Telechargé par takicours

Découvrir le monde.

publicité
.
ʂ Ë@
éÊJ
I
?
© K Y J. ËA K
t'PA
J
ËA
H. A
‚
mÌ 'A
K
K
é J ë A J ƒ @
é J “A ® Ë@
XA ë
èQ
J.
º
Ë@
é
J.
®
Ë@
17
èQ
J.
º
Ë@
é
J.
®
Ë@
27
ÕÎ
ª
ÖÏ @
ÕÎ
ª
ÖÏ @
:
:
@ Y ª K.
II
ñ ’ ËA K
ù ® J ƒñ ÖÏ @
ÐXA J K.
Y J «
Ðñ J Ë@
€A K
ð
©K YJ.Ë@
é ¯ñ ‚ ËA K.
úÎ «
é J [email protected]ñ îD„ Ë@
é Ë@ñ Ê Ë@
à@ Y Ê J. Ë@
‘ ª .J. ¯
é <Ë@ úæ J KA K €A K. ð
ð
Y J «
é ƒPY ÖÏ @
é J. J º ËA
èXBñ Ê Ë@
¨A
ð
Ð@Q ª Ë@
¨A J K
, é ÓA ê ® Ë@
ÐA Ò jJ Ë@
2
ð
K.
I.K QªË@
I J Ó[email protected] ñ m'
41
à@Pð Y Ë @
61
,€A ª J Ë@
69
J K
èñ îD„ Ë@
€@Q Ë@
9
III
Ï@
éƒPYÖ
ð
€A ‚ Ë@
87
, é K @Q ® Ë@
93
, é “A ® mÌ '@
3
ÕºJK. AJ.kQÓ
AK
à@ YK ð ú«ñÓX ð I.JºK ð ú¾J.K , é¯PñË@
H AJË@ Im
YJ®K úG. @ñk. úÎg úή«
. . ' ú×P @
úG. @ðQ¯ ùÖÞ AêË@ PA®J ƒñÖÏ @
á®Ê¾ÖÏ @ ©Ó Èð
½K YJË@ð ©Ó èQå AªÖÏ AK. l'. @ñmÌ '@ ùÒʪJK úæ[email protected] ð éJ¯ ú[email protected] úÍ ÈñÊË@ PAîDË@ áÓ
@ Yë ÉK Aª¯ úæ„J® K ð úG. Qå„ , úο AK , ø Qå”îE ,úæ„m' ,ùªÒ‚ ,ú¯ñ‚ ùÒʪJK ? ùÒʪJK €@ , ½JK.
. àAÓQË@ úΫ ½KðAªK ɒ¯ úæ„. ùªÊ¢ QjÊËA¯ €A K. @ Yë ÉK Aª¯ úΫ
á
Ë@ áJƒ IÊ
JJ»AÓ úÍ éËñÊ
K Èð
½JK. áK QK @ X úÍ PAJ.ºË@ áÓ ¬@QK . , AîD¯ ø Qå”îDK 
ÓAªËA¯
JK AÓ ú¯A K è@P : ñËñ®J K ! 
Òê®JK AÓ ú¯A K. ú»@P ÑîDË H. Aj’JK
qÖÏ @ á»AÔ«P ÉK ÈAm'. , É®ª
.
...ð PðYK áÓAªË@ úæ‚J K ­¯@ 𠽫AJK
Yg ©¯@ ñËA¯ úæ[email protected] ð
éK @ AÜß. ð ! ÕΪJK ð Q.ºJK ½«AJK qÖÏ @ ð ,úæ„jJK ,ùªÒ‚K ,ú¯ñ‚ K éÓ@
¯A JË@ ék
@Q®ËA¯ ú« ½JK Am¯ áÓA« Ñë @ ½JË ©J’K , úæ„Öß. ½JJ£A« PAJºË@
CK. ) ø [email protected]ð ¼Aë CK. é’
.
.
’ËAK , é‚ÒêËA
K ÑîDK ðAjJK Agð ! ( éK ðAm×
ÊËAK. ð éºj
! ½J¯ AëñK YK €@ ð ñË@ð , èPA‚
.
. . .
. .
úæK @ ÈAm'. ‘JjJËAK éK ñƒ ð úæK ð úæK ð : ñë ÐC¾ËAK Èñ“AmÌ '@ ,¼AªÓ ñÒʾJK ñJªJ.K PAîE ð
®Ë@ XAë H AJ‚ ? ÐXAJK ùë èQå”êË@ €@ ð !!  Qå”îEA K AÓ €A JJk ? €C
« ð , á.ÊËAK ð QK
éʪ
.
. . .
K ,PAJºËAK
! YªK. áÓ ø Ag. úÍ ÐCªJË@ úæJ.K éJÊ« úÍ ½KAJm¯ úGBñÊË@ ÐCªJËA¯ úæÊ ¢ª
.
á
ÒʾË@ úk Qm' ø @ YJ.K PAîE ,ÐXAJK. H. A‚k úΫ , áJƒ IÊ
K Èð
áJKBñÊË@ HA
ÓA« YªK. áÓ
.
g úΫ €@ ð I ¯Q« AÓ , AK. AK. ð AÓAÓ ù¢JªK á®êÊJÓ ÑîE A®Ê JK
úÍ ‘’® Ë@ úΫ Èð , ém ' AJË@ ÑîDÓY
JJ»AÓ PAîE ½JË ðQ儯 úÍ ÉK A‚ÖÏ @ ð ½JË ð@Q¯
! ÐC¾ËAK. úG. ðAm.' ø PY® K 
4
K úÍðAjJK (PAJºË@ H AJ‚) ­Jª“ ð ÉJʯ ½ÓC¿ Agð ,úG ðAm' ð ùÒʾJK ø @ YJK PAîE
ù®jÊ
.
.
. . .
. .
ÖÞ @ ú攮 J‚ ð úÍñ‚ ø @ YJ.J¯ , HA
¯ úÍ ú愻@ X úΫ
€A K. ùÒê®K úÍðAm' ð ? ø XAë IJ
Yg
.ø Qk @ ÉK A‚Ó ð ? ø XAë éÓ@
Ag úæ úΫ QJºË@ úæËñƒ
AÒJ¯ð
®J K AÓ ñë , ɾ‚ ÜÏ @ [email protected]ñ¯ iJ¢K ék
AÓ CK. ½JË hQå„ €PY
.
.
. HA
k ,ñË@ð AÒëA¯ AÓ úæ¯Y“
ÒJÊ¿ ú« úæ„Ó ÐC¿ ,új’®Ë@ Èð
A“ñ’
éJ‚Q®Ë@ áÓ ÐC¿ úæ„m'
[email protected] YËAK ÐC¾Ë@ ú« ú¯QªJK ú¾K @
.(PAJ.ºË@ H. AJ.‚.) ñJÓ éK ñƒ ú« ? ÈAm ð , ék
.
! ùÒê®K ø XA« ø Q.ºK úÎÓ : ½K. ðAj.JK ,úÍñ‚ ø YK QK ,ø ñƒ ú« Èð ñË@ð ùÒê®JK AÓ úÎÓ
XAê¯ , éƒPYÖ
Ï @ úÎgYK AÒJK ø Qk @ áJƒ IÊ
K [email protected]ð úGAKðA« ø Qƒ ð
úÍ ÐC¾Ë@ ð ñÊ¿ I ¯ñË@
.
... ø P @ , ¼Aë , ¬ñƒ ,úk. @ ,Qƒ ,ú愻@ X ,úæ XAë : ñë QJ.ºË@ ©Ó éJK. úG. ðAj.JK
K úÍðAjJK (PAJºË@ H AJ‚) ñË@ð AJK Q® K úæÒ
Ï @ úÎgYJK PAîE
ʪK AÓ ú»@P Agð éƒPYÖ
úΫ ù®jÊ
. . . .
.
Ï @ éKAgQ¯ úÎgYJK , HA
ªË h. ñk. ùÒʪJK ½’ k éK @ ùÒê®JK ÈñÊË@ PAîDË@ ! éƒPYÖ
¯ úÍ ú愻@ X
HA
ø XAë ½JK Qm× ñKA¿ úÍ ÉK A‚ÖÏ A¯ ùÒÒm' ø PY® K €A K
! áJƒ Iƒ
.
K  ºÖß AÓ éK @ ñë ÈñÊË@ ɾ‚ ÜÏ @ ,©¯@ ñËA¯ ñë
Ë@ áJ‚Ë@ úΫ ù®jÊ
B @ ½KAJk áÓ éËñÊ
©Ó ñÓYm' ¨AÇ ñJªJ.K PAîE , ɾ‚ ÜÏ @ XAîE. ñ‚k úÍ PAJ.ºË@ éK @ ñë úGAJË@ ɾ‚ ÜÏ @ .ÈAm× ð é® ‚Ö Ï AK.
 XA« AÓ Qª’Ë@ ð èQª’Ë@
! èðYJ®K ð èAªÓ ñÓYm' €A K. ðA®ÊK
P @ YËAK €ñJ
ø YK P , ék
.
. . JºJKAÓ PAª’ËAK ‘’®Ë@ ñJ.JºJK úÍ
P @ YË@ ñJJªK €A K ék
mÌ 'A¯ áJkAJË@ ð
. JºJKAÓ éªÓA
ék
.
.
.
. . P @ YËAK. €ñJ
! ék. Ag úæ úΫ ¼ñËñ‚ PAîE Qª’Ë@ ð èQª’Ë@ Èñ®K AÓ
«
'CJÓ €A JJk ? €C
éJ ®K @QmÌ '@ , éJ.¢Ë@ , áƒYJêÜÏ @
‡Ê K €A K. , áK PP ð YK Yg.
èQª’Ë@
P @ YËAK IJºJK €C
CË ð ø YJƒ @ ð@
. J» IK
A¯ ú[email protected] ! ék
éKCK I
«
A
K
@
X
ú
æ
¯Q«
á
’
J
K
.
. .
.
Q¯ ú[email protected] ð , éK . ñJºËAK
€AJJk ? éƒPYÖÏ @ €C« . éƒPYÖÏ @ úΫ ½JË XðAªK €A K. I.JºK èQÖ Ï @ XAë HP
Ï@
JK éƒPYÖ
! ¼Qª“ ¨AJK ‘JË@ áÓ Q» AîD¯ P ðY
PYÖÏ @ úæ„ÒJK ? €C
« ð ? €A ®J» úΫ ½JË XðAªK ø XA«
AîE A®Ê JK úÍ éJ . JªÊË@ éJ ëAJƒ @ ð , éƒ
.ø @Q® JK úÍ ú愻@ X ¨AƯ
ÑîDÊ«
ÐC¾K.
5
J“AK QË@
úΫ ÕÎ ¾JK ø XA«
ðQ¢k ÈAgñÓ ø Qk @ l'. @ñk ð , éJ ¯@Qªm.Ì '@ ð t' PAJË @ ,½K Q®Ë@ , HA
Ï @ úæ„Öß úÎÓ €A K ,ÕæʪJËAK éÓY
mÌ 'AK hð QË@
½JË áJ.K ø XA« ð ! ½ËAK. úΫ ½JË
ñJƒ @ ùÒê®K éƒPYÖ
.
Ï A¯ ½«AJK I ¯ñËA
K éK Q» [email protected] ø P ðY
JK €C
« ú¯QªK ð ½JK. QK @ X
! éƒPYÖ
Ï @ úæ„Öß ½’ k : QJºË@ ½JË Èñ®J K
úÎÓ ð ! éƒPYÖ
« éJËñ‚
ùÒʪK €A K. , ½K. ðAj.JK ? €C
.
ªJK AÓ €C
« áºË ð . éÓYg ø A®ÊK ø Q.ºK úÎÓ €A K. Èð , l'. @ñmÌ 'AK ¬@QK .
áK A¿ €@ ½JË €XðA
Ï A¯ ¼ñÒʪJK €@ ð €A ®J» ? éƒPYÖ
Ï A¯
? éƒPYÖ
Ë@ é¯YË@
: éJ KAJË@ é¯YË@ ) ð ,( ©K YJ.Ë@ : éËñÊ
) ÑîDJ ÖÞ ,H. AJºË@ áÓ úGAJË@ ð ÈñÊË@ ¬Q¢Ë@
K PAîE AîD¯ H P ðX
Ï @ [email protected]ð úΫ ÑîD¯ ½JË XðAªK ø XA« ,( IK QªË@
éƒPYÖ
úÍAJË@ ¬Q¢Ë@ ð . éK @Q®ËA
.
. éK @Q®ËA
K ÈA¾‚Ë@
úΫ AîD¯ XðAªK ø XA« ,( éƒPYÖÏ @ : éJËAJË@ é¯YË@ ) ñë úÍ H. AJºË@ áÓ
éJ K. Q£ ú¯A K. Qª’Ë@ ð èQª’Ë@ úÎÓ ø YJ.KAK éK @Q®Ë@
Q¯ AÓ úÍ ð , QºK
áºÖß £
! QºK
Q¯ úÍ ð
.
2018
¯
Q.KñK , ú愻 @QÖÏ @ †ðPA
6
éËñÊË@ é¯YË@
I
©K YJ.Ë@
7
ÈñÊË@ I
J.Ë@ 1
XAë @ YªK éJë AJƒ @
? ©K YJ.ËAK éJ “A®Ë@
.
PYÓ ùë ©K YJË@ éƒ
,¼A¾ë Agð áºË ð . ©¯@ ñËA¯ €A JJ» AÓ è@P úæªK ,ú«AJK ÈAJmÌ '@ áÓ éƒ
. PYÓ
¯ àñºK ‘ k AÓ É¿ AîD¯ IªÔ
K éƒPYÔ
ÓAJË@ XAê¯ i’J
g. è@P
éKB ©K YJ.Ë@ éƒPYÓ AîDJ ÖÞ . HA
.
’®Ë@ ùë AîDËA
’¯
QÔ ¯ [1] ©K YJ.Ë@ Q售 K éËA
. »@
ÜÏ @ , úÍAJm¯ úÍ éƒ
PYÜÏ AK ɾ‚Ë@
K. AîD¯ éƒPY
K. ð ©K YJ.Ë@ Q售 K àCJ.Ë@ IK
Yg
HñJ
éJÊ« IJ
ÉgYK €A K àAJ®k àñºK ½’ k úæªK ,©ÓAmÌ '@ ÈAm' úG @P QËA
. éJ.®Ë@
.
.
. . K. áƒQ ®Ó H. AJ.¯ ÑîDJÖÞ PAJ.»
®’ËA¯ úÍ éËA
’®ËA¯ àAK QÓ úæ® ®k
K ékA
ƒ €A JJ» AÓ éK @ ø A®Ê K ø XA« , éJ k AÜÏ @ éj
È@
! èPA’®ËA
.
èQK @ X ©K YJË@ . éJ¯QK AîD QK éK @Q®Ë@
, éJ¯QË@  Jk AJm× AÓ PAª’Ë@
PYÜÏ @ XAê¯ éKB ? €C
éƒ
«
.
.
.
¯ úÍ áÒʪÜÏ @ . €ðQªËA
K áÒʪÜÏ @ ð Pð Ym.Ì 'AK áÒʪÜÏ @ AîD¯ áK A¿ , èQm. úæ ÈAm'.
, èQJ.ºË@ éJ.®ËA
¯ úÍ ú¯A JÖÏ @ . €ðQªËA
á
ÈAK X áÒʪÜÏ @ ÑîD¯ H. AJ.®ËA
K
Ò
ʪÜÏ @ ÑîDJ ÖÞ ,ú¯QªJK úÍ [email protected]ñÖÏ @ AîD¯ úÍ
.
JJ® JË@ ð ÐAÒjJË@
Ì
á
. Pð Ym. 'AK ÒʪÜÏ @ ÑîDJ ÖÞ , HA
€A K , h [email protected]ñ‚ËA
J.¯ h. ñk. ø YK P ð . àAÓñªË@ ñÒʪJK PAª’Ë@
úÍ €A K. PAª“ HA
. . K h. ñk. áK A¿
PYÜß É¾‚Ë@
®Ë@
QK YK PY®K , éK ñƒ àAJ«
XAë , ©K YJ.Ë@ éƒ
ñë @ Yë . ‘ÃñÓ ñK ð éËñÊJ
ɾ‚Ë@
ñÒʪJK ø XA« €A K ð €A ®J» X Ym ' ø XA« úÍ ñë
.PAª’Ë@
.
10
PYÓ
©K YJ.Ë@ éƒ
11
PYÓ XAë ¬ñ‚ I
‚Ó
ð Qª“ ú¯A K. úæ @P IÒÊg
½JË XðAªK ø XA« , ©K YJ.Ë@ éƒ
,PAîDË@ [email protected]ð
¯ ©K YJË@ PAîDË@ XAë [email protected] X €A ®J» ½JË Èñ® K ð éÒÊm
Ì '@ XAë
Q¢k €@ ð ÈAgñÓ éƒPYÔ
! ú¾ËAK. úΫ [email protected]
.
k Ik
Që
ð HQ¢
k. HQå
• AÜ ß áÓ . AJ®Ë@ ©ÓAg. éîD
¯ ,hAJ.’Ë@ I ® ¯
IîD
. . Qk ð úGPA¾ƒ IK
YJªË Iʓð
®K . ð YK Ym.Ì '@ àñJK QË@ AK P
ø XQK AÜ ß áÓ . éK Qå•@Q®Ë@
úæk
éË@ñ£ èAªÓ ø XA« IJ
¯ úæKAë ð éK ñƒ
! ©K YJ.Ë@ éƒPYÖß éÊ g YËA
IJ
®Ë
: AK AªÓ Qå”îDK @ YK. ð Õæ„J.K , ­¯@ ð €A‚ªË@
? ø YËð @ Q£AmÌ '@ I. k €@ : €A‚ªË@
PYÜÏ @ XAë úΫ AJË ðXðA« :AK @
k. ð éƒ
? B Èð áºÜØ ,Aê¯ñ‚ IJ
½JJªK ¬ñ‚ ð ÉÓA¿ PAîE AKAªÓ YªÂK áºÖß úæªK È@ ð , áºÜØ ÐñÊªÓ :€A‚ªË@
éK @Q®Ë@
.
.
PYÔ¯
. èQK @ X €A ®J» ©K YJ.Ë@ éƒ
©Ó ¬@QK  YJ« AÓ è@P éK @ @ YªK ½ÒʪK áºË ð ,B €C
« éK @ : AK @
. éK @Q®Ë@
.
.
PYÜÏ A¯ ÐñJË ø Q®K ùªK YËñË@ [email protected]ð éK @ éJË ÈA¯
.AKYJ« éƒ
.
A¾ÖÏ @ ð éKAÆÜÏ AK
. é‚
Õæ„J.K
ð ,QK YÜÏ @ ¡J« ð €A‚ªË@
ð P ðX
éJË ÈA¯ ð QK YÜÏ @ ñK. ðAg.
éJ.®Ë@
A¾ÖÏ @ ð éKAÆÜÏ AK éJ®Ë@
€A‚ªË@
©Ó ø XA« AK @ ð
« : ñJËñƒ
? é‚
. XAë ¡J.’ËAK. AÔ«P €C
12
Q
PYÔ¯ :€A‚ªË@
úÍ ÕæËAªJËAK [email protected]
»QË@ AKYJ« ð , ÕΪJK ñJƒ @ AÒë úÍ ÕæËAªJË@ AKYJ« áK A¿ ,AJƒ
A¾ÖÏ @ ð éKAÆÜÏ AK éJ®Ë A¯ ! ÕÎ ªJK PY® K €A K ÕÎ ªJK ½’ k ñJƒ @ AÒë
[email protected]ð áK A¿ é‚
éÒê Ó èQ»QË@
.
.
.P Aª’Ë@ ©Ó AîDÊ« ñÓYjJK úÍ ùë ð ÕæËAªJËAK
ʪÜÏ @ ð Õ愮 Ë@ ­ËñÓ AK @ . àAK QÓ  Òê
¯ AÓ ,AJË iÖÞ : AK @
. I.K Q« úGAg. úæ XAë AÓ @ ! éÒ
A¾ÖÏ @ ð éKAÆÜÏ AK éJ®Ë@
AJË ÈA¯ ð , éªÊJ.Ë@ IË
ð P , é‚
: €A‚ªË@
. AJʓð
PYÔ¯ Qg úæk
P ðY
K úæÒ
. èQK QªË@ AJƒ
½’ m' AÓ ð , éJK ð P éJJ¯ð
JK
àñºK é<ËA« ð , Qm' ½K PAm' é<Ë @ :AK @
AÓ ð qÊ¾Ó ú[email protected] AÜß X AJÊ« ñËñÂJK éKB éÊëA
ƒ éK @Q®Ë@
.
.
Ag úæm Ì iʒ
. ék
.
A¾ÖÏ @ ð éKAÆÜÏ AK éJ®Ë@
gX ð ,ñËAm¯ €A‚ªË@
úæ„Ó
º ƒ Ég. @QË@ [email protected]ð . é‚
,ÕÎªÓ éJ¯ IJ
. IÊ
m.Ì úm' ñë ­ËAK úæ¯Aƒ
: Èñ®K ñë ð úæîD
.
PYÔ¯ AKAªÓ ø Q®K ø XA« úÍ YK YmÌ '@ YËñË@ ñë I K @ à [email protected]
ÕÎªÓ , àAJƒ úæJÖÞ AK @ . ©K YJ.Ë@ éƒ
.
¯ PðYmÌ 'AK
g. È@ ø YËð @ ½JJÖÞ @ I K @ð ,AJƒPYÔ
? ¼Q£Ag úΫ HA
.
? ¡J.’ËAK. ñJƒ @ Èð ø XA« ÕÎªÓ Pð Ym.Ì 'AK ÕÎªÓ XAë €@ ð ¼A®«
. ¬QªJK úÍ áÒʪÜÏ @ ¼ðX ÈAm'. úæ„Ó AÜß @ Q« ,ÕÎªÓ AK @
¯ úæJ ÖÞ : AK @
, †ðPA
éJK @ : àAJƒ ÕΪÜÏ @
? €A ®J» :AK @
Ì
K úÎÓ €A ®J» Ñê®K ø XA« : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
€@ ¬QªK ùë éÒê ÜÏ @ ék
A. m '@ AK. @ X . ÐñJË@ AKAªÓ P ðY
PYÜÏ @ €@ ð ¬ñ‚ ð ©K YJË@ éƒPYÓ áÓ úk QK
XAë ½J¢ªK èPXA¯ éƒ
? úk. QË@
.
.
ø XA« €@ ð AJË ¬ñ‚ àAJƒ @ ½JJªK. : àAJƒ ÕΪÜÏ @
?
K I JË@ [email protected]ð HA
ð éK . P QËA
ñƒ
g.
HB
. .
@ Y ªK ËYK [email protected] úΫ t' PAJËAK é’m Ì '@ h. AJm'
13
XAë €@ ð ! ñJJ҂ ÕÎ ªÜÏ @ ¡JªJK ? úæ XAë @ñƒ @ :úæ @P ©Ó AK @
ø XA« €@ ð ¨AK éK @Q®Ë@
.
Ï @ XAë áÓ h Qm' ø XA« AJË àAK ! h AJm'
! É®« CK. éƒPYÖ
. .
.
¯ @ AîE ðAm' [email protected] ð €@ ð : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
? †ðPA
. .
@ é<Ë@ :AK @
! éêêêë ,ø Xð
úæ àA¿ È@ ; ÈñÂJK ©K YJË@ éƒ
PYÜß [email protected]
ªÜÏ @
àA
J
ƒ
Õ
Î
AÓ ÕξJK Yg
XA
ªË@
áÓ
©K
@
QË@
€A
‚Ë@
:
.
.
K úÎÓ à [email protected] ! èQå”êË@ ÉÒºK
úæk
¯ ©Ó ÉÒº
’ k
XAë ¼AªÓ ¬ñ‚ úm.' ø XA« †ðPA
ñª£A® K º
.t' PAJËAK é’m ' éJ“A®Ë@
XAë AÔ«P ñJƒ @ ð ? [email protected]
XAªË@ XAë €A ®J» :AK @
? ©K. @QË@ €A‚Ë@
PYÔ¯ PAJºË@ ð PAª’Ë@ ÑîDÊ« Xñª
k úÍ l' @ñmÌ '@ AÒë [email protected]
ªÜÏ @
.©K YJ.Ë@ éƒ
JK
‘
XA
ªË@
:
àA
Î
J
ƒ
Õ
.
.
. àAK QÓ AJJË àAK úÍ ÑîDÓ ðPAJjK ð úæ„ʾK [email protected]
XAªË@ ñªÒj.JK .ÑîDÊ« ñ® ¯AJK ÐAªËAK È ñÊ ËA¯
AÒ J¯ð
.
K éJ “A¯ úæ úΫ AJ® ¯AK
ùë úÍñJK úæªK . €A‚Ë@
AëñJ҂
. ÉÓAªJËAK € A‚Ë@
PAîE ð ;ø ð@ : AK @
? ÈñÒªÜÏ @ ñJƒ @ ? €Aƒ úæ ñË YJ . K ñJªJ.K ð ɾ‚ Ó úæ ©¯ñK
K QË@
½K X ð á‚jJËAK é«A
½K X : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
XAë ¨A‚Ë@
. úΫ éJ“A®Ë@ QªK ½’k ¨A‚Ë@
K QË@
¯ PðA‚ K ð ¬ñ‚ é«A
. ® K AÓ Èð
ÉJ.®K €@ð ¬ñ‚ YªK. áÓ . éJ “A®ËA
XAîE ‘JË@ . I.Ê¢Ë@ ÊJ
.
. éK ðA‚Ó èPðA‚Ö Ï @ àñºK €A K úGAªÊK PAJ» ‘JË@ ð PAª“ é«A
K QË@
.
. .
.
QË@
‚Ë @ [email protected]ð ø YmÌ AJʓð , éK ñƒ AJ‚Ó
AîD¯ èQª“ ékA
Õæ P ð XñªË@ [email protected]ð àAJƒ Yƒ . éÊÓ
¯
ð ©K. QÓ É¾‚Ë@
[email protected]ð éÊÓQËA
: úæËñƒ
K AÓ ÉJ¯
ñÊJƒ
ø Xñk ø Qƒ , úÎÒº
ùªk. P ð é¯Pð
.
14
¯ @ AJË Èñ¯ : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
? ɾ‚Ë@
XAë ¬QªJK €@ ð ? †ðPA
@ é<Ë@ : AK @
! ©K. QÓ @ XAë ,ø Xð
? ©K. QÓ éJJ¯Q« €A ®J» : àAJƒ ÕΪÜÏ @
! Y¯ Y¯ ñ«AJK ¬@Q¢Ë@ éK B : AK @
. Y» AK ð éJ’ªËAK. Q.« Y ƒ : àAJƒ ÕΪÜÏ @
Q
®Ë ð H .« :AK @
. éJ’« éJ¯ ¬Q£ É¿ IJ
©K. QÓ ñK. ðA’JK , éJ’« éJ¯ ¬Q£ É¿ È@ úæªK : àAJƒ ÕΪÜÏ @
! éJ’ªK
! éJK A¿ , éK @ :AK @
h. ñk. éJ¯ ¬Q£ É¿ , ©K. QÓ úæÖ Þ P È@ AK. @ X : àAJƒ ÕΪÜÏ @
J’«
? éJ’ªK ©K. QÓ áÓ éJ¯ àñºK ø XA« ÈAm . HA
P IJ
ªK. QÖÏ AK éªK
Þ P :AK @
! éJ’ªK HA
. ®Ë ð IÖ
. éJ’« ¨AJK ¬Q¢. H. ðA’JK éJ’ªK ©K. QÓ AK. @ X : àAJƒ ÕΪÜÏ @
P éJ¯ úÍ ©K QÖÏ @ ð
ªK. QÖÏ AK éªK
h. ñk. éJ¯ ¬Q¢. H. ðA’JK , HA
.
.
J’«
? HA
! éJK A¿ , éK @ :AK @
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß éJ¯ úÍ ©K. QÖÏ A¯ ½JË QîD• €@ AK. @ X : àAJƒ ÕΪÜÏ @
àñºK ‘ k éJ’« áÓ ÈAm , HA
¯
! Õæ QK AÓ CK. ð ? ¬Q¢ËA
P ! éJK AK : AK @
J’ªËAK éªK
. HA
.
.
15
€@ ð ¬ñ‚ ð H. Qm .' AK. @ X áºÖß €@ ð ! H. @ñm.Ì '@ XAë úæJ ®Ë ÐAÒjJËAK. Q« úæªK : àAJƒ ÕΪÜÏ @
QK I
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß éJ¯ ©K. QÓ H. ðA’ ø XA« HA
J’ªËAK éªK
? HA
. . K
à @ IJ
®Ë ð H Q.« : AK @
? €A ®J» è@ð ! ©K. QÓ úæ„Ó ɾ‚Ë@
K €A K éJ’ª
K ©K QÓ áÓ ú¯A K ½’ k ÈAm : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
ÉÒº
.
.
.
? QJ.» ©K. QÓ
! áK Qk @ éJ JÖß úæ’ k :AK @
H. ðA’ ø XA« ¬Q¢ËA¯ HAJ’ªËAK éªK. QK. úæªK : àAJƒ ÕΪÜÏ @
éJ¯ ©K QÓ
? éJ JÖß úæ„Ó ©K. QÖÏ €A ¢ƒ
.
! éJK A¿ :AK @
H. ðA’JK HAªK. QÖÏ AK éªK. P ÈñÓ ©K. QÖÏ @ AK. @ X : àAJƒ ÕΪÜÏ @
QK H ðA’JK , HA
ÈñÓ ©K QÖÏ @ ð . HA
J’ªËAK éªK
ªK. QÖÏ AK €A ¢ƒ
J’« h. ñm.'.
! HA
. . .
.
¯@ ð ! ú¯A“ : AK @
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß éJ¯ úÍ ©K. QÖÏ @ éÊJ
J’ªËAK éKCK éJ¯ ¬Q¢. H. ðA’JK HA
? B , HA
¯@ ð Èñ® JK AK @ X ð , H @ñmÌ '@ áÓ Y» AJÓ úæJ» ÈñÊËA¯ ½JËñƒ
« . éÊJ
ªÜÏ @
€A
¯
:
? €C
Î
àA
J
ƒ
Õ
.
. .
! ½KQå”îE. ½‚Ë@
AJË úæÊ gX è@P ø ð@ : AK @
gX
. €A ¯ Èð
úÍ AK @ €@ ð : àAJƒ ÕΪÜÏ @
½‚Ë@ ½JË IÊ
? ½‚Ë@
½JË ÉgX €A ¯ úæK . Qk
. Qk
J’ªËAK éKCJK. H. ðA’JK HA
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß ÈñÓ ©K. QÖÏ @ ,AJË Èñ¯ ! IK
. €A ¯ :AK @
? A¿AK , HA
g ð ! ½Ëñ‚
ùë úæÓY
K Q« AK @ ð hAJ.’Ë@ áÓ ,½JK. ðAg. úGQÔ« AÓ ú[email protected] : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
È ñ‚
.H ðAm' úæ„Ó
. B Èð iJm• H. @ñm.Ì '@ €@ ð úΪƒ úæ„Ó úæJK. ðAg. AÒ J¯ð
. .
K €@ ð HA
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß éJ¯ úÍ ©K. QÖÏ @ €@ ð ¬ñ ‚ ð H. Qm .' ø XA« , IÒê
¯ AK. @ X éK @ : AK @
I
? B Èð HA
J’ªËAK éKCK éJ¯ ¬Q¢. H. ðA’JK
16
ªK. QÖÏ AK Xñª‚ HA
g. Qk
€@ ! éJ JÖß ñKñºK ð É« . HA
éJ JÖß éJ¯ úÍ ©K. QÜÏ @ XAë ‡Ê K ø XA« €A ®J» úG. P AK
?
úÎK @ð :AK @
XAë
. ÑêË@
ªK. QÖÏ AK
HA
é’m Ì '@ Qå”m' ½’ k , H. @ñm.Ì '@ ¬QªK €A K. : àAJƒ ÕΪÜÏ @
K èQ儫 AK @ X áÓ ø YJK ø XA« . àAKñJËAK t' PAJËAK
è@P . ‡K A¯YËA
.
.
¯ HA
g.
. èQJ.ºË@ éJ.®ËA
Ð@ Y ¯ IJ
®Ë . é’m Ì '@ XAë HA
g. ᯠú[email protected]ð
‚Ó
úæk
I J.Ë@ ½K XAë Õ愮Ë@
àAJƒ ÕΪÜÏ @ ©Ó I
! ùë úæk
úæ‚K éÊJJ.ÂK
ÜÏ A¯ YK Yg I K @ €@ ð ! ÉJ¯ áÓ ©K YJË@ éƒPY
Ô¯ ½J®ƒ úGQÔ« ! I K @ úGAKðA« : I JË@
? éƒPY
.
.
.
.
¯ @Q® JK é®J ®m Ì 'A¯ AK @ , Õ»YJ« éK @Q®Ë@
èQK @ X ­J» ¬ñ‚ Q« IJ
k. è@P AÜß@ ! éK @ : AK @
éƒPYÔ
Ï @ éîD
k h ðP YË@
? ø YªK. ½JJÖÞ @ ! ­¯ñÖ
. .
Ô¯ AK @ ð áJƒ Ôg ø XAë AK @ ð , àA‚ AÓ úæJÖÞ : I JË@
. ©K YJ.Ë@ éƒPY
.
