 5 -dir. 3 0 olduqda bu ifadnin mnas 25 o p B5 . Taprn rtind p-nin müsbt saslandrma. “Ksrin mxrci sfra brabr olduqda bu ksrin mnas yoxdur” v ya “sfra bölm mümkün deyil” v ya “Sfrn qüvvti mnfi dd olduqda mnas yoxdur” bu fikirlr ekvivalent olan hr hans baqa bir ifad (fikir) il saslandrlr. Qeyd. “Sfra brabr olan ifadnin mnas yoxdur”, “ddi sfra vurmaq olmaz”, “Mnfi ddin qüvvtimnfiolabilmz”klindfikirlrsaslandrmakimiqbuledilmir. Bal kalas 1 bal 1 bal 2 0 bal Meyarlar a. Taprn hll prosesi doru yazlb (ifadnin mnasnn olmayaca haln ksrin mxrcinin sfra brabr olduu hal olmas hr hans kild mütlq vurulanmaldr) v doru cavab (5 v ya B 5) taplb; b. Taprn cavab (5 v ya B 5) yazlb v saslandrmada göstriln fikirlrdn istniln biri il v ya hmin fikirlr ekvivalent olan hr hans baqa bir ifad (fikir) il saslandrlb; c. Taprn hll prosesi doru yazlb (ifadnin mnasnn olmayaca haln ksrin mxrcinin sfra brabr olduu hal olmas vurulanmayb) v doru cavab (5 v ya B 5) taplb; d. p z 5 yazlb, v ya p-nin qiymti ümumiyytl yazlmayb v ya p-nin qiymti shv yazlb, saslandrma is p 5 üçün uyun glir; e. p 5 qiymti taprn rtind veriln ifadd yerin qoyulub hesablanb, amma n saslandrma yoxdur, n d p 5 qiymtinin nec tapld yazlmayb; f. Yalnz cavab yazlb, n hll yazlb, n d saslandrlb; g. Digr bütün hallarda. Taprq 4. Hlli: I üsul. Nisbti 2:3 olan iki dd 2x v 3x olsun. Onda, 2x 6 3x 12 3 o 5 2x 6 5 2x 6 3x 12 3 olmaldr. Bu tnliyi hll etsk 5 3 3x 12 o10x 30 9x 36 o x 6 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 267 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir alarq. Demli, axtarlan ddlr 12 v 18-dir. Bu üsul il hll zaman 2x 6 3 3x 12 5 ekvivalent tnliyi d qurula bilr. II üsul. Nisbti 2:3 olan ddlrin msal (nisbt vuruu) x, nisbti 3:5 olan ddlrin (sonrak ddlrin) is mütnasiblik msal (nisbt vuruu) y olsun. ­ 2x 6 3 y Onda, ® klind tnliklr sistemi alarq. Bu tnliklr sistemini hll edrk x 6 v y 6 ¯3x 12 5 y alarq. Buradan 2x 12, 3x 18 alnar. Demli, axtarlan ddlr 12 v 18-dir. ­ x 2 ° y 3 ° III üsul. Bu ddlrdn birincisi x, digri y olsun. Onda, ® tnliklr sistemini alarq. Bu ° x6 3 °¯ y 12 5 tnliklr sistemini hll edrk x 12, y 18 taparq. IV üsul (Seçm üsulla). Seçm yolla taprn rtini ödyn ddlrin 12 v 18 olduu taplr v dorudan da rti öddiklri yoxlanlr. Bal kalas 1 bal 1 bal 2 Meyarlar a. Taprn I v ya II v ya III üsulla (IV üsul, yni seçm üsulu bu bnd uyun deyil) hll prosesi doru yazlb (tnlik v ya tnliklr sistemi qurulub v hll edilib) v doru cavab (12 v 18) taplb; b. Taprn hll prosesi doru yazlb, amma yol veriln hr hans bir mexaniki shv gör cavab shv taplb; 2x 6 3 v ya c. Taprq I üsulla hll edildikd doru tnlik ( 3x 12 5 5 2x 6 3 3x 12 v ya baqa ekvivalent tnlik) qurulub, amma bu tnlik shv hll edilib v ya ümumiyytl hll edilmyib; ­ 2x 6 3 y (v ya d. Taprq II v ya III üsulla hll edildikd doru tnliklr sistemi ® ¯3x 12 5 y 2x 6 3 y (nisbt vuruqlarnn frqli hrfl iar edilmsi mütlqdir) v ya 3x 12 5 y ­ x 2 ° y 3 ­ 3x 2 y ° v ya ® v ya baqa ekvivalent tnlik) qurulub, amma bu ® ¯5x 3 y 6 ° x6 3 °¯ y 12 5 tnliklr sistemi shv hll edilib v ya ümumiyytl hll edilmyib; e. Taprq I v ya II üsulla hll edildikd qurulan tnlik v ya tnliklr sistemi doru hll edilib, amma sonra taprn cavab ya shv taplb, ya da ümumiyytl taplmayb; 2x 6 3x klind tnlik qurulub v hll edilrk taprn doru cavab taplb; f. 3x 12 5x g. Taprq seçm üsulla (IV üsulla) hll edilib; 268 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Bal kalas Meyarlar 2x 6 3x klind tnlik qurulub, amma taprn cavab shv taplb v ya 3x 12 5x ümumiyytl taplmayb; i. Taprq seçm üsulla (IV üsulla) hll edilib, amma cavab doru taplmayb; j. Yalnz cavab yazlb, hll yazlmayb; k. Digr bütün hallarda. h. 0 bal Taprq 5. Hlli: Qurmann tsviri: C B A B A A B Qeyd1.agirdintsvirinmrhllriniayrlqdaçkmsitlbolunmur.Birkilçkmklqurman tsviretmsiyetrlidir. Qurmann alqoritmi: 1. Xtkedn istifad etmkl AB 5 sm parças çkilir; 2. Transportirdn istifad etmkl A buca qurulur; 3. Transportirdn istifad etmkl B buca qurulur; 4. Bu bucaqlarn ortaq olmayan trflrinin ksim nöqtsi hr hans C nöqtsi il iar edilir; Alnan ABC üçbuca axtarlan üçbucaqdr. Qeyd2.Alqoritmixtiyaridüzxttçkmklbalanlbsa,bunticyheçbirtsiretmir. Qeyd3.Alqoritmd2 ciaddm(Abucannqurulmasn)vya3 cüaddm(Bbucannqurulmasn) ilkaddmkimidyazmaqolar.Buzaman1 ciaddm(parçannqurulmasaddm)2 ciaddmkimi verilmlidir.Buhalnticyheçbirtsiretmir. Qeyd4.ABparçastransportirdnxtkekimiistifadedilmkldqurulabilr.Buhalnticyheçbir tsiretmir. Bal kalas 1 bal 2 bal 3 Meyarlar a. Taprn rtind tlb olunan üçbucan qurulmasnn hm düzgün tsviri verilib, hm d qurmann alqoritmi yuxarda veriln fikirlr v ya bu fikirlr ekvivalent olan ifadlr vasitsil tam doru yazlb (bu zaman sas mqam çertyoj altlrindn düzgün istifad edilmsi v alqoritmd mrhllrin ardcllnda shv yol verilmmsidir. Qeyd 2 v Qeyd 3-d vurulanan hallar mrhl ardcll shvi deyil); b. Qurmann alqoritmi tam doru yazlb (bu zaman sas mqam çertyoj altlrindn düzgün istifad edilmsi v alqoritmd mrhllrin ardcllnda shv yol verilmmsidir. Qeyd 2 v Qeyd 3-d vurulanan hallar mrhl ardcll shvi deyil), tsviri is ümumiyytl verilmyib; c. Qurmann düzgün tsviri verilib, amma alqoritmind cüzi shvlr var; “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 269 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bal kalas Bilik qiymətləndirilir Meyarlar d. Qurmann alqoritmi tam doru yazlb (bu zaman sas mqam çertyoj altlrindn düzgün istifad edilmsi v alqoritmd mrhllrin ardcllnda shv yol verilmmsidir. Qeyd 2 v Qeyd 3-d vurulanan hallar mrhl ardcll shvi deyil), tsvirind is shvlr var; 1 e. Qurmann düzgün tsviri verilib, alqoritmi ümumiyytl yazlmayb; bal 3 f. Qurmann alqoritmind cüzi shvlr var, tsviri is shvdir v ya ümumiyytl yoxdur; g. Qurmann tsviri dorudur, alqoritmindki shvlr cüzi olmasa da tsvir zidd deyil (v ya tsviri inkar etmir); 0 bal h. Digr bütün hallarda. Alqoritmd cüzi shvlr dedikd nzrd tutulur: - altlrin n az birinin adnn yazlmamas (bucaqlarn qurulmas zaman transportirin bir df yazlmas yetrlidir); - AB parçasnn xtkel deyil, prgarla qurulmas. Tsvird shv dedikd nzrd tutulur: - kiçik bucan (yni 40 -li bucan) böyük bucaqdan (60 -li bucaqdan) böyük görünmsi; - A v B bucaqlarndan birinin düz bucaq kimi v ya kor bucaq kimi görünmsi v ya üçüncü bucan (bu bucan drc ölçüsü 80 -dir) kor bucaq kimi görünmsi. Taprq 6. Hlli: I üsul. Mlumdur ki, ܽ ddi o dd qalqsz bölünr ki, hmin ddin hm bütün sad vuruqlar a ddinin d sad vuruqlar olsun, hm d hmin ddin sad vuruqlarnn say a ddinin uyun sad vuruqlarnn sayndan çox olmasn. Diaqrama sasn mlumdur ki, a 24 57 1311 . Veriln ddlri sad vuruqlarna ayraq: 160 25 5, 520 23 5 13 . a ddinin sad vuruqlar il 160 ddinin sad vuruqlarn müqayis etsk, görrik ki, a ddi 160-a qalqsz bölünmür. Çünki, 160-n sad vuruqlarnda 2 vuruunun biri çoxdur. a ddinin sad vuruqlar il 520 ddinin sad vuruqlarn müqayis etdikd is, görrik ki, a ddi 520-y qalqsz bölünür. Çünki, 520-nin sad vuruqlarnn say a ddinin uyun sad vuruqlarnn sayndan çox deyil. Demli, a ddi 520- qalqsz bölünür. II üsul. a ddini 160 v 520 ddlrin bölk: 24 57 1311 24 57 1311 56 1311 24 57 1311 24 57 1311 2 56 1310 . v 520 160 2 23 5 13 25 5 Göründüyü kimi, a ddini 160-a böldükd qalq qalr, 520- böldükd is qalq qalmr. Demli, a ddi 520- qalqsz bölünür. Qeyd: 520 nin doru cavab olmasnn sbbi olaraq “160 da 13 vuruunun olmamas” v ya “a ddinin130 aqalqszbölünmsi”klindfikirlrsaslandrmakimiqbuledilmir. 270 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Bal kalas 1 bal 2 bal 3 1 bal 3 0 bal Meyarlar a. Taprn I üsulla hll prosesi doru yazlb (a ddinin sad vuruqlarnn yazlb yazlmadndan asl olmayaraq, n az 160-n v 520-nin sad vuruqlar yazlb v a ddinin sad vuruqlar 160 v 520-nin sad vuruqlar il müqayis edilib) v doru cavab (520) taplb; b. Taprn II üsulla hll prosesi doru yazlb (a ddi 160 v 520-nin hr ikisin bölünüb yoxlanlb) v doru cavab (520) taplb; c. Taprn hll prosesi doru yazlb, amma diaqramdan 5 v 13 vuruqlarndan ancaq birinin sayn götürrkn shv edib; d. 160-n v 520-nin sad vuruqlar yazlb (a ddinin sad vuruqlarnn yazlb yazlmadndan asl olmayaraq), amma a ddinin sad vuruqlar 160 v 520-dn yalnz birinin sad vuruqlar il düzgün müqayis edilib; e. Hm a ddinin, hm d 160-n v 520-nin sad vuruqlar yazlb, amma ܽ ddinin sad vuruqlar 160 v 520-nin sad vuruqlar il shv müqayis edilib v ya ümumiyytl müqayis edilmyib; f. a ddinin sad vuruqlar yazlb, 160 v 520 ddlrindn yalnz birinin sad vuruqlar doru yazlb v a ddinin sad vuruqlar il düzgün müqayis edilib, amma digrinin sad vuruqlar shv yazlb v ya a ddinin sad vuruqlar il shv müqayis edilib v ya ümumiyytl yazlmayb; g. Taprq II üsulla hll edildikd a ddi 160 v 520 ddlrindn yalnz birin bölünüb v düzgün ntic çxarlb (hmin dd qalql v ya qalqsz bölünmsi), digrin ya shv bölünüb, ya da ümumiyytl bölünmyib; h. Taprn hll prosesi doru yazlb, amma diaqramdan 2 vuruunun sayn götürrkn shv edib; i. 160-n v 520-nin sad vuruqlar yazlb, digr yazlanlar shvdir v ya heç bir mliyyat aparlmayb; j. a ddinin sad vuruqlar yazlb, digr yazlanlar shvdir v ya heç bir mliyyat aparlmayb; k. Taprn hll prosesi doru yazlb, amma diaqramdan 2, 5 v 13 vuruqlarndan istniln ikisinin sayn götürrkn shv edib; l. Digr bütün hallarda. Taprq 7. Hlli: I üsul. Kvadratn trfini x il iar edk. Onda lövhnin qalan hisssinin (sahsi 2800 sm2 olan düzbucaqlnn) eni x 30 olacaq. Hmin düzbucaqlnn uzunluu el kvadrat lövhnin trfin brabr olduundan, onun sahsi x x 30 il ifad olunacaq. Onda tapr hll etmk üçün x x 30 2800 o x2 30 x 2800 0 tnliyini alarq. Bu tnliyi hll edrk –40 v 70 köklrini taparq. Uzunluu mnfi ddl ifad etmk mümkün olmadndan –40 kökündn istifad etmirik. Demli, kvadrat lövhnin trfinin uzunluu 70 sm-dir. Onda bu lövhnin sahsi 4900 sm2 olar. 30 2800sm2 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 271 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir II üsul. Tapr lövhnin qalan hisssinin enini x il iar etmkl d hll etmk olar. Bu zaman x x 30 2800 klind tnlik alnacaq. Bu tnliyin köklri is 40 v –70-dir. Demli, kvadratn trfi 40+30=70 olacaq. Buradan is alnr ki, lövhnin sahsi 4900 sm2-dir. III üsul. Tapr 30 x 2 2800 30 x 30 klind tnlik qurmaqla da hll etmk olar. Bal kalas 1 bal 2 bal 3 1 bal 3 0 bal Meyarlar a. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb (kvadrat tnlik v ya ona ekvivalent olan baqa bir tnlik qurulub, hll edilib v kvadrat lövhnin sahsi (iki düzbucaqlnn sahsinin cmi kimi tapld halda da) taplb) v doru cavab (4900) taplb (bu zaman kvadrat tnliyin lazm olmayan kökü taplmaybsa v ya shv taplbsa yen bu bnd uyun qiymtlndirilir); b. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb, amma yol veriln hr hans bir mexaniki shv gör cavab shv taplb; c. Taprn rtin uyun kvadrat tnlik qurulub v hll edilrk köklri taplb v ya n az diskriminant doru yazlb (bir kökü shv tapld halda), amma kvadratn sahsi shv taplb v ya ümumiyytl taplmayb; d. Taprn rtin uyun kvadrat tnlik qurulub, bu kvadrat tnliyin köklri shv taplb, amma shv taplan bu kök uyun olaraq kvadrat lövhnin sahsi taplb; e. Kvadrat tnlik shv qurulub, amma qurulan kvadrat tnliyin köklri doru taplb v buna uyun olaraq kvadrat lövhnin sahsi