JÔ¯ AK @ X ú»@P ùë : AK @
! úGAJË@ ¡ƒñ
.
JÓ €A ®J» : àA‚ AÓ
Ô¯ éK AK ú殫
àñºK ø XA« , àAK QÓ úæ® ®k
,©K YJ.Ë@ éƒPY
È@ ? úGAJË@ ¡ƒñ
.
K È PAJÖÏ @
KñºJKAÓ éK @Q®ËA
! Õ愮 Ë@ H. A‚k úΫ Èð QÒªË@ H. A‚k úΫ €ñ
? úGAKðA« È PAJÖÏ @ XAë éJë AJƒ @ :AK @
K úÍ AÒë È PAJÖÏ @ : àA‚ AÓ
. Õ愮 Ë@ Èð ø ñJ‚ÖÏ @ AÓñJK ÑëñJ҂
KñºJK AÓ úÍ È PAJÖÏ AK éJ . JªÊË@ XAë €A ®J» AK. @ X ! Agð
: AK @
úΫ Èð QÒªË@ H. A‚k úΫ €ñ
? AîDË ñKPX ú» ? Õ愮 Ë@ H. A‚k
K ø XA« éK @ àA‚ AÓ AJË IËA
¯ , é’m Ì 'AK éK @ YJ.ËAK €ñ¯A JË@ H. Qå”JK @ YK. AJë
.YªK. áÓ èQå”êË@ ñÊÒº
J.Ë@ 2
úGAJË@ I
Ï Q '
t PAJËAK Õ뻅 @ : è J.ºË@ éJ.®Ë@
É«
¯ - ÕºK. AJ.kQÓ ñʒ ®K - AJJË Èñ®J K ÕΪÜÏ @ ­¯@ ð ,H. AJ.ËA¯ éÊ g YË@
AîDÊ« ñËAÓ , àA‚ AÜÏ IÊ
ñJÓ P QK éK @ úÍ IËA
g
ð ­¯ñK
¯ .Õ愮 Ë@ ñÊgYK AÒ JK. I.JºÜÏ A¯ hAKQK úæ„Öß , éËA
ð ,AJK. I.kQK
.
Üß [email protected]
¯ H. ñJºÓ úæ XAë
XAªË@ áÓ ÓAmÌ '@ €A‚ËA
. ©K YJ.Ë@ éƒPY
¢ËA¯ AKYªÃ ð AJÊgX
ð t' PAJËAK úæ XAë €A îD.j.« AÓ éK @ Èñ® JK I J.Ë@ [email protected]ð ©Ò‚ AK @ ð , éËðA
.AîDÊ« P Q.JK úÍ ñë àAJƒ ¼@ Yë Q«
Ï
È@ ,'AJKAK - ! ¼@ Yë - Yg úæ„Ë Èñ® K ½K @ éƒPYÖ
AK
? AîDË úk. AJm' ø XA« éK @ éJË àAK. á’JJ¯ ,t' PAJËAK
[email protected] XAªË@ áÓ úæ„Ó ,Bð @ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
é’m Ì '@ ø Qå”m' ½’ k ú¾K @ àAJƒ ½JË ÈA¯
”k èQÓ áÓ ÈAm : I J.Ë@
. ¬@QK . ÉÒJK ð ñË@ð CK. h. QjJK ð ,t' PAJËAK ‘’mÌ '@ XAêË HQå
K €PY
® K AÓ AK. @ X : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
ú« é’m Ì 'A¯ ø YJ« éK B ,ÐC¾Ë@ ¼AªÓ ÉÒº
« úæ XAë
.ÐC¾Ë@ èAªÓ úÎÒºK àAJƒ YJªË úæ„Öß Èð AKAªÓ ø A®J . K AÜ ß AK , éK @ ¼Qm' ø XA« €C
. é®J ¯X
45
JJ» AÜÏ @ ÈAm'. áK QK @ X - [email protected]
XAªË@ , €PY
® K AÓ - AÜß X ,h. Qm' ø XA« : I J.Ë@
! ¬ð @ , HA
18
m' AÓ €C
« AîDË ÈñÂK AK @ ð , éK ñ‚Ë@
[email protected]ð ‡m Ì '@ AëYJ« è@P , àA‚ AÓ AJË ÈñÂK ùë
€ñËðA
ñjʒ
? éJ “A®Ë@
: AJJË ÈA¯ ð èQJ.» èPñ’Ë@ [email protected]ð YJ.k. ,t' PAJËAK ÕΪÜÏ @ ÉgX
? 1 èPñ’Ë@ XAê¯ ÕºJË àAJ.K €@ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
! àðQÂË@ áÓ XA ƒ ð PñK úΫ I.» @P Ég. @QË@ [email protected]ð : àA‚ AÓ
? XAJƒð @ €A ®J» Èð éÓñƒQÓ
€@ ð
éK . ðA’Ó èPñ’Ë@ XAë , €A ÓñƒQÓ AÓ B : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
m.' Cj.JK.
. IJ
? ø Qk @ XCK. úæ áÓ Èð éK . PAªÓ éJm.' Cg. €@ ð : [email protected]ñË@ [email protected]ð
k , éK PAªÓ éJm' Cg : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
. €AJºÓ éJK YÓ ø Yg àñëP P  PX ø BñÓ éîD
. .
. .
¯ úÍ Ég @QË@ ¼@ Yë ùë : àA‚ AÓ
« ð ? AJËAm'. úG QªÓ PñJË@ †ñ
? ¼A¾ë àAK Q« €C
.
.
! ø Qk @ èPñ“ ñ¯ñ‚ úk. @ ,½K. ðAm.' AÓ ÉJ.¯ :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
? èPñ’Ë@ XAê¯ ÕºJË àAJ.K €@ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
K Aj. mÌ '@ ðXðAªJK úÍ ¼ðX áÓ ,AJ®Ë@ ©ÓAm.' ù®K Cg : AK @
! HA
? ‘’¯ úæ ñ¯QªJK AÓñJK @ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
YJ¯ é‚
« , ém Ì 'AÓ è[email protected] , [email protected]Ë@
I K. éJK A¿ : èYgñË@ [email protected]ð
. YK P ð YK P ð é‚
® ¯ áK A¿ ñë úæk
,PñJË@ XAƒ úÍ Ég. @QË@ ¼@ Yë úæk
:t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
. é’
XAë úΫ ÕºJË XðAªK AÓ ÉJ¯ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
K úk @ , é’ ®Ë@
! ø Qk @ èPñ“ ÕºK Pñ
.
.
1 Maroc
- Volubilis -02.JPG, Wikimedia Commons, the free media repository
19
? èPñ’Ë@ XAê¯ ÕºJË àAJ.K €@ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
« ð ? XAJƒð @ èñJm' €A ¯ . Hñj
JÓ ÐXAJK. :AK @
? èñJm' €C
ð €AjJËAK é£ñÊ
mÌ '@ [email protected]ñK Hñj
. Q“Q®Ë@
. JÓ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
? èñ¯QªJK €@ ð
¼@ YîE èQK ñ’JË@ áK. ð ñJK. €@ áºË ð XAJƒð @ B : àA‚ AÓ
? PñJË@ XAƒ úÍ
Ag È ð @ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
©“ñÔ¯ ñKA¿ ÑîE @ ùë ÑîEA JK. ék
.
Ag úGAK [email protected]ð
. [email protected]ð Ñêm' PAK éK @ ùë ék
.
k èðA®Ë ñë úæk
ùë : àA‚ AÓ
€A ®J» ð ð@ ! €AJºÓ éJK YÓ ø Yg , àñëP P  PX ø BñÓ éîD
.
? èYgð úÍ ÑîD’ ¯
¯ ð , èYgð ÑîD’ ¯ úæ„Ó [email protected]ð Ñêm' PAK éK @ IÊ
¯ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
ð t' PAK áK. AÓ QJ.» †Q
I KA¿ ø XAë ÈAm . é’ ¯
! B AK. @ X .t' PAJË@ ÈAm'. AêËAm'. AJ.K Q® K é’ ®Ë@
.ÑêªÒj.JK úÍ t' PAJË@ ñëAJƒ @ ð@ : [email protected]ñË@ [email protected]ð
Ó ð [email protected] , [2] ñ£A¿ ñJJÖÞ Ég. @QË@ XAë :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
úæªJK ½JKð @ Èð ‡J J« I K YÔ¯ HA
éJK YÖÏ @
g. éJK YÖÏ @ XAë . éÖ ß Y®Ë@
. éÖ Þ• AªË@ ñK áÓ éJ . K Q¯ HA
? àñëP P  PX ø BñÓ ð €AJºÖÏ ñK. Ag. €@ ,úæ„ñK ñë : àA‚ AÓ
¬ðQªÓ àA¿ , àAÓQË@ ¼@ Y¯ . úGAJÊ£ ɓ @ áÓ úæ„ñK éK @ AîDÊ« ø YK P , éêë :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
K úÍ à@ YÊJËA¯ ¬ðQªÓ úæªK ! ùë úæk
½K X ÑëñJ҂
ñK ©J.¢ËAK. ð ,QK @Qm.Ì '@ ð H. QªÖÏ A¯ ¬@QK .
.
. AJ®K Q¯@ ¨A‚Ë@
‚ËAK ÉÔ« €@ , ¬@QK ¬ðQªÓ AÔ«P €C
« ð : [email protected]ñË@ [email protected]ð
? éÓC
.
.
20
áÓ éK B . éJÒmÌ '@ ð Qº‚ªË@ , €ñÊ®Ë@ ðYJ« úæªK ,AJ®K Q¯@ ¨AK àAJ« [email protected] áÓ àA¿ :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
K àAÓQË@ ¼@ Y¯ , éJ KAJÊ£ éÊ K A«
àAJËA¢Ë@ ù҂
. àAÓð QË@
« ð :AK @
? àAÓðQË@ ÑîDJÖÞ €C
¡ Qå„ËA¯ I KA¿ AÓðP XAë . AÓðP éJK YÓ áÓ Ñêʓ @ úÍ €AJË@ AÒë àAÓðQË@ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
éJ ®K @QmÌ '@ H. A‚k úΫ ¡ Qå„Ë@ èñJ҂K ,(¡ƒñJÜÏ @ ‘JK. [email protected] QjJ.Ë@) éJË ñËñ® JK úÍ ú[email protected]ñm .Ì '@ QjJ.ËAK
ÓXAJK. AK Ðñʪ¯
. Anthropologie IJ
2
? H. QªÖÏ @ àAÓðQË@ XAë H. Ag. €@ áºË ð : [email protected]ñË@ [email protected]ð
A« ñKA¿ áJKAÓðQË@ ð éK . PAªÖÏ @ :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
ñÖÞ A® JK ñKA¿ ð , ú[email protected]ñ m.Ì '@ QjJ.ËAK ¡ Qå„ËA¯ á‚
ÜÏ @ ÈAm' AîD¯ ñîE A‚ J K l' @ñk úæ ñKA¿ .l' @ñmÌ 'AK ¬@QK
ð èQå”êË@ , €AJ.ÊË@ , éÊ¿A
ð H. QmÌ '@ úæk
.
.
.
.
.
ÈAm'. ,AîD¯ á®ËAJm× l'. @ñk ð ,ÐA¾mÌ '@
! AÓðQK àAJ« [email protected] áÓ àA¿ ñ£A¿ XAë . éJ ÒmÌ '@ ð ɾ‚Ë@
½K X ¬@QK . àAJ« B @ ñKñºK ø XA« áºË ð : àA‚ AÓ
« , ¨A‚Ë@
ð ¬ðQªÓ úÍ ¡J.’ËAK. ñë €C
? Qk @ [email protected]ð úæ„Ó
úÍ ñë Qå”J¯ ñJJÖÞ àAJ« [email protected] áÓ Qk @ [email protected]ð ©Ó YKAªÓ àA¿ ñ£A¿ XAë éK B : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
K èYªÂËA¯ ÑëAJJK AÓ àAJ« [email protected] ÈñÊËA¯ ñÊKA® K ,AÓðP Õºm' ø XA«
ñ£A¿ úÍAJËA¯ ð . Senat 3 Ð@ Y®ËA
.
ð QK. @ YK ð ú[email protected]ñ m.Ì '@ QjJ.ËAK úGA¯ñ®Ë@ ¬Q¢Ë@ ©Ôg. Qå”J¯ ð ú[email protected]ñ m.Ì '@ QjJ.ËAK úGAJjJË@ ¬Q¢Ë@ éJÊ« ©Ôg.
.Qº‚ªËAK.
XAë ÕºJÊ« †Q®K ø XA« ,ÈñÊË@ áÓ IÊ
¯ úÍ úæ XAê«AÇ ½JË ©Òm.' €A K.
Èñ“AmÌ '@ AîD¯ é¯PñË@
! Agð €@ ð . ÈñÊË@ áÓ éJÊ« AKQå”ë úÍ úæ XAîE
2 Les
trois moments de la meditrannee, Francoise Metral.
dUtique : resister jusqu la mort, Emmanuel Lazayrat, Docteur en Histoire du droit, Universite Jean Moulin
3 Caton
Lyon 3.
21
Jk ú[email protected] ,P ñ’Ë@ XAë HPA
Jk ð IJ
k. ú« úæ„Ó :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
éK ñƒ éK @ ñ®J ªK €A K. ÑîEPA
l' PAJË@ áÓ éK ñƒ éJ¯ AJm' PAK úæªK .H. QªÖÏ A¯ AKAªÓ AK. @ X YmÌ áK A¿ úGAÓðQË@ ð úGAKñJË@ t' PAJËAK
ÓXAJK. AJ¯ éJ ®K @QmÌ '@ €C
« ú»@ X . àAÓðQË@ ð àAKñJËAK
ú[email protected]ñm .Ì '@ QjJ.Ë@ ¡ Qå t' PAK úΫ ðQå”îDK IJ
. úGCgYË@ Èð
? éK ñƒ áJKAKñK AJk AÔ«P , €A ®J» : àA‚ AÓ
úÍ . àAKñJËA¯ XñK QÓ àñºK ½’ k úGAKñK àñºK €A K. éKB , éK . PAªÓ AJk ,B : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
KAKñK AK ¨AK éK ñƒ AîD¯ I
K. @QªÓAK éK @ ñë ÈñÂK IJ
ªK.
©Ó AJªÓAg. ð . iJm• ºªË@ ð , I
. úGCgYË@ Èð ú[email protected]ñm .Ì '@ QjJ.Ë@ AÓðP ð àAKñJË@
? XAJƒð @ €A ®J» : èYgñË@ [email protected]ð
22
K , é’ ® Ë@ á®K á¯ðQªÓ áKAKñJË@ ,'CJÓ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
èñJ҂
.
[email protected] YËA
ñë Ê¿Që ð . [5] èQå”êË@ úæªJK ék
. K. , ñ¢JÖÏ @
èðA®Ê JK é’ ® Ë@ ᯠXAë ð , àAKñJËAK èQå”êË@ ÈA¢. @ áÓ
Ì 'A¯
.AJ®Ë@ ©ÓAm.' é®Êm
€A J¯QªÓ , éJÊ« ñªÒ‚K ɯQë XAë Agð €C
« áºË ð éJK @ : AK @
? PñJËAK é’ ® Ë@
XAë
: PñJËAK é’ ® Ë@ XAë áÓ éK ñƒ @ YªK. ÕºË XðAªK úæ’k ,H. ðAm.' AÓ ÉJ.¯ :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
I.Ê£ . úæK Q» AîDJÖÞ éJ KAKñK éJK YÔ¯ €ñJÓ ñJJÖÞ ½ÊÖÏ @ [email protected]ð àA¿ éK @ ñËñÂJK ,B B ð ø YJƒ @
... éJK. új ’ €A K. PñK éJ¢ªK QjJ.Ë@ èB @ áÓ €ñJÓ
èB @ €A ®J» . úæ„Ê¿ð A҂Ë@ ð QjJ.ËA¯ ÕºjJK . é<Ë@ ñë [email protected]ð èB @ áK A¿ è@P ,XAJƒð @ áºË ð : AK @
úæ„Ó ? QjJË@
! úæ XAë Èñ®ªÓ
.
¯ @ ¬ñƒ : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
ñë QjJ.Ë@ èB @ éK @ á® JJÓ ñKA¿ , úæK Q» éJK YÖß €AJË@ ð €ñJÓ , †ðPA
. ÑîDÊ« àAJ.’« éK @ úæªJK ,QjJ.Ë@ h. Aë ÉK ð .ú[email protected]ñ m.Ì '@ QjJ.ËA¯ ðQ¯A‚K €A ¯ ÑîEðAªJK èB @
« ñë ÈñÂK IJ
ªK. úÍ :AK @
? úæ„ʾ¯ ÕºjJK [email protected]ð èB @  ñºK AÓ €C
« ¬QªK úæJ ªK. È@ . ÓñëY
J« AÓ B : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
PY®K ø XA« úÍ t' PAJË@ úæ„Ó , €C
« ð €A ®J» ½K PñK
ÓXAJK. AJ«AK ÕÎªÓ ð áK YËAK ÕΪÜÏ @ ©Ó ¬ñ‚ ½’ k .½K. ðAm.'
€A K. IJ
ñKA¿ €C
K Agð
? é’ ® Ë@ ÉÒº
€@ð ,AK. @ X ! áJKAKñJË@ ð YJ . ªJK
! XAJƒð @ é<ËA« Qƒ , éJK @ : èYgñË@ [email protected]ð
ñJ.j.ªK ñë PñJË@ €ñJÓ ¬Aƒ .ñJÓ èñîD PñJË@ [email protected]ñK. €ñJÓ ½ÊÜÏ @ úΫ QjJ.Ë@ èB @ ¨ Q.K
. àAJ« PñK úæ„. új ’ ð AJË PñJË@ úÎm' ,ñƒ@P ©Ó ÈñÂK ñë , ¬@QK.
. j.« AÓ QjJ.Ë@ èB @
PñJË@ ©k. P YªK. áÓ ð ñƒ@Q¯ úÍ ú愻@ X [email protected] X úæk
€ñJÓ úÎg ,ÈAmÌ '@ €ñJ
! ÉëAg. ð Q«Ag. €ñJÖß
23
' ð éʪË@ úΫ ®ªJK @ YK ð éJ K P QË@ áÓ h Qk , ék
Ag ɾ¯ H Qå”JK ð É¿QK PñJË@ @ YK
†Qm
. .
.
.
.
.
KAJm.Ì 'A¯
! ðQkAJÓ áÓ h. QjJK éJ¯AªK. ¨P QËAK HA
Ë@ ®J¯
ÑîD¯ QªË 12 ú攮K éK @ , é¢Ê
ªË@ [email protected]ð H. AJ.‚. éJÊ« Ðñºm× àA¿ Ê¿Që , éJJ¯ñ
ð é® ‚Ö Ï @
ñë ÑîD¯ ©K. A‚Ë@ QªË@ àA¿ ! QÓ YË@
úæ„Ó úk , éJK @ , úk úæK Q» éJK YÖß PñJË@ Y ‚
. I JÓ
úæk
ð Éêk. PñJË@ . àðQÂË áÓ ð Y ƒ ð éJÊ« hCJK ñë ,É¿AJK ­¯ð
PñJË@ úæ‚ Ê¿Që
E úæk
K Ê¿Që éJ¯ XAƒ ù®K . .ø Qm.Ì '@ ð ÉJ»QË AîD£A« @ YK.
.P ñJË@ à Yî
éK [email protected]Ó ÐAK @ IÊ
èQK Qm¯ àA¿ úÍ ,ñ«AJK ½ÊÜÏ @ è@ X ð XðA« úæ ÈAm' éJÊ« I»P ,Ê¿Që PñJË@ ­Ëð AÓ YªK áÓ
.
.
.
.
.ø Qk @
? áKAÓðQË@ Q« H. QªÖÏ A¯ àA¿ €@ ð :AK @
.YK P ð YK P ð À[email protected]ñJË@ ð ©K PAÓ [email protected] ñKA¿ ,B : t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
? XAJƒð @ @ Yë àñºƒ : àA‚ AÓ
' . úGAJË@ AK. ñK ñJJÖÞ @ , úÎJËñ¯ èAJJ®Ë @ Yë úæk
:t PAJËAK ÕΪÜÏ @
JÓ éK @ ø A®Ê K ø XA« ñêk. ñ¯ úæ® ®k
‚
ɾ‚Ë îD
È@
àAÓð QË@
.
.ñ£A¿ ÈAm'.
ÉK AÜß @
Yƒ 𠡃A Ó èðA®Ê K ø XA« , àAK QÓ ñJ® ®k
Qª‚Ë@
‚
ÈAm'.
ɓ @ áÓ éK B ? àAÓðQË@ îD
. K AÓ €C« , àAÓð QË@
QjJ.ËAK úGAJjJË@ ¬Q¢Ë@) AJ®K Q¯@ ¼ñÊÓ áÓ àA¿ ð ,ùªK PAÓ @
.(ú[email protected]ñ m.Ì '@
úÍ QªË
12
¼ðX áÓ Q« úæ„ Õæ P úæ ,Qk @ Õæ P úæ úÎJËñ¯ áK A¿ €@ ð : èYgñË@ [email protected]ð
g úæÊ ¯
? Ê¿Që ÑîD’®K A
24
K Õæ QË@
áK A¿ :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
Qª‚Ë@
ÈñÓ  mÌ 'AK é’ ®ËA
I.Ê¢JK €A ¯ é’ ® Ë@ XAê¯ è@P . éêêë é‚ jÖÏ A¯ úGQº¯ ,  jÖÏ @
. €ñK BñK áÓ áK ñªË@ Ê¿Që
? AîDÊ« AJJË XðAªK Agð ! XAJƒð @ é’ ® Ë@ XAë éJK ð P : àA‚ AÓ
Aƒ ú¯A“ AK. @ X . AîDÊ« ðQå”îE ø Qk @
HB
‚ËA
K.
. éÓC
èQÓ :t' PAJËAK ÕΪÜÏ @
.ÕºKðAªK é<Ë @ . é®J ¯X
45
« úG Qm× ù®K . ð ,Õ愮 Ë@ áÓ AJk. Qk
AîDJK. €@ ð ? t' PAJËAK é’m Ì '@ XAêË úæ„Öß àAJƒ AJË ÈA¯ €C
A¾ÖÏ AK ð éKAÆÜÏ AK éJ®Ë@
ªK. QÖÏ @ áK. ð
YËñË@ [email protected]ð AJË ¡J« , é‚
. éîDm.Ì ø Qj.JK ©k. @P AK @ ð ? HA
. à@ðQÓ ñJJÖÞ
.QkB @ ‡J . ‚ úÍ ñë AJJ¯ Q«@ñË@ ð ? éÓñªK
AK AªÓ úæ„Öß AÓ ½J¯ : à@ðQÓ
. AëñK. Qå” l'. PA‚Ë@
K AJÊ« ám úæ @P ©Ó IÊ
¯
úæk
ð . éK ñƒ h. ñ ®K úæ„Öß àAK QÓ , t' PAJËAK €PYË@ XAê¯ úæ @P I
K AÒ JK ék
. àAÓñªË@ ÉÒº
. . Ag ú愯 h. Q®K Èð éK Qm.'. AîE. Qå• Qƒ ð ,H. AJºË@ XAë ¡k I K @ ð úæK @
Q®ªË@ , à@ðQÓ ¼@ Yë úæJ.Ê«
¯ qJ.ʂ K úæ„ÒJK áK AÓñK É¿ AJË ÈA¯ . àAK QÓ ÐñªJK IK
,l'. PA‚ËA
K.
! àAÓñªËA¯ Yêm .× àñºK AÓ ­J‚ËA
, àAJƒ YJªË úæk
.XBð h. ñk. ©Ó ÕξJK àAJƒ AJJ®Ë h. ñm.'. AJ‚Óð
XA« ÉÒ»
.ð YJªË AJ‚Ó
¯
AK AªÓ úæ„Öß éJË IÊ
úæk
èAJJÊg èXAªË@ ­J»
'
Ì
? t PAJËAK é’m '@ [email protected] X ­J» : àAJƒ ÕΪÜÏ @
QÖÏ @ ‘ªK. Agð
! €AªJË@ ú[email protected] X [email protected]
, àAK QÓ : à@ðQÓ
áºË ð . áJKAKñJË@ ¼ðX úΫ ñË@ð ¬QªJK  J» AÓ A“ñ’k ð , é’m Ì '@ úæKAJ.j.« é®J ®m Ì 'A¯ :AK @
ªK. QÖÏ AK ɾ‚ ÜÏ @ H. Ag. €@ ð ? AÒ JË úæ¢ ®ƒ €C
«
? àAKñJË@ HA
25
ªK. QÖÏ @ ɾ‚ Ó ÈñÓ ñë [4] @Q® ƒ è@P : àAJƒ ÕΪÜÏ @
½K @ ñë ÐCªJË@ éK @ áJ.K ùªK. àA¿ ! HA
! ÕΪJÖÏ @ €@P áÓ H. @ñm.Ì '@ YJ.m.' €A K. ÕΪJÖÏ @ È ñ‚
KðAªJK AÓ úæ XAë áºË ð ! ém k A®Ö Ï @ ð ÐC¾Ë@ ᯠÈñÓ @Q® ƒ è@ : AK @
ÉmÌ '@ ‡Ê K €A K. 
.
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß éJ¯ úÍ ©K. QÖÏ AK
? PAª“ HA
ék P @ YËAK ½JKñK AÜÏ @ AîDJÖÞ éJ J® JË@ [email protected]ñK @Q® ƒ ¬QªK , ém k A®Ö Ï @ ð ÐC¾Ë@ ᮯ : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
.
.
.
.
. éÊK
A®Ë@
4
g. ½JKñK AÜÏ @ éÒÊ¿
Q
ð ©JJ.Ë@ èB @ , Hermes Ó ë HAÓAÓ AJë úÍ Maia AK AÓ áÓ HA
.
. àAKñJËAK èQå”êË@ ᮯ èXBñÊËAK. é¯ðQªÓ AK AÓ I KA¿ ð , èPAjÖÏ @ ð ø Qå„Ë@
A®Ë@
H. Ag. €@ ð , éÊK
. €A ®J» ð ! †AÔg àAKñJË@ XAë ,ñJƒ @ I ¯Q«
?
AÓ ¨AK èB @ úGAKðA« :AK @
ém k. A®Ö Ï @ð ÐC¾Ë@ á®Ë èXBñÊË@
A®Ë@
AÒ ®J» éK @ éÊK
A®Ë@
éJ J® K úΫ @Q® ƒ Èñ®J K , ¬ñƒ : àAJƒ ÕÎ ªÜÏ @
Ü Ï @ àðAªJK éÊK
€A K. éÒJ
.
.
h Qm'
@Q® ƒ ,AîDQ» áÓ éJ K. Q¢Ë@
.ñƒ@P áÓ H. @ñm.Ì '@ h. Qm' €A K. YJÒÊJË@ àðAªJK ñë úæk
.
ªK. QÖÏ AK éJ JÖß éJ¯ úÍ ©K. QÜÏ AK H. @ñm.Ì '@ úæªK
á®K. H. @ñm.Ì '@ h. QjJK @Q® ƒ ! ½ƒ@Q¯ è@P PAª“ HA
. ‘’mÌ '@ ¼ñJ®J’ ø XA« ,½ƒ@P áÓ èñk. Qm' €A K. AJk ð ,ÐC¾Ë@
úæ„Ë úæ„Öß úæ’ k AK @ X ùë : AK @
? úGAKðA« é’k
.
? H. A‚mÌ '@ é’m Ì AK AªÓ úæ„Öß Agð €@ ð : à@ðQÓ
K èQ儫 AK @ X áÓ @ YJK ø XA« PAJªË@ ¬ðQm' é’k
, ¬ñ‚ úæ‚
ªÜÏ @
éK @ ! ‡K A¯YËA
:
àA
J
ƒ
Õ
Î
.
.
.
¯ @ ½JË QîD• €@ . éKAK QÓ
? †ðPA
I
Þ úGQÒªÓ
K ð .ÉmÌ '@ ‡Ê K úGðAªK ø XA« I KA¿ È@ , èAªÓ úæ„Öß éK @ : AK @
¬ðQk XAîE. IªÖ
.ñJƒ @ I ¯Q« AÓ È ð èQ.ªË@ Èð PAJ.ªË@
.P AJ.mÌ '@ AJÊ« XP ©k. P ð Qƒ , é<Ë@ I »QK. úΫ : àAJƒ ÕΪÜÏ @
4 Film
: Hermes, le messager indechiffrable, 26 minutes (Arte), Texte : Sylvie Baussier.
26
JË@ I
J.Ë@ 3
IËA
Ï Q Ì
H. A‚m 'AK Õ뻅 @ : è J.ºË@ éJ.®Ë@
úÍ ÕΪÜÏ @ XAë ¬ñ‚ ø XA« I KAë à@ðQÓ AJË ÈA¯ , é’m Ì 'AK éK @ YJ.ËAK €ñ¯A JË@ H. Qå”JK @ YK. AJë
É«
¯ - ÕºK. AJ.kQÓ ñʒ ®K - AJJË Èñ®J K ÕΪÜÏ @ ­¯@ ð ,H. AJ.ËA¯ éÊ g YË@
, à@ðQÜÏ IÊ
.úæJ.j.ªJK
. éêêë ! AëñËñ®K ÑîDÊ« P QK . úÍ ñʒ®K XAë áK ð P
ðYJm' AJJË ÈA¯
€@P ñJ.JºK ð , Q¯ YË@
á‚mÌ '@ ñK. @ ¨AJK Q.m.Ì '@ ð PAJ.ªË@ ¬ðQk : ñë úÍ €P YË@
..
ÈñÊËA¯ ÕΪK ù¢‚Ë@ á‚mÌ '@ ñK @ XAë . ø XA’Ê®ËA
K QîD„Ë@ ,ù¢‚Ë@
YmÌ '@ ð àQ®Ë@
YªK. áÓ ð , IK
.
.
.
.
JÓPP @ñmÌ '@ ð H. A‚mÌ '@ ÕΪ¯ ‘’ m'
. HPñË@
‡K Q®K ð ø Qå„Ë@ ð ©JJ.ËA¯ ‡J ÊJK úÍ HA
KQ« Õæʯ @ áÓ éJ ‚ËYK @ éJK YÓ , Baza
K ¬ðQªÓ úÍ é£A
PQ¢ËA
.
JmÌ 'AK PñK YË@ ¨AK ­Ë @ úæ Almeria éK @QÖÏ @
‘ k úæªK , 1 é£A
JmÌ 'AK PñK YË@ XAê¯ H A‚mÌ '@ H Qå” ð éÓY
mÌ '@
. é£A
.
.
Ë@ éJK YÔ¯ [email protected] ù¢‚Ë@
颂
.
.
éJK YÔ¯ àA¿ 'CJÓ . [28] QK QmÌ 'AK
YJÂK €A K. H. A‚mÌ 'A¯ Q«@ð àñºK
ð PA¾¯ [email protected] ñJ.JºJK €A K. ¬ðQmÌ '@ áJK A¿ , éJ . JºËAK ¬ðQmÌ '@ áÓ ¨@ñK h. ñm.'. ñÓYjJK ñJ.JºJK €A ¯
áJK A¿ éK @ @Q® ƒ Èñ®J K ? PA¾¯ [email protected] XAîE. @ YªK. ñJJªJK €@ . H. A‚mÌ '@ ñK. Qå”JK €A K. ¬ðQmÌ '@ áJK A¿
K é¯A® ƒ HA
g. Ag úæ
. AJËAm'. èAJk ÑëYJ« PA¾¯ [email protected] XAëð , [6] PA¾¯ [email protected] ÑëñJ҂
1 The
Arts and Crafts of Older Spain, page 2, Vol. 1 by Leonard Williams in 1907.
28
áÓ ð PðYK €A K. .
ñ® ¯AK ɾƒ ÑëYJ«
Ì
éJ . JºËAK. Èð èQå”êËAK. ©“ñÖÏ ©“ñÓ áÓ ñʯA ‚J K é¯A®‚Ë@
HAg. Am '@ XAë
ÒÊ¿ ñj‚ÒJK éJ . JºËAK. ©“ñÖÏ ©“ñÓ
¬ðQmÌ '@ XAë . ¬ðQk áÓ áK. ðA’Ó HA
.Ðñ¯ ɾK €AJË@ éJÊ«
à @ ñ® ¯AK CJÓ áJJKB @ .( ..., H. , @ ) AÒë PA¾¯ [email protected] ñJ.JºJK €A K. ¬ðQmÌ '@ à @ ñ® ¯AK 'CJÓ H. QªË@
¬ðQk ð áJKAKñJË@ ¬ðQk áJK A¿ . .(a, b,..) AÒë PA¾¯ [email protected] ñJ.JºJK €A K. ¬ðQmÌ '@
YK Pð hñʂË@
Ì '@ ðXAë .YK P ð
? ñë ñJƒ ¬ðQmÌ 'AK [email protected] [email protected] ¨ñJË@ ð ! PA¾¯ BAK ¬ðQm
Ì 'AK. H A‚mÌ '@ IK Qå”
€@ ð , ¬ðQmÌ 'AK. àñºJK PA¾¯ [email protected] ÈAm'. ñëAJk H. A‚mÌ '@ I.K Qå• , ¬ðQm
.
.