taplb; f. Taprn rtin uyun kvadrat tnlik qurulub, amma bu kvadrat tnlik shv hll edilib v ya ümumiyytl hll edilmyib v kvadrat lövhnin d sahsi shv taplb v ya ümumiyytl taplmayb; g. Kvadrat tnlik shv qurulub, amma qurulan kvadrat tnliyin köklri doru taplb, buna uyun olaraq kvadrat lövhnin sahsi shv taplb; h. Digr bütün hallarda. Taprq 8. Hlli: Taprn rtin sasn demk olar ki, zanbaqlarn sayn göstrn dd hm 5-, hm d 7-y tam (qalqsz) bölünmlidir. Baqa sözl, bu dd 5 v 7-nin ortaq bölünnlri içrisindn axtarlmaldr. Taprn digr rtin gör is 5 v 7-nin ortaq bölünnlri içrisindn 30 v 40 ddlrinin arasnda yerlni bizim axtardmz dddir. Bu dd is 35-dir (el 5 v 7-nin KOB-udur). Bal kalas 1 bal 1 bal 2 0 bal Meyarlar a. Taprn hll prosesi doru yazlb (5 v 7-nin ortaq bölnlri aradrlb, onlar içrisindn 30 v 40 arasnda yerln axtarlb) v doru cavab (35) taplb; b. KOB(5;7)=35 v ya KOB(7;5)=35 yazlb; c. 5ή7=35 v ya 7ή5=35 yazlb, digr yazlanlarn taprn hllin aidiyyat yoxdur v ya shvdir v ya ümumiyytl baqa heç n yazlmayb; d. 35:5=7, 7:7=1 (v ya 35:7=5, 5:5=1) v ya 35:7=5, 35:5=7 (v ya 35:5=7, 35:7=5) yazlb, digr yazlanlarn taprn hllin aidiyyat yoxdur v ya shvdir v ya ümumiyytl baqa heç n yazlmayb; e. 30< x <40 klind (v ya buna ekvivalent kild brabrsizlik yazlb v doru cavab (35) taplb; f. Digr bütün hallarda. 272 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif Taprq 9. Hlli: 40 31 71 taparq (burada 106 – alnan 106 106 106 bütün güllrin, 40 – qzlgüllrin, 31 – orxideyalarn saydr). I üsul. Ehtimallarn toplanmas düsturunu ttbiq etmkl II üsul. Qzlgül v orxideyalarn saynn cmi taplr v buna uyun ehtimal hesablanr: 40+31=71, 71 demli, axtarlan ehtimal – dir. 106 III üsul. Axtarlan ehtimal el maazaya gtiriln güllr içrisindn tsadüfi seçiln gülün zanbaq olmamas hadissinin ehtimalna brabrdir. Zanbaqlarn say 35 olduundan seçiln bir gülün zanbaq 106 35 71 olar. olmamas hadissinin ehtimal 106 106 Bal kalas 1 bal 1 bal 2 Meyarlar § 71 · a. Taprn cavab ¨ ¸ doru taplb v heç olmasa bir cüml (v ya bir fikir, v ya © 106 ¹ bir hesablama) il bu cavabn nec taplmas yazlb; b. Bundan vvlki taprqda yol veriln hr hans shv gör güllrin say shv taplb v ya ümumiyytl taplmayb v buna uyun olaraq bu taprqda da cavab shv alnb, amma hll prosesi doru yazlb; c. Bundan vvlki taprqda cavab doru taplb (yni zanbaqlarn say doru taplb), amma bu taprqda hr hans bir mexaniki shv gör güllrin cmi say (106) v ya qzlgül v orxideyalarn cmi say (71) shv taplb v buna uyun olaraq da ehtimal shv taplb; 20 · § 40 v ya ¸ v ya d. Üsulundan asl olmayaraq ayrlqda qzlgül olma ehtimal ¨ 53 ¹ © 106 § 31 · orxideya olma ehtimal ¨ ¸ taplb (ikisindn birinin taplmas yetrlidir), amma © 106 ¹ taprn doru cavab taplmayb v ya shv taplb (ehtimallarn toplanmas teoremi ttbiq edilmyib v ya shv ttbiq edilib); 0 bal § 71 · e. Yalnz cavab ¨ ¸ yazlb; © 106 ¹ f. Digr bütün hallarda. “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 273 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 Bilik qiymətləndirilir Taprq 10. Hlli: I üsul. Buketdki qzlgüllrin say x olsun. Onda zanbaqlarn say 2x olacaq. Situasiyada verilnlr gör bir dd qzlgül 4, bir dd zanbaq 3 manatadr. Bu rtlr uyun tnlik quraq: 4 x 3 2x 30 . Bu tnliyi hll edrk x = 3 alarq: 4 x 3 2x 30 o 4x 6x 30 o10x 30 o x 3 . II üsul. Zanbaqlarn say x olsun. Onda qzlgüllrin say x 2 olacaq. Buradan x 6 4 3 x 30 o 5x 30 o x 6 alarq. Demli, qzlgüllrin say 3 -dür. 2 2 ­ y 2x klindtnliklrsistemiqurmaqladahlletmkolar. Qeyd.Taprvvl ® ¯3x 4 y 30 Bal kalas 1 bal 1 bal 2 0 bal Meyarlar a. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb (tnlik v ya tnliklr sistemi qurulub v hll edilib) v doru cavab (3) taplb; b. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb (tnlik v ya tnliklr sistemi qurulub v hll edilib), amma cavab kimi zanbaqlarn say yazlb v ya baqa dd yazlb v ya cavab (qzlgüllrin say) ümumiyytl yazlmayb; bu bnd c bndindn mütlq frqlndirilmlidir! c. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb (tnlik v ya tnliklr sistemi qurulub v hll edilib), amma sonra ziddiyytli mliyyatlar aparlb; b bndindn mütlq frqlndirilmlidir! d. Üsulundan asl olmayaraq taprn hll prosesi doru yazlb, amma yol veriln hr hans bir mexaniki shv gör cavab shv taplb; e. Taprn rtin uyun tnlik ( 4 x 3 2x 30 v ya buna ekvivalent olan baqa tnlik) v ya tnliklr sistemi qurulub, amma bu tnlik shv hll edilib v ya ümumiyytl hll edilmyib; f. Taprq seçm üsulla hll edilib v qzlgüllrin say doru yazlb; g. Tnlik v ya tnliklr sistemi shv qurulub, amma qurulan tnliyin köklri doru taplb; h. kimchullu tnlik (msln: 4x 3y 30 ) yazlb v birbaa cavab yazlb; i. Digr bütün hallarda. 274 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl RİYAZİYYAT | IX sinif "Cavab vrqi"nin nümunsi A variant “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 275 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 276 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir RİYAZİYYAT | IX sinif “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 277 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 278 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir RİYAZİYYAT | IX sinif B variant “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 279 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 280 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir RİYAZİYYAT | IX sinif “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 281 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 282 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl Bilik qiymətləndirilir RİYAZİYYAT | IX sinif ÜMUM (9 illik) ORTA THSL SVYYS ÜZR BURAXILI MTAHANININ KNC MRHLS ÜÇÜN TEST TAPIRII NÜMUNLR 1. KOB(a;b)=6 olarsa, a+b cminin n böyük qiymtini tapn. A) 7 B) 12 C) 8 D) 9 E) 18 2. Brabr hisslr bölünmü kvadratn trixlnmmi hisssi trixlnmi hisssinin hans hisssini tkil edir? 6. a ddinin b %-i 8, b ddinin c %-i 6 olarsa, a nisbtini tapn. c 1 3 1 B) C) A) 8 4 4 7. a b 2 D) 2 3 E) 4 3 b 5 brabrliyindn a+b cmini 3 tapn. A) 30 D) 35 B) 50 E) 45 2 8. x x 4 x a C) 40 çoxhdlisinin standart 2 3 A) 5 1 C) 3 4 B) 5 3. 5, 28 : 0, 0...0 N1 2 D) 5 klind x-in msal doqquz olarsa, x -nn msaln tapn. A) 6 B) 8 C) 10 D) 9 E) 12 2 E) 3 528000 brabrliyinin m sayda 9. x4 4x3 16x 16 çoxhdlisini vuruqlara ayrn. 2 A) x 2 3 x 2 B) x 2 x 2 doru olmas üçün m-i tapn. A) 4 B) 3 C) 7 D) 2 E) 6 E) x 2 10. 5. Cdvl sasn a ddinin b-nin neç faizi olduunu tapn. 3 3,14 2 4 2 9 0 A) 30% D) 60% –7 14 rrasional ddlrin say 1 2 Rasional ddlrin say B) 40% E) 80% C) 50% D) x 2 C) x 2 2 x 2 4. dd oxunda 4-dn 10 vahiddn kiçik msafd yerln n kiçik tam ddi tapn. A) –7 B) 13 C) –5 D) –6 E) 12 4 3 x2 x2 a 2 b2 3 a b 3ab a b a 2 ab b 2 2 a b 2ab ifadsini sadldirin. a b 1 a b B) 1 a b D) a – b E) 1 a b2 A) C) a+b 2 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 283 DÖVLƏT İMTAHAN MƏRKƏZİ - 2017 3 1 5 1 11. 6 4 , 58 , 05, 9 6 , 0–4, 0 5 ifadlrindn neçsinin mnas yoxdur? A) 3 B) 4 C) 5 D) 2 12. m-in hans qiymtind doru olar? A) 7 B) 3 C) 6 9 m 64 E) 6 4 brabrliyi D) 5 E) 4 13. A, B v C uyun olaraq, 2-y, 3- v 5- bölünn ddlr çoxluudur. trixlnmi hissy uyun gln çoxluu tapn. A Bilik qiymətləndirilir 16. x 362 0 brabrsizliyinin n böyük tam x 5 2 hllini tapn. A) 8 B) 2 D) 4 E) 3 C) 7 17. Rqqaslar meydançada birinci crgd 1 nfr, hr sonrak crgd is vvlkindn 3 nfr artq olmaqla düzüldülr. Bu qayda il 10-cu crgd neç rqqas düzül bilr? A) 22 B) 25 C) 28 D) 31 E) 34 B 18. bn hndsi silsilsind b2 2 , b6 10 olarsa, b1 b3 b5 b7 hasilini tapn. A) 20 B) 5 C) 40 D) 4 10 E) 2 10 C 19. a-nn hans qiymtind y ax2 2 10 x a A) 6-ya bölünn ddlr çoxluu B) 15- bölünn ddlr çoxluu C) 10-a bölünn ddlr çoxluu D) 30-a bölünn ddlr çoxluu E) 12-y bölünn ddlr çoxluu funksiyasnn qiymtlr çoxluu >3;f olar? A) 5 D) 2 B) 4 E) –3 C) –2 20. BA||EF, BC||ED, ABC 14. Hr iki kökü mnfi olan tnliklri göstrin. 