[email protected]ð ɾƒ ÑëYJ« ¬ðQmÌ '@ XAë
‘ k H. A‚mÌ '@ I.K Q唯 à B ! .... éJK @ ð ....B ? AÒë úæk
®J¯ ð [email protected] Y« BAK éJ JºË@ ½JË ñÊîD„
I ¯ñË@
¬ðQmÌ '@
! H. A‚mÌ '@ I.K Qå• ½JË ñÊîD„
.
YJ« àA¿ ø XAë ÈAm
: H. A‚mÌ 'AK ¬ðQmÌ '@ XAë àAÓð QË@
.
¬B @ ÒmÌ úæk
[email protected]ð áÓ
éJ . J» úæk
ð , [email protected][email protected] éJ . JºË@ Q«
[7]
ú« ÑîE. ñJ.‚jK éK @ ñë ¬ðQmÌ '@ XAë ¨AJK È ñÊ Ë@ ɾ‚ ÜÏ @
AÜß @ H. A‚mÌ '@ I.K Qå”Ë  K PñK YÓ AÓ ÑîE @ ñë úGAJË@ ɾ‚ ÜÏ @
úæ AîD¯ [email protected][email protected]
! É¿ A‚Ó
K. ðQK YK €ðPY
¯A Ó ¬ðQmÌ '@ XAë €C
« úæ XAë
AK ðPð A¯ ðA®K . ð . H. A‚mÌ '@ I.K Q唯 ÑîD“C
. PAJ.ªË@ ¬ðQk Fibonnacci 2 úæ„AKñJ.J¯ H. Ag. ,ÑîDK. ႯQºÓ ð ÑîDK. áÓ@ Y g áJÓ ð áJƒ
! ú[email protected]ñ m.Ì '@ QjJ.ËAK ¡ Qå„ËA¯ ø Qå„ ©JJ.K àA¿ úÎÓ ÑîDÊ« QK. X ¬ðQmÌ '@ XAë
2 Fibonacci’s
mathematical letter to master theodorus, A.F. Horadam, University of New England, 1989.
29
YJ« àA¿ ø XAë ÈAm ð
: H. A‚mÌ 'AK ¬ðQmÌ '@ XAë èñJ‚Ë@
úæ áK A¿ . H. A‚mÌ '@ I.K Qå”Ë  K PñK YÓ AÓ AÒëAJk ÑîE @ ñë ¬ðQmÌ '@ XAë ¨AJK ɾ‚ ÜÏ @
K AÒë PA¾¯ [email protected] ñJ.JºJK €A K. ¬ðQmÌ '@ ¼ðXAë úÍ á’ªK.
Èð àAKñJË@ ÈAm'. H. A‚mÌ '@ ñJ.JºJK €A K. I
.XñîDË@
K H. A‚mÌ 'AK ¬ðQmÌ 'AK ɾ‚ ÜÏ @
ÑîE @ ñë , áK Qk @ Ð@ñ¯ ð XñîDË@ ð àAKñJËAK , èñJ‚ËA
K , àAÓð QËA
? H. A‚mÌ '@ I.K Qå• ¨AK ɾ‚ ÜÏ @ ¡J.’ËAK. ñëAJƒ @ ð ? €A ®J» ! H. A‚mÌ '@ I.K Qå”Ë  JmÌ 'A’Ó
XA® JK AÓ [email protected][email protected] éK @ AÜß. ð ,ñ«AJK ¬QmÌ '@ ðYJ« X Y« É ¿ éK @ ðPAJk €AJË@ XAë ¨AÇ
€ð@
Ì 'A¯
”m× AÒëAJk ¬ðQm
! úGBñÊË@ @ YªK ɾ‚ ÜÏ @ Aë ! ð@ XA® JK ÓñîD
, è@ð . áÊÓA¿ [email protected][email protected] ñJ.JºJK ¬ðQmÌ 'AK Xñª‚K . XñJêË@ .ɾ‚ ÜÏ @ XAêË ÉmÌ '@ ðA®Ë úÍ AÒë XñJêË@
K úk @ ,AîDË ð[email protected] X ú» ½JË Èñ® K AÓ ÉJ.¯ ? AîDË ð[email protected] X ú»
: ¬ðQmÌ '@ XAë AÒëAJƒ @ ½K Pñ
.
30
,[email protected] Y« BAK áK CÖÏ @ ð áK CÖÏ @ úæ.JºK ø PY® K ¬ðQmÌ 'AK Xñª‚ XAîE.
Èñ®J K ,[email protected][email protected] áÓ
: [8] ø XA’Ê®Ë@
€A ®J» ½JË Èñ® K ø XA« AK. @ X
éK AîE B AÓ úæ.JºK ø PY® K úæªK
閨J K
: PAJ.ªËAK ¬ðQmÌ 'AK. AîDJ.JºK €A ®J»Aë €A ’k ð éJ Ó úæ.J» ½JË ñËA¯ È@ ,ø XA’Ê®Ë@
111
ð , [email protected]ð PAë È ñÊ Ë@
1
.
¬QmÌ '@ éK B . éJ Ó ð èQ儫 ð [email protected]ð ,úÍñ® K ½’ k AîE @Q® K úæJ k. È@ ð
JË@ 1 ¬QmÌ '@ ð , èQ儫 PAë úGAJË@ 1 ¬QmÌ '@
. éJ Ó PAë IËA
! éJ¯ áJK A¿ úÍ ©“ñÖÏ @ H A‚k úΫ È YJ K Ñê«AK É® JË@ à @ ñë ¬ðQmÌ '@ XAîE Qå„Ë@
ø XA’Ê®Ë@
.
.
K
é®K Q¢Ë@ XAë ,¼AªÓ ‡ ¯AJÓ éJK @ . éË QÖÏ @ ©“ñÖÏ @ ¼@ Yë ù҂
AÜß @ ,[email protected][email protected] I.JºK €A K. èY®ªÓ
JK
.X YªË@ áÓ éK ðAg éË QÖÏ @ àñºJK úÎÓ ñë , ɾ‚ ÜÏ @ [email protected]ð ù®J . K ! H. A‚mÌ '@ I.K Qå• ÉîD„
g úæJ» ½JË ñËA¯ È@ éK @ ø XA’Ê®Ë@
Èñ®J K ,CJÓ
¼YJ« ? AîDJ.JºK ø XA« ú» ? éJ ÒJÊK ð é‚Ô
.
g
'
: IËAJË@ ©“ñÖÏ A¯ AîD¢m ø XA« úÍ 3 éKCK ¼YJ« ð È ñÊ Ë@ ©“ñÖÏ A¯ AîD¢m' ø XA« úÍ 5 é‚Ô
35
.
g ø Q® JK
€ @ ð@ . àAK QÓ €A JK AK. AÓ éJKAJË@ éËQÖÏ @ éK B , áKCK ð é‚Ô
? èAªÓ ú檮JK
ß É¾‚Ë@
XAîE.
IºÖ
k áÓ €@ ð ÈñÒªÖÏ @
éÊJ
31
閨J K
: ø XA’Ê®Ë@
閨J K
ð , éË QÖÏ @ ½K XAë úæJ.K €A K. @Q ®ƒ ø ðAg ù®K . úÍ ©“ñÖÏ A¯ ù¢m' ½’ k éK @ ø XA’Ê®Ë@
XAë úæªJK €@ . o èQª“ é®Êg
ɾƒ úΫ àñºJK Q®‚Ë@ XAë
? Q®ƒ éÒÊ¿
J.Ë@ I.¢ ƒ úæªJK I
J.Ë@ ¡‚ » ð @ Q®ƒ ,H. QªË@ àA‚ʯ
ñë Q®‚Ë@ ½Ë @ Y» ð , àAJ.K €A K. I
« ù®J ªK ø XA« AK. @ X .H. AJºË@
! Q®‚K AJKYË@ ñËñ® JK €C
XAë
JK AÓ Agð
®¢
¬ðQk áÓ  A¿ AÓ È ñÊ ËA¯ €C
« ú愻@ X ! X YªËA¯ ëñ
èñJ.JºJK Q®‚Ë@
k , ¬ðQmÌ 'AK éË QÖÏ @ Èð
ùªJ.K €A ¯ ÈAm'. H. A‚mÌ '@ I.K Q唯 A“ñ’
©“ñÖÏ @ áJ.K ñë ñJÓYg .P AJ.ªË@
[email protected] Y« BAK ¬@QK . ùªÒm.'
K ¬ðQm
Ì '@ XAîE. [email protected][email protected] ñªÒj.JK €A K. é®K Q¢Ë@
« . éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ : AëñJ҂
? éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ €C
áÓ ø Ag. , [9] ú× [email protected]ñmÌ '@ úæ ñÓ áK. YÒm× ñë ¬ðQmÌ '@ XAîE. H. A‚mÌ '@ I.K Qå”. QîD„ úÍ éK B
.( Ozbekiston àAJ‚» AK. Pð @) àAƒ@Pñk
: ¬ðQmÌ '@ XAîE. [email protected][email protected] ùªÒm.' ø PY® K €A ®J» AK. @ X ú¯ñ‚ úk. @
32
P ð éJ ÒJÊK ð áK A®Ë @ ø YK P ½JË ñËA¯ È@
ð éJƒ ð éJ ÒJƒ ð ¬B @ ©J.ƒ úΫ áK Q儫 ð éªK
.
: A¾ë ¬ðQmÌ '@ ù¢m' ø XA« ? áªJ.ƒ
2324
7676
Q Q
: éË QÓ Qk B úΓñK úæk
éË Ó éË Öß. ùªÒm.' ø @ YJ.K ø XA« AJë ð
@QË@
éªK
. éËQÖÏ @
éJËAJË@ éË QÖÏ @
3
6
2
7
éJ KAJË@ éË QÖÏ @
Ë@ éË QÖÏ @
éËñÊ
2
7
4
6
Ë@ éË QÖÏ @ áÓ ø @ YJK
P úGXP È@ , éËñÊ
¬QmÌ '@ ùë èQ儫 ð , èQ儫 ½J¢ªK ø XA« éJƒ úΫ éªK
.
.
Q ð úæ.JºK úæªK ø Q®‚ ø XA« AJë ! éK ðAg éËñÊË@ éË ÖÏ @ ‡J.K ø XA« ð ; éJKAJË@ éËQÖÏ A¯ 1 [email protected]ð
AëAJJÖÞ úÍ ùë èQª’Ë@ é®Êm
Ì '@ ½K XAë ð . èQª“ é®Êm
' ? €A K . éK ðAmÌ '@ éË QÖÏ @ úæJK
: Q®‚Ë@
.
.
.
Ë@ éË QÖÏ @
éJ KAJË@ éË QÖÏ @ éËñÊ
2
7
1
4
6
0
¼YJ« È@ ÈAm'. ÑîDªÒm.' ø XA« , [email protected] Y« BAK QK CÖÏ AK ©Òm.Ì '@ ¼YJ« àñºK Ag ð , éJ Ó[email protected]ñmÌ '@
! ¬ðQmÌ 'AK éKCK Èð h. ñk. Q«
èQ儫 ø ðA‚K ©ÒmÌ '@ à @ ø A®Ê K ø XA« ÉÒªË@ XAë éª
JJÓ
.
.
mÌ '@
: ÑîE Q®‚ áK Qk [email protected] È PAJÖÏ @ ð é‚ÓA
XAîE.
èQÓ É ¿
Èñ®J K ð
úæJ ®K . È@ éK @ ø XA’Ê®Ë@
éË QÖÏ A¯ 1 [email protected]ð ¬QmÌ '@ ùë úÍ , ¬B @
10.000
¼YJ« È@ ÈAm'. ÑêªÒm.' ø XA« , [email protected] Y« BAK QK CÖÏ AK ©Òm.Ì '@ ¼YJ« àñºK Ag ð , éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ XAîE.
®Ë@
ð H Qå”Ë@ ð , ©ÒmÌ 'A¯ ñ®J ÊK AK ¬ðQmÌ '@ XAë ! ¬ðQmÌ 'AK éKCK Èð
ð , é҂
h. ñk. Q« èQÓ É¿
.
.
. YK P ð YK P ð ø Qå„Ë@ ð ©JJ.Ë@ ð úæJ.Ë@ ÈAm'. ú×@ YmÌ 'AK ¬@Q.¯ H. A‚mÌ '@ H. Qå” ÑîDK.
33
àñJ¯ ð èPAj.JË@ , QÊË@ ékA‚Ó , HPñË@
I.‚m' €A K. ¬ðQmÌ '@ XAîE. ú× [email protected]ñmÌ '@ ÐYjJK ,CJÔ¯
A®Ö Ï @ ð QmÌ '@ H A‚k ú¯ Qå”JjÜÏ @ ñK AJº¯ H ñJºÓ èðA®Ê JK úæ XAëð ,ø Qk @
,CJÓ ÈAm'. . 3 éÊK
.
.. .
.
.
K QÖÏ @ QÊË@ ékA
‚Ó I‚m' PY® K €A ®J» AJJË Q儮JK ú× [email protected]ñmÌ '@
K ð , PAJ.ªË@ ¬ðQm'. éª
úæk AJK PñJ
.
.
: èPñ’Ë@
‚ËA
K éªK
P HA
K. ÕºJË Èñ® K AÓ ÉJ.¯ , é’m Ì '@ úÍA‚ ð ‡K A¯Y
[email protected]ð ÕºJË úÎm' ø XA« , éÓC
. ®K.
®Ë@
A®Ö Ï @ ð QmÌ '@ H A‚k ú¯ Qå”JjÜÏ @ H AJ» áÓ éJ K Q« QÊË@ [email protected]ñK é҂
: éÊK
.
.. .
.
.
mÌ 'AK ɾ‚Ë@
hQå„ ø XA« , éÊ K. A® ÜÏ @ ð Q.m.Ì 'AK é’m Ì '@ ñJm.' ø XA« úÍ
ð@ YJ.K ð H. A‚mÌ '@ XAîE. éÓY
½K X ð . HB
XAªÜÏ @ Èð
HAK ðA‚Ö Ï @ ñÒʪJK
ð ,PAJ.ªË@ ¬ðQk XAîE éK P ñ«ñÊËAK. úæ„m' ø XA« ¨A‚Ë@
“Q¯ éK YJêË@ ¬ðQmÌ '@ XAë €C
« ùÒê®K PY® K
. ÐñʪË@ ð H. A‚mÌ '@ ÕËAª¯ AîD @P HA
.¼ð Q.Ó ÕºkAJ.“ ð ÕºKðAªK é<Ë @
3 Jonathan
Crabtree Mathematics Researcher: The Evolution of Elementary Mathematics (Archive.org).
34
Ag úæ úæÒê
¯ AÓ è@P , à@ðQÓ @ : AK @
Ì
? ék
¯
I
K
@
€@
ð
,PA
J
ªËA
K
¬ðQm
'@ XAë àAK QÓ  Òê
.
.
¯ AÓ AK @ úæk
: à@ðQÓ
AÓ ½J¯ ! ¨ñm.Ì '@ úGAg. . à AJƒ ©Ó YªK. áÓ ñ¯ñ‚ ø XA« ,úæ„Ê¿  Òê
[email protected] YË AK AªÓ úæ„Öß
®Ë@
? ð@ñ ® JK ð éK ñƒ ñÊ¿AK Hñ
[email protected] X XAë ùë AJƒ @ : AK @
®Ë@
? Hñ
®Ë@
[email protected] YË ð PðYK YªK áÓ ð éK ñƒ ñKñ® JK ᯠ! Ѫ¢ÖÏ @ : à@ðQÓ
, éK ñƒ ðA¾JK úæJ ªK. È@ éËñÊJ
.
é’mÌ '@ H [email protected] X ú» éJË ðXðAªK , àAJƒ ñ¯ñ‚ ñJ‚Ö ß YªK áÓ .(Õæ„mÌ '@) èY‚ºË@ éÒê Ó é[email protected]
QË@
.
.
? Agð .AîD¯ éJË QîD• €@ èñËñ‚ ð H. A‚mÌ 'AK
.... é<ËAK : AK @
[email protected] YË AJÊgX úæÓ ,AJ‚Ó
.úæ @QºË@ ð ÉK. @ñ¢Ë@ ñ¢jJK AJËAm' PAª“ úæ AJJ®Ë Hñ
ñƒ
®Ë@
IË
.
ÜÏ AK éK AJ¢Ë@ èC« , à@ðQÓ
? AJËAm'. PAª“ úGAKðA« éÊ¿A
.
¯ áK Qk @ PAª“ ñKA¿ H A‚mÌ 'AK é’m Ì 'A¯ AJ» úÎÓ éK @ AJË ÈA¯ ð , ½j’JK à@ðQÓ @ YK
éJ.®ËA
.
.
Ï @ ø YªËAK éÊ¿
ÜÏ @ H AJ¢ ñÒʪJK àAÜÏ ð éj
AÜÏ @ ñJJ¢K ð áÒʪÜÏ @ ©Ó éÊ¿A
’ËA
K
.AêÊ¿ éƒPYÖ
.
.
PYÓ áÓ [email protected]ð É ¿ éK @ I ¯Q« YªK áÓ
ÕÎ ªJK ñ’ k ©K YJË@ éƒ
, éKAÒJ‚ËA¯ èQÓ H. AJ¢Ë@
.
.
: àAJƒ YJ« àA‚K AJ‚Ó ð AJJÊ¿ ,Èñ“AmÌ '@
‚Ó
ú[email protected] : AK @
©K. QÜß ÉmÌ '@  ¯Q« AÓ é’m Ì '@ XAë YªK. áÓ ¨Aƒ ,PAJ.ªË@ ¬ðQm' é’m Ì '@ I
ªK. QÜß éJ JÖß áÓ H. ðA’Ó
! HA
Ì
úΫ H. A‚m 'AK ÕΪÜÏ @ Qå”ë úÎÓ . ÉmÌ '@ Q.m.' áºÖß á¯ ½JË Èñ® K ø XA« ,ɾ‚ Ó úæ„Ó : àAJƒ
Q g áÓ H ðA’Ó ©K QÜß é‚
QîDË@ Èð
Qª“ ©K. QÓ áK Q儫 ð é‚Ô
‚ºJË@ éK @ Q儯 , Q‚ºJË@
.
.
? ¼AK ,ÉK. ñ’Ó ©K. QÓ ù¢ªJK
35
Q¯ AîDJK Qå• È@ ,PAª“ ‘ ð
.ÉK. ñ’Ó ©K. QÓ ½J¢ªJK éªK
.
.
! ÉK. ñ’ÖÏ @
QîDË@ XAë :AK @
©K. QÖ Ï 12 AîD¯ é‚
QîDË@ úæªK
©K. QÖÏ @ ù¢ªJK úÍ ùë é‚
, éJ¯ ½JË QîD• €@ , HA
ªK. QÜÏ AK éJJÖß áÓ H. ðA’Ó úÍ ©K. QÜÏ AK ɾ‚ ÜÏ @ AJªk. P AK. @ X È@ : àAJƒ
? ñJƒ @ ¨AK ÉK. ñ’Ë@ ùë éJ JÖß ½K XAë
P áÓ H ðA’Ó úÍ ©K QÖÏ AK ÉK ñ’Ë@ ùë éJ JÖß : AK @
ªK. QÜß éªK
à @ Èñ® K PY® K AJë ! PAª“ HA
.
.
.
.
P é‚
QîDË@
ªK. QÖÏ AK éJJÒJK ©K. QÜÏ @ AîDK. H. ðA’ ø XA« úÍ ùë éªK
! PAª“ HA
.
36
« AK. X ú殃 : àAJƒ
éK ñƒ Q« ½’ k ð , ½ƒ@Q¯ áK A¿ è@P ÉmÌ '@ éK @ ÈA¯ úGAKñJË@ @Q® ƒ €C
Ì
'
á
Ï
€Aƒ @ XAë ð , éÊK. A®Ë@ ᯠÈð ½JKñK AÜ @ ùë ø XAë . Ém '@ ½ƒ@P áÓ h. Qm ¼ñKðAªK €AK. ÒʪÜÏ AK
¯ ÐCªJËAK áÒê ÜÏ @ àA‚‚Ë@
áÓ
.©K YJ.Ë@ éƒQÔ
ªK. QÖÏ AK éJ JÒJK ©K. QÖÏ @ IJ
®Ë Agð
áÓ ÈAm : ñë úÍ È@ñ‚Ë@
[email protected]ð ù®K . ,PAª“ HA
¯ àñºK
? AJK. ðA“ úÍ ©K. QÖÏ AK ¬Q¢ËA
AÜß @ : AK @
‘ k éJ’«
? ¬ñƒ ð Q.« : àAJƒ
J’ªËAK éKCK AJ.K Q® K IJ
®Ë ð H Q.« úGAë :AK @
ð QÓ úæ ø YJ« àñ» , èPA‚k . éK ñƒ ɯ HA
. k. àñ»
.¼@ Yë ñ ë PAJ.ªË@ IJ
PAJªË@ IJm'  XA« AÓ ,ÕËAªËA¯ ð QJÓ á‚k @ ¼YJ« àñºK àA¿ Ag ð : àAJƒ
XAë éK B , ‡ƒB
. . .
ñÊË@ . ᮃB
ۖJ
g AÒë [email protected] Y« BAK ¨ñJË@
[email protected][email protected] ÑîDÊ« ñËñ®J K ñKA¿ éË@
j.K AÓ †ñÊ
áºÒ’Ë@
JK €PY
® K AÓ AÔ«P
! Ñꮢ
K €C
«
áºÒ’Ë@ ÑëñJ҂
Èð éJ JÖß ©K. QÖÏ @ P Yg. éJ JÒJK ©K. QÖÏ @ I.Jm.Ì ñËñ® JK €A JJk? (ZAҒË@)
X Y« úæ €@ YJ« AÓ ð , éJ JÖß ©K QÖÏ AK ¬Q¢Ë@
AÓ èYgð úæ AK. X ÈAm'. ! éJK. éJË ñ¢JªK €A K. ‡ƒB
.
. àC¯ Ð @ Èð àC¯ I K. AîDË ñ¢JªJJ¯ , éêêêë AëðAÖÞ AÓ ðA‚ Èð éJ ÖÞ €A ëYJ«
úæJ ªK. AK. @ X ÉK ð . éJ JÖß ©K. QÜÏ @ H. ñ‚Ó AÜß X ‡J . K ø XA« , éJ JÖß ©K. QÖÏ AK ¬Q¢Ë@ ¼@ Yë A¾ë ÈAm'.
? ø QK YK ú» ,Õæ P CK. ©K. QÖß ¬Q£ ø @ ø A®Ê K ð H. A‚mÌ 'AK. úG. Qå”
37
7569
áÓ H. ðA’Ó
¨AJK ÈAJÖÏ @ XAë ¬ñƒ
QJ.» ©K. QÓ P Yg. I.‚m' ùªJ.K €A ¯ ø XA’Ê®Ë@
: Qª“ ©K. QÓ
ƒ ùë úÍ
Aë ð , áKAÜß ð éªJ
.
7569
K €A K éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ [email protected]ð ðYJ« ø XA’Ê®Ë@
©K. QÓ P Yg. ‡ÊJ
.
√
. 7569 = 87 : AëñJ.JºJK €A ®J»
©Ó
X Y« Ò
[email protected][email protected] ɾ‚Ë@
ëYJ« AÓ úÍ áºÒ’Ë@
XAîE. ñJ.JºJK AJJËð I ¯ñË@
. 87 ÈAm'. ‡ƒB
ú¯ñ‚ úæJ ªK. È@ AK. @ X . √8 I.JºJK ð ½Öޕ X Y« , éJ JÖß ©K. QÖÏ @ P Yg. CJÓ
XAë ñ®J ÊJK €B
K èQ儫 AK @ X áÓ @ YJK ø XA« úÍ ñ’ËA
[email protected][email protected]
. ‡K A¯YËA
K èYªÂË@ úæ„Öß ø PY® K , áºÒ’Ë@
.
.
¯ ©Ó úæ„Öß Agð
! ñ’Ë@ AJÊ« QK Q« è@P , †ðPA
: àA‚ AÓ
38
éJKAJË@ é¯YË@
II
I.K QªË@
39
ÈñÊË@ I
J.Ë@ 1
K. ð éJ . JºËAK. IJ
Ó[email protected] ñm'
ñ’ËAK ù®J ƒñÖÏ @ úΫ é¯ñ‚ËA
AJÊgX
úæ ,½JKð QºË @ QÓA« ©“ñÖÏ @ [email protected]ñ¯ úæ‚J K Y«AÇ ÕΪÜÏ @ [email protected]ð AJJ®Ë , †@ Pð CK. éJ.®Ë@
ÜÏ @ [email protected]ð áÊK A®Ó
. èP ñ’
. áK [email protected] ð ,ñÖÞ QK éK ñƒ XAªK. áK Y«AÇ áK Ygð
, èQ®ÊJËA¯
?
h. Q®JK àA¿ ÕºJ¯ [email protected]ð úæ
ªK. €@ ð ñË@ð èQ®ÊJË@
È YJ . K HA
QÔ« €@ ð :ñ’ËAK
È YJ K ùªK
; èAJ®Ë@
. .
ÕΪÜÏ @
úÎÓ ð
Jʯ AÓ , @ YªK. XAJƒð @ €C
« : àA‚ AÓ
. AJ.kQÓ AJJË 
éK ñƒ Iºƒ
, ÈAg ñJ.j.«AÓ ð éK ñƒ Q® K ÕΪÜÏ @ AJË àAK. :AK @
E úæk
úæ‚ ð ÕΪÜÏ @
: AJJË ÈA¯ XA« éK ñƒ à Yî
ß [email protected]
I
XAªË@ áÓ ÓAmÌ '@ €A‚Ë@
‚ ú[email protected] , àA‚ AÓ @ ¼AªÓ ‡ ¯AJÓ
¼YJ« ð . ©K YJ.Ë@ éƒPYÖ
‚ ÉK úæJîDJK ‡m Ì '@
,ÕºJK. AJ.kQÓ .QJ.ºË@ ¡ÊªË@ XAë úΫ ÕºÊÓA¿ AJË ñjÖÞ ð AJË újÖÞ ð , I
.
úÍ @ Yë QJ.» PAîE ð ¼ð Q.Ó ÕºkAJ.“
È YJ K ùªK úÎÓ ð , èQ®ÊJËA¯ h Q®JK àA¿ ÕºJ¯ [email protected]ð úæ QÔ« €@ ð AK @ X ð
ñË@ð èQ®ÊJË@ ; èAJ®Ë@
.
.
.
.
ªK. €@ ð
? È YJ . K HA
42
,XAJƒð @ éJK @ : I JË@ [email protected]ð
YK. úÎÓ ð , ÕÎJ®Ë @ [email protected]ñ¯ ñk. Q®JK AJ» ,AJË HA
ª¯ð
éÊ JÒÜÏ @ [email protected]ð [email protected]
.
. éêêë . ½j’ËAK. HñÒJK [email protected] YK. AÓAÓ ð . HAªK. €@ð ñË@ð ,È YJ.K AK. AK. ùªK. ÉJÒÜÏ @ [email protected]ñ¯ €ñJ.K
ªÜÏ
« ð , éêêë :ñ’ËA
K ÕÎ @
? ÈYJ.K  AªK. AÓ Õ»Qå”J¯ €C
Qå„k èQ®ÊJË@ Èð
Qj.mÌ '@ IJ
k : àA‚ AÓ
! [email protected]
,ð XA® K [email protected]
ªÜÏ
, àA‚ AÓ @ ¼AªÓ ‡¯AJÓ éK @ :ñ’ËAK ÕÎ @
€A K. ðQK YK ø XA« €@ . èQ®ÊJËA¯ úæ„Ó ‘ñÓñºJÊJËA¯
‘ñÓñºJÊJËA¯ úæ„m' ð Ñêk. Qm' : I J.Ë@ [email protected]ð
k ÉK. QËA¯
.ð@ Y® K è@P IJ
úæJ ªK. È@ XA« ? áK ðAg €@ ð @ YªK. ú¯QªK ú¾’ k ,ÑîDkñÊK AÓ ÉJ.¯ úk. @ :ñ’ËAK ÕΪÜÏ @
. èYªÂË@ XAîE èQ»QË@ AÒë l'. @ñk h. ñk. XAë ð .ÑîDkñÊK €A ®J» ú¯QªK ½’ k ÑîDkñÊK
Ì
ùë ñ’ËA
H. ñK ÑîEA JK. ð , ÁKQË@ èYgð ð €AjJËAK èYgð ,l' A®’ËAK h. ñm.' é®J‚
K èQj.m '@
: ÉmÌ '@ Èð ‘ÓAmÌ 'AK. ÀPA¯
ËA
K éîD
mÌ '@ ùë €AjJËAK éjJ
®’Ë@
ð ,( + ) èYK @QË@ é®J‚
.
¯A JË@ éîD
mÌ '@ ùë ÁKQËAK éjJ
®’Ë@
.( - ) é’
.
K éK Q» BA¯ AÜß@
ɾ‚ ÜÏ @ àñºJK I ¯ñËA
Qj.mÌ '@ éK @ ñ¯QªK
? ð@ Y® K [email protected]
[email protected]
Qm.k
Qj.mÌ '@ ð ! [email protected] Yg. [email protected]
ÑêkñÊK Ð@ Y®Ë@
JK úÎÓ éK B ? èYK @P ð é’
®’Ë@ ú¯C
¯A K AëAJJÖÞ €C
«
éjJ
®’Ë@ ©Ó €AjJËAK
‡Ê m' ø XA« ÀPA®Ë@ H. ñJË@ , ÁKQËAK éjJ
®J¯ ð €AjJË@ éîD
k ñ’ËA
ø XA« I ¯ñË@
K é‚ÒºË@ [email protected]ð
.
‡Ê m'
. ÁKQË@ éîDk. ñ’ËAK é‚Ò»
k ñ’ËA
©Ó ºªË@ è XA ƒ àñºJK €AjJË@ éîD
K é‚ÒºË@
.
. ÁKQË@ éîDk. ñ’ËAK é‚ÒºË@
K €AjJË@ éîD
k ñ’ËA
k ñ’ËA
Ï @ ñ’Ë@
ÁKQË@ éîD
K é‚ÒºË@ ð ,( + ) à ñºÖ
AîD҂
K é‚ÒºË@
.
.
Ï @ ñ’Ë@ ð ( + ) à ñºÖ
Ï @ ñ’Ë@ áK. AÓ †Q®Ë@ ð .( - ) à ñºÖ
Ï @ ñ’Ë@
AîD҂K
úÍ ñë ( - ) à ñºÖ
JË@ éJ҂
K
. èQj.mÌ 'AK ÉÒj
43
AÓ éK B ? à ñºÓ
®’Ë@  A¯C
K AÓ Yg
€C
«
€AjJËAK éjJ
®’Ë@ ©Ó
A®J . K AK ,ÁKQËAK éjJ
.ñª“ñÔ¯ à ñºÓ
Ï @ ñ’Ë@
Ï @ ñ’Ë@
) à ñºÖ
©Ó ( + ) à ñºÖ
ú¯CJK úÎÓ
àA¿ úÍ ñ’Ë@ ¼@ Yë hQå„ @ YJ.K AK
! à ñºÓ
[email protected]ð , hQå„JK ñ’Ë@
Ó ¼YgAÓ ð
­‚ JK éJJ¯ñË@
ð ÑëAJ¯C
mÌ '@ èQºK ÀPA®Ë@ H ñJË@
. èQj.mÌ 'AK éÓY
.
.
AK @ X
PAJ.ªËAK. €A ®J» : ùë AîD¯ ñÒÒ m' ø XA« úÍ éJ “A®Ë@
.
ñ’ËAK áK A¿ ÈAm ú¯QªK ø PY® K
? èQj.mÌ 'A¯ ú¯A K. à ñºÓ
(
-
Ì Ë@
Èð
: é®J‚
èQj.m 'AK
datasheet [10]
mÌ '@ €A J» ú¯ñ‚ úk @
éËA
.
mÌ '@ €A Jº¯ àAK QÓ úæ® ®k
Q.ªË AK éKCJK. ¬QªJK èQj.mÌ '@ à @ ½JË àAJ.K ø XA« , éËA
@ [email protected]
: [email protected]
ñ’Ë@
current ) hPA‚Ë@
ñë úGAJË@ PAJ.ªË@ , èQj.mÌ 'AK ( Voltage ) ñ’Ë@ ÉÒm ' ñë ÈñÊË@ PAJ.ªË@
K IK Qå”Ë@ ñë IËA
JË@ PAJ.ªË@ ð èQj.mÌ 'A¯ (
. èQj.mÌ 'AK ( Service Hours ) I ¯ñËA
.
44
® ‚ËA
K
,AîDÓ Qª“ èQÒmÌ '@ XA« èQJ.ºË@ ùë é¯P QË@ é® ‚Ë@
, HA
. éJ j.‚®JJ.Ë@ Èð
P éJ¯ éËA
mÌ '@ €A J» XAë ð
éªK
.
éJ .JªË@ @Q g @ ð éJ KñJK QË@ XA«
È@ AK @ X
¯ H Qå”JK èQjmÌ '@ Yg AÓ éK @ ½JË àAJK ø XA« é¯P QË@ é® ‚Ë@
ÈAJ.Ë@ úæK XP
ð I ¯ñËA
.
.
.
.
ƒ 300 èQjmÌ '@ H Qå”JK úÎÓ à @ CJÓ Èñ® K PY® K ,H A‚mÌ 'AK ! ‘® JK ñ’ËA
é«A
K Aê«AK ÉÒjJË@
.
.
.
.
JË@ ‘® JK ø XA« , éÓY
mÌ 'AK
. (1,6 - 1,3 = 0,3) ¡Ëñ¯ 0,3 úæ„. ÉÒj
XAë
ÈAK X ©J¯YËAK Yêm.Ì '@ ðP Y ®K €A K. ñ’ËAK éJ ®K @QmÌ '@ AîDÊ« ñ® ¯AK úÍ èQ.ªË@ ñë ¡Ëñ®Ë@
éÒÊ¿
, èQjmÌ '@
g. ¡Ëñ®Ë@
úGAJËA¢Ë@ ñë úÍ ,ñ’ËAK èQj.mÌ '@ H. ðA“ úÍ úGBñÊË@ Ég. @QË@ Õæ @ áÓ HA
.
. Volta é¢Ëñ¯
Ï @ ñ’Ë@
úÍ à ñºÖ
éîDk. (
+
Ì
Ï @ ñ’Ë@
) ¬Q¢ËA¯ úÍ à ñºÖ
èQj.m '@ ©¯YK ø XA« ,Èñ“AmÌ '@
ñë ©J¯YË@ XAîE èQªË@ ð ,( - ) ¬Q¢ËA¯
.¡Ëñ®Ë@
.
mÌ 'AK é«A
ƒ 300 YªK áÓ éK @ ñë é¯P QË@ é® ‚ËA
K Èñ’mÌ '@ ð
ñ’Ë@ ù¢ªJK èQj.mÌ '@ ð éÓY
.
Ï @ ñ’Ë@
! à ñºÖ
©¯YK €A K. ¡Ëñ¯ 1,3 ú« èQj.mÌ '@ XAê¯ ‡J . K ø XA« AÓ ,hPAƒ
ð é¯P QË@ é® ‚Ë@
ƒ 300 èQjmÌ '@ H Qå”JK úÎÓ , èQÒmÌ '@ é® ‚Ë@
ø A‚ AK. @ X
é«A
ÈA
J
Ë@
ø
XP
.
.
.
JË@ ‘® JK ø XA« , éÓY
mÌ 'AK
. (1,6 - 1 = 0,6) ¡Ëñ¯ 0,6 úæ„. ÉÒj
á
: èQÒmÌ '@ é® ‚Ë@
ð é¯P QË@ é® ‚Ë@
K. AÓ AK. @ X úGPA¯
ƒ 300 èQjmÌ '@ ®K H Qå”JK úÎÓ
ñ’Ë@ ÈAK X ©J¯YËAK Yêm.Ì '@ àñºK ø XA« , éÓYmÌ 'AK é«A
.
.
¯ ñ’Ë@ ÈAK X ©J¯YËAK Yêm.Ì '@ úΫ ÉK. ñ’Ó é¯P QË@ é® ‚ËA
¯
. èQÒmÌ '@ é® ‚ËA
èQjmÌ '@ €@ Y® K AÓ €A K èQÒmÌ '@ é® ‚ËA
¯P QË@ é® ‚ËA
èQjmÌ '@ ÐYm' ÑêÊË@ ð@ : I JË@ [email protected]ð
¯
B
ð
é
¯
.
.
.
.
? èQj.mÌ '@ ÐYm' ø XA« €A¯ 鮂Ë@ PAJm' AJË áºÖß €@ ð ,¼AJ«X
K ð HA
® ‚Ë@
ø A‚K AK. X ½’ k ,B Èð
ø XQ
ø PAJm' áºÖß €@ ð ú¯QªK €A K. :ñ’ËAK ÕΪÜÏ @
mÌ '@ €A J» ÈAK X áÒJÊË@ úΫ ÈAJË@
: éËA
.
45
g hPAƒ àñºJK , é¯P QË@ é® ‚ËA
¯ ÐYjJK èQj.mÌ '@ úÎÓ
QÓð AK ­Ë [email protected] áÓ é‚Ô
éJ ®K @QmÌ '@ AîDÊ« ñ® ¯AK úÍ èQ.ªË@ ñë QÓð [email protected] XAë .ñ’ËAK ( 5 mA ) [email protected]ð
! èQj.mÌ '@ áÓ ¨ñ¯YÖÏ @ ñ’Ë@ ðP Y ®K €A K. ñ’ËAK
­Ë [email protected] áÓ èQ儫 hPAƒ àñºJK , èQÒmÌ '@ é® ‚ËA
¯ ÐYjJK èQj.mÌ '@ úÎÓ ð
.ñ’ËAK ( 10 mA ) [email protected]ð QÓð AK
úÍ ¼@ YîE ÉK. ñ’Ë@ ñë ¨ñ¯YÖÏ @ ñ’Ë@ èQÒmÌ '@ é® ‚ËA
¯ ,úæ XAîE Èñ’mÌ '@
. é¯P QË@ é® ‚ËA
¯ ¨ñ¯YÓ
: ñ’ËAK éJ ®K @QmÌ '@ ñËñ®J K
0,3 V
0,6 V
AîDË ©J’ ø XA« , hPA‚Ë@ ñ’ËAK
ƒ 300 , èQjmÌ '@ È@ AÜß X ©¯YJK ùë ð é«A
.
JË@ áÓ
Ì
. [email protected] YK. €AK. (©J¯YËAK Yêm. '@) ÉÒj
ƒ 300 , èQjmÌ '@ È@ éJË ©J’ ø XA« , hPA‚Ë@ ñ’ËAK 10 mA AÜß X ©¯YJK ùë ð é«A
.
JË@ áÓ
Ì
. [email protected] YK. €AK. (©J¯YËAK Yêm. '@) ÉÒj
5 mA
èQjmÌ '@ È@ . B Èð
úæªK
éK. P QËAK. ø XA® JK èQj.mÌ '@ ɪj.JK úÍ ñë ñ’ËAK hPA‚ËAK PY®Ë@
.
‚ËA¯ èYgñË@ hPA‚Ë@ ñ’ËA
ƒ
) é«A
K 1500 mAh ©¯YK AîD”jJK , 5 mA AÜß X ©¯YJK ùë ð é«A
. ( 5 mA x 300 h = 1500 mAh
300
‚ËA¯ hPA‚ËAK PY¯ ɯ AK ÐYm' €A K èQjmÌ '@ €ñK
ðA‚ AÓ €C
« ð@ : àA‚ AÓ
) é«A
.
. .
ªÜÏ
‚ËAK €C
 ºÖß AÓ èPA‚k :ñ’ËA
È@ IJ
k ? éÓC
úæJ ¯B
«
!
hPA
‚Ë@
ñ
’Ë@
ø
ðA
‚
K ÕÎ @
.
Ï @ ñ’Ë@
Ï @ ñ’Ë@
,ñ’Ë@ áÓ PY¯ Q.» @ hQå„ @ YJ.K , €AjJËAK ½Ê‚. ( - ) à ñºÖ
©Ó ( + ) à ñºÖ
. 50 mA ñë úÍ
?(
mAh
Ì
€AjJËAK ½Ê‚Ë@ à @ ñ’ËA
«
K éJ®K @Qm '@ ñËñ®J K ? ñ’Ë@ áÓ PY¯ Q.» @ hQå„ ø XA« €C
[email protected]ðX
. ¬@QK . ñ’Ë@ €Q K QK AÓ €AjJËAK ½Ê‚Ë@ Qk @ úæªÖß. ,ñ’ËAK àAK QÓ
46
úæªK : àA‚ AÓ
? PAK QË@ H. A‚k úΫ àñºJK hPA‚ËAK PY®Ë@
ñ’Ë@ QK QK éJ ëAJk ‘ñÓñºJÊJË@ ð ... éK @ :ñ’ËAK ÕΪÜÏ @
¼@ Yë ð .PY®Ë@
[email protected]ñK
ÈAm X Ym ' ø XA« úÍ ñë PY®Ë@
.
! ñ’ËAK hQå„ A«
ñ¯QªK €A K. ‘ñÓñºJÊJJËAK PAK QË@ ñë ÈAm ñ¯QªK AJ’ k AK. @ X
K èQjmÌ '@ H Qå” ø XA« é«A
ƒ áÓ ÈAm
? I ¯ñËA
.
.
úæ úΫ ú»Q.K úÎÓ , [11] éK YJÊ® K ‘ñÓñºJÊK AJK Yg È@
. 100Ω Ðð @ éJ Öß. hPA‚Ë@ QK QK ø XA« àñ£ñK.
€A K. ñ’ËAK éJ ®K @QmÌ '@ AîDÊ« ñ® ¯AK úÍ èQ.ªË@ ñë Ðð @ XAë
. hPA‚Ë@ ñ’ËAK PAK QË@ ðP Y ®K
!
1V
¡Ëñ¯ [email protected]ñK. ©¯YK
K éKCJK HA
¢Ëñ®ËA
HA
. ª¯YK
1A
QÓð @ [email protected]ð QK P 1Ω Ðð @ [email protected]ð : ñë €A‚Ë@
mÌ 'A¯ AJJ¢ªJK €A‚Ë@ XAë
: AJ«AJK éËA
QK P 100Ω Ðð @ éJ Ó
QÓð @ ÈAK X ­Ë [email protected] áÓ áJÊK [email protected]
3V
. 100Ω
= 0, 03A = 30mA : H
. A‚mÌ 'AK.
? hPA‚Ë@ ñ’ËAK 30mA ©¯YK AîE @ èQj.mÌ '@ áÓ P QK . AJë úæªK : àA‚ AÓ
ªÜÏ
èQjmÌ '@ È@ éK @ ðA®Ê K ø XA« , èQjmÌ 'AK éËA
mÌ '@ €A J» ñ¯ñ‚ AJJk È@ ð ,'AÓAÜß :ñ’ËA
K ÕÎ @
.
.
.
mÌ 'AK é«A
ƒ éJ Ó ñë Aê«AJK YmÌ '@ , 30 mA AÜß X ©¯YJK
! éÓY
,
3V
30mA
ƒ éJ Ó YªK áÓ éK B
YK. €A K. ÈñÊË@ ©J¯YË@ ÈAK X Yêm.Ì 'AK ‘JË@ AîDË ¨A“ àñºK ø XA« , é«A
[email protected]
.
Ì
AÜß X ú¯AK. ©¯YK PY®JK ¯AK. AÓ ©J¯YËAK ‘JË@ èQj.m '@ ɓñJK úÎÓ ð .( 1,6 - 0,8 = 0,8V )
.ñ’ËAK 30 mA
Ag úæ [email protected] YËA¯ ¼YJ« È@ áºË ð , HB
A‚ èQj.mÌ '@ ñËñ® JK AJë
ú« AîD”k úÍ éKAÆÖÏ @ ÈAm'. ék
.
Ï @ ñ’ËA
! AîD¯ ú¯A K. H. Qå” èQj.mÌ '@ PY® K ð à ñºÖ
K éK ñ‚Ë@ [email protected]ð ú¯A K. è@Q¯ ,ñ’ËAK ékPA
ƒ 5 mA
47
úÍñK ð ‘ñÓñºJÊJËAK PAK QË@ úΫ PAK QËAK
« : YËñË@ [email protected]ð
Ðð @ éJ ҂Ôg ðYK QK AÓ €C
? 600Ω Ðð @ éJ ÒJ‚. QK QK ‘ñÓñºJÊK
; 5mA Q« ©¯YJK èQj.mÌ '@ úÍñK ð ,hPA‚Ë@ ‘® JK €A K. úGQK P úGXP AÔ«P :ñ’ËAK ÕΪÜÏ @
3V
J“A¯ h. ñk. áJK A¿ AJë . 600Ω
= 0, 005A = 5mA : H
. áÒê Ó HA
. A‚mÌ 'AK.
Ë@ éJ “A®Ë@
PAK P áJK A¿ , ‡m Ì '@ ¼YJ« : éËñÊ
PY® K ð ñ«AJ.JK [email protected]
.hPA‚ËA¯ ‘® JK È@QÓ YK QK ð 1000Ω ÈAK X èPAK P YK QK
500Ω
mÌ '@ XAê¯ éK @ ùë ©¯ñ
K ø XA« úÍ éJ “A®Ë@
AÜß @
‘ k éËA
Qj.mÌ '@
( ‘ñÓñºJÊK + èPAK QË@) l'. @ñk h. ñm.Ì ñ’Ë@ ñª¯YK [email protected]
AmÌ úæ„Ó
. k. áJÓ ! ( ‘ñÓñºJÊK) èYgð ék
? èQå”êË@ XAë IJ
.
.ñ’ËAK ÈñÊË@ €A‚Ë@ áÓ
: PAK QËA¯
È@ ,¡Ëñ¯
Yêm.Ì 'AK. ©¯YK ø XA« 500Ω H. èQK QÓ 5mA
. 500Ω x 5mA = 2,5V : H. A‚mÌ 'AK. AëñK. Qå” AJJk.
: ‘ñÓñºJÊJËA¯
2,5V
Yêm.Ì 'AK. ©¯YK ø XA« 100Ω H. èQK QÓ 5mA
. 100Ω x 5mA = 0,5V : H. A‚mÌ 'AK. AëñK. Qå” AJJk.
XAêË ñËñ®J K éJ ®K @QmÌ '@ ! ÐYm' €A K. ‘ñÓñºJÊJË@ ½K YË ©J¯YËAK ñË@ð AJ.K Q® K ‡J . K ø XA« AÓ úæªK
. Watts @ñËAK. Aëð Q.ªJK ð , é¯A ¢Ë@ Èð éj’Ë@
éJ“A®Ë@
È@ ,¡Ëñ¯
0,5V
Ì
mÌ '@ ðP Y ®K €A K ñ’ËA
Èð PAK QËAK éÓY
K éJ®K @Qm '@ AîDÊ« ñ® ¯AK úÍ èQ.ªË@ ñë W @ñË@ XAë
.
.ñ’ËAK à@PðX ø @ Èð ‘ñÓñºJÊJË@
ð ,(
5mA x 2,5V = 12,5 mW
.(
5mA x 0,5V = 2,5 mW
@ñËAK ­Ë [email protected] áÓ ‘ ð €A J£ ùë PAK QËAK éj’Ë@
) @ñËAK ­Ë [email protected] áÓ ‘ ð h. ñk. ùë ‘ñÓñºJÊJËAK éj’Ë@
)
48
I KA¿ ,AëYgñK ‘ñÓñºJÊJË@ I KA¿ úÎÓ ð
½K X Aê«AJK éj’Ë@
­Ë [email protected] áÓ áª‚ ùë ¨A‚Ë@
.
.( 2,5 mW ) @ñËAK ­Ë [email protected] áÓ ‘ ð h. ñk. úæ„Ó ( 30mA x 3V = 90 mW ) @ñËAK
áÓ ¨A“ ÈAm AK X ú殃
éJK. ‘® JK úæJ ªK. úÍ PAK QË@ H. AJ.‚. ‘ñÓñºJÊJË@ ½K YË éj’Ë@
.
Ag AîDK ½JË ©J’ ø XA« ,ñ’ËA
à @ ‡J ªK ø XA« AJë ! hPA‚Ë@
.ø Qk @ ék
¯ ék. Ag úæ úGXP AÒ J¯ð
.
.
úΫ Qk PAK P úGXP È@ áºË , ɾ‚ Ó úæ„Ó ñËAm'. PAK P úΫ PAK P úGXP @ [email protected] : éJ KAJË@ éJ “A®Ë@
éJ . JªÊË@ XAîE. úæªJK €@ ! ÑêªÒm.' AÓ ÉJ.¯ ÈAJ.Ë@ XQK ½’ k AJê¯ , Qk PAK P úæ„Ó ñ’ËAK à@PðX úæ
? èPA¾J.Ë@ XAë hPA‚Ë@ QK QK ø XA« ú» ,( éJK. ñJ.Ë@) ñ’ËAK ½Ê‚ËAK èPA¾J.Ë@ 'CJÓ Yg ? Qm'
úæ úæJ Êg È@
XA« , ú愪Ë@ È ñÊ ËA¯ YJm' ø XA« †ñK
.
©¢ ® K ½’ k
ù҂K úÍ éºJ.‚Ë@
YJ.m.' XA« , spider éÊJKQË@
. éJK. ñJ.Ë@ ù҂K úÍ €AjJË@ ½Ê‚ èPA¾J.Ë@
‚ËA
ð éJJÓ éJ ®‚Ô
¯ éJ ‚ m× éJK ñJË@ àñºJK
éºJ
. K. èXðY‚Ó
.
. .
KQËAK
. éÊJ
àAJm.Ì '@ [email protected]ð ‡Ê m' ø XA« , éJK. ñJ.ËA¯ ñ’ËAK hPA‚Ë@ PðYJK úÎÓ
Ï AK
Ï @ ©Ó ºªË@ XAƒ Èð
AªÓ AÓ@ àñºK ø XA« úÍ éJ ®‚Ö
éJ ®‚Ö
. éJ. JÖÏ @
k hQå„ ñ’ËA
‡Ê m' ø XA« , áÒJË éîD
K hPA‚Ë@ úÎÓ ,'CJÓ
.
Ï @ ©Ó ºªË@ XAƒ àAJk
Ï @ éK @ ùë éJ ¯ AªË@ . éJJÖÏ @ éJ ®‚Ö
éJ ®‚Ö
.
.
.
. éJK ñJË@ ©¯YK ø XA« éJJÖÏ @
. .
.
k hQå„ ñ’ËA
AªÓ àAJk. ‡Ê m' ø XA« , Qå„JË éîD
K hPA‚Ë@ úÎÓ
.
Ï@
. éJK. ñJ.Ë@ AëYJªË Qm.' ø XA« ð , éJ. JÖÏ @ éJ ®‚Ö
k èQÓ ð áÒJË éîD
k úæ„Öß ø XA« hPA‚Ë@ èQÓ úæªK
¡®J’K AÓ@ èQj.mÌ '@ úæªK , Qå„JË éîD
.
.
K .AëYJªË ð Qj
. JK Èð
. AC,Alternate current ù¢J.J¢k hPA‚Ë@ : hPA‚Ë@ XAë ù҂
hPA‚Ë@
49
éJK. ñJ.Ë@ €A ®J» AK. @ X
ËAK PñÊË@ ¬ñ‚ †ñJ
.
Ë@ úæªK , impedance 8 OHMs PñÊËA¯ H ñJºÓ
QK QK †ñJ
.
.
ñËñ®JK , Qk PAK P úæ„Ó éJK. ñJ.Ë@ IJk áºË . 8Ω H. hPA‚Ë@
. 8Ω ùë éJK. ñJ.ËAK impedance éK . C’Ë@
‘ k ? ù¢J.J¢k hPA‚Ë@ XAë QK QK ø XA«
¬QªK €A K
. @ YªK. PAK QËAK PY®Ë@
.
XAë €C
k ? PAK QË@ úæ„Ó ð éK . C’Ë@
«
ð hPA‚Ë@ ÈAK X ©J¯YËAK Yêm.Ì '@ QK QK ø XA« éJK. ñJ.Ë@ IJ
K 8Ω YK QK úæJ ªK È@ AK @ X .ñ’ËA
’ k AÓ , PAK QËAK 10Ω úΫ éK . C’ËA
º
K 骯 YË@ É¢ªK ø XA«
.
.
©Òm' €A K .( 8Ω + 10Ω = 18Ω ) 10Ω ©Ó 8Ω : A¿Aë ©Òm'
: ½’ k PAK QË@ ð éK . C’Ë@
.
.
.
J’ªËAK éJ JÖß éJ¯ ¬Q£ É ¿ ,©K. QÓ H. ðA’ úæªK .( 8 x 8 = 64 ) : H. A‚mÌ 'AK. .( 8Ω ) HA
P éJ¯ QJ» ©K QÓ
.Qª“ ©K. QÓ áJƒ ð éªK
.
. .
J’ªËAK èQ儫 éJ¯ ¬Q£ É ¿ ,©K. QÓ H. ðA’ .( 10 x 10 = 100 ) : H. A‚mÌ 'AK. .( 10Ω ) HA
.Qª“ ©K. QÓ éJ Ó éJ¯ QJ.» ©K. QÓ úæªK
P ð éJ Ó ½J¢ªK ø XA« ,©K QÓ éJ Ó úΫ ©K QÓ áJƒ ð éªK
P YK P AK @ X
.Qª“ ©K. QÓ áJƒ ð éªK
.
.
.
.
.
.( 64 + 100 = 164 ) : h. QjJK H. A‚mÌ 'AK.
, ½Öޕ ñë úÍ ,QJ.ºË@ ©K. QÖÏ AK PYm.Ì '@ Èð ¬Q¢Ë@ ùë á«ñÒm.× (PAK QË@ + éJK. ñJ.ËAK) éK . C’Ë@
√
P ð éJ Ó ©K QÖÏ @ PYg
: 164 áJƒ ð éªK
.
.
.
50
€@ ð ¬QªK PY® K €A ®J» áºË ð :YËñË@ [email protected]ð
K ùë á«ñÒm.× PAK QË@ ð éJK. ñJ.ËAK éK . C’Ë@
I
K
? QJ.ºË@ ©K. QÖÏ AK ¬Q¢Ë@ ¼@ Yë ñë i’ËA
.
ªÜÏ
QªK , éÊëA
ƒ :ñ’ËA
áÓ ð h. ñm.'. ÑîD¯ hPA‚ËAK PY®Ë@
K ÕÎ @
.
. ñ’ËAK €A‚ËAK. H. A‚mÌ '@ H. Qå” YªK.
È@ , 166mA AîD¯ hQå„JK 18Ω H. èQK QÓ ©J¯YËAK ¡Ëñ¯ 3V
3V
= 166mA : H
. 18Ω
. A‚mÌ 'AK. AëñK. Qå” AJJk.
? ¬ñƒ ð Q.« ð Amperemeter hPA‚Ë@ PAJ.« AK. @ X Xñk
Ì
,½K @ ùë ñ’ËA
mÌ 'A¯ éÒê ÜÏ @ ék
AmÌ '@
AÒ J¯ð
K éJ®K @Qm '@ ÈAK X éÓY
.
ð Q.ªK ½’k , ék. Ag úæ„ PY®Ë@ ¬QªK €A K. H. A‚mÌ '@ úæK. Qå•
®K ù¢ªJK PAJªË@ €@ ð ¬ñ‚ ! PY®Ë@
.
√
, 234mA AîD¯ hQå„JK 164Ω H. èQK QÓ ©J¯YËAK ¡Ëñ¯ 3V
3V
= 234mA : H
. √164Ω
. A‚mÌ 'AK. AëñK. Qå” AJJk. È@
úæ„Ó
hPA‚ËAK
234 mA
hPA‚Ë@
Frequency èYK ðAªJË@
! èAªÓ È YJ . K ø XA«
PAJ.« ½J¢ªK ø XA«
úæË YK . ÉK ð . 166 mA
éJK. ñJ.ËAK éK . C’Ë@ ,ù¢J.J¢k
½K X , H. A‚mÌ '@ ©Ó ‡ ¯AK PAJ.ªË@ È@
à @ Èñ® K áºÖß ¨A‚Ë@
ªK. QÖÏ @ ÈAm'. ñªÒj.JK PAK QË@ ð éJK. ñJ.Ë@
. HA
ñJË@ XAë ð ,PAJ.ªË@ ñ ë H. A‚mÌ '@ úÍñJ
ùë éJ ‚
K ¨A‚Ë@ ½K X ,PAJ.ªË@ ©Ó ‡ ¯AK H. A‚mÌ '@ ÉK ð
mÌ '@ ÈAK X €A‚Ë@
ð ù¢J.J¢k hPA‚Ë@ úΫ éK ñƒ ÕΪJK ùªK. úÍ ! ÐñʪËA¯ H. A‚mÌ '@ á®K. éÓY
. éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ ù®J ƒñÖÏ @ AîDJ ÖÞ úÍ éª
J’ËA¯ YJ® JK úæ„Öß ,i.JÓQ.JËAK éK ñƒ ©Ó ù®J ƒñÖÏ @
K éK ðA‚ÖÏ @ AîD¯ hQå„ ø XA« , HA
K A®’ËA
ð éJK. ñJ.Ë@ ¨AK éK . C’ËA
K èYªÂË@ ñJm.' ø XA« úÍ ð
ÈAK X
‚ËA
K. , condensateur €@ YºË@
. áK P Õ»PAîE ð ÕºJÊ« éÓC
J’ËA¯ èAªÓ YJ® JK úæ„Öß IJ
YËñË@ [email protected]ð
ªK. €@ ð úæËñƒ
ñJK. ðAg. ? éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ ù®J ƒñÖÏ AK éª
¯ AJJ®K ð ,[email protected] ñK
. †@ Pð CK. éJ.®ËA
.
.
51
J’ËAK
éJJ»AÜÏ @ [email protected]ð hQå„JK èAJJ®Ë , éª
.ñ’ËAK
mÌ AJ‚Ó
ÕΪÜÏ @ éîD
.
hPA‚Ë@ AîDK. ð Q.ªKAK
ñK YJ®Ë@ [email protected]ñ¯ újJ¢ ø XA« QR XñºË@ XAë úæJ KA¾ƒ È@
AîDK ø QªK ð éJJ» AÜÏ @ XAë ø ðA‚ €A ®J» éJ¯ hQå„JK
PY®Ë@
. .
.ñ’ËAK hPA‚Ë@ ÈAK X
K éJJ»AÜÏ @ XAë
k ? ÉJÊ«QË@ €C
« , ÉJÊ«QË@ PAJ.« ù҂
IJ
.ÉÊ«QJK ÈAm'. àAJ.K , áKñºÓ ð@ñ’ËAK h. ñk. áK. AÓ ø Ag. ø XA« àñºJK úÎÓ ñ’ËAK hPA‚Ë@
á
¯ [email protected]ð ,ñ’ËA
ú¯ñ
K gPA‚Ë@ ÈAK X h. ñk. AKYJ« 1 èPñ’Ë@ XAê¯
K .XñÔ« [email protected]ð ð
« , úæJÖÏ @ : hPA‚Ë@ XAë ñJ҂
? úæJÖÏ @ €C
JJË@ ÈAm'. QK @ X éK B
! HA
XAë H. ðA’ úæJ ªK. È@
PY® K ,ñ’Ë@ ÈAK X hPA‚ËAK ɾ‚Ë@
K ð PñKAJK XPð @ Èð
: A¾ë ÈAm'. ÉJÊ«QË@ PAJ.ªK. éJ¯C
úæ.ƒA‚k YgAK
JÓQJË@ [email protected]ð úæƒA’ËA¯ €Q« YªK áÓ
XAë . Install Pure Data ”PD” [email protected] X PñJK AîDJ ÖÞ éj
. .
.
.
JÓQJË@
¯ ù¢J.J¢k hPAƒ ù®Ê m' €A K. ½KðAªK ø XA« éj
XAë PðYJK úÎÓ ð , úæJ ªK. úÍ ÈA¾‚ËA
. .
ËA¯ hPA‚Ë@
! éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ ù®J ƒñÖÏ @ ù¢ªK ø XA« †ñJ
.
1 Oscilloscope
Music Tutorial 4, Jerobeam Fenderson.
52
K i.JÓQ.JËAK. ÐYjJK [email protected] X PñJK XAë
, éJ . JºËAK úæ„Ó àA¯ñ‚ËA
XAë €A ®J»
K. i.JÓQ.JËAK éJ “A®Ë@
? éJ . JºËAK. i.JÓQ.JË@ ð àA¯ñ‚ËA
? @ YªK. i.JÓQ.JË@ ñëAJƒ @
H. ðA’ éK @ úæ.ƒA‚k úæ„Ë CJÓ úÍñ® K ½K @ ñë i.JÓQ.JË@
. éJ JÓ àñºK ñ’ËAK èPAƒ@ Èð ù®J ƒñÓ
? èQå”êË@ XAë úæ.ƒA‚mÌ Èñ® K €A ®J»
JÓQJË@ YªK áÓ úæÊ¢ ð èQå”êË@ XAë úæJºK AÜ ß AK
AîDJ ÖÞ úÍ éj
. .
.
.
. '
ñÒê®JK ÐC¾Ë èQå”êË@ XAë È ñm ( compilateur àAÔg. QË@ )
.Õæ QË@ È ñm ' àAÔg. QË@ áÓ úæ.Ê¢ ð ùÖÞ QK Èð ,úæ.ƒA‚mÌ '@
€A K úæƒA‚mÌ 'AK disque dur éKQmÌ 'A¯ ½«AJK éÔ g QÖÏ @ éj
JÓQJË@ ù¢m' AÓ YªK áÓ ð
AÒ J¯ð
. .
. .
.
.
. éjJÓQJËA¯ éJJJ» úÍ QªË@ ú攮K ð ½JË AëYJm' AîDJJªK
. .
.
..
.
? úæ.ƒA‚mÌ '@ áÓ Ðñê®Ó ÐC¾Ë AêËñm ' àAÔg. QË@ PY®K úÍ èQå”êË@ XAë àñºK ‘ k ú» AK. @ X
ÉmÌ '@ ú¯ñ‚ úk. @ . ú× [email protected]ñmÌ '@ úæ ñÓ áK. YÒm× ¨AK èQå”êË@ ÈAm'. , éJÓ[email protected]ñk àñºK èQå”êË@ ‘ k
[email protected]ñK
: 2 ú× [email protected]ñmÌ '@ H. AJ» áÓ éJ “A®Ë@
XAîE ɾ‚Ë@
€A K éJ “ A®Ë@
éK ñƒ È YJ . K ø XA«
ê®Ë@ ÉîD„
ú× [email protected]ñmÌ '@ ù¢« úÍ ÉmÌ '@ AÜß @ , éÓA
.
K P úΫ Ñë@PYËAK éJƒ úæ҂
¯ È@ ½JË ÈA¯ ð ,Yg úæ ½Ëñƒ
È@ ! ñë ñë ù®J . K
, ÈAg. QËAK é«A
.
. éK ñƒ éJm.' ø XA« ÑîD¯ [email protected]ð É¿
K QË@ ½K X úΫ Ég @P úGXP @ [email protected] YªK áÓ
¯ ð éJ KBñÊË@ é«A
,ÑîDÊ« Ñë@PYËAK éJƒ úGAKðA« úæ҂
.
.
.
. ÑëPX ɯ éÊJJ.ÂK éK ñƒ éJm.' ø XA« ÑîD¯ [email protected]ð É¿
2
. éK XCJÓ
833
A® ÜÏ@ ð QmÌ '@ H A‚k ú¯ Qå”JjÜÏ@ H AJ»
,ú× [email protected]ñmÌ '@ úæ ñÓ áK. YÒm× , éÊK
.
.. .
.
53
? ÈAg. QËAK éJ KBñÊË@ é«A
K. QËA¯ Ég. @P áÓ AK. @ X áK A¿ ÈAm
ñm.×Q.JK €A K. ú× [email protected]ñmÌ 'AK èQå”êË@ XAîE. ð , ÈAg. P h. ñk. AîD¯ éJ KBñÊË@ é«A
K. QË@
K I
K ÉmÌ '@ ñë ÉmÌ '@ XAë €@ ð ñ¯ñ‚ ø XA« , éJ Ó[email protected]ñmÌ '@
éJƒ Õ愯@ ? éJ “A®ËA
. Ñë@PYËAK éKCK éJm.' ø XA« ÑîD¯ [email protected]ð É¿ ,ÈAg. QËAK h. ñk.
K QË@ ½K X úΫ Ég @P úGXP È@ YªK áÓ
½K X ð , ÈAg. QËAK éKCK ñJËñK ø XA« éJ KBñÊË@ é«A
¨A‚Ë@
.
.
.
JÂK Ñë@PYËAK éKCK éJm' ø XA« ÑîD¯ [email protected]ð É¿ ,ÑîDÊ« Ñë@PYËAK éJƒ úGAKðA« úæ҂
¯ È@
ɯ éÊJ
.
.
! Ñë@PX h. ñk. ùë úÍ ÑëPX
JÂK éJ “A®ËA
¯ Ñë@PYËAK éJƒ úæË YK È@
úæ.ƒA‚mÌ '@ ÐYm' ø XA« , ÑëPYK éJ Ó AîDJªk. P ð éÊJ
.
.
Q«ð @ .ÉmÌ '@ ½JË ‡ÊK ð éJÖß. ñK. Qå” ø XA« éJ‚. H. A‚mÌ '@ H. Qå” AÓ ©“ñÔ¯ ð éJÓ[email protected]ñmÌ '@ ®JK.
XAê¯ Ñë@PYËAK X YªË@ úæJ ªK AÒ ®J» È YJ K éK @ ùë HA
Ag
JÓ[email protected]ñmÌ 'A¯ ék
ø XA« éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ , éJ “A®Ë@
.
.
.
! ÉmÌ '@ AÜß X ½J¢ªK
K ð !
AëñJ҂
úΫ Ñë@PYËAK
ú× [email protected]ñmÌ '@ úæ ñÓ áK. [email protected] X ú» ¬QªK YK. B úæ„Ó
¬QªK ½’ k úÍ , éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ XAë A®Ë úæk
XAë éK @ ñë
! AJKAÓAJ¯ úæ.ƒA‚mÌ '@ l×Q. .JK AK €A K. ñë èQå”êËAK ɾ‚Ë@
kð
i.JÓQ.JËAK. è@ YJ.K i.JÓQ.JË@ @ YJ.K ùªK. úÍ á‚k ,ÐXAJK. AêÒʪJK I.Jª“ èQå”êË@ XAë ÈAm'. IJ
K. ú« Pure Data [12] [email protected] X PñJK XAîE. l×Q. .K ø PY® K €A ®J» ú¯ñ‚ AK. X úk @ . Õæ QËA
K
. àA¯ñ‚ËA
.