1. x2+8x+3=0 2. x2+7x–5=0 3. 2x2+9x+7=0 4. x2–11x+4=0 5. x2+14x–6=0 6. x2+12x+4=0 A) 1; 3; 5 B) 1; 3; 6 C) 2; 4; 5 D) 3; 5; 6 E) 2; 4; 6 ­ x 2 2 xy y 2 15. ® ¯x y 2 xy hasilini tapn. A) –6 B) 12 D) 18 E) 8 36, tnliklr sistemindn C) –10 284 / “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl FED 2 x 10 q , x 70 q olarsa, ABC -ni tapn. F A B D A) 60o C) 50o E) 55o C E B) 70o D) 65o RİYAZİYYAT | IX sinif 21. AB v CD parçalar M nöqtsind ksiir. AMC v MDB brabrtrfli üçbucaqlarnn perimetrlri cmi 60 olarsa, AB parçasnn uzunluunu tapn. C A) 10 B) 6 C) 30 A B D) 20 M E) 15 D 22. Mrkzi O nöqtsind olan çevrd AB||CD, AnB CmD 220q olarsa, AkC qövsünün drc ölçüsünü tapn. n A) 40o A o B) 70 k C) 60o O o D) 80 C E) 90o 27. Simmetriya mrkzi (3; 5), tp nöqtlrindn biri (6; 8) nöqtsind yerln kvadratn perimetrini tapn. A) 12 B) 24 C) 16 D) 32 E) 36 JJJG JJJG JJJG 28. ABCD paraleloqramnda AC BD D JJJG G JJJG JG x v AD y vektorlar il vektorunu AB ifad edin. G B JG A) 2 x 2 y G JG B B) x 2 y D m 23. Bir tpdn çxan diaqonallarn say 5 olan düzgün çoxbucaqlnn daxili bucan tapn. A) 135o B) 120o C) 144o o o D) 126 E) 152 24. Yan trfi 3 sm olan brabryanl trapesiyann diaqonal onun iti bucann tnbölnidir. Trapesiyann perimetri 15 sm olarsa, onun böyük oturacan tapn. A) 4 sm B) 5 sm C) 7 sm D) 6 sm E) 3 sm 25. Kvadratn daxilind verilmi dairnin radiusu 1 onun trfinin -n brabrdir. Kvadratn 3 perimetri 36 sm olarsa, trixlnmi hissnin sahsini tapn ( =3). A) 72 sm2 B) 48 sm2 C) 42 sm2 D) 64 sm2 E) 54 sm2 26. Sahlri 6 sm2 v 96 sm2 olan iki düzbucaql üçbucan bir iti bucaqlar brabrdir. Böyük üçbucan perimetrinin, kiçiyin perimetrin olan nisbtini tapn. A) 3 B) 2 C) 4 D) 8 E) 6 C G JG C) 2x y G A D) 2x JG G E) 2 y x D 29. Hcmi, xtti ölçülri 2 sm, 4 sm v 8 sm olan düzbucaql paralelepipedin hcmin brabr olan kubun tam sthinin sahsini tapn. A) 66 sm2 B) 124 sm2 C) 96 sm2 D) 72 sm2 E) 84 sm2 30. 0, 3, 7, 8 rqmlrindn üçrqmli ddlr düzldilmidir. Bu ddlrdn tsadüfn götürülmü birinin 5- qalqsz bölünmsi ehtimaln tapn. 2 5 1 D) 4 A) 1 8 1 E) 6 B) C) 2 3 “Abituriyent” jurnalnn xüsusi buraxl / 285 Mündəricat Ön söz........................................................................................................................................................................................................................ 4 I hissə YENİ TƏHSİL PROQRAMI (KURİKULUM) ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ TAPŞIRIQLARI İzahat vərəqi ................................................................................................................................................................. 8 1.1 n-ci dərəcədən kök və rasional üstlü qüvvət ................................................................................................................................... 10 1.2 Çevrə ............................................................................................................................................................................................................... 17 2.1 Kvadratik funksiya ....................................................................................................................................................................................... 23 2.2 Çevrənin tənliyi ........................................................................................................................................................................................... 31 3.1 Tənliklər və tənliklər sistemi .................................................................................................................................................................... 37 Böyük summativ qiymətləndirmə 1 ......................................................................................................................... 43 3.2 Çoxbucaqlılar ................................................................................................................................................................................................ 58 4.1 Bərabərsizliklər ............................................................................................................................................................................................. 66 4.2 Vektorlar ......................................................................................................................................................................................................... 74 5.1 Ədədi ardıcıllıqlar ........................................................................................................................................................................................ 84 5.2 Həndəsi çevrilmələr. Hərəkət .................................................................................................................................................................. 92 6.1 Statistika ...................................................................................................................................................................................................... 101 6.2 Ehtimal ......................................................................................................................................................................................................... 110 Böyük summativ qiymətləndirmə 2 ....................................................................................................................... 116 SİTUASİYA TAPŞIRIQLARI .............................................................................................................................................................................. 132 BEYNALXALQ QİYMƏTLƏNDİRMƏYƏ UYĞUN SİTUASİYA TESTLƏRİ ........................................................................................... 139 II hissə TEST TAPŞIRIQLARI İzahat vərəqi ............................................................................................................................................................. 146 1.1 n-ci dərəcədən kök və rasional üstlü qüvvət................................................................................................................................... 148 1.2 Çevrə .............................................................................................................................................................................................................. 152 2.1 Kvadratik funksiya ..................................................................................................................................................................................... 156 2.2 Çevrənin tənliyi .......................................................................................................................................................................................... 