XAë €@ ð ÉJÊ«QË@ PAJ.ª¯ ñ¯ñ‚ ð úæJÓ ñ “ AJJË H. ðA’ úæ.ƒA‚mÌ '@ AJJªK. éK @ È ñÊ ËA¯ AJʯ
K ñ’Ë@
? úæJÓ I
H. ðA’JK éJ Ó[email protected]ñk ñK. ðA’ ‘k
¼@ Yë h. QjJK éJ Ó[email protected]ñk H. ðA’ YªK. áÓ ð úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
QmÌ '@ áÓ úæJÓ ñ“ ɾ‚Ë@
éJ Ó[email protected]ñk úæ’k úæªK .úæƒA‚mÌ 'AK Hñ’Ë@
ð úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
ÈA
K
X
ék
.
.
. úæJÖÏ @ ñ’Ë@ éJ Ó[email protected]ñk
54
ø A®Ê K ø XA« AÜß X ú¾K @ ñë
h. @Qm' éJ Ó[email protected]ñk ð
[osc]
[email protected] X PñJJ¯ àAK QÓ úÍ
g HA
JÓ[email protected]ñk éJ¯
. †ñÊ
Pure Data
éJ Ó[email protected]ñk
ùë úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
. [dac] ùë
,CJÓ
ñ’Ë@
K ½K @ ù®ºK ½«AJK éJ Ó[email protected]ñk úG ðA’ €A K ð éK ñ¢Ë@
áK. AÓ ú¯C
.
.
.
K
XAë áK AÓ ú¯C
: ½«AJK éJ Ó[email protected]ñk úG. ðA’ ð H. ñ¢Ë@
.
éJ Ó[email protected]ñk É¾Ë ñËñ® JK ð
€A ®J» ñ¯ñ‚ úk. @ ! H. ñ¢Ë@
. [osc] úæJÖÏ @ ɾ‚ËA
K ÕÎ ªK AK , message éK Q.Ë@ ù҂K 432 AîD¯ H. ñJºÓ úÍ éK . ñ¢Ë@
ÈAj‚
K Frequency èYK ðAªJË@ X Y« ùë 432 ½K XAë . éJ KAJËA¯ úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
XðAªK ø XA« èQÓ áÓ
ɾ‚ËA
. La èYK ðAªJË@ XAë ñJ҂K ù®J ƒñÖÏ @ ᮯ , éJ KAJËA¯ úæJÖÏ @
AîDJ ÖÞ [osc] úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
g. éK B ÉÊ«QÖÏ @ Èð
éJ Ó[email protected]ñk
éÒʾË@
áÓ HA
ÉJÊ«QËAK éK . ñ¢Ë@
. éƒA J¢Ë@ Èð ÉJÊ«QË@ úæªJK úÍ Oscillator éK QÊÆJË@
AîDJ ÖÞ [dac] ñ’Ë@
ÊËAK éK . ñ¢Ë@
Ï @ èPA‚
à B ,ñ’ËAK éJJƒ úÍñJK úÍ é“QÂÖ
h. @Qm' éJ Ó[email protected]ñk
PA‚
Ë ú« H. ðA’JK úæƒA‚mÌ '@
K YªK. áÓ ð ( Digital ) é“QÂÖÏ @ [email protected]
Aë . éJJ‚Ë @QÂJË@ ¬Qå”J
.
«
. Digital Analog Converter QÊÆJJÊK. ( éJJ‚Ë@ È @ é“QÂÖÏ @ áÓ ¬@Qå”Ë@ ) AîDJÖÞ €C
55
JK
« . ­J®mÌ '@ ¡JmÌ '@ ù҂J K ¡ ñmÌ '@ [email protected]ñK. ÉÊ«QÖÏ @ ð ø Q.Ë@ áK. AÓ ñJ¯C
ø Q.Ë@ à B ? €C
JK ð . X Y« Q« ¡®J’K
ð ÉÊ«QÖÏ @ áK. AÓ ñJ¯C
. ‘JʪË@ ¡ ñmÌ '@ ù҂J K ¡ ñmÌ '@ [email protected]ñK. ¬@Qå”Ë@
«
! X Y« Q« úæ„Ó PAJ‚ ¡®J’ AK ÉÊ«QÖÏ @ à B ? €C
JÓQJË@
: QªË@ XAë ú攮 K ø XA« AJK. ðA“ úÍ éj
. .
XðAªK ñ’ k éK @ ÉÊ«QÖÏ @ ÕÎ ªK ø XA«
ø XA« ÉÊ«QÖÏ @ YªK. áÓ , éJ KAJËA¯ èQÓ 432 úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
èQÓ 432 ¡®J’
ø XA« ¬@Qå”Ë@
,QjÊËA¯ . [email protected] Y« @ QÂÓ
úæJÖÏ @ ɾ‚Ë@
[email protected][email protected] ¼ðXAë ¬Qå”
! ñ’ËAK éJ JÓ éJ‚Ë
Ï ð ÉÊ«QK @ YJK ø XA« ñ’ËA
Ë@ úæÊ Ôg È@
, è@ Yg úÍ [email protected]ñêË@ èAªÓ Y«QK
K éJJÖ @ éJJ‚Ë@ ½K YK. †ñJ
.
.
úæÊ Ôg È@ . ù®J ƒñÖÏ AK. €A‚k [email protected] ½J¢ªJK ð ½JK XñK ÉJ.¢Ë@ Y«QK úÍ AJë [email protected]ñêËAK èYJ«QË@ ½K XAë
AmÌ 'A¯ H Qå”JK úÍ ñ’ËA
: ék
K é‚ÒºË@ ÉÊ«QK ø XA« ñ’ËAK éJ JÖÏ @ éJJ‚Ë@ ½K YK. ÉJÊ«QË@ PAJ.«
.. .
H. Qå”JK
[email protected]ñË@ ©Ó
K
é‚ÒºËA
Ì úÍ ñ’ËAK HA
J.m '@ Èð é‚ÒºË@ úΫ ñ’ËAK éJJ‚Ë@ QK AJK €A ®J» ½JË àAJ.K €A K.
®Ë@ úÍ èQK ñ’JËA¯ ,ÉJÊ«QË@ PAJªK ék
AmÌ 'A¯
úm.' ø XA« ñ’ËAK éJ JÖÏ @ éJJ‚Ë@ à @ áJ.K †ñ
.
..
H AJ.‚. ð CH2 [email protected]ñË@ Èð CH1
g. @ñªË@
éK . Qå”Ë@ ÈAK X ©“ñÖÏ @ ñË YJ.K ðPY® K ø XA« HA
.
.ñ’ËAK
56
57
J« AÓ È@
úG. ðA’ áºÖß , ù®J ƒñÖÏ @ úΫ úk. Q®JK úæªK. ð ÉJÊ«QË@ PAJ.« ø Qå„ €A K. »Y
JÓQK
½K X ð . Pure Data [email protected] X PñJJ¯ simulate oscilloscope ÉJÊ«QË@ PAJ.« éËAm'. éj
¨A‚Ë@
. .
.ù®J®mÌ '@ ÉJÊ«QË@ PAJ.« áÓ ø PðYK AÓ CK. ½«AJK úæ.ƒA‚mÌ 'A¯ ù®JƒñÖÏ @ úΫ úk. Q®JK ø PY® K
JÓQJË@ XAë
‡Ê jJK úÍ éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ ‘ k È ñÊ ËA¯ , HA
JÓ[email protected]ñmÌ '@ ÈAK X 3 éKCK áÓ éK . ðA’Ó éj
. .
: Qå”JÖÏ @ éJ Ó[email protected]ñk AëñJ҂ ;ù®J ƒñÖÏ @ ú¯ñ‚ ø XA« ᯠQå”JÖÏ @
h QjJK úÍ [gemwin] éK ñ¢ËAK AJÓYg ,Qå”JÖÏ AK éJ Ó[email protected]ñmÌ 'A¯
àA¿ AÓ È@ . úæ.ƒA‚mÌ 'A¯ èPñ’Ë@
. .
.
.úæ.ƒA‚mÌ 'A¯ éÊm » èPñ’Ë@ h. QjJK , úæ úæk
èPñ’ËA¯
ø XA« ,Qå”JÖÏ A¯ úæ„ËAK ɾ‚Ë@
h. QjJK éJ Ó[email protected]ñk úGAK AJ’ m' ø XA«
éJ Ó[email protected]ñk AëñJ҂
: ZAJƒ [email protected] ÈAK X ÈA¾‚ Ë@
58
èPñ’ËA
¯ úæ„Ë@ ÈAK X ɾ‚Ë@
h. QjJK úÍ [gemhead] éK . ñ¢ËAK. AJÓYg ,ÈA¾‚ ËA
K éJÓ[email protected]ñmÌ 'A¯
à ñÊ JK úÍ [color] éK . ñ¢Ë@ úGAK AKYJ« ð .úæƒA‚mÌ 'AK éÊjºË@
. úæ„Ë@ ÈAK X ɾ‚Ë@
.
PAJ.« éËAjJ.¯ AêÖÞ QK QjÊËA¯ ð Aë@Q® JK ,ù®J ƒñÖÏ @ YJ.j.K éJ Ó[email protected]ñk úGAKðA« AJ’ m' ø XA«
;ÉJÊ«QË@
: ÉJª‚Ë@
éJÓ[email protected]ñk AëñJ҂
K éJÓ[email protected]ñmÌ 'A¯
úæJ ªK. úÍ ù®J ƒñÖÏ @ ø YJ.m.' ø PY® K €A K. [openpanl] éK . ñ¢ËAK. AJÓYg ,ÉJª‚ËA
ø Q® JK úÍ [readsf] éK . ñ¢Ë@ úGAK AKYJ« ð , disque dure úæ.ƒA‚mÌ 'AK é[email protected]Ì '@ áÓ ú¯ñ‚ . wave ¨ñK áÓ ù®J ƒñÖÏ @
PAJ.« ¼YJ« éËAm'. Qå”JÖÏ A¯ ù®J ƒñÖÏ @ AJJË Õæ QK úÍ [scopeXYZ] éK . ñ¢Ë@ AKYJ« QjÊËA¯ ð
g éJK A¿ éK ñ¢Ë@ XAë .ù®J ®k
ÉJÊ«QË@
.AK X PñJJ¯ †ñÊ
.
®J¯ ñÓYm' HA
JÓ[email protected]ñmÌ '@ XAë AJJªK. È@ AK. @ X
ð [email protected]𠩓ñÔ¯ Ñëñ¢m ' ø XA« , I ¯ñË@
K éj
JÓQK H ðA’
JËAK. [email protected] X PñJK H. Am• AëñJ҂
. Patch £A
. . .
59
Pð@ YJK ñ¯ Ñk. Qå„Ë@ [email protected]ð ‡Ê m' ø XA« [gemwin] AîDK. , create éK Q.Ë@ úΫ ú»Q.JK úÎÓ ÈñÊËA¯
úæ.ƒA‚mÌ '@ , AJË éJ . ‚ËAK. . ½ËAK X úæ.ƒA‚mÌ '@ Ð@ Yg €A K. H. A‚k úΫ linux »ñJJË Èð windows
éK @ [gemwin] áÓ úæ.Ê¢JK €A K. 1 éK Q.Ë@ úΫ ú»Q.JK XA« . window seven H. Ð@ Yg úÍAK X
mÌ '@ HB
A‚ AJëð ,Ñk. Qå„ËA¯ úæ„Ë@ h. Qm' ÉJ.®K
. Qå”JÖÏ AK éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ ÈAK X éÓY
úΫ ú»Q.JK úÎÓ , ÈA¾‚ ËA
àñÊËAK. ÈA¾‚ Ë@
K éJÓ[email protected]ñmÌ '@ AK. @ X ð PðYK
ø YJ.K ø XA« éJ¯A ‚Ë@
P , éJ Ó[email protected]ñmÌ '@ XAê¯ HX
P úÍ [dsp] éK . ñ¢Ë@ .Ñk. Qå„ËA¯ úæ áK A¿ È@ Qå”mÌ '@
H. A‚mÌ '@ ‡Ê JK €A K. AîEX
®J¯ Digital Signal Processing ù®J ƒñÖÏ AK @QÂJË@ ÈAK X
©Ó I ¯ñË@
.Ñk. Qå„ËA¯ ÈA¾‚ Ë@
€A K. start éK Q.Ë@ úΫ ¼Q.JK YªK. áÓ ,úæ.ƒA‚mÌ 'AK é[email protected]Ì '@ áÓ ù®J ƒñÖÏ @ PAJm' AK ©K. @QËA¯
XA« , stereo èYʯ àñºK ‘ k ù®J ƒñÖÏ @ à @ úæªJK 2 h. ñk. ½K XAë .ù®J ƒñÖÏ @ ø Q®K [readsf 2]
mÌ [readsf 2] AꢮJ’K èYÊ®Ë@
ù®J ƒñÖÏ @ ¨A‚Ë@ ½K X
Õæ QK ÉJÊ«QË@ PAJ.« . ÉJÊ«QË@ PAJ.« éîD
.
. draw point éK Q.Ë@ úΫ ú»QK. ù£A® JËAK. ùÖÞ QK úæJ ªK. @ [email protected] , ñJmÌ 'AK.
QÖÏ AK h. ñk. úæ ú« ñ»Q.K AJJªK. È@ , ¬@QK . ¼QK. H ñ ¯ éJK A¿
éK . ñ¢ËAK. ñÓYm' ø XA« [email protected]
g. bang ½K XAë . èYgð é¯X
bigbang éK Qå” áÓ HA
úæ„Ê¿ ɪ‚ ø XA« úÍ [loadbang]
ÃQ®JË@
: èQJ.ºË@ éªJ
60
J.Ë@ 2
úGAJË@ I
ÐXAJK. YJ« é[email protected]ñîD„Ë@ ð èXBñÊË@ ¨AJK à@Pð YË @
, ½JÓ H. Q® K ð AîDÓ H. Q® K , é<ÊË €A K.
. I K. éJë AJƒ @ ð YËð ñëAJƒ @ ¬QªK ½’ k
. úæ.Êg QÔ« éj. mÌ '@
K ø PðX ð , ÐAªË €A J£ áÓ É¯ ú»QÒª¯ àA¿ È@ îE
@Q® K AÓ H. AJºË@ áÓ ¬Q¢Ë@ XAë
àA‚
®’Ë@
®’Ë@ XAê¯ ø @Q® JK ú¯A K ú»@P È@ . Qm' ½K PAm' é<Ë@ ð ,½JË @Qº
ƒ ! 85 éj
úæªJK @ Yë , éj
.
.
.
! ÐAªË €A J£ éJK A¯ ú¾K @
ð ñ’ËAK ù®J ƒñÖÏ AK ú愻 @ X YªK. áÓ
. àAÜÏ ð éj’Ë@
¯
: úGAë AK @ ð ©K YJ.Ë@ éƒPYÔ
ð AJÊ«
éJ.® ¯ hAKQK úæ„Öß IÊÇ
K PY® K AK @ X ð
¯ ÉÒº
úæ’
.
,i.JÓQ.JË@
‚k
ám úæ @QK. I
½K YË IÊ
gX úÎÓ
AJË ñjÖÞ : ÑîDË ÈA¯ úæ¯Aƒ ú« , ÕΪÜÏ @ [email protected]ð úΫ á«ñÒm.× ÑîDJ ®Ë , éJ.®Ë@
K YªK áÓ ,ñKðAªK PY® K €@ ð ¬ñ‚ úæ’ k ð YËñË@ [email protected]ð ÉgX è@P
YmÌ '@ ÉÒº
. Ð@QªË@ úΫ IK
.
úæJ ªK. Èð
ék. Ag úæ„Ë h. AJm× AÒ»AK ? ø YËð @ Q£AmÌ '@ I.k €@ ,ÕΪÜÏ @ AJË ÈA¯
úΫ úæËñ‚
k. ú« ,XAJƒð @ B B : IK
. ðAg. ? úæ
? éK ñƒ ú¾JK Agð €@ ð ! éK ñƒ [email protected]‚K IJ
62
. ðQå”îE ø XA« è@P , úGAë àñ» ð .½ƒ@P ©Ó ½JË hAKP éK ñƒ ¡ªÖ ß , éJK @ :ÕΪÜÏ @
I ¯Ag Hñ’
®Ë@
éJ®Ë Qƒ , é[email protected]
QË@ úæJ ªK ÉK ð . èQå”êË@ XAîE »ñ«Y’
. éËñÊJ
AÓ €A K.
.
.
. ð IJ
ÒmÌ '@ ½K YË ÕΪÜÏ @ ©k P
YmÌ '@ úΫ ¡J’K AJK Xð I ®Ê£
º K AK @ ð , é«A
: Ñê«AJK IK
.
.
úΫ úGñJËñƒ
, éJK @ ? IK
YmÌ 'A¯ AJʓð ᯠ: ÕΪÜÏ @
€A ®J» ñ¯QªK ñJJªK. úæªK . €AJËAK èXAK QË@
K AÓ ÉJ¯ ? ÐXAJK PAJºJK
XAê¯ ÕºË QîD• €@ A¿ðPX AÓñJK @ ,ÉÒº
? éJ “A®Ë@
.
.
I J» @ YªK. AK @ : YËñË@ [email protected]ð
« AK. AK. IË
ñƒ
@ YK. ? B Ég. @QË@ ð YËñJK úÍ ùë I J.Ë@ €C
XAë XAJƒð @ €@ ð ! ¬QªK ø XA« QºK úÎÓ úÍ ÈA¯ ð ½j’JK
? éJºK Èð QªË éJ “A®Ë@
.
K PAJ.ºËAK ¬@QK . à @ ¬QªK ½’ k !
ðQå”îE ñ҂jJ
. H. ðAm.' €A ®J»  ¯PA« AÓ QJ.ºË@ à B
éJºK úæ„Ó ð QªË úæ„Ó ,B B :ÕÎ ªÜÏ @
ñÊË@ à B AÜ ß AK ,úæ XAê¯
Èð ,¼A¾ë AKñÒÊ« éË@
AK AK à @ AJË IËA
¯ I KA¿ AÓAÓ AK @ : I J.Ë@ [email protected]ð
YªK. áÓ ð , AîDQº¯ èP YK. Èð éJ.mÌ '@ [email protected]ð ¡k
..
AÓAÓ €Qº
. Qk XA« éK ñƒ H Q.» úæk
¯ IJ
®K .
. Ik
úÎÓ ð ,Q» ÑëA¯ úÍ ñë è@P ¼AJ.K. È ñƒ
Qƒ AJË IËA
ñƒ
¯ AÓAÓ AK @ : YËñË@ [email protected]ð
XðA« AK. AK. IË
AmÌ '@ . éJmÌ '@ ¨AJK èQå”êË@ XAë AJË
? AîDQº¯ éJ.mÌ '@ ¡jJK €A ®J» ùë AJË Ñê®K  AªK. AÓ úÍ ék
.
.
AJm× €C
¯ ¡m' úÍ AJë úæ„Ó €C
« ð , éJK @ : I J.Ë@ [email protected]ð
« ð ? éJ.mÌ '@ ñƒQº
[email protected]ñË AƒA ƒ @ ék
.
? éJ.mÌ '@ ½K XAë @ YªK. ñJ.Jj.K áJÓ ð ? éJ.k ú梪K €A K. Qk @
ø XA« , éÊ Jƒ BA¯ YJªK. ñJ‚Ö ß AÓ ÉJ.¯ , éK ñƒ ø AJ‚ : ÕΪÜÏ @
¯ éK ñƒ ñ® ®m '
Ag úæ ¡jJK YËñË@ i’ËA
K . éJmÌ 'AK éJ “A®ËA
ék
.
. .
¯
YËñË@ ¡jJK €@ 1 èPñ’Ë@ XAê¯ ñ¯ñƒ AÓñJKAë , I J.ËAK €QºËA
¯
! I J.ËAK €QºËA
. éK ñƒ ‘JK. ÉK Aƒ AÜß @ , úGQ£@ð éJ . k úæ„Ó ! è @ : I J.Ë@ [email protected]ð
¯ ÉK A‚Ë@ XAë ¡jJK ñëAJk AK. AK. XAJƒð @ €@ ð
? AÓAÓ €Qº
1 Echantillon
de sperme dans une bote de Petri, Wikipedia User : Jchoi30.
63
È@ ,ÐñÊªÓ : ÕÎ ªÜÏ @
JK ð éK ñƒ ½ÊªÓ ÉK A‚Ë@ XAë ½JË àAJ.K ø XA« éK ñƒ úæ® ®k
ÈAm'. ‡ ‚Ê
PY®K €A K. AÜß @ , ¨ñÓYË@ Èð ‡K QË@ H. ðA’JK ú» ÈAm'. ÉK A‚Ë@ XAë H. ðA’JK YËñË@ . é¯A ‚ÊË@
(Õæ„m.Ì '@) èY‚ºË@ H. ðA’JK €A K. ð .¼AK. AK. ÈAm'. éK ñƒ QJ.» àñºK ‘k ÉK A‚Ë@ XAë H. ðA’
¯ ¡m ' ¼AK. AK. ‘ k ,½ËAK X
! úæÖÏ @ èñJ҂K úÍ ÉK A‚Ë@ XAë ½KAÓAÓ €Qº
« ð : I J.Ë@ [email protected]ð
? ÉK A‚Ë@ XAë ÈAm'. H. ðA’JK àñºK AÓ éJ ëAJk I J.Ë@ €C
éºÊªË@
[email protected]ð H. ðA’JK éJ ëAJk I J.Ë@ ,ø AJîE ú« : ÕΪÜÏ @
¯ H. ðA’JK é’ ñK ñJ.Ë@ XAë . é’ ñK ñJ.Ë@ AëñJ҂K
€QºËA
. I J.ËAK
, é¯Y’ËAK. AëYƒ I.J.¢Ë@ [email protected]ð à @ QëQË@ AKYJ« 2 èPñ’Ë@ XAë
¯ éJ k. ñÔg úæ YJjK ñë ð AëYƒ
. éJ ºJj.ÊJ.Ë@ [email protected]ñK €QºËA
mÌ '@ ½K XAë ð ,ñ¢ÊjJK úæÖÏ @ ©Ó é’ ñK ñJË@ ú¯C
JK úÎÓ
I J.K èAJmÌ '@ ÈAK X éK @ YJ.Ë@ ùë é£ñËA
.
®K ð .AJKYËA¯ YK Yg YËð Èð
. èQÓ É¿ XðAªJK éJ “A®Ë@
.
¯ ¡jJK úÍ ñë YËð àñºK AÓ XAJƒð @ YK. B €@ ð :YËñË@ [email protected]ð
AÔ«P  ºÖß AÓ ? I J.Ë@ €Qº
? YËñËA¯ ¡jJK úÍ ùë I J.Ë@ àñºK
ªK. AK @ úæk
! I K. Èð YËð úæ úæ Qº¯ H. ðA’ IJ
g :ÕÎ ªÜÏ @
! éJK @ AJJ® K AÜß @ ,B †ñÊ
g
¼YJ« ½JË àAJ.K Agð
áÓ à @ ¬QªK ‘ k , h. PAmÌ '@ áÓ I J.Ë@ ÈAm'. €QºË@
éK B : B †ñÊ
¯ €C
« Aë . àPA’ÖÏ @ Im
' ( uterus èYË@ñË@ ) AëñJ҂K éK ñmÌ '@ [email protected]ð AëYJ« I J.Ë@ É[email protected] YË@
IÊ
g èYË@ñË@ €ðY
g
J«AÓ YËñË@ IJ
k ÐXAJK. ½ƒQº
¯ Q.ºK  ºÖß AÓ éK B ,B †ñÊ
! †ñÊ
Èñ®J K ð ! èYË@ñËA¯ ɾ‚ Ó AëYJ« È@ I K. úæ„Ë èYË@ñË@ ¨P QK áºÖß I.J.¢Ë@ éK B : éJK @ AJJ® K
. 3 èYË@ñË@ ñëAJk YËñËA¯ ¨P QK PY®K AJJ® K éK @ I.J.¢Ë@
2 Ovulation
3 Un
moment caught on camera, BBC, http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7447942.stm
homme pourrait-il etre enceint ? Science et Vie, https://www.science-et-vie.com
64
ªK. úGAë !
QK YK ø XA« ú» , I J.ËAK èYË@ñËA¯ úæÖÏ @ ¡m' IJ
?
XAJƒð @ úk. @ áºË ð :YËñË@ [email protected]ð
á»AÔ«P I.J.£ àñºK úæ’k ? AîDË
¨AK èYË@ñËA¯ ñËAK X úæÖÏ @ ¡m' PY¯ AK. AK. ,¼A¾ë Agð ð @ ,¨AÇ I.J.£ úæ„Ó AK. AK. AK @ : I J.Ë@ [email protected]ð
? AîDË [email protected] X ú» ! AJKYË@ AK @ h. Qm' €A K. AÓAÓ
¯ úæÖÏ @ ¡m' YËñË@ €A K. I.J.£ àñºK ‘ k éK @  Ê ¯ AÓ AK @ ! éK ñ‚
. ú« : ÕΪÜÏ @
€QºËA
K AÓ ÉJ¯ ! I JËAK
áÓ É¯ ÑëYJ« úÍ Èñ® K ø XA« ÉÒº
©Ó ñÊÒºK ñJ‚Ö ß ñ“ñJK ÐAªË €A ¢ƒ
.
.
XAë ÑîDË hQå„ YK QK €A K HA
. èAJmÌ 'A¯ PAJºJËAK éJ “A®Ë@
. J.JËAK ÕΪÜÏ @
áÓ É¯ ú»QÒª¯ àA¿ È@ îE
@Q® K AÓ H. AJºË@ áÓ ¬Q¢Ë@ XAë
K ø PðX ð , ÐAªË €A ¢ƒ
àA‚
®’Ë@
ƒ ! 85 éj
. Qm'. ½K PAm.' é<Ë@ ð ,½JË @Qº
XAê¯ ñÒÒm' ðYK QK AK AªÓ ù®J K ú¯A JÖÏ @
¯ úæÖÏ @ ¡jJK YËñË@ €A ®J» ¨AJK éJ “A®Ë@
, I J.ËAK €QºËA
. .
K PY® K AK @ X ð ! ÐAªË €A ¢ƒ
®’Ë@ XAê¯ ø @Q® JK ú¯A K ú»@P CK ð
éJK A¯ ú¾K @ úæªJK @ Yë , éj
! ÉÒº
.
.
ÈAK X à@PðYË@ ðYJ« YËñË@ Èð IJ.Ë@ áÓ [email protected]ð É¿ , èYË@ñËA¯ ÉgYK úæÖÏ @ €AK. :ÕΪÜÏ @
ø XA® JK ø XA« ÐXAJK. éJK. CK. úÍ , ¬@QK . ÑêÜÏ @ QªË@ XAë ú攮K PY®K €A K. éJ [email protected]ñîD„Ë@ ð èXBñÊË@
.ÐXAJ.K Q»YË@ ð èñJJË@ YJ« à@PðYË@ XAë QK @ X ú» ,ÈñÊËA¯ hQå„ ø XA« ! QÊË@ †ñ
¯ áÓ
: YËñË@ ÈAK X éJ [email protected]ñîD„Ë@ ð èXBñÊËAK à@PðYË@
ø AJ‚ ø XA« , ÐYË@ ©Ó »Y
J« AÓ È@ QJ.ºË@ YJªËA¯
úæk
èXBñÊË@ ÈAK X à@PðYË@ ø YJk ø Qƒ YªK áÓ ,úÍñmÌ '@ ñm' YK
..
.
.
Ì
. ¬ðQm 'AK
Ó HA
’JK. h. ñk. ø A®Ê K ø XA« 4 èPñ’ËA¯
h. ñk. ©Ó á¯C
ð [email protected]
Ò»
¢ƒð QË@ AîDJÖÞ éƒñ
QºJºƒ
. Q»YË@ ð Prostate HA
4 Mouhammed Aiman channel: Comparative Anatomy Lab - Tyler explains the anatomy of a ram’s reproductive
system.
65
ÕºK PñK ø XA« 5 èPñ’Ë@ XAê¯
: PðYJK áJÓ ð úæÖÏ @ H. ðA’JK €A ®J» , à@PðYËAK ɾ‚Ë@
8 áÓ AîD¯ é’JK. É ¿ , é’JJ.ËA¯ ñK. ðA’JK HA
®Ê Ë@ .úæÖÏ @ H. ðA’JK é®Ë 12 úæk
K ñJÜÏ @
HA
Ó
ø ðCJË@ ¼ðX áÓ h. QjJK úæÖÏ @ . Rete Testis J‚K úæK P ÑîDJ ÖÞ ø ðCK úæ ©Ó á®ƒC
mÌ
éîD
. h. Q.Ë@ éJ ÃA‚Ë ùÜß áÓ ð [email protected]ðYË@
.
« áºË ð : I J.Ë@ [email protected]ð
? AêÊ¿ èPðYË@ ½K X éJ . K Ag. h. Q.Ë@ éJ ÃAƒ €C
ú¯A K. èXBñÊËAK à@PðYË@ àñºJK , èYË@ñËA¯ ( I K. AÓ YËð AÓ) éJ K. Q¢Ë@ àñºJK €A ¯ :ÕΪÜÏ @
P QË@ , IËA
PP
JK éªK
’JJ.Ë È ñj
JË@ QîD„ËA¯ AJ.K Q® K ð .( gonade ) éªK
ð@ YJ.K ð , YËð àA¿ È@ HA
èPðYË@ ½K X IK
½K XAê¯ ! [email protected] úæk
Ij
. Ag. h. Q.ËAK éJ à A‚Ë@ ᯠèQ¯A‚Ë@
JË@ Migration ñËQK
.¼A¾ë
5 Planche VII du livre ”LE MARIAGE PARFAIT”, Dr TH. H. VAN DE VELDE, ancien directeur de la clinique
gynecologique de HAARLEM. 1950
66
K úk @
mÌ úæÖÏ @ ©¯YJK [email protected]ðYË@
ᯠúΫ ÉÒº
AJʯ ,AJ®¯ð
@ YJ.K ¨A‚Ë@ ½K X , h. Q.Ë@ éJ à Aƒ éîD
.
.
Q
Ì
'
Ï
. [email protected] ºJº‚Ë@ éîDm. úæÖ @ ©Ê¢ €AK. éJ.ÓñJ.Ë@ ÈAm . QK QKAK éJÃA‚Ë@
QºJº‚Ë@
ñK ñm' ø XA« , ¬@QK. èXBñÊËAK à@PðYË@ úG QªK È@
ð ,[email protected]ñËA¯ ñJKQm× úÍ úæÖÏ @ [email protected]
®J¯
K ñJÖÏ @ ñ‚
ªK ᯠÈñÊJ.Ë@ [email protected]ð [email protected]ñËA¯ ú× QK HA
¢ƒð QËAK éƒñÒºË@
,ð@ Y ªJK ð HA
I ¯ñË@
.( spermine ) áÒJJÜÏ @ ÈñÊJ.Ë@ XAë ù҂ PY® K
QË@ ½K X ð éJ “ñJJË@ ½K X úæÖÏ @ ù¢ªJK úÍ ùë áÒJJÜÏ @ XAë
éJ . J»QË@ éK B , AîDK. ¬ðQªÓ úÍ éJ ¯ñË
.
áÒJJÜÏ @ ÈAK X
¯) èYª®Ó
XAë úΫ Q» ¬QªK ùªK. úÍð .(ø ñʯ Èð ø Y«A¯ ÉK Aƒ ñËñ® JK ùÒJ‚ËA
K é’m Ì '@ Qå”m' úæ„Öß HA
J.J»QË@
. éKCJË@ ©Ó @ YJ.K ø XA« úÍ ùÒJ‚ËA
Ë@ ©Ó ¡Êm× úæÖÏ @ h Qm' ø XA« ? I ¯ñË@
®J¯ ÈñJK ùªK YËñË@ ÉK ð : I JË@ [email protected]ð
? éËñJ
. .
.
.
.
¬Q¢Ë@ ,[email protected]ñËA¯ áÒJJÜÏ @ ð úæÖÏ @ @ñjJK AÓ ÉJ.¯ ,B B :ÕΪÜÏ @
ð CªJK Q»YËAK új.J®‚Ë@
Èð
J®ƒ úæ ÈAm' hA‚®J K
QËA¯ AîDJJÓP éj
. Õæ®Ó
ÐA¯ Q»YË@ ñËñ® JK ! IK
.
.
k éËñJ
¯A K. AÓ ¨A‚Ë@ ½K X , [email protected]ñË@ éîD
¡J.îE PY® K 
. . JËAK ék. QmÌ '@ úΫ ¡ª’JK Q»YË@ Õæ®JK úÎÓ
‚ËA¯ QJÓñÊJºË €A ¢JÖß 'AJK Q® JË É“ñKAK ¡ª’Ë@ ¼@ YK úæÖÏ AK éª
¯YË@ , éËñJ
Ë@
. 618 km/h é«A
.
.
.
AmÌ '@ : YËñË@ [email protected]ð
úÎÓ ùë úGA£P Q.Ó úÍ ék
AÔ«P €A ®J» - èXBñÊËAK à@PðYË@ úG QªK È@ - úæÊÇ
.
? à@PðYË@ XAë QªJK
XAë úΫ H ðAm' AÓ ÉJ¯ : ÕΪÜÏ @
K @ YªK. úæ’k , éJ “A®Ë@
éK B , èXBñÊË@ áÓ úGAJË@ ‘JË@ ÕºK Pñ
.
. .
! IJ.ËAK èXBñÊËAK à@PðYË@ ð YËñËAK èXBñÊËAK à@PðYË@ ‘k ÐXAJK. H. ðA’JK €A K.
: I J.Ë@ ÈAK X éJ [email protected]ñîD„Ë@ ð èXBñÊËAK à@PðYË@
ú» ÈAm'. ÈðAm' ø XA«
QºJ»YË@ éJ¯ úÍ , à@PðYËAK €A‚Ë@ ÕºJË hQå„ úæK @ YËñË@ ©Ó HPX
Ij
JËA¯ XA« HA
K. QK ñ‚Ë@
ð H. [email protected]ñ‚Ë@
©Ó ‡ƒB
.ñËAK X ù¢ªË@ ©Ó ¨A®Ë@
®Ë@
ú愻@ X ð úæ. m× I J.ËAK à@PðYË@ à @ ñë I J.ËAK à@PðYË@ ð YËñËAK à@PðYË@ áK. AÓ †Q
«
! éJ¯ ¬Q£ É¿ àAJ.K ÉëAƒ úæ„Ó €C
6 Cote
coeur, cote sexe: L’ABC du bonheur a deux, Dr Sylvain Mimoun, Rica Etienne
67
ÕºK PñK ø XA« 7 èPñ’Ë@ XAê¯
: úæÖÏ @ ú×QK €A K. Q»YË@ ÉgYJK áJÓ ð , à@PðYËAK ɾ‚Ë@
®Ô ¯ ðYJ« , YËñËAK Q»YË@ ÈAm' AJK Q® K QK @ X , èñ‚ Ë@ ùë ñJÓYg à@PðYË@ [email protected]ð ñë QºJ»YË@
éÓñ
. .
‚k
®Ò
®Ë@
. I ®Ë@
éÓñ
éJ . ’« ¬B @ éJ JÖß AJ. K Q® K AîD¯ , ¬@QK. éƒA
. ÈAm'. èQK @ X èYJÊm.Ì '@ [email protected]ñK. éJ¢ªÓ
®Ò
®Ë@
èXðY‚Ó
áJÓ éK. YmÌ '@ ! èñ‚ ËAK
. Yêm.Ì '@ É« €A‚m Ì '@ ©“ñÖÏ @ ùë éÓñ
ñËAK X Èñ¢ËAK ‘JË@ AJ. K Q® K éJ¯ [email protected] ð YËñËAK Q»YË@ ÈAm'. hA‚®J K ð CªJK QºJ»YË@
®Ë@ ,ø XAªË@
AÓ @ éJ [email protected]ñîD„Ë@ ð èXBñÊËAK à@PðX Q»YË@ à @ ñë QºJ»YË@ ð Q»YË@ áK. AÓ YJkñË@ †Q
! èñ‚ Ë@ ð èñîD„Ë@ ú« ñJÓYg QºJ»YË@
Ï ú« ð , AêªJÖß ð I JË@ ø ñ‚ K éK @ ñë QºJ»YË@ áÓ YJkñË@ QªË@ úæªK
PY® K é®J®k é‚Ö
.
XAê¯ YËñË@ †ñ
®JK I JË@ à @ á’JK ð .YËñË@ ÈAK É« Q¢m' B èñ‚ ËAK €A‚[email protected] ù¢ªK
éJ “A®Ë@
.
.
. èñîD„Ë@ ð èñ‚ Ë@
7 Planche I du livre ”LE MARIAGE PARFAIT”, Dr TH. H. VAN DE VELDE, ancien directeur de la clinique
gynecologique de HAARLEM. 1950
68
k , éK @ : YËñË@ [email protected]ð
ð èñîD„ËAK à@PðYË@ AëYJ« ð ðYgñK. èXBñÊËAK à@PðYË@ AëYJ« I J.Ë@ IJ
? ¼AK ðYgñK. èñ‚ Ë@
AëYJ« I J.Ë@ à @ Èñ® K PY® K ,AJ. K Q® K :ÕΪÜÏ @
à@PðYË@ AëYJ« ð èñîD„Ë@ ð èñ‚ ËAK ú« à@P ðYË@
áÓ èYËñÊËAK à@PðYË@ XAë @ YJK . èYËñÊËAK ú«
éJ¯ ú×QK €A K. Q»YË@ ÉgYJK AÜß áÓ ð , ¨A®Ë@
.
úæÖÏ @ úæ AÓ ù®J . K ð ,úæÖÏ @
.( é’ ñK ñJ.Ë@) éƒQªË@ ©Ó ú¯CJK úæk
@ YJK 8 èPñ’Ë@ XAê¯
, ( 3 ) èYË@ñËAK [email protected]ñË@ áÓ PðYJK XA« ( 1 ) èYË@ñËAK ‡ JªË@ áÓ èQ¯A‚Ë@
.
éJ¯C
ÖÏ @ . ( 6 ) á“AJJË@ YJªË ɓñJK QjÊËA¯ , ( 4 ) àðQÂËAK éJJ® JË@ éîD
mÌ ©Ê¢JK AÜ ß áÓ
.
.
. I.’jJË@ ù҂K éJ¯CÖÏ @ XAë ,( 10 ) ©“ñÖÏ A¯ ©¯ñJK é’ ñK ñJ.Ë@ ð úæÖÏ @ áK. AÓ
 ºÖß AÓ éJÊ« HQå
”ë úÍ ¨AÇ úæ XAë AÜß @ ú«
ñëAJƒ @ AK. @ X úæªK ! èñîD„Ë@ ð QªJË@ CK. ©¯ñK
? èñ‚ Ë@ XAêË èXBñÊË@ H. Ag. €@ ð ? èñîD„Ë@ ð QªJË@ áK. AÓ ¡. QK ñJƒ @ ð ? QªJË@ XAë
8 Le
parcours des spermatozoides jusqu’a l’ovule - la capacitation, http://www.embryology.ch.
J.Ë@ 3
úGAJË@ I
ÐñJË@ €AK ð éË@ñÊË@ YJ« Ð@QªË@ ð èñîD„Ë@ , €AªJË@
: 1ñK. AJº¯ úG. QªÖÏ @ úæm' áK. Èñ®J K
K úæªK) úÍ Që ( Èñ®ªÓ
úæªK) ø Yg
( èPA’®ËA
.
mÌ 'AK úæªK) úÎÔ« ( áK YËAK úæªK) 'ùÒÊ« (
( éÓY
g. @ Y¯ úGA¯ : Èñ®J K
H. AJ» ZA‚ @ úΫ IªÔ
j’ËAK úæªK) úæ£ ( éJ ëA¯QËAK úæªK) úG X @
éjJ
.
.
ñÊË@ ÐC¿ éJ¯ úæªK) ùÒºk
.( éË@
½K Xð : I J.Ë@ [email protected]ð
? éÒê Ó úæ AÓ AÔ«P ñJƒ @ ? ùÒºk ð úÎÔ« áK. AÓ úÍ éÒʾË@
Ó úæªJK €@ IÊ® KAÓ I
Ag úæ €A JJ»AÓ B B :ÕΪÜÏ @
J« AÜß@ Q« , éÒê Ó úæ AÓ ék
!  J ®ËA
.
.
. AJÒʪK úæªJK €@ ¬QªK PY¯ ÕºJ¯ [email protected]ð úæ È@ ð ,ÕºJË AêËñ® K ø XA« ¬QªK PAîE
1
QK H AJ» – https://gallica.bnf.fr.
H. AJ.k [email protected] èQå AªÓ ú¯ H. Am• [email protected] éë
.
70
Êg. YK @ñ¯ úΫ ÉÒJ‚ : úG QªÖÏ @ úæm' áK Èñ®J K YªK áÓ
ð AêÊÔ« ð è ZAJ.Ë@ [email protected]å @ áÓ ¡mÌ '@ éÊJ
.
.
.
.
è@ð@ YÓ ð , AîD¯ ÑîE @ñë @ ð €AJË@ È@ñk @ ¬[email protected] ÉÊ« ð ,AîD”® JK ð Aë YK QK AÓ ð AîE @ X @ ð AëQK Y® K
.
. €AJË@ éÓA « áÓ éÒÊ« úÍ@ Q® J®K AÜØ éJ ‚®JË@ ð éJ KYJ.Ë@ @QÓ [email protected] áÓ AîD« ©¢® K AÓ
€A ®J» ¬QªK ð ! 2 €AªJËA¯ QëQË@ ¼YJ« àñºK úÍñK 𠽪®JK úÍ éJ¯ ‡Ê K ø XA« úæªK
g. AmÌ '@ ð €AªJË@ ðAîD „JK €AJË@ €A ®J» ð ,ªJK áÓAªÓ 𠁪JK
. JK úÍ HA
¬QªK ð , èñîD„Ë@ Qj
. èñîD„ËA¯ YK QK È𠑮 JK úÍ úGA‚®JË@ QÖÏ @ Èð èXBñÊËAK à@PðYËAK QÖÏ @ ø ð@ YK €A ®J»
J‚
ñK ð HA
JJ® K ñëAJk €AªJË@ AK. @ X AJë : I J.Ë@ [email protected]ð
 XA«AÓ AÔ«P ÑîDK. CK. ð ð@Q® JK HA
? ñk. ð QK AÓ ÉJ.¯ úæ XAë ð@Q¯ AÒëAJk AK. AK. ð AÓAÓ AJë ? ªJK ¬QªK
ú¾’k . èñÒʪJK €AJË@ ¨AÇ úæ AÓ èPA‚k ú« , èñÒʪJK ð ø Q® JK €AªJË@ ÐñÊªÓ :ÕΪÜÏ @
k ð , ¬@QK ÑêÓ á¯ ñë €AªJË@ éK @ ú¯QªK
[email protected]ð éJË ñk. AJjK ÑêÊÓA¿ €AJË@ 'AJ.K Q® K à @ A“ñ’
.
JªJK AÓ @ Yë éJJ¯Q« Ag ð áºËð ,PAîDË@
. éJK. Qm.' AÓ CK. éJJ® JK ø XA« éK @ 
J®J» ð HA
K A¾k è Yë : 3ñK. AJº¯ AJƒ áK. Èñ®J K ú» ð
,AîE Pñ“ ð hA¾JË@ È@ñk @ ú¯ áªK HA
à @ ¼AK @ ð úÍAªK é<Ë@ AJ® ¯ð ÕΫ @
P ñ ’ áÓ Y K. B ð è P ñ ’ á« ' ¨Q¯ Zúæ„ËAK. ÕÎªË @ à @ èY« A®Ë@
K. Qm.× ‡ K AÓ YªK. áÓ ½Ë @ X
.½Ë @ X úΫ áªK HA
XAë H. A‚mÌ '@ H. Am• ñËñ®J K ú» ð ! AîDÊJm' ø PY® K €A K.
. €AªJË@ PAîE AîDK. ú×Ym' ¡J.’ËAK. ú¯QªK
AmÌ '@ ú¯QªK ú¾’ k éK @ à @ úæªK
ék
.
€A K. €A J¯A¿AÓ áºËð AîDÓ Y K. B é¯QªÖÏ @
: èñîD„ËAK éK @ YJ.ËA¯ úG. QªÖÏ @ úæm' áK. Èñ®J K ,€AªJËAK èñîD„Ë@ AK. @ X ñªk. QK
è Yë ú¯ ð èQëQË@ éK [email protected] X Q¯ @ ú¯ ñê¯ éJƒ áK Q儫 ð úæ[email protected] áK. ð ¨ñÊJ.Ë@ áK. úæ®Ë@ àA¿ @ [email protected]
« ù҂
è Y ÜÏ @
“AJÜÏ @ èñîD ð éK BñË@ ø @ , éJÊ« éJË A« éÒÊ
ªË@ à B , AÓC
à@ AÓ A¯ . éË èQ® J‚Ó éª
.
.
‚Ë@ ð AÓA « Q儫 éªK
P [email protected] áK AÒJ¯ àA¿
ÕÎJk @ ð áKQÓ ÉJÊË@ Èð @ ú¯ ©ÓAg. AÜß.Q¯ ,AÓA « Q儫 éªJ
.
.
.
. èZAJ.Ë@ úΫ éKñ ¯ ð ú×X [email protected] h. @QÓ éK . ñ£P úΫ ÉJËX @ Yë ð áKQÓ èQk @ ú¯
. [email protected]ð €@ Q®¯ ÑîEA J’ªK. AªÓ ñ‚ªJK QjÊËA¯ ð ÑîEA J’ªK. ðAîD „JK €AJËAK h. ñk. €A ¯ éJK. úæªJK €AªJË@
3 hA¾JË@ [email protected]å @ ú¯ hAJ’ÖÏ@ H AJ» – https://gallica.bnf.fr.
.
.
2
71
, éJƒ áK Q儫 ð á[email protected] ð (úæÖÏ @ H. ðA’ @ YJ.K úÎÓ) ¨ñÊJ.Ë@ áK. AÓ àñºJK úÎÓ ÐXAJK. úæªK
Ó àñºJK úÍ èñîD„Ë@ H Q» ùë éÒÊ
ªË@ ð . èBñJK €AªJËAK èñîD„Ë@
! ©ÊK. é<ËAK úÍ úΫ é¢Ê‚
h. ñk. ÉJÊËAK ÈñÊËA¯ ªJK áºÖß , ÐAªË €A ¢ª‚ ð ÐAªË €A ¢ªK. P áK. AÓ ÐXAJK. àA¿ È@ ð
QÓ
QÓ h. ñk. ÉJÊË@ QmÌ'A¯ 4 ÕÎJm' ð [email protected]
! €AªJËAK éKAÆË@ ðYJ« ÐXAJK. à @ úΫ ÉJËX @ Yë ð , [email protected]
P è@ð :YËñË@ [email protected]ð
QÖÏ AK éªK
ñK. ðA’JK ñKñºJK AJ«AJK QÒªË@ XAê¯ AJË Èñà ùë ! úæÖÏ @ h. QjJK [email protected]
.
? Yêm.Ì '@ É« úæÖÏ @
AîD¯ ,úæÖÏ @ ú« €A îD¯ AÓ €AªJËAK éJ “A® Ë@ è@P :ÕΪÜÏ @
QªJË@ €@ ð úæk
ñK. ðA’JK AÒëAJk [email protected]
àñºK úÎÓ  ®‚ K AÓ ð hA‚®K ð CªK PY®K Q»YË@ úÎjJK úÍ , Ð@ YJË ð àñëYËAK ¬@QK.
¯ ‡ ËQJK
. ø Qk @ [email protected]
QÓ úæîD„JK XðAªK YËñË@ ¨A‚Ë@ ½K X ð ,¨A®ËA
P ªJK PY® K AJë AJk ? AîDJ “A¯ €A ®J» I JË@ ð , èAJ¯Q« YËñË@ @ Yë : I JË@ [email protected]ð
QÖ Ï AK éªK
[email protected]
. .
.
AJÓ
? B Èð éªK
.
®Ë@ ú« ! ÐñÊªÓ :ÕΪÜÏ @
‘ k éJë AJk áºË ð ! úæÖÏ @ AîDÓ h. QjJK AÓ I J.Ë@ à @ ñë †Q
QªJË@
,hA‚®K ð CªK PY®K QºJ»YË@ €A K. Ð@ YJË ð àñëYËAK ¬@QK. ñK. ðA’ áK PXA¯ ñKñºK [email protected]
ð
úæîD „JK XðAªK I J.Ë@ ¨A‚Ë@ ½K X ð , àAK QÓ ‡ ËQK PY®K Q»YË@ €A K. ñÓ YJ K ¨A®Ë@
ð H. [email protected]ñ‚Ë@
.ø Qk @ [email protected]
QÓ
4
Q»YËAK àA¾mÌ 'AK. ú« ,€AªK CK. úæÖÏ@ h. Qm' úæªK
72
XAë áÓ ú« új.JK
? èñîD„ËAK
èñîD„Ë@ XAë €@ ð ,úæîD „JK ø XA« Èñ® JK èQÓ É¿
áºË ð : YËñË@ [email protected]ð
QªJË@
éÒʾË@
XAîE. ¡J.’ËAK. úæªJK €@ ð ? èñîD„Ë@ ð èXBñÊËAK à@PðYËA¯ úÍ [email protected]
J¯Q« AÓ AÔ«P è@ð : I J.Ë@ [email protected]ð
©Ó ªJK úæîD „JK YËñË@ , éJK AK. è@P ? úæîD „JK úæªJK €@ 
‡J . K AîDÊ« AîDÊ« ¬Qª
JK AÓ ÉJ.¯ ð , I J.Ë@
...... ¬ AîDË ¬ñ‚
úG. QªÖÏ @ úæm' áK. Èñ®J K €B ù¢J’ úÎÒºK AÓ ÉJ.¯ AÜß @ ,½Jª£A¯ AJË újÖÞ ,ø AJ‚ : ÕΪÜÏ @
ð
? Agð ,YªK. áÓ úÎÒ»
? úG. QªÖÏ @ úæm' áK. XAë úGAKðA« Èñ®J K €@ : I J.Ë@ [email protected]ð
, éJ . ƒ AJJÜÏ @ ZAJƒ [email protected] €ñ®JË@ éJ.m× ,¨AÒm.Ì '@ úΫ €AJÊË éJ« AJ.Ë@ H AJ.ƒ B @ à @ Èñ®J K
AîD¯ úÍ@ñJK úæË@
.
A‚ ÜÏ @ ZAJƒ [email protected]
[email protected] Y“ B @ AêÊÊjJK ð éîE
AîD”ªK. Qê¢ úæË@
®’Ë@ è Yë ð . ‘ªK. k
ú¯ Yg. ñK HA
.
. éÊJÒmÌ '@ P ñ’Ë@
ð àA‚mÌ '@ èñk ñË@ ú¯ ð ù®J ƒñÖÏ @ [email protected]
Q® K
.
.
Ag È ð @ úæªK
ùë [email protected] ÐXAJJ.¯ ÐXAJK. AëAîD„JK ék
ɾ‚Ë@
.
K èQ.JË@ ð é¯ñ‚Ë@
YK P
‡ÊªJK AÓ É¿ ð , ém ' QË@ ð Hñ’ËA
! ù®J ƒñÖÏ AK. [email protected] YÊJËAK. ÐXAJ.K
® K AÓ ù®J ƒñÖÏ @ áºË ð : I J.Ë@ [email protected]ð
... éêêêêêêë ? AîD ñJ.K ð AîD„J® K €PY
K. AîDÓ H. Q® K ùªJ.K AÜß@ ú« ,¼AªÓ ‡ ¯AJÓ :ÕΪÜÏ @
AJë ! AîDK. Ѫ JK úÎÓ áK YK YJËAK. Èð iJ¢‚ËA
K . 5 H @Q® JË@ ñë úÍ €AªJË@ ᮯ ÑêÓ úæªÖÏ @ [email protected]ñ¯ ñjJ¢K
ñÜÏ @ úG QªÖÏ @ úæm' áK éJ҂
. éʓ@
.
.
.
ð ,l'. @ñmÌ 'AK à@ñË [email protected] ð ñ«AJK èPñ’Ë@ ð
èPñ’ËAK [email protected] YÊJË@ XAë éJƒ ð . éJ ‚®JËAK
.
.
.
5 Instinct
de rapprochement - Contrectare, Albert MOLL - page 14, Mariage parfait.
73
è[email protected]@ QªK AJªJJ£ èðA’® [email protected] àA¿ ð , ZA’® KB @ ð È@ð QË@ ©K Qå ¨AÒmÌ 'AK [email protected] YJËB @ àA¿ AÜ Ï : Èñ®J K
. .
. .
ñÜÏ @ áÓ ¨AÒmÌ '@ QªK X YÊJK €AJË@ áÓ QJ» PA“ ,©Ó AjÜÏ @
. ¨AÒm.Ì 'AK. è X @ YJË@ áÓ Q» @ éʓ@
.
.
.
kA’ÜÏ @ ð é»PA
ªÜÏ @ ð ÕæÊ Ë@ ð Ð YË@ ð €ñJË@ ð †A JªË@ ñë ½Ë @ X ð
, éK XAjÜÏ @ ð éË PAªÜÏ @ ð éº
.
áÓ Aê ®ƒ B ð è YÒªJÓ áÓ AJJ« ½Ë @ X áÓ Ë ð
. éË Y“ A®Ë@
.
ð àAƒñJ.Ë@ ð ÀAJªJË@ ñë úÍ H. @Q® JË@ à @ úæªK
áºÖß ½j’Ë@ ð éJK QË@ èQå”êË@ ð iJ¢‚Ë@
 PY® JÓ ð éK . P QËAK. ñ«AJK è YÊË@ ø XA® JK €AªJË@ éK B ,€AªJË@ áÓ Q» éJK. ø @ñ‚ K ð YK YÊKAK
. éJ¯ ùÒºjJK
« áºË ð : I J.Ë@ [email protected]ð
? H. @Q® JËAK. ú« X YÊJK I.J« úæ„Ó éK @ úG. QªÖÏ @ úæm' áK. Èñ®J K €C
QkB ÐXAJJ.Ë èñîD„Ë@ YK QK €A K. á®JK YK QK ÐXAJK. éK @ ñë
. èñ‚ Ë@ ½K X ÑîEA JK. ñÖÞ A® JK ð
H. @Q® JË@ XAë áÓ QªË@ éK B :ÕΪÜÏ @
K ¬@QK èAªÓ X YÊ JK ð ,ñJjªJK úÍ
I ¯ñËA
.
..
ÒmÌ '@ P ñ’Ë@ áÓ éÊJ
ÒmÌ '@ éJ‚mÌ '@ éJ JjªË@ HA
¿QmÌ '@ Pñê£ È@ñk [email protected] è Yë ú«YJ‚ : Èñ®J K
, éÊJ
.
. .
.
ªÜÏ @ ð éºkA
’ÜÏ @ ð é«Y«YË@ áÓ èAKQ»X AÓ èPñ’Ë@ ½ÊK ©Ó YÒJ«@ @ [email protected] éK AK éÒʪË
AîDÓ Qê£ é»PA
.
ªJË@ ð éÊJ
ÒmÌ '@ HA
K éK [email protected] ð B AÔg éK [email protected] AÓ éK Q¢ÜÏ @ éÒ
. AJ. j. ªK ð éëQ
. ¿QmÌ '@ áÓ
. .
.
. .
74
' • B ð àAƒñK. B ùªK. AÓ Èð ! éËA
êm. . Èð ém ‡JªK ð €ñJ.K ùªK. úÍ ÐXAJK. ð : I J.Ë@ [email protected]ð
K €AªJË@ ú« ùªK. ð †A JªK
? AÔ«P  ºÖß AÓ , á®JK AÓ CK. àA‚
I ʯ áÓ AîE @ úG QªÖÏ @ úæm' áK AîDÊ« Èñ®J K éJ “A®Ë@
XAë :ÕΪÜÏ @
AÓ@ ,ÐXAJK. XAë ð ! É®ªË@
.
.
Ó éK B €AªJË@ úΫ ñêÊÓ
QºJº‚Ë@
AÓ@ , áÓAªÓ €A ®ËA
ñëð €AJ¯ CK. ðQÒªK ÑëCg úæÖÏ AK [email protected]
mÌ '@ XAë áÓ Õ»Q‚ ð AKQ‚ é<Ë@ Õç' AîDË@ ðQªjJK ú» Qªm'
. éËA
.
.
.
áÓ Ê¯ ©K @P ÈAÔg [email protected]
Ë èPñ“ ©Ó èAKQ»X AÜ Ø AJ. .ƒ YÒJªK áÓ AÓ A¯ : Èñ®J K
É®ªË@
. X I‚
èQ®Jƒ@ Y¯ ' ÕÎJªÓ ñë AÜß@ ,Zúæ ú¯
ð ¨AÒm.Ì '@ úΫ @PX A¯ ½Ë @ X ÉJ.¯ áºK ÕË éK B AÓ@ , ‡ J.‚Ë@
ð X áÓ Pñ»YË@ i.JîE AÒ» h. Aê¯ ,úæÖÏ AK. èZñÊÜØ I KA¿ èðA’« @ à@ AÓ@ ð ,‘j‚
. èñÊmÌ '@
©K. P [email protected] [email protected]
.ÈAmÌ '@ è Yë áÓ ¼AK @ ð é<Ë@ AKA¯A«
75
@ YJ.K PY® K XA« XPñË@ ð ù®J ƒñÖÏ @ àñºK ð , éJK P èYªÂË@ àñºK ‘ k úæªK : I J.Ë@ [email protected]ð
? èñ‚ Ë@ Qk [email protected] ©Ó Õæ A® JK 𠁮 K
úæ Ñ«QK AÓ ÉJ.¯ áK QË@ ð ÈAÒm.Ì '@ ðQå àñºK ‘ k úG. QªÖÏ @ úæjJË éJ . ‚ËAK. ,AÓA Üß :ÕΪÜÏ @
! Qk @ [email protected]ð ©Ó €AªJË@ ð H. @Q® JË@ ᯠúΫ [email protected]ð
úΫ YªJ . K ú« H. Q® JK AJÓ@ ð H. Q® JK €A ®J»  ¯Q« AÓ úÍ : 6ñK. AJº¯ YÊJ¯ ðX àA¯ Èñ®J K
. éJË á‚k €AªJË@
ðYJ« ñëAJk AÔ«P €@ ð ? H. @Q® JË@ ᯠXAë àñºJK €A ®J» ñë È@ñ‚Ë@ AK. @ X :YËñË@ [email protected]ð
’ k AÓ úÍ Aë ð QK YK ½’ k úÍ Aë : éJ¯ ð ñËAK X ÉK A‚ÖÏ @
? QK YK º
l'. @ñmÌ '@ ðYJ« H. @Q® JË@ ᯠð . Aê¯QªK ÐXAJK. ‘ k úÍ ñÊK A‚Ó ðYJ« ð ᯠɿ ! ÐñÊªÓ : ÕΪÜÏ @
? H. @Q® JË@ ᯠXAë @ YJ.K €A K. A¿ðPX ,úÍA‚K €A K. áK Qk @ ð @ YJ.K €A K.
Ë@ ék
AmÌ '@ : YÊJ¯ ðX àA¯ Èñ®J K
¬@QK. éJ¯ àñºJK ðYJ.Ë@ XAë . ðYJ.Ë@ : ùë H. @Q® JË@ XAê¯ éËñÊ
.
ð éK Y‚ºË@ ÉK A‚ÖÏ @ 'A“ñ’k ñ¯ñ‚ ø XA« AJk ,(ù҂m.Ì '@) ø Y‚ºËAK éK ñƒ ©Ó ¡Êm× ú愮JËAK
K. ð@ YJ.K ø XA«
. àA¯ñ‚ËA
m¯ ÐXAJK àñºK ‘k ! ÐXAJK úæîD „JK €A ¯ èXBñÊË@ ¨AK à@PðYËAK é¯ñ‚Ë@
€A ¯ ÉJʯ
éËA
.
.
€A K. H. @Q® JË@ úæ AÓ €AªJËAK
.ñËAK X èñîD„Ë@ ©Ê¢ PY®K èXBñÊË@ ¨AK à@PðYËAK é¯ñ‚Ë@
,ðYJ.ËA¯ úæªK
. áJKAg. Qk l'. @ñk h. ñm.' Qå”JÖÏ AK. Qk @ ÐXAJJ.Ë ÐXAJ.K èñîD„Ë@ ©Ê¢ ø XA« é¯ñ‚Ë@
K Qå”JÖÏ @ AKYJ«
Èð éJ ‚Ö Ï @ ÈAm'. ¼@QjJË@ ð ,(Õæ„m.Ì '@) èY‚ºËAK ú¯A J.ÖÏ @ ð ék. ñË@ ÈAm'. ɾ‚ËA
‚Ë@
! áªË@ Qj.JK úÍ áJKAg. QmÌ '@ l'. @ñmÌ '@ áÓ ñëAJk €AJ.ÊË@ ñJ.‚m' áºÖß ð , éj¢
ðYJ« áº‚Ó úÍ ð , éJK QË@ èYʯ ð áK QË@ ék. ñË@ éJÊ« QK Q« Qå„J.Ë@ ¨AÇ áºË ð :YËñË@ [email protected]ð
? €AªK CK. I.J.k CK. ù®J . K ? éJË ðQK YK ú» ,úÍAm'. éKAJ« èYʯ Èð I.K Ag ék. ð
¬QªJK 'C“ @ ÐXAJK. €A ®J» ð ! éJ K. ñJmÌ '@ úæªÓ ð áK QË@ úæªÓ úΫ ñ® ¯AJK @ YªK. AJ’k : ÕΪÜÏ @
Ag úæ„ éJ K ñJmÌ 'AK ð áK QËAK PY®Ë@
? ék
.
.
6 l’art
de l’amour, page 148, Mariage parfait.
76
AÓ ð (Aê«AJK AK @ð QË@ ð) éJ ƒYJêË@ èPñ’Ë@ áK. AÓ
:
úæJjªJK AK @
úG. QªÖÏ @ úæm' áK. ÉÔ« úÍ éJ.‚ Ë@
..
áK
‚JK AÓ úÍ áK QËAK PY®Ë@
 PA®JK AÓ ð €C
.
€A ®Jº¯ ( éK AîE B AÓ úÍ@ ) Yg CK. ©“ñÖÏ @ AîDË ÈYJ.K áºÖß èYgð éK ð@P ú« éK @ AÜß. Èñ®J K
¿ èPñ“ úΫ ÕºmÌ '@ àñºK ø XA«
ð èPñ“ áK. AÓ ø ðA‚  ºÖß AÓ ©J.¢ËAK. ? AK @ð P éKAªJ.ƒ éÊÓA
! éJ K. ñJmÌ '@ ð áK QË@ áÓ éK AîE B AÓ áK A¿ úæªK ! èPñ“
! I.K Ag ék. ñË@ XAë ð áK P ék. ñË@ XAë úΫ á® ¯AJÓ €AJË@ áºË ð : I J.Ë@ [email protected]ð
K úæªJK , €AJ®Ë@
úæªÓ úΫ á® ¯AJÓ ÑîE @ á’JK : ÕΪÜÏ @
àñºK ‘k Õ®Ë@ 'CJÓ éK @ €AJ®ËA
.
k úæ áÓ h ñ« ñÔ¯ Yg úæ @ [email protected] ð ! Qå„JË ‘JË@ Y¯ áÒJË ‘JË@
È@ Èð ,I.K Ag éJÊ« ñËñ®J K éîD
.
.
Ì
K ¬@QK QJ» Èð
. áK Qm €AJËAK Õ®Ë@ É« €AJ®ËA
¬@QK. Qª“ ñÔ¯ [email protected]ð úæ
.
. .
ñ¯ñ‚ AJ’m¯ , ¬@QK. QJ.» Èð ¬@QK. Qª“ Èð éîD
k. áÓ h. ñ« Õ®Ë@ àñºK Agð ú殃 ð
ð áK YJË@ éJ . ‚ËAK. ék. ñË@ ú¯ñ‚ XA« , ék. ñËAK ú¯A J.ÖÏ @ ð QjJÖÏ @ ð áªË@ éJ . ‚ËAK. Õ®ËAK ©“ñÖÏ @
.¼@QjJË@ ¬ñ‚ ‘k XA« ! YK P ð YK P ð áÊg. QË@
77
YªK. áÓ
ÈñÊË@ mÌ '@ ñë Hñ’Ë@
, CJÓ ùÒªË@ éJ . ‚ËAK. ð ,H. @Q® JË@ ᮯ Hñ’Ë@
új.JK é¯ñ‚Ë@
K èQ.JË@ éJ¯ Hñ’Ë@
ð ù®J ƒñÖÏ @ ð ÐC¾Ë@ ᯠð Hñ’ËA
XAë ! ñ«AJK I.J.mÌ '@ áÓ H. Q® JK €A K.
ÜÏ @ ᯠð ,ÐC¾Ë@ ᯠñ¯ñ‚ ,'CJÓ ! ÐAªJJË@
®JªK AÓ €A K. éJÊ« ñ¯QªK AJ’ k €@ ð éÊ¿A
ÐXAJK. €ñ
? èñ‚ Ë@ ð èñîD„Ë@ èAªÓ ñÖÞ A® JK [email protected]Ó úÍ
YË@ ð É¿
AÜÏ @ ᯠð ÐC¾Ë@ ᮯ l' @ñk úæ áK A¿ AÜß@ ,ñ«AJK †ð
ÑîDJ® JK ½’ k úÍ éÊ¿
Agð
.
úG. QªÖÏ @ úæm' áK. Èñ®J K , CJÓ .ñJÓ ¼[email protected]Ó úÍ ÐXAJK. ©Ó úGñºK €A ¯ ½JËAg úæK QK ø PY® K €A K.
QK H AJº¯
: H. Am• B @ éë
.