158 3.1 Tənliklər və tənliklər sistemi .................................................................................................................................................................. 160 3.2 Çoxbucaqlılar .............................................................................................................................................................................................. 164 Birinci yarımil üzrə yekunlaşdırıcı test tapşırıqları (Cəbr) ..................................................................................... 168 Birinci yarımil üzrə yekunlaşdırıcı test tapşırıqları (Həndəsə) .............................................................................. 175 4.1 Bərabərsizliklər ........................................................................................................................................................................................... 179 4.2 Vektorlar ....................................................................................................................................................................................................... 183 5.1 Ədədi ardıcıllıqlar ...................................................................................................................................................................................... 185 5.2 Həndəsi çevrilmələr. Hərəkət ................................................................................................................................................................ 195 6.1 Statistika. Ehtimal ...................................................................................................................................................................................... 197 6.2 Planimetriyanın bəzi bölmələrinin təkrarı........................................................................................................................................ 199 İkinci yarımil üzrə yekunlaşdırıcı test tapşırıqları (Cəbr) ..................................................................................... 207 İkinci yarımil üzrə yekunlaşdırıcı test tapşırıqları (Həndəsə)................................................................................ 215 İllik material üzrə yekunlaşdırıcı test tapşırıqları (Cəbr) ....................................................................................... 223 İllik material üzrə yekunlaşdırıcı test tapşırıqları (Həndəsə) ................................................................................ 231 ÜMUMİ (9 illik) ORTA TƏHSİL SƏVİYYƏSİ ÜZRƏ BURAXILIŞ İMTAHANININ BİRİNCİ MƏRHƏLƏSİ ÜÇÜN TAPŞIRIQ NÜMUNƏLƏRİ .............................................................................. 247 ÜMUMİ (9 illik) ORTA TƏHSİL SƏVİYYƏSİ ÜZRƏ BURAXILIŞ İMTAHANININ İKİNCİ MƏRHƏLƏSİ ÜÇÜN TEST TAPŞIRIĞI NÜMUNƏLƏRİ ............................................................................. 283 I hissə YENİ TƏHSİL PROQRAMI (KURİKULUM) ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRMƏ TAPŞIRIQLARI Abdullayev İmran Məmmədəli oğlu Abdullayev Aqşin Əbil oğlu Kərimli Nizami Adil oğlu Əliyeva Nigar Kamil qızı Mustafayeva Firəngiz Səməd qızı Bayramov Paşa Allahverdi oğlu II hissə TEST TAPŞIRIQLARI Yaqubov Məmməd Haqverdi oğlu Kərimli Nizami Adil oğlu Vəliyev Fərhad Zübeyir oğlu Şahməmmədov Bəylər Ağaqulu oğlu İsmayılov Kərim Həmdulla oğlu İbrahimov Nurəddin Məhərrəm oğlu RİYAZİYYAT (ümumi təhsil müəssisələrinin 9-cu sinfi üçün vəsait) Kitab “Abituriyent” jurnalı redaksiyasında yığılmış, səhifələnmiş və redaktə olunmuşdur. Fiziki çap vərəqi 36. Çapa imzalanmışdır 24.08.17. Riyaziyyat seriyası üzrə tiraj 15000. © DİM – “Abituriyent” – 2017