ø Q‚ ú¯QªK ð ( ZAª“B @ á‚k ) ù¢J’K ú¯QªK úGñºK ú¾’k ÐC¾Ë@ ᮯ
,Qå„Ë@
ª¢® K AÓ ð ( ék. ñË@ Qå” ÉK QK B ð ) ½Ó Y¯ úÍ ÐXAJK. ék. ð áÓ ½êk. ð  YJm' AÓ
éJÊ« 
ê®Ë@ úΫ ½JêÊK B ø [email protected] èQº¯ ú愯 
ÒÒ m' AÓ ú¾’k úæJ’K úGñºK €A ¯ XA« .ñÓC¿
éÓA
! ñÓC¾K
ÜÏ @ ᯠAÓ @
KñºK AÔ¯ , éÊ¿A
ÈAm'. È ð ,ñƒ@P ½jJK éK YK ɂ« AÓ YªK. áÓ úÍ ¼A¾mÌ '@ ÈAm'. 
ÜÏ @ ñÊÒ» AÓ ú¯A K €AJË@ð é<Ë@ YÒjJK úÍ YÓAmÌ '@
AÓ ñÊÒºK ñ҂jJ
J¯ éÊ¿A
! ÑîDÊ¿
.
AÜÏ @ úΫ AÜÏ @ H Qå„JK úÍ €A ¢ªÖÏ @ ÈAm' 
€Q.’JK AÓ ð éÊ¿
úÍ Qå„ úæk
.
. KñºK AÓ ð
YªK áÓ ð ñ«AJ’ ÉJ‚¢Ë@ jÊJK úÍ ¨A¢ÊË@ ÈAm' B ð ,ñÒ ®¯
. ÑꮪÊK
.
. .
.
.
78
Ï A¯ úGAK AîD„Ò ªK ©k QK ð èQJºË@ 骒ÖÏ @ áÓ éK ñƒ ‘ªJK úÍ ©¢ ® ÜÏ @ ÈAm'
, é¯QÖ
.
.
.
.ñÒ®¯ 骒ÖÏ @ éJK. ©¯YJK ñªJ.“ áÓ ­K Q£ ð 骒ÖÏ @ ÉgYJK úÍ ,
KñºK AÓ ð

¨A¯YË@ ÈAm'. B ð
H. @ X B @ àAK QÓ úæ® JK ú¾’ k úæªK , H. @ X B @ ᮯ l'. @ñmÌ 'AK ¬@QK . áÓ éK ñƒ ú« úæ XAë :ÕΪÜÏ @
.½KñîD èAªÓ ú»PA‚ K ¼[email protected]Ó ð ½J.j.ªJK úÍ ©Ó H. @Q® JË@ á®K. àAK QÓ ùªJÒJ‚ ø PY® K €A K.
QkCK. ÉK. A¯ ð ú«AK. Èð ÕºJ¯ [email protected]ð É¿ AÓ YªK. áÓ új.JK úÍ €A‚jJË@ á®Ë AK. @ X ð PðYK
. èAªÓ ø ñ‚ JK ð ñ‚®K
KAªK. AÓ QkB ÉK ð : I J.Ë@ [email protected]ð
éJ¯ úæîD „JK ð AJ¯ úæîD „JK hAJ.’Ë@ áÓ ñë ð ,ñ‚® K 
QK ÈñÒªÖÏ @ €@ ? H @Q® JËAK
! AK @ ‡£
.
.
K AÓ ,B B : ÕΪÜÏ @
, H @Q® JËAK. ñë ø ñ‚ K ú» éK @ ú¯QªK ÈñÊËA¯ ú¾’k . 
®£Q
úæK @ úæk
.
Ag úæ Qk B áÓ XAg AÓ [email protected]ð úæk
úæªK .H @Q® JË@ XAîE. úæK ñ‚ K
. ék
.
.
« úæk
éJËAÓ Qk B ð ,¼YgñK. ½«AJK ɾ‚ ÜÏ @ XAêË Ég ø A®Ê K ½’ k ,'AJKAK
.½Jʾ‚ Üß. é¯C
èñîD„ËAK ñ[email protected]ðX QªJK ø YJ.K AK 𠩓ñÓ ú愯 ø ñÊjJK AK úÍ áK A¿
K úæk
úÍ áK A¿ ð . èñ‚ ©J.‚
Èð é“AK QË@ ÈAm' èQkAK é«A
! AÒJ‚ËA¯ h. Q®JK úæ„Öß Èð úΒ úæ„ÒJK Èð éK @Q®Ë@
. ‚Ë@ È YJ.K
.
úæ„Ó è@ð ? AÔ«P ñJƒ@ ,Am• ® K IJ
ªK. ÉK ð :YËñË@ [email protected]ð
ù®J . K YªK. áÓ ð , úæJîD „ Èñ®ªÓ
! ® K AÓ CK.
úæ AÓ úÍ , éêêêë :ÕΪÜÏ @
P Q.K YªK. áÓ ð H. @Q® JËAK. Qk @ ÐXAJK. ©Ó ø ñ‚ K ½K @ ñë Èñ®ªÓ
ñëAJk ½J.k. @ñK QkB ‘k , €A‚jJËAK. ø ñ‚ K úæJ ªK. ¨AÇ È@ ð ,€A‚jJËAK. ¼AªÓ ø ñ‚ JK éJÊ«
J.k. @ à AÓ ñë ð QK YK ø XA« ú» ? ½«AJK èY‚ºË@ úæîD„JK ñ’ k úæªK ! €A‚jJËAK.
½KY‚» ëA
?
áÓ €A K ,QjÊËA¯ XA«
AªK. AÓ ñë ð [email protected]ð úæ„ èY‚ºË@ ® K úæJ ªK. ‡k
? éJË AîD„J® K »
.
èY‚ºË@ ½K X èAªÓ úG Q.» úÍ I K @ €@ ð ? AîD¯ èAªÓ ¼PA‚Ó
ð úæk
€@ ð
? éJK P ð èQJ.» HB
! ðYgñK. ñKY‚» ½K XAë ? AîD‚m ' €A K. PAîE É¿ é“AK QË@ QK YK úæ„ÒJK úÍ I K @
79
K ø XA« ,úæ XAê¯ ÕÔm' AÒJK
áÓ @ YJ.K €A‚jJË@ : 7 YÊJ¯ ðX àA¯ Èñ®J K ,€A‚jJË@ ᮯ ÉÒº
.
jJK AÓ Ðñ¯ úæ áK A¿ , Q»YË@ úæ„jJK €A ¯ ø XA®JK ð éƒñJ.Ë@
,€A‚m' A¯ éƒñJ.ËAK. ¨AÇ €ñÓY
Èð àñK AmÌ'@ , èñJ‚Ë@
ÈAm'.
.ÐAJJ ®Ë@
.
¯QªJK AÓ €A ®J» è@ð ? ðQK YJK €A ®J» €ñƒñJ
. K AÓ ÉK ð : YËñË@ [email protected]ð
@ YªK. AK @ ? àAƒñJ.Ë@ €ñ
Ag Ñë @ ñë àAƒñJË@ ø YJ«
! €A‚jJËA¯ ék
.
.
‚k
Ë@ , AîDK €ñÓY
áJKñK Am.Ì '@ YJ« éƒñJ
ð éÓñ
.
. jJK AÓ ú« àAK QÓ éƒñJ.Ë@ ñ¯QªJK ,B B :ÕΪÜÏ @
KA¿ 1924 ÐAª¯ 'CJÓ ð ,I.J«
Le Baiser 8 éKñjJÖÏ @ ð ,ñJ»ñ¢¯ úG ðPðB @ á®ËAK é“@QªË@ I
.€AJË@  AJ.KAÓ €A K. H. Am.k @PñÓ AëðAJ.k
ËAK €A‚jJË@ ᯠÑëYJ« YJK AÓ ©“ñÔ¯ ð
K. @ YJ.K , éƒñJ
j.ªJK AÓ Agð AÜß @ . àAÒ ‚ËA
ÓñîD
.
. .
.
Ag áÓ ÈAm ð , ¬@QK èPñ¢JÓ ÑëYJ« €A‚jJËAK éJJ® JË@ à @ ¬QªK ½’k , àAƒñJË@
ú¯A K. ék
.
.
.
! á®Ë@ XAê¯ ÑîDÓ AëñÒʪJK ðPY® K
ËA¯ ¬QªK ½’k ék
Ag Èð @ , éƒñJ
Ë@ AK X ñªk QK
ð ,Õ®Ë Õ¯ áÓ àñºK AîD”k AîE @ ùë éƒñJ
.
.
. .
.
éJ¯ àAƒñJ.Ë@ ð ! h. Q®JK QkB ð €ñJ.K [email protected]ð úæ„Ó é»ðQå„Ó éƒñJ.Ë@ àñºK ‘k
ð ÈA¾‚Ë@
.¨@ñJË@
7 page
8 Le
146, Le mariage parfait
Baiser, Auguste Rodin en 1889, Jardin des Tuileries, Paris.
80
: 9 ù£ñJ‚Ë@ áK YË@ ÈCg. Èñ®J K
Ë@ áK A¿ ð ,új‚®ËA¯ èXñËñÓ Èð
€ñJË@ È ñ ¯ñ
K
ð ñ®JK úΫ Aê®JK ¡m' ñë úÍ ÐA®ª
é[email protected] @ éÒÊ¿
.
. ‚m ' ùë éÔ « A®ÜÏ @ ð , áJKñK Am.Ì '@ ÈAm'. ñÓA ‚ K
€ñJ.K ùë ¬QË@ ð ,QkB H. [email protected]ñƒ úΫ ½K. [email protected]ñ‚
‘Öß ùë ­ƒQË@
ð .H. [email protected]ñ‚ËA
K ¬@Q¢ËAK.
áÓ éK ñƒ Qå„ ð Õ®Ë@ ‘Öß ñë Y’ÖÏ @ ð ,H. [email protected]ñ‚Ë@
.QkB AK ‡K QË@
[email protected]ñK ‡K QË@ Qå„  ºÖß AÓ @ YªK. AK @ ,úæ®JªJK úæ XAë ? QkB AK ‡K QË@ ©ÊJ.K : YËñË@ [email protected]ð
. àAƒñJ.Ë@ XAë áÓ ‘¯A JK. úæ XAë ¬@QK . è@ð ! Qk @
« úæ XAë ! úæ XAë QK YK ½JÊ« P QK . àA¿ È@ ­JªK ø XA« ,¼AªÓ ‡ ¯AJÓ ! éêêêë : ÕΪÜÏ @
€C
¯
. ÑîEA J’ªK. úΫ ñ‚‚jJK áJ“@P ð áÊK. A¯ h. ñm.'. ñKñºK áJîD„JÖÏ @ ‘k éK @ IÊ
Ag úæ QkB @ ð ,€A‚jJË@ PðYK úæJ ªK H @Q® JË@ YªK áÓ ,CK ð
ém ' QË@ ÈAm'.) ½J¯ ñKAëQ» ék
.
. .
.
YË@ Èð
. 10ðQªK ø XA« éJÊ« úG P QK . ÉK éK B úæ„Ê¿ .m' ‡m Ì '@ ðYJ« éK @ ¬QªK ‘k (... †ð
ËAK ð , ½JJk AîDK ¬QªJK éÓC
« È ð @ ùë †@ YÖÏ @ ð ém ' QË@ à @ YÊJ¯ ðX àA¯ Èñ®J K
PY® K éƒñJ
. .
..
.
àAJ‚ËAK. ð ,ñKA‚Ë Qî EA K àA‚ÊËAK. ð ém ' QË@ Õæ„JK ­JJËAK. . éJK. úæ„Ó èAªÓ ø ñ‚ K ð ½J.J.k ¬QªK
YJ’« ‘ªJK
.ñ®K QK. ø ñ‚ JK ð ‡K QË@ Qå„JK ð éJ K. ñ£QËAK. m' ð ñK. [email protected]ñ‚ ¯ [email protected]
®Ë@ ¼@ X ð ék ñË@ ½ËYJK áîD„JÖÏ AK ­JJËAK ®JJË@ , éƒñJ
ËA¯ áK A¿ úÍ úæ XAë úΫ YK P
†Q
.
.
. áK. AÓ @ñêËAK éJ Kñj‚ËAK
.ø ñ‚K YK QK ®JË@ ‡JÊK ð à@Qk
H. AJ»
ù£ñJ‚Ë@ áK YË@ ÈCg. ,h. @ð QË@ ð hA¾JË@ YK @ñ¯ ú¯ hAƒñË@
¯ AÒJ¯ð
K €A K. Ygð úæ ¨AJK èY‚ºË@ úæ‚
10 Viol QªË@ éJ҂K ðQ£Am' àñºK AÓ CK AîDK ø ñ‚
. .
.
9
81
Ë@ YªK áÓ
JK ÈðAjJK h. ñm.Ì '@ áÓ [email protected]ð É ¿ @ YJ.K , éƒñJ
ñJ.Jj.K úÍ èY‚ºËAK ¬ðQ¢ËA¯ ‚j
.
.
éJ®K @QmÌ '@ ñËñ®J K , èñ‚,Ë@
ø XA« ‡J.K ð .QkB @ èñ‚ Ë@
ð é[email protected]ñîD„ËAK à@PðYË@ ɓñJK úæk
PAÆË èY‚ºË@ ñ҂® K áºÖß éK @ éJ ‚®JË@ ½JK A¾JÖÏ A¯
. QªJËAK [email protected]
PAÇ €A ®J» : I J.Ë@ [email protected]ð
Qm' YK QK ÑîDKQªK ÉK úÍ ‘ CK. úæ áJK A¿ AÔ«P ñJƒ @ ? QªJËAK [email protected]
? ¼AªÓ ø ñ‚ JK YK QK €A K. éJîD„ ð ½®J ‚«
'CJÓ ÈAm'. , éJ ‚®JË@ ½JK A¾JÖÏ AK éJJ®K @QmÌ '@ ‘ªK. ÑëñK. Qk. ‘ CJ.Ë@ XAë ð ,ÐñÊªÓ :ÕΪÜÏ @
: 11ñK. AJº¯ ø Q¯ ÈPAƒ I.J.¢Ë@ Èñ®J K
èY‚ºË@ áÓ ¬Q£ úæ úG QªK È@ €@ ð ¬ñ‚
€A K. @QÖÏ @ ‘ªK. úΫ I.J.¢Ë@ XAë H. Qk
.
éîDk. úG QªK ÉK 'CJÓ éK @ ðA®Ë ! èXBñÊËAK à@PðYË@ QªJË@ PðYJK €@ ð
ø Yg ð PY‚Ë@ Èð éJ . ¯QË@
mÌ '@ XAë ð Q« ð . à@PðYË@ QK QK AK áK XñÊË@
. dynamometre QÓñÓAJK YËAK. éËA
.
PAÆË@ éK @ ðA®Ë ð
ÉK 'CJÓ ÈAm'. , èXBñÊËAK à@PðYË@ áÓ H. @Q¯ ñKñºK YK. B úæ AÓ QªJËAK [email protected]
QËA¯ AëQ£Ag úΫ ð éJ «AK , éJ “@P úÍ I JË@ IƒA
ð Hyperemie ÐYË@ ©Ê¢ ø XA« , éËð
. ®K
.
.
®Ò
®Ë@
¼ñ ‚ K ð éK ñƒ éËð
QË@ hA‚® K
! AîDË èñîD„Ë@ ©Ê¢ YK QK ð éÓñ
.
PAÆË@ áJK A¿ ð
YËñË@ €A® K ÉK 'CJÓ ÈAm'. , èXBñÊËAK à@PðYË@ áÓ H. @Q¯ ñKñºJK úÍ QªJËAK [email protected]
ð HA
’JJ.Ë@ áK. AÓ ðQ£Ag úΫ ð ú«AK. ,úæ•@P úÍ
ÐYË@ ©Ê¢ ø XA« ,( àñj.ªÖÏ @) éJ . K Q®Ë@
’JJ.Ë@ ñ»ñ‚ K ð Hyperemie
. éJË èñîD„Ë@ ©Ê¢ ð Q»YË@ hA‚®K YK QK ð HA
11 Sensation
et mouvement, etude experimentale de psycho-mecanique, Charle Fere, 1887.
82
JK èñ‚ ËA¯ á»PA‚Ö Ï @ áÓ [email protected]ð É¿
ð ñ‚ÒÊ JK ðA®J . K ð , ÑîEA J’ªK. úΫ ñ‚‚j
ù®J.K ,ñÊÒºK
Ag Ñë @ à @ ú¯QªK ú¾’k .€AªJË@ éËA
mÌ [email protected]ð úÍñJK úæk
èY‚ºËA¯ ðY‚Ö ß
€A‚jJË@ ᮯ ék
.
.
mÌ É“ñ
K ñë
: €AªJË@ éËA
¯ éJ‚ m' PY®K €A K Ð YJ K ð hA‚¯ Q»YË@ à @ ¨AJK éËA
mÌ '@ ɓñK YËñË@ Ag ‡ ËQK ð ¨A®ËA
.
ñë €A‚jJË@ €C
« úæ XAë .Qå” AÓ CK.
. €AªJË@ á®K €A‚Ë@
mÌ '@ ɓñK I JË@ Ag ð .Q»YË@ ©Ó ¼AjJK PY®K €A K. È@ñ£ ð hA‚¯ QºJ»YË@ à @ ¨AJK éËA
.
Q
‘k
.Qå” AÓ CK. ‡Ë K ð ¨A®ËA¯ Q»YË@ úæ„jJK PY®K €A K. Ð YJK ¨A®Ë@
PY® K éJ ¯ñ‚ Ë@ ð ÉJʯ úÍ Ð@ YJÊË@ XAë H. AJ.‚. ð , Ð@ YJJË@ ©Ó ɾ‚ Ó ÑëYJ« úÍ €AJË@ áJK A¿
ø Qå„ ‘k éJ ¯ñ‚ ËAK ɾ‚ ÜÏ @ XAë Ém' €A K. ð .m' AÓ CK. QkB XQm.' È𠽃@P XQm.'
J.JË@ áÓ áK. ðA’Ó àñºK ð ,€AªJËAK HA
KñK QË@
. á‚k HA
IJ
Þ @ YªK. AK @ ? ÉK ñ£ Q»YË@ àñºK YK. B úæ AÓ èC« ,½Ëñ‚
ªK. : YËñË@ [email protected]ð
AÓ éK @ IªÖ
? B ,AîD.j.ªJK ð Yêm .' AK I J.ËAK èñ‚ Ë@ ð QJ.» àñºJK Q»YË@ Yg
« , ÉK ñ£ Q»YË@ àñºK ‘k éK @ Èñ® K  ºÖß AÓ : ÕΪÜÏ @
‘k Q»YËAK Èñ¢Ë@ éK B ? €C
« AÓ úÍ ¨A®Ë@
Qå”JK ð †PA
ªË@ ¨A®Ë@
‡J ÊJK ÉK ñ¢Ë@ Q»YË@ ,¨A®ËA
K †Q
ªËAK è XA ® JË@ àñºK
!  ¯PA
AK úÍ l' @ñmÌ '@ àAK QÓ ñÒê®K €A K €AªJË@ AK @ X ð PðYK
àAJ.K €AªJËAK €A‚Ë@ , €AªJËA¯ ñª¯ñK
.
.
.
12 Q : QK ºK ÉJÖÏ A¯
©“ñÓ áÓ ø Qm.Ì '@ ð@ YK. , ñK Qj.JK h. ñk. ÈAm'. áK QK @ X ÑîEA J’ªK. AªÓ ñ‚ªJK ðAªK. €AJËAK h. ñk.
®J¯ ñʓñK ð YêmÌ '@ ®JK ñK Qm' ñë QªË@ ð [email protected]ð
! I ¯ñË@
.
. .
èQ¢m' h QjJK ð úæÖÏ @ Q»YË@ ú× QK úÎÓ ø XA® JK ð ,¨A®ËA
¯ Q»YË@ úæ„jJK úÎÓ @ YJK €AªJË@
.
. .
áÓ
: éJ [email protected]ñîD„ËAK à@PðYË@ H. A‚k úΫ QªJK è@Q¯ èñ‚ Ë@ AÓ @ .¨A®Ë@
K É[email protected] YË@ ©Ó Q»YË@ ¼AjJK €A ¯ : YËñË@ éJ ‚ËAK ’ªËA¯ úÍ HA
JJË@ , ¨A®ËA
áJKCgYË@ HC
. .
K
qÜÏ @ ð P ðYJK HAJ.’ªË@ ¼ðX .( 64 éj®’Ë@) èYJÊm.Ì 'AK è Y‚ËA¯ úÍ HAJ.’ªË@ ð QªJK ¨A®ËA
K PAJjJËAK YmÌ '@ ɓñJK úÎÓ , PAJjJËAK €A‚kB @
PñJ.K ©¯ñJ
Q»YË@ ú× QK ð AêÊ¿ èY‚ºËA¯ é‚
.
. èñ‚ Ë@ áÓ éªJ
‚ËA
mÌ úæÖÏ @
újJK XA« èYË@ñË@ éîD
. K éJkQË@
.
.
12 Cause
et traitement de la sterilite, KEHRER, page 176, Mariage parfait.
83
¨A® K HA
K HC
’ªË@ ñJK QK glandes vestibulaires ùÒÃ
ƒñÒºË@ : I J.Ë@ éJ . ‚ËAK. ¨A®ËA
©ƒñ
JK , I J.Ë@ Bð YËñË@ B €Qå
’ªË@ ðQK QJK ð ¨A®Ë@
” AÓ ¼A¾jJË@ €A K.
ð É[email protected] YË@ áÓ HC
.(Qî EA K) ø QK. A¾KAK èYË@ñË@
«QËAK. jJK ð I J.Ë@ QjJK 13QºJ»YË@ Q»YË@ mÌ ð HA
JJË@ ©Ó Q»YË@ ¼Am' AÒJ¯ð
úÎÓ , é‚
K PAJjJËAK YmÌ '@ ɓñJK
újJK ð AêÊ¿ èY‚ºËA¯ éƒP ñJ.K ©¯ñJ
. èñ‚ Ë@ áÓ éJ kQË@
.
K áºÖß I JË@ à @ ñë I JË@ ð YËñË@ áK AÓ †Q
®Ë@
h. ñk. AêÊ¿ èY‚ºËAK éƒP ñJ.JË@ AîDË ©¯ñ
.
.
.
¯ ø Ag ø XA« ú¯A K Q»YË@ ð , Q» Èð [email protected]
èñ‚ Ë@ ð èY‚ºËAK éƒP ñJJË@ éJjJ¯ YËñË@ AÓ @ . ¨A®ËA
QÖÏ AK
.
.
.
.
.úæÖÏ @ ñJÓQK úÎÓ , èYgð èQÓ
Ag á‚k @
PñJ.JË@ éJm.' YËñË@ éK @ ùë ék
€A K. ,PAJjJËAK YmÌ '@ I J.Ë@ ɓñKAÓ ÉJ.¯ éK ñƒ é‚
.
K É[email protected] YËA¯ úæÖÏ AK éK Qå”Ë@
èY‚ºËAK é‚
K AîEð @ à ø ,ú× QK úÎÓ Q»YËAK PAK QË@ ð ¨A®ËA
PñJ.JË@ éʓñ
.
. èAªÓ I ¯ñË@ ®J¯
K †Q
ªË@ ú[email protected]ñÓ Q»YËAK Èñ¢Ë@ àñºK @ YªK ‘k , éËA
mÌ '@ XAë ©¯ñ
K áºÖß €A K
È@ éK B ! ¨A®ËA
.
.
K †Q
ªË@ úΫ YK @QK ÉK ñ£ Q»YË@ àA¿
àA¿ ÉK ð . èYË@ñËAK éÊ gYËA¯ éK ñƒ ÀQå „ PY®K ,¨A®ËA
.
JJË@ Q»YË@ ®K  XA«AÓ ,ºªË@
. ‘¯AK PAJjJË@ úm.' ø XA« ð á¯PAªË@ ¨A®ËAK HA
K †Q
ªË@ ú[email protected]ñÓ Q»YË@ €@ ð ñ¯QªK áºÖß €A ®J» ð : I JË@ [email protected]ð
ðQK YK AÔ«P ‘k ? ¨A®ËA
.
? ñJƒ @ Èð I.J.¢Ë@ YJ« ÉJËAm'
XAë úΫ ñK ðAm' :ÕΪÜÏ @
I
úæk
K ñ¯ñ‚ ð , é<Ë@ ZA‚ @ éK Am.Ì '@ èQÖÏ @ éJ “A®Ë@
€AªJËAK ÈA¾‚Ë@
. .
XAë . èñ‚ ËA¯ ðYK QK úÍ YJêË@ YJ« é¯ðQªÖÏ @
QkB ©Ó ªJK PY® K €A K. áÒê Ó €AªJËAK ÈA¾‚Ë@
®J¯ ð ðQå” AÓ CK
. €AªJËA¯ èñ‚ Ë@ ð èñîD„Ë@ áÓ ð QºK €A K. ñKðAªJK I ¯ñË@
.
: éJJʯ áK. @ ¨AJK I.J.mÌ '@ èQå AªÓ úÍ@ I.J.ÊË@ YƒP H. AJ» áÓ ©K. A‚Ë@ H. AJ.Ë@ ñ¯ñ‚ ñJ‚Ö ß áºÖß
13
éJJʯ áK. @ YÔg @ ,
66
®’Ë@ ,IJmÌ '@ èQå AªÓ úÍ@ IJÊË@ YƒP ,új’®ËAK I’JªË@ clitoris
éj
. .
. .
. .
84
áÓ Ik
, éJ®Ë@
k
K YK @P I ¯Y“
. Qk , €AªJË@ ᯠXAîE. I kðY
ð éJ . ®Ë@
. XAê¯ [email protected]‚K IJ
.
©Ó IJ
K I
‚Ó
¯CK , ék. QmÌ '@ éîDm.Ì àA‚
: AJË ÈA¯ ð €A‚ªË@
ú« è@P AJk €A ‚K AÓ ð ,©K YJË@ éƒPYÔ
¯ AKYJ« áK P PAîE úG P ðX
àñºK é<ËA«
AÓ ð éÒÊg
.
àAƒñƒ áK. ­J ¯@ X ñJJÖÞ úG. QªÖÏ @ [email protected]ð ¨AK éK Aj.mÌ '@ úΫ ½JË XðAªK ø XA« ! AJJÊ«  Y K
. ¬ñ‚ XðA« : ñJK. ðAg. ? úæ„Öß AÓ ÉJ.¯ AêªÒ‚ AÓ ½J¯ , David Bensoussan
. éK . PAªÖÏ @ XñîDÊËAK ék
. P @ YËAK. AëXðAªK ø XA« , ø ñ‚Ö Ï @ †Cg ­J» éK Aj.mÌ '@ XAë I JÖÞ :€A‚ªË@
àA¿AÓ àA¿
, á.JËAK. ð[email protected] X úæK. ÈñÊË@ ,QªÖÏ @ X éKCK àA¿ úæk
JË@ ð XñªËAK. ùëAJK. úGAJË@ ð @
. Pñk. AJËAK. ùëAJK. IËA
ù®K . ð úÍAƒ úGAJË@ , ©JK. QËA¯ úÍCK úæ„Ó ð úÍAƒ ÈñÊË@
K ù®K IËA
! ¬@QK . ð[email protected] X ij’J
. JË@ð ð ñJÓYm¯ I.j.ªJK
‘JʪË@ IK YË@ Ag IJ
.XñªË@ X [email protected] YË@ úΫ úk. ð á.JË@ Q¢ ñë , á.JËAK [email protected] YËA¯ q®K @ ,iJJ.®Ë@
. m×
.
@
£ èYgð èYJ¯ð
ñkA£ð @ ñJ.‚ XñªË@ X ¬@Q£ úæ , éJ ¯AªËA¯ ©Ê£ úæ„Ê¿ ð @ XñªË@ [email protected] X úΫ IkA
ªƒ ð ,Pñk. AJË@ X [email protected] YË@ X 14 àAgYË@ X H. ñJ.JªË@ úΫ
¼ðX ðAJ.m' áK A¯ [email protected] YË@ ­J’¯ éJ ¯AªË@ HC
.QªÖÏ @ X éKCK
áÓ á‚k I.j. ªÓ ð ñÊg Pñ¢¯ áÓ €@ : I.K YË@ ÈA¯
éJK PñºË@ ! ÈA¾JK AÓ áK A¿ AÓ ! ø ñ‚Ë@
X
! YKð @ ðQºJÖÏ @ X éJK PñºË@ áÓ ¬@QK . á‚k ø ñ‚Ë@
?
Walt disney
¯ úæ„Ó úk @ , é¯AJ’Ë@ á‚k úΫ '@Qºƒ : AK @
ð ¨AJK é’
ø XAë ø AKQK X IË@
.
14 Cheminee
15 Salon
ou sejour de la maison.
éJËAJË@ é¯YË@
III
Ï@
éƒPYÖ
85
ÈñÊË@ I
J.Ë@ 1
Ï @ ¨AJK €@QË@ ð €A‚Ë@
à@ YÊJ.Ë@ ‘ª.J.¯ éƒPYÖ
Ï @ ,h PAmÌ '@ áÓ
K. AîD¯ , É[email protected] YË@ áÓ ð , èPAÔ« Èð
PAJ.» HñJ
[email protected] X úæ ÈAm'. èQK @ X éƒPYÖ
.
K PAª“ HñJ
K
J.Ë@ [email protected]ð úæ XAë úΫ YK P . è[email protected] XB @ ÑëñJ҂
K. ð , ÐA‚¯ @ ÑëñJ҂
, ¬@QK . QJ.» I
K ­®ƒ
K áK P ñJ ª“ HñJ
ðYJ« AÓ àñºJK
‚Ë@
èñJ҂
JK. A¾Ë@ ÑëñJ҂
K. ð , ékA
. HA
K [email protected]ð , áK YK @P HñJ
K. h. ñk. ÑëYJ« àñºJK , [email protected] YÖÏ @ ‘ªJ.¯
Qk @ [email protected]ð ð , Ѫ¢ÖÏ @ èñJ҂
K
ñë úæ„Ó ,½JË I ®“ð úÍ É¾‚Ë@
XAë . éJ . JºÓ èñJ҂
! áK A¿ úÍ YJkñË@ ɾ‚Ë@
K úÍ PAJºË@
ÈAm'. [email protected]ð I
K. ðQK YK ÐA‚¯ @ ÑëñJ҂
ɾ‚Ë@
.
K éªK
P ðQK YK Èð . ÐAÒm Ì 'AK ɾ‚Ë@
ÈAm'. I
J.¯
áK QK @ X H. AJ.®ËA
.
J.Ë@ ©“ñÔ¯ áºÜØ ,CJÓ
HñJ
J.¯ I
K. ðQK YK Èð
I
. ©ÓAm.Ì 'AK
ÈAm'. èPñ¯AJËAK.
. AK QË@
ðPAJk PAJ.ºË@ €C
« ñë AK. @ X È@ñ‚Ë@
Èð ©ÓAm.Ì '@ , ÐAÒm Ì '@ ɾƒ úæ„Ó ð ¬QªJK úÍ É¾‚Ë@
AmÌ '@ éJ ë AJƒ @ ð ? AK QË@
XAê¯ éJ . K AmÌ '@ ð éKAK QÖÏ @ ék
? ¬ðQªÓ úÍ É¾‚Ë@
.
iJ¢ €A K QjÖÏ @ ɾ‚Ë@
ñë áºÜØ éK B ú¯QªJK úÍ É¾‚Ë@
ð[email protected]
Èð , é’J
kP éK @Q®Ë@
.
' Ì XAë áºÖß Èð
? ÑêÓAÒjJ¯ ÑëAg. úÍ ñë ɾ‚Ë@
, I¯ñËAK éK ñ‚¯ l . @ñm 'AK ¬@QK. ø @Q® K €A K.
88
. úÍ €AJË@ ‘ªK. áJK A¿ éK @ ú¯QªK ú¾’ k ð
[email protected] X úæ ÈAm'. áK QK @ X €P @ YÓ ñK. ðA’ ñK. Qk
Ï @ XAë ÈAjJ¯ úæªK , 1 éJº‚ËAK
K. ð XAªÂË@ I
K. ð éJK PñºË@ éJK A¿ , éƒPYÖ
PAª’Ë@ ð . €AªJË@ HñJ
.
. àñºJK ñë ú« ,ø @Q® JK úÍ ú愻@ X ®K ð@Q®J K ½ËAm'.
. Qk @ [email protected]ð ɾ‚
JJË@ AîD¯ , 2 éJK YÖÏ @ ÈAm' èQK @ X úÍ éƒPYÖ
Ï @ éJK A¿ ð
¿Qå„Ë@ ð [email protected]
[email protected]Ë@ ð Hñ
KAmÌ '@ ÈñÓ ð éº
. HA
.
.
JÃ IÊ
, éÊJ
Ï AK ɾ‚Ë@
. ø @Q® K ø Y« ñJƒ @ ½JÊ« P Q.K ø Y« úÍ ñë éƒPYÖ
. ¯ ­J» ð
º
AÜß@ ø @Q® JK úÍ ú愻@ X úæ„Ó éK AK. ú¯Q« , éK @Q®Ë@
KAJ.j.« AÓ È@ ð
Ï AK ɾ‚Ë@
úÍ ñë éƒPYÖ
Ï AK ɾ‚Ë@
! éƒPYÖ
ú[email protected]ñÓ àñºJK ø @Q® K ø Y« úÍ ú愻@ X éK B .ú愺J.j.« AÓ
1 How
to Personalize Your Classroom to Make it Feel Like Home, http://www.teachhub.com
au japan, http://www.ecolespubliques.fr
2 Ecole
89
PYÜÏ A¯ I ¯ñË@
P ðY
AK @ X €A ®J»
JK ½ËAm' èQª’Ë@
? éƒ
.
.
úæ„ÒJK
ñJ‚ÒJ
@ Y« AÓ PAîE É¿
K úÍ áJK A¿ ð , YmÌ '@ ð I
. ‚Ë@
PAîE úæk
éƒPYÖÏ @ èQª’Ë@
Ï A¯ ©K @ñ‚ËAK éªJ
ƒ AJK Q® K P ðY
JK ð ø QºK. hAJ.’Ë@ ©Ó ‡J ®JK . I
. ‚Ë@
. éƒPYÖ
. .
K úÎJë AJËA¯ . ÕÎ ªÓ Èð
K QJ» úÍ [email protected]ð ð PAª’ËA
¯
K ¬@QK áK A¿ ,Õ愮ËA
èñJ҂
éÒÊªÓ èñJ҂
.
.
K éK Q»B @ , XAJƒ @ Èð
ðA®J K I ¯ñËA
K , èQÓ èQÓ ð , á‚ËAÇ ú« PAª’Ë@
€A K. èPñJ.’Ë@ ñJ‚ÒJ
è XAJƒ @
.
. áK QÖß úæ ñÊm' Èð ¨ñ“ñÓ úæ ñJ.JºK
‚ËA
XAê¯ éÓC
K. PAª’Ë @ ðQK YJK €@
Èð úG @ YJK. B A¯ [email protected] ñƒ ? Õ愮Ë@
èQ儫 AîD¯ é[email protected]
Qƒ@ ÑëYJ« YªK áÓ ð áK AJ«Aƒ AJK Q® K Õ愮 ËA¯ Qª’Ë@
.
.
Q úΫ èQJ»
è J» ð ,PAª’Ë@
.P AJ.ºË@ úΫ úæk
mÌ 'A¯ È YJ K ð éK @Q®ËA
¯ ¨ ñ JK AÓ éÒ
ʪÖÏ @ AJªK Agð
áÓ éK ñÊ¢ÖÏ @ éÓY
é‚ËAÇ
ú« ø A®J . K ,PAª’Ë@
.
.
úæ ¼@ Yg Y«AÇ àA¿ È@ , @ XAë úΫ ø YK P ! ¬@QK . ém A¯ ÐAÒjJËA¯ qÜÏ @ éÓ Y m× úæ[email protected] ð áK AJ«Aƒ
¯ ½«AJK ÐAÒjJË@ I ‚
YK QK ,PA’êÓ [email protected]ð
YK QK ø XA« éK B ɾ‚ ÜÏ @ Y®ªK
. éK Q®ËA
‡J K , úÎJë AJË@
ð èQª’Ë@
.
éK @Q®ËA
K áK AJ«Aƒ . ‡K A¯YËA
K
ú悪
K È@ AÓ @
k Èð
½JÊ« QK Q« úÍ ÕÎJ®Ë A¯ úk. Q®J» úæJ» éK B , 3 ÉJÊËA¯ éÊ ¢ªÓ
ðAg. IJ
©Ó úæªÊK ø YªÂK úæJ ªK ð ¬AJ’Ë@ Õ»YJ«
, Q» ð Q» Y®ª
JK YK QK ø XA« ɾ‚ ÜÏ @ ; PAª’Ë@
.
.
K €AªJË@ ½Jm' ø XA« éK B
.Õ愮 Ë@ ¡ƒñ¯ éK . P QËA
.
.
[email protected]ð áÓ Q» ÕÔm× ‡J K €PY
¨AK PY®Ë@
. ®K AÓ ÐXAJK. , Qª’Ë@ Èð QJ.ºË@ [email protected]ñƒ éK @ ú¯QªK ½’k
€A ¢‚Ô
áK Q儫 ñËñ®J K úÍ áJK A¿ , é®J ¯X
g ñËñ®J K úÍ áJK A¿ . I ¯ñË@
ð Q.« úÍ áK A¿ ð . é®J ¯X
h ñk éJÊ« ø YK P ð ‡K A¯X
ÐXAJK QÒªË@ 'AJK Q® K ñë éK @ ðA®Ë ð , 4 ÐAÒjJËAK I ¯ñË@
. ‡K A¯X
.
.
. .
: CJÓ
€A J£ ù ë úÍ . ‡K A¯X
h ñk èYK @P ‡K A¯YËA
K èQ儫 ñë ÐAÒjJËAK YêmÌ '@ , áJƒ Q儫 I K
é® J¯X
.
.
. .
? áK AJ«Aƒ ùë ÐAÒjJËAK é®J¯X €AJ£ €@ð ,( é®J¯X 12 = ‡K A¯X 2 + áJƒ 10 )
3 La
chute du temps de sommeil au cours de ladolescence : rsultats de lenqute HBSC 2010 mene auprs des collgiens
de l’enfant : De l’horloge biologique aux rythmes scolaires. Rapport. Paris : Les ditions Inserm, 2001.
4 Rythmes
90
12 èYÖÏ éJ “A®Ë@
[email protected]ñ¯ ÕÔm' AîDÓ IÊ¢JK ½’ k áJƒ Q儫 I K Èð
áÓ ð é®J ¯X
YËð úæªK
.
.
Qƒ@ AîD¢ªK YªK
ʪÖÏ @ à @ ðA‚K €A J’kAÓ , I ¯ñË@
®J¯ AÜß@ ! é[email protected]
©K @ñ‚ËAK ¬@QK . AîD”k éÒ
.
! éK @Q®Ë@ P ðYK €A K. €A J®» AÓ é®J¯X €A J£ ð , éK @Q®Ë@ P ðYK PY®K €A K.
ʪÖÏ @ à @ Èñ®J K €@QË@ [email protected]ð à @ ñë ,Èñ“AmÌ '@
g QK YK PY® K €A K. áK AJ«Aƒ AîD”k éÒ
ð , AîDÓY
èQª’Ë@ €A K ¨AÇ é® J¯X
áK Q儫 Èð
K ÐAÒjJË@ ÈAK X YêmÌ '@ à @ Èñ®J K [email protected] €@P
€AJ£ ñë PAª’ËA
.
.
ÉJ® K ð m'
ñK Q®K €A K . éK @Q®Ë@
AmÌ '@ h. ñk. XAë áK. AÓ ñK ðA‚ ‘ k ,PAª’Ë@
. HB
.
.
ð èQª’Ë@
‡J K €P @ YÓ úæ áJK A¿
ƒ AJ.K Q® K Õ愮 ËA¯ Qª’Ë@
YªK. áÓ ð , 5 áK A҂¯ ɯ é«A
.
K èQ儫 AîD¯ é[email protected]
Qƒ@ ÑëYJ«
AJʯ ­J» éK B , áK AJ«A‚ €P @ YÖÏ @ Y ¯ ð@Q®J K ¼A¾ë Agð . ‡K A¯YËA
ð èQª’ËA
K I ¯ñË@
úæ„Ó , éÒ
ʪÖÏ @ èAg AJm× úÍ I ¯ñË@
ñë ÑêÖÏ @ éÊJ
JÃ
K ÐAÒjJËAK I ¯ñË@
! é‚ÊÆËA
.
.
5 http://www.zsjerzykowo.internetdsl.pl/projekt/comenius/comenius.pdf.
91
ð ɾ‚Ë@
Ï@
: éƒPYÖ
. I ¯ñË@
92
J.Ë@ 2
úGAJË@ I
ê®Ë@ , é“A®mÌ '@ , éK @Q®Ë@
é<Ë@ úæJKAK €AK. ð ÐAÒjJË@ , éÓA
K úÍ H A‚mÌ 'AK ¬ðQmÌ '@ ñÒʪJK PAª’Ë@
‘ k ,ø Q’jJËA¯ CJÓ
ÐA¯P B @ ¼ðX . ÐA¯P B @ ÑëñJ҂
.
ʪK AÒë
ʪÖÏ @ €@ ð ! ø Q’jJËAK ÕæËAªJË@ áÓ éÒJ
P ðY
K ø XA« úÍ ÕæËAªJË@ PAJjK úÍ ùë éÒ
PAª’Ë@
K IËA
JË@ ÐAªË@ úæk
? éK @Q®ËA
ÐA¯P B @ úΫ Qå”îE AÓ ,AîD @P ©Ó Èñ® K áºÖß €@ ð úæªK ?
Q
K èQJºË@ Èð
« ,B : ñë H. @ñm.Ì '@
ùë é‚ ®ÜÏ @ Èð  ®ÜÏ @ èñJ҂
J.ºË@ [email protected]ð éK B ? €C
.
ø XA« úÍ ÕæËAªJË@ AÒëAJƒ @ PAJjK úÍ
Ï
úÍ ùë é‚®Ü @ XAë . Õ愯 ɾ¯ PAª’Ë@ ÕΪÜÏ @ ÑëP ðYK
ÕÎ « I
KAK
K €@ ð ÕΪÜÏ @ úΫ ª
. ÕæËAªJË@ PAª’Ë@
é‚ ®ÜÏ @ ñKA¢« èQÓ É ¿ È@ ð . éJK P é¢
® K é‚ ®ÜÏ @ éJ¢ªJK , àAK QÓ PAª’Ë@ ÕÎ « ÕÎ ªÜÏ @ È@ ð
® K
[email protected]ð ø @ ÈAm'. ñËAm'. ñë ÕΪÜÏ @ à @ ú¯QªK ½’ k . á‚k €ñÊ®Ë@ l'. QK úÍñK ø XA« , éJK P é¢
ÒʪÒJË@ H. A‚k úΫ €ñÊ®Ë@ l'. QK ,Ð@ Yg
. ÕæËAªJË@ [email protected]ðYJ¯ ñ«AJK IJ
îD¯ AÓ ÕæËAªJË@ XAë
ÑîD¯ ð ,½K YJ K. úæ® JK ½’ k €@ úæk
ÑîD¯ , ú¯QªK ½’ k €@ Q« Ò
,'CJÓ ÈAm'. . ùÒÒ m' ½’ k €A ®J» úæk
úÍ ÕæËAªJË@ áÓ AÒë , ¬ðQmÌ '@ úæ.JºK Èð I ÊJÜÏ AK Õæ QË@
AÓ ð .½K YJ K ÑîDJ® JK ½’ k
JJ® JË@ ð Õ愮 Ë@ Õ愯 áÓ ùªÊ¢JK ¼ Yg
.ð [email protected] HA
.
94
ӑ AK. @ X
AÒëAJƒ @ ? ÐAÒjJË@ ù®K . , ½K YJ K. úæ® JK ½’ k €@ ð ú¯QªK ½’ k €@ úΫ ½JË HQå
ʪJË@ [email protected]ð ½K Pñ
K ø XA« ? éJ¯ ð éJ¯ ñë úæk
éÒJ
ÐAÒjJË@ èC« ð ? ÐAÒjJËAK ÕæËAªJË@ XAë
. éÊ JÓ BAK h. ñm.'. ÐAÒjJËAK
: ñë È ñ Ë@ ÉJÜÏ @
Þ ø P ñ’
K ø XA« úæ„m' AÓ CK. ,©“ñÓ úæ áÓ ø Ag. Hñ“
€A K. ½êk. ð ø P ðY
úæ úæªÖ
« . Hñ’Ë@
áK A¿ úæªK , I..ƒ ðYJ« Hñ“
ø @ à @ úæÒ
ʪK éK B ? €C
¼@ Yë Ag. áJÓ ú¯ñ‚ Ag ø @ : ñë úÍ ÐAÒjJËAK €A‚Ë@
[email protected]ð
. I..ƒ AëYJ« ék
.
: ñë úGAJË@ ÉJÜÏ @

J¯Q« AÓ ð ,½KAJm¯
úæÊ gX ! ¨AÇ éJ J.ÓAJ.Ë@ ñ®J ÊJK €B
: éJ “A®Ë@
. éJJ.ÓAJ.Ë@ Aë@ Yg ø A®Ê JK é®K Qk úæ úæ® Ë AÒ J¯ð
k ð , é®K QmÌ 'AK I‚Ë@
JJ» AÓ È@ A“ñ.’

. . AÒë éJJ.ÓAJ.Ë@
éJ J.ÓAJ.Ë@ ú殃 ú»QÔ« AÓ ø P ñ’
[email protected]ñ¯ úÎÓ AJK úæJ ®K . ð éJK YÖÏ @ [email protected]ñË
.
à @ ½JË àAJ.K ø XA« ÐAÒjJËAK éK ñ‚
. éJJ.ÓAJ.Ë@ AÒëAJƒ @ ú¯QªJK
Ag ø @ ñë úÍ ÐAÒjJËAK €A‚ËA
g ,úGAJË@
K. úæÓY
àA¿ éK @ ©Ó , I..ƒ AëYJ« ék
.
I‚Ë@
ñë úÍ ÐAÒjJËAK [email protected] [email protected]ð €A‚.
ð I.K Q®Ë@
. . áK A¿ , ¨@ñK @ éJ¯ I..‚Ë@
.YK P ð
ÉJÖÏ @ XAê¯
ú×Ym' ½JÊ«
YK P ð YJªJ.Ë@
ÑêÒʪJK ÐAÒjJËAK ÕæËAªJË@ XAë éK @ ñËñ®J K úÍ áÒʪÜÏ @ áK A¿
áK QkB ÕæËAªJË@ ©Ó PAª’Ë@
ÑîDË ‘’ m' €B
áK A¿ AÓ ð ! éJ J® JËAK Èð
AJ’k ,B ½JË Èñ®J K úÍ áK A¿ . ¡J.’ËAK. éJJ¯ð
é¯QªÜÏ AK
. éJ J® JË@ Èð é¯QªÜÏ @ ÈAm'. ‘’k ÐAÒjJË@ ñJ¢ªK
? B Èð éJ¯ ð éJ¯ ÐAÒjJË@ à B ! B áºÜØ ð ‡m Ì '@ ÑëYJ« áºÜØ
QÖ Ï @ ‘ªK. áºÖß ð , ¬@QK . áÒê Ó ÐAÒjJËAK ÕæËAªJË@ à @ ñë ƒQ m' éJ¯ AÓ úÍ
Ñë @ ñKñºK [email protected]
. éJ ¯A J.ÖÏ @ ÕæËAªJË@ áÓ
95
XAë ½JË P ñ’
ø XA«
AJË àAJ.K , ¬@QK . úæJ.j.ªJK èPñ’Ë@ [email protected]ñK. ÐAÒjJËAK ÕæËAªJË@ ÈAK X éJ “A®Ë@
ʾ‚
K. úΫ áJ.»@P éJ J® JË@ ð é¯QªÜÏ @ ð ÐAÒjJË@ à @
: IJ
úÍ AÒë ÐAÒjJËAK ÕæËAªJË@ ð
. éJ J® JË@ ð é¯QªÜÏ @ ÈAK X ÕæËAªJË@ ᯠXQÓ
®Ë@ ð QªË@ X Ym ' ñ’k , é’k
ø @ ÕΪÜÏ @ ø YJK AÓ ÉJ¯
¼@ X AîDK. ú攮K ø XA« úÍ éʪ
.
.
,'AJKAK , X Ym × ð áK AK. àñºK QªË@ ,ÈñÊËA¯ ‘k , àñ® JÓ ÐCªJË@ àñºK €A K. úæªK . QªË@
®ËAK éʪË@ úΫ ªK ‘k
! àAjJÓ@ úæ„. éʪ
Q
¯ ª’Ë@ YJ« €@ ð ñËñ® K ñë úæ„Ó 1 àAjJÓ B @ áÓ QªË@
! ú»X Èð qÊ¾Ó €@ ð ! B Èð éÒJ
®Ë@ €@ ð ñ‚ª
K ñë àAjJÓ [email protected] áÓ QªË@
. B Èð QªË@ ¼@ X éJ “A¯ ÕΪÜÏ AK éʪ
úÎÓ ÕΪÜÏ @ ‘ k ð , é¢
® K CK àñºJK ( Feed-back ) 邪ËA
K àAjJÓ B @ XAë
ij’
.
j’Ë@ áÓ é¢ËA
ªË@ ék
AmÌ '@ X Ym ' PAª’Ë@ ©Ó àAjJÓ B @
úÍ ÉK Aª®Ë@ úΫ éJ ƒA mÌ 'A¯ ÑîDË ÈYK ð ! éjJ
.
. ‡k úΫ ñKñºK ÑîDK. úÍ ÉK Aª®Ë@ ð ñ¢ÊªK ÑîDÊm'
® JËAK àñºJK úÍ ¨ñÒjÖÏ @ àAjJÓ B @ újJK XA«
XAë à @ Qª’Ë@ ÕΪK ÕΪÜÏ @ ‘k ð , é¢
.
.
.
AmÌ '@ ½K X ÈAK X ÐCªJËA¯ Qª’Ë@ ɓð ᯠ¬QªK ,'Bð @ : €A K ð P ðYJ
éJË Aë@Q¯ úÍ ék
.
. K àAjJÓ B @
AmÌ '@ ½K YK ÐYm' PXA¯ ð Ñê¯ €@ ð Qª’Ë@ ¬QªK €A K ,AJKAK ð
! AêÒʪK úÍ ék
.
.
.
1 Principle
of instructional design, Robert M Gagne, 4 edition, page 30.
96
ÐñʪËA¯ ù®K @QmÌ '@ [email protected]ð , Mastery learning ÕºjJÖÏ @ ÐCªJË@ AîDJÖÞ ÐCªJËAK é®K Q¢Ë@ XAë
XAë . é®K Q¢Ë@ XAê¯ ñ«YK. úÍ €AJË@ áÓ ñë Robert Mills Gagne úæKAÇ H QK. ðP ñJJÖÞ éJ ‚®JË@
. éJ KAJË@ éJ ÖÏ AªË@ H. QmÌ 'A¯ áK PAJ¢Ë@ ÉJ.¯ úΫ é®K Q¢Ë@ XAë H. ðA“ àA¿ úæKAÇ
ƒ AÒë ½K Q®J K àñºJK €A ¯ ÕΪÜÏ @ ÑîDÓ PðYK ‘k úÍ [email protected]
ñ¢mÌ 'AK 2 éªJ
ñ¢mÌ '@
úΫ [email protected]
.
ƒ ÈAm' ,úæKAÇ H QK ðP ¨AJK taxonomy éË QªË@
@QÖß éJ ¯ñ’Ë@ ÈAg. P éªJ
: »
.
.
.
AK. @ X
H. A‚k
Ë@ , àñm ÐAÒmÌ '@ , éKñm Ò‚Ë@
AmÌ '@ Qª’Ë@ Èñ® JK : áK A¾Ë@ 'CJÓ ; éJK A¿ ú» ék
é£ñJ
.
.
... ÀQªJK ð èY‚ºË@ áj‚K ø Qj.JK €A ¯ , éJ Kñj‚ËAK. H. ð YJK i.ÊJË@ , áj‚K
.... , éJ Kñj‚Ë@ PAJ.« , éK Xð Q.Ë@ , éJ Kñj‚Ë@ : úæªÖÏ @ Ï @ éJ Kñj‚ËAK ÈñÊË@ àñKA®Ë@
: €A‚Ë@
... , éJ Kñj‚Ë@ ­K Qå” , 3 é»QjÖ
1
2
ñ¢mÌ '@ , éJK. ñÓYjJK €A ®J» ð , éJ Kñj‚ËAK €A‚Ë@ AJʓð €A ®J» : ÈñÒªÖÏ @ - 3
ðA®Ê K €A K. [email protected]
... éJ Kñj‚Ë@ úΫ é¯ðQªÖÏ @ ÉK A‚ÖÏ AK ÉmÌ '@
éK ðA‚ÖÏ @ , éJ Kñj‚ËAK PñKñÖÏ @ ,ñ’ËAK à@Q®Ë@ Èð YKð @ ðQºJÖÏ @ ñÓ Y m' €A ®J» : H. A¿QË@ - 5
... éJ Kñj‚Ë@ ð Q.ªJK €A ®J» , àAj‚ËAK €AJJ.Ë@ , à@Q®ËAK
«QË@ - 6
AÓ €A K. QÊË@ úΫ Èð QªÓ €@ ð úæ”k , à@Q®Ë@ ɪ‚ Ñ«QK AÓ ÉJ.¯ : éJ ’mÌ '@ ð éÓA
JK úæ úæËYK
. ÉK .ñ’Ë@
... ©JJ.Ë@ AîD¯ XðAªK áºÖß €@ ð ,AêkñÊK PY® K ᯠéƒA
½K. Qå”
.
‘JË@ úÎjJK ð ‘JË@ áj‚K àAm úæ ? AÜÏ AK. Ð@ Yg àAm ú愯 ½JË àAK. €@ : ©K YJ.Ë@ - 7
¯ éK Xð Q.Ë@ úΫ [email protected] X úæ È QªK €A ®J» ? 'AJªJJ.£ áj‚
áºÖß €@ ð ? XPAK.
úΫ ð èñJ‚ËA
? ­J’ËA¯ éJ Kñj‚Ë@
Ï É“ñK Qª’Ë@ ‘ k
K áºÖß PAîDË@ [email protected]ð €A K. ,ÐCªJËA¯ ©K YJ.Ë@ éÊgQÖ
ð Q.ºK úÎÓ éJÊ« ñËñª
PY®K ñëAJk ð , á‚[email protected] AÜ Ï AJJËAg iʒ
! áK QmÌ àñJ®ËA¯ ñ[email protected]à úΫ È ñªK
2 The
3 Le
conditions of learning, Robert M Gagne
premier principe de la thermodynamique, la thorie des gaz, Ludwig Boltzmann.
97
ñ¢k ©J.‚Ë@ XAë YªK. áÓ
¨AJK éJ ‚®JË@ ñÒê®K ð Qª’Ë@ ñ¯ñ ‚ €A ®J» ñ¯ñ‚ ‘ k [email protected]
éJ ‚®JË@ ÐñʪËAK éJ ®K Qm Ì '@ ? PAª’Ë@
ð behaviourist éJ Öß AîD.Ë@ áK A¿ : àñJªËAK éKCJË áÓñ‚®Ó
. cognitivists éJ Öß Aê®Ë@ ðAg. XA« constructivism éK AJJ.Ë@ áK A¿
J.Ë@ [email protected]ñ¯ àAªJk.
¡k ð , I
!
úÍ 4 ½K YKPñ£ áK A¿ áJÖß AîDË@ áÓ ,'CJÓ
Ö Ï @ [email protected]ð úΫ Yƒ
.
YJJË@ [email protected]ð
Ì 'AK ¬Q£ ¡k ð ,H. AJ.Ë@ ÉjJK QÊËA¯ éË@
h. PAmÌ 'A¯ Hñm
YJJË@ úΫ ®ªK éK @ ÕÎ ªK éK QjJË@ èQºK Ö Ï @
Ì '@ É¿ AK h. Qm' €A K. éË@
AJK YK. AÜß , Hñm
. .
.
« É¿ , ñë úÍ 5 éJ ¯ AªË@ àñKA¯ úΫ ðQå”îDK
. èQÓ É¾¯ XðAªJK ém '. P úæ„. AëAJJ.. ƒ éÊÔ
.
mÌ 'AK éJJ» AÜÏ AK. ÐCªJË@ úΫ Qå”ë úÍ éK AJJ.Ë@ áÓ Piaget úk. AJK Ag. XA«
K ÕÎ ª‚ ñK ð l' @ñmÌ '@ ¬QªJK Qª’Ë@ YËñË@ à @ ù®Ë úÍ ñë ð
ÈAm'. €P @ YÖÏ AK ¬@QK . ð ! àA‚®ËA
.
.
XAë úΫ áJJÓ 6 ø Pñ‚JKñÓ
. mÌ 'AK. éK @Q®Ë@
.
,
Sensori-motrice
JÓPP @ñmÌ '@ H. Am• ð éªÊË@ H. Am• ð qÖÏ AK I.J.¢Ë@ ÑîD¯ , éJ Öß Aê®Ë@ AK. @ X XA«
AJÊgX ÑîDK. ð , HA
J’ÖÏ @ éÓA
ê®Ë@ ÕËAªË
JÓ[email protected]ñk úæ úæƒA‚mÌ 'A¯ úæJ.K ñë QªË@ ð . Intelligence artificielle é«ñ
HA
.
ªË@ ÐCªJËAK éj
. Deep learning †PA
. . JÓQ.JË@ Ñê®JK ­J» ÈAm'. Ñê®K ÑîDK. PY®K
ð ,ÐXAJK ø Q®J K €A ®J» ñë ÐCªJË@
áÓ É¾ƒ ú« úÍñK ø XA« ÕΪÜß. éK @Q®Ë@
€A K. ÈA¾‚Ë@
.
: ( the principales of instructional design ) H. AJ» áÓ èPñ’Ë@ XAë .ÐXAJK. ÕΪJK PY®K
4 Thorndike
et la loi de l’effet, Les strategies pedagogiques efficaces, Alain Rieunier, page 76.
comportement renforce positivement a tendance a se reproduire dans la meme situation
6 La pedagogie Montessori, cest quoi ?, http://www.psychologies.com.
5 Tout
98
99
ʪÜÏ @ HC
[email protected] YK. ð , Õ愮 Ë@ éÒ
gX . éÒʪÜÏ @ AîDK. ÐYjJK úÍ ÉJmÌ '@ ‘ªK. úΫ ½JË XðAªK ø XA«
©Ó IK
YmÌ '@
é’ AK Ag ð PAª’Ë@
: Õ愮 ËA¯ éJK ð QË@
ʪÜÏ @
K Q¯ YË@ ðYJk ,ÕºJÊ« QmÌ '@ hAJ“ : éÒ
J“AK QËA
.ÐA¯P BAK éJ . JºË@ ñÒʪJK ø XA« AÓñJË , HA
..
.
[email protected]
Yg èYgð ,hPAJ.ËAK ÕÎJ®Ë @ úΫ ñJ.kA’Ë XðAªJK [email protected]ð :PAª’Ë@
 AªJ.Ó ð AîDJ. kA’ ñÊJ‚Ë@
K
....YK P ð YK P ð AîDË ð XQ
ðYJk ÕºJË IÊ
JK : éÒ
ʪÜÏ @
è@P ,Èñ® JK ð Hñ
K Q¯ YË@
¯ Yêj
J“AK QËA
. HA
¯
’ËA
..
.
k ñë Hñ
èQ» ð ¨@ Y’Ë@
ñ’® JK PAª’Ë@
€A K áÒʪÜÏ AK ÉJmÌ '@ áÓ éÊJ
¯ XAêjJË@ XAë
’ËA
.
.
ÒºË@ ñ¯ñ‚ úk @ . èQå”êË@
: é’ ® ËAK éËA
.
[email protected]
Yg úÍ ½K XAë ð ,hPAJ.ËAK ÕÎJ®Ë @ úΫ ñJ.kA’Ë XðAªJK ú¯A K. [email protected]ð :PAª’Ë@
ñKAªk. P ñÊJ‚Ë@
èYgð É ¿ [email protected]
K Q¯ YË@
YJ.k. ð ,AîDJ. kA’Ë
J“AK QËA
....Aê«AJK HA
AÓ
K éÒ
ʪÜÏ @  ºÖß AÓ ,ÕÎJ®Ë @ úΫ XðAªJK ú¯A K Qå”îDK úÍ ¼@ Yë Yg
. ÉÒº
.
ʪÜÏ @
.ñJ.kA’Ë ÕÎJ®Ë @ XðAªJK ú¯A K. úÍ ¼@ XAê¯  . ñªJK ð AîE YK ©Òj.JK : éÒ
K úÍ ÉJmÌ '@ áÓ ùë áK YJ Ë ©JÒm' éÊJ
K èQå”êË@ ù҂
mÌ '@ XAë
€AK. éÒʪÜÏ @ AîDK. ÐYjJK , 7 èYÊ®ËA
.
.
AîDË ªÊ¢
.ÈAmÌ '@ €A îD.j.« AÓ AîE @ áJ.K  . ð ,Ð YË@
AÓ
YJk ð ,YK ðAªJË@ áÓ Iºƒ
K Q¯ YË@
J“AK QËA
ÕÎJ®Ë @ XðAªJK àA¿ úÍ ¼ XAë :PAª’Ë@
.ñ«AJK HA
..
ø BñÓ [email protected] X - éJÊ« H. ñJºÓ [email protected] YËAK H. AJ.Ë@ [email protected]ð ¬ñ‚ AK @ ð , ‡K Q¢ËA¯ éK XA« IJ» : éÒʪÜÏ @
YJ.«
YJ.« ø BñÓ úæªJK 4 ½K Yë €@ ð úæ @P ©Ó Èñ® K AK @ ð . 4 Õ¯QË@
Aë@ Yg ð - ÐC‚Ë@
ÐC‚Ë@
? AîDJ“A¯ ñJƒ @ Èð ©K. @QË@
K úÍ ÉJmÌ '@ áÓ ùë ½JË HA
ù҂
ék
Ag úæ úΫ ø XðAªK ½K AK éÊJ
mÌ '@ XAë
ª¯ð
‡K ñ‚ Ë@
.
ʪÜÏ @ áºÖß , 8 èXðAªÖÏ AK
ÒÔg I
K áºÖß ð ! ñË@ð Èð [email protected] X B I ¯Aƒ AÓ éÒ
. éË A‚ÖÏ @ XAê¯ HA
.
7 La
gestuelle: Element essentiel pour une prise de parole convaincante. Lucie GRAHAM
as a method of EFL teaching. Mauro Dujmovic, Visoka uciteljska kola, Pula.
8 Storytelling
100
. ÐCªJË@ ð ÕæËAªJË@ : éK @Q®Ë@
101
... éÖ ßAg úæ €A JK A¿ AÓ
! YÒmÌ '@ é<Ë ð  J ËAƒ AÓ ú¯A K. €A JJk
102
Xð QÖ Ï @
[1] Dominicus Malleotus, Le palais el-Badi à Marrakech, 2006 : Site, viagallica.com.
[2] Frédérick Poulsen, Le buste de bronze de Caton trouvé à Volubilis, 1947 : Article.
[3] Sylvie Baussier, La mythologie grecque 6 a 9 ans, 2017 : Fleurus Editions.
[4] Stella Massimo, L’illusion philosophique, 2006 : Editeur J. Millon.
[5] Leonard Williams, The Arts and Crafts of Older Spain, 1907 : Classic Reprint series.
[6] Jean Brun, Que sait-je Socrate, 1985 : Presses universitaires de France.
[7] Serge Jodra, Histoire des mathématiques, 2004 : Imago Mundi.
[8]
[9]
YÒm× áK, PAJªË@ ¬ðQk ÕΫ, 1486 : Site, makhtota.
ø XA’Ê®Ë@
. .
A® ÜÏ @ ð QmÌ '@ H A‚k ú¯ Qå”JjÜÏ @, 833 :
ú× PP @ñmÌ '@ úæ ñÓ áK., éÊK
.
.. .
Archive.org.
[10] Jed Margolin, Alkaline-Manganese Dioxide Battery, 2016 : Datasheet.
[11] Dan from Czech republic, Simple 4-channel ON-OFF remote control, 2012 : Site,
danyk.cz.
[12] Miller Puckette, Theory and Techniques of Electronic Music, 2003 : E.book.
[13] BBC NEWS, Ovulation moment caught on camera, 2008 : Article.
[14] Mouhammed Aiman, Male Sheep Reproductive System, 2014 : Site, youtube.
[15] Dr Sylvain Mimoun et Rica Etienne, Côté coeur, Côté sexe, 2014 : Albin Michel.
[16] Campus Virtuel Suisse, Les gonades: stade indifférencié, 2016 : Site, embryology.ch.
[17]
AJƒ áK. @ úΫ ñK. @, hA¾JË@ [email protected]å @ ú¯ hAJ.’ÖÏ @ H. AJ», 1700 :
103
Gallica.
104
[18] Van de Velde, Le mariage parfait, 1500 : Gallica.
[19]
H. AJ», 1500 :
ù£ñJ‚Ë@ áK YË@ ÈCg., hA¾JË@ YK @ñ¯ ú¯ hAƒñË@
Gallica.
[20] Lily Sèbe, ces caresses qui rendent les hommes fous, 2017 : Magazine, Avantages.
[21]
QK, 1950 :
úG. QªÖÏ @ úæm' áK., H. AJ.k [email protected] èQå„ªÓ ú¯ H. Am• [email protected] éë
Editions H.STUDER.
[22] Charles Féré, Sensation et mouvement, études expérimentale de psycho-mecanique,
1883 : Editeur F. Alcan.
[23]
éJJʯ I.K YÔg @, I.J.mÌ '@ èQå AªÓ úÍ@ I.J.ÊË@ YƒP, 1700 :
Gallica.
[24] David Bensoussan, Kif khlak elmswi, 2010 : Editions du Lys.
[25] Robert Mills Gagné, Principles of instructional design, 1992 : Harcourt Brace
College publishers.
[26] Stéphane Gsell, Essai sur le règne de l’empereur Domitien, 1893 : Thèse.
[27] Cagnat, René, Enceinte hellénistique de volubilis, Plan, 1965 : Gallica.
[28]
ø Q®Ö Ï @ YÒm× áK., I.J£QË@ ËYK [email protected] ᒫ ú¯ I.J¢Ë@ i®K, 1600 :
Gallica.
[29] Jonathan Crabtree, The evolution of elementry mathematics, 2012 : Archive.org.
Téléchargement
Explore